 Salam dəli izləyicilər, hər vaxtının səranınız xeyr olsun. Bu gün 2. Oktyabr, 2. mi 23. vaxt vaxtla Sad 22, Kanal 13 Bakuifinbə, Kanal 13 Qəbers internet platformlarından qayma başlayırıq. Bu gün əsasən qardaş Türkiyənin Qara Bax Savaşında ki, yeri, rolu özəlliklə biz bu sual ayını kətirməyə çalışacaq ki, sonuncu zəfərdə, yəni, dondarma rejimin çöküşündə Türkiyə, yəni, bu zəfərdə Türkiyə haradadır. Çox istəyərim ki, bu axta bir müzakirəmiz olsun, ilməllər növbəti dəfə dünya səviyyəsində bir fiziki mənəvi terörə başladılar. Bu növbəti dəfə ilməllər tərəfindən nəmi istəsin əlamətləri isab edilə bilər mi? Başqa yandan Ankara'da baş verən partlayışda, eyni vaxtda təsatif eddiyi üçün vaxtda danışacaq ki, və çox deyərli qonağımız var deyərli izləyicilər. Qafqa strategi araşdırma mərkəzinin rəqtəri Profesor Doktor Hasan Hocahmı Hasan Oktay bu güncə anlayayımdır. Hasan Hocahm, hər vaxtınız qıyır. Hər vaxtdırı sayır, Ankara'dan türk dünyasına bakıya sələnmasın. Bizdən də salam olsun. Hasan Hocahm, ilk öncə Ankara'daki partlayışdan başlayaq, Ankara'da işlərin azirlinin qapsında bu partlayışın baş verməsi neyin mesajudur? Sizin düşüncənizdə bunu kimlər törədir, niyə törədir? Mən istəyərdim ki, hər halda siz həm Ankara'da varsınız, həm türkya siyasətini ikçudən bilən bir dəyərləndirən, siz həm də türkya siyasətini dolanlarla münasibətdə buvədi yer şəkildə. Hər halda bizim izləyicilərimüsün marağı olan məqamlar çox olaqsaqsın, dediklərinizi də. Buyurun, sizə işlidək. Həvəl, təpinizu saygıyla səlamlıyorum. Ankara'dan Bakuya türk dünyasına səlamlar. Sizin də ifadə etdiyiniz gibi dün sabah İçinləri Bakanın kapısında bir saldırı təşəbbüsü oldu. Tam saldırı olmadıdır, təşəbbüs ediyoruz, şünki araca etdikdir elələrinək silaqlarla bu daha vahim bir olaya səbbibət vərəmədirlər. İki saldırıdan öncə basın anlatıldığı qadarlı, tabi bunun daha iç yüzü ortaya konmuş deyil. Dolayısıyla bizdə çox təmkindik konuşacağız. Basın ayağısı qadarlı, iki tane terörist, Kayseri də bir vətərinə rəkimin öldürək arabasını el qoyuyorlar. Oradan Adana'ya geçiyorlar. Adana'dan Ankara'ya gələrək, sabahın 9.30-da, pazar günü sabahları çox kalavalıq olmaz, Ankara'ya da siz biliyorsunuz. İçikləri bakanlığı, Qızılaydan, Çankaya gələrkək, yolun həmən sağında tünelə girmədən, İçikləri bakanlığı nizamiye kapısı, yəni giriş kapısı var, oraya ticariyi bir doblomarka, fiyat doblomarka bir ticariyi araçı, oraya sordikləri araçda geliyorlar və araçtanı inələ xızlı bir şəkildə nizamiye kapısındaki polislərin üzərində doğru gidiyorlar və orada bir eylemci terörist kendini patlatıyor. Diədə polisləri ateş atıb bir polisimiz, hafif yaralı bir polisimiz ortaya çəklı yaralıyaraq polislərin açmış olduğu ateşdə diğer saldırıqanda yaralı bir şəkildə yakılamıyor. Bugün bastına yansıldığı qadar ilə Hasan Hoğuz ismində bir PKK-lə iltisaklı oldu iddə edilən bir isim bastına və verdilər. O şək şimdi yə qadar anında bu iki teröristin kimdiyi ortaya konup onun üzərindən örgütsəl bağları ortaya konması lazımdır. Fakat üzərindən 24 saat dən farzat, hatta 30 saat-40 saat-yəqin zaman geçmiş olmasına rəamən, henüz tam resmi bir açıklama yapılamalı. Ama bütün televizyonlarda bir taraftan, hükümetin kanalları bunu teröratü PKK ilə irtibatlandırıq PKK üzərindən konuyu anlatmaya çalışırken, mualif basın da bunu özəlliklə bundan öncəki dönəm, yəni şuanda kiçləri bakanı Ali Yerlikayədən öncə görev yapan Süleyman Soylu Ali Yerlikayı arasında bir çatışma nın sonucu olduğunu iddə ediyoq, çünki Ali Yerlikayə görevə qədir gəlməz, həm terörə qarşı mücadiləyi sürdürdü, həm də Türkiyədə kanun dış örgütləmi olaraq ifadə edilən, mafya tabir edilən, eroyn, beyaz qadın, ticaret, hər türlü pisliyi yapan kanun dışı örgütləri üzərinə gitməyə başladın. Və bu örgütlərin də daha öncəki kiçləri bakanı Süleyman Soylu ile ilkisaklı bağlantılı olduğu iddiasını sürekli gündəmdə tutuyorlar. Zəhtən, şuanda Azərbaycanda həm əmən-əmən 10 evdən 8-9-un da Türkiyə kanalları izləndək için bunlar bir magazin olaraq Azərbaycan tarafınla da yakından takib edirək. Tabi olayın, İçikləri Bakanlı tarafınla resmi bir səkildə açıklanmasını bəkləyənə qadar bizdə basın üzərindəki bilgilərdən harekətlə yorumlar yapıyoruz. Amma dün 9. buçuk Sabah 9-cu da gərçəkləşən ola üzərində dünyadakı bazı televizyonlar bizim də canlı yayın yapmak istədik. Onlarla yapmış olduğumuz yayınlarda özelliklə Yeni İçikləri Bakanlı İçikləri gəldiği gündəmin bəri, yəni 28 Mayistan bu tarafa nərdə isə 4-5 ay qeşdi, hatta 4 ay qeşdi və çox ciddi başlarla operasyonlar gərçəkləştirir. Bir taraftan Eroil piyasasına qarşı operasyonu götürkən, diğer taraftan da adına mafya olara kifadə edilən kanun dışı suç örgütləri üzərində mücadələsin dəam etdirir. Hatta qeşdiyimiz günlərdə Süleyman Soyluyla, yəni Eski İçikləri Bakanlıda irtibatlı Borak Kağan Kaplan ismində bir suç örgütü liderini havanına qidərkən bilmiş olduğu arabasında yakalayarak basına servis etdir. Oda Dərət Bahçeli lə resim çektirən Esədəl Şahini çətəsinə qarşı ciddi anlamda operasyon qərçəkləştirirdi və bu olay qərçəkləşməsinə bir kaş gün öncə Dərət Bahçeli Essuleyman Soyluyla sahip çırktı. Təbək, Dərət Bahçeli'nin eski İçikləri Bakanına sahip çıxması, dolayısıyla yeni İçikləri Bakanlıda yappış olduğu bu operasyonlarda sanki iki bakanlıq arasında, bir rəqabət və mücadəli alanı oldu ilə ilgili kamuoyunda ciddi anlamda bir fısıltı qəzətlisindən başlayıp televizyonlara qadar devam edən bir söylən birlikdəlilə qarşı qarşıya qaldıq. Şimdurum böyle olunca bir taraftan ilk gün olay qərçəkləşdirinin akşam üstü PQK yakın bir internet sitəsində İçiklərisinin pekkanı yan kuruluşu olan bilməm nə örgütü tarafından yapıldığını və iki isim tarafından yapıldığını iddia ettirilər. Onun o açıqlamadan sonra həmən daha çox hükümet yanlısı kanallar, bunun pekka terör örgütü ilə iltisaklı olduğunu, hatta o gün, biliyorsunuz, Türkiye Büyükmünətməkisinin açılış günüdür. Yəni, aslında terör örgütü bu operasyonu gərsəkləşdirəcək olsa mantı ki, o Nizamiye kapısının, yani İçikləri Bakanın Nizamiye kapısının 300-400 metre yukarısında Türkiye Büyükmünətməkisinin giriş kapısı var. Yəni, həm, o yol üzərindəm də diğer taraftan yukarıdan dikməndən, yəni, yal üzərində iki tane giriş kapısı var. En korunmasız, daha millet vəkilərinin girdik kapı olaraq bu İçikləri Bakanının həmən üzərindəki kapıdan, İçikləri Bakanın Türkiye Büyükmünətməkisinin bu eiləmi qətvəkdəşdirilirdir bu iki kişi. Çünki, hızlı bir çəkidə arabayla Nizamiye girip, oradaki polisləri ataş etdir, hatta meclisdə bəlki də içeri bilək girecək imkanlar söz konusu olabilirdi. Dolayısıyla bunun iyi planlanmış bir terör örgüt operasyonundan ziyadə, sanki mevcud İçikləri Bakanının üzərində gittiyi mafya örgütlərinin bir təpki olaraq, yapmış olduğu bir eiləmə döndür. Çünki, mafya cələrin örgütlərinin örgütlərinin hareket etmək qabiliyyətləri, bu türə eiləm yapma qabiliyyətləri oldukça sınırlı. Ama örgütlərin eiləmlərə baktığımızda çox daha planlı, çox daha səskətirici və çox daha can alıcı eiləmlər, gerçəklə çizlərinin görməmiz mümkün. Ankara da son 10 yıl içerisində dördə bəşə yakın, çox müyük eiləmlər oldu. Bunlardan bir tanəsi, Qumullah Soqqak dediyimiz, Qumullah Soqqak da bir canlı bomba yüklü bir araba patlatıldı, 20-ya yakın insanımız orada öldü. Oraya müşə qalab alaq oluruz. Daha çox insanların canını yakıb, terörün bütün Türkiye'də konuşulmasına səbəbəbət verən eiləmlər. Daha sonra Mərəhəslim Soqqak da özəlikdə Ahmet Davutoğlu'nun başbakan kən Ukrayna gezi sorası Rusya ilə nə yapmış oldu, açıqlamadan sonra nə pəqqanı bir yan örgütü, ki, bunu biz açıq olaraq bazı dəvlətlərinə yapmış olduğu eiləmləri bilirsiniz, söyləyəmərsiniz. Amma ondan iki gün öncə, sağda gün Ahmet Davutoğlu'nun Rusya ilə çox ağır bir açıdama yapmasından sonra bu olayın gerçəklə isməsinin arqasında, istəriyəməsindir. Oraya müşə qətliyəməsindir. Oraya müşə qətliyəməsindir. Oraya müşə qətliyəməsindir. Oraya bu olayın gerçəklə isməsinin arqasında, istəriyəməsindir. Rusya ilə bağlantının terör örgütləri aramda, oranda 40-ya yakın insanımız şehid oldu. Daha sonra yine aynı örgütə mənsub başqa bir eiləm, Qızılayın ana mərkəzi, yəni bugün dün eiləmin yapıldığı yerdən 500 metra aşağıda, otobüs duraklarında bir patlama oldu. Daha sonra trenqarın orda da 40-ya yakın insanımız şehid oldu. Daha sonra trenqarın önündə mitik yapmaq isteyəm grubun içerisində iki tanrı canlı bomma kənlini patlatıraq yüz üç insanımız öldü. O olaylarla müqayis edildi ində bunun örgütlə bir eiləm olmaktan ziyadə etkiyi, təpki və ya da bir anlamda İçiklər Bakanı'na bir məsaj vermək şəklində olduğu fikri bir az daha ön prana çıxmış durumda. Təbək bunları bizim təsid edib də bu səkildə açıq konuşmamız mümkün deyil. Çünki bunların örgütlə bağlantıları, telefon konuşmaları, bu çocukların qəşmişləri araşdırılması lazım. Bundan cək polis araşdırıraq ortaya qoyar. Amma şu anda üzərində yayın yəsrə gətirildi için pək kimse konuşmuyor. Amma iki gün içerisində İçiklər Bakanı Ali Yəllikaya yapılan üç düzə devlət ziyadətlərinə bakdığımızda, bu sanki bir terör örgütünə sipariş edilmiş və ya da terör örgütüsü verilmiş, amma mafya örgütlərinin bir eiləmi gibi gözükməklədir. Çünki eər bir terör örgütü bu şəkildə bir eləm yapmayı kafaya koymuş və İçiklər Bakanı'nın kapısına qəlmişsə, saat on iki gibi açılacak olan meclisin kapısında eləm yapmaq, daha çox uluslararası səskətirəcək için orayı tərcə etmələri daha aqlamantıya yadqındı. Təbii burada də şeytana akıl vermək, teröristu akıl vermək anlamında bunu söyləmıyorum. Nəticdə terör örgütləri çox profesyonal eğitim aldıqları için. Bu və buna bəncər hangi amaçam mahtuf eləm gərşəkdəşdirib, nasıl bir sonuç almaq istədiğini bilərək bu tür eləmlərə qalqışları, qalqışlarından dolayı Ankara ki, terör eləmi üzərindən bu bəlis gizliklərdən haqətlə çox deyislik yorumlar yafılmaktadır. Biz bunun terör örgütü PKK üzərindən açıslanabilecəyini, iki, işte on dokuz eylül də başlayan Azar Bəcəni topraqların ışqalaltından kurtarmak, anayasasını hakim kılmaq operasyonuna qarşın, işte ərmənlərin bir tepki olaraq, geçtiğimiz günlərdə Amerikada türk elçilik yetkilərinə saldırması gibi burada da bir teröristəl tepki olaraq izah edən, ifadə edənlərdə oldu. Təbəbə, bu uzak bir iktidar olmaqla bələ düğəcəndə bulunması qələkən bir ola, çünki biz sizin daha öncəki problemlarınızda çunun söylədik. Yəni, türkiyə Ermenistan-Azar Bəcəni birlikdə sürəcülütərik bir barış atmosferi oluşturmalı, yoxsa Ermenistan'da faşizəni iktidarı dəam etmeli, çünki onun yerinə bir teröre başvuracaq bir yapı iktidara gedirsə, burada həm Azar Bəcəni, türkiyə ciddanlamda terör bağlamında zarar görəcəni ifadə etmişdik. Çünki Ermenlər 1914-15-18 sürəcindəki olaylarla ilgirli bunların intikamını alıyoruz deyə ciddanlamda terör elə etmişdiklərdir. Hala da o terör onların bir tecrübesi olaraq varlığını sürdür. Ən sonra 73-74-da asala terör elə götürlə bələ, 82-ya qadar yine türk elçiliklərini saldırılar Çünki Ermenlər yapılanması teröre biraz daha yadqın rəadda teröriz edilməyə imkanlar uygun olduğu için bunlar üzerindən bir terör eləmi qərçəkləstirmə imkanı iktimaldir söz konusu. Tabi Ankara dəki eləmin bir Ermenlər terör tarafından yönləndirini söyləmək, şuan da iktimallərin ən zayıfın, ötəsi zayıf, amma tabi bunu da göz önündə bulunurmaq lazım, çünki Ermenlərlə ilgili ötəkiləştirməsə öləmi zamanla Ermenlərlər içerisində bu əbunanıza terör eləminin qərçəkləştirmə iktimalində gözü atmamak qərəkir amma bu eləmin qarşısında İçilərə Bakanlığına yapılan eləmin qarşısında, devlətin yək vucu təalində, tək vucu təalində təpki göstəriməsi istərisləməz Ali Yerlikaya'nın da yapmış olduğu basın toplantılarında, ses tonunda mizacından tabi Ali daha genç bir arkadaşımız böylə bir eləmin təcrübəsi söz konusu deyil istərisləməz təslindəki tədirginlik % mimik ifadələrinə bakdığımızda gəlçəklən, terör örgütlərinin nəv qayı məhatuf bir eləm yapmışsa, adrəsə təslim Ali, bu konuda gəlçin məsacı dəyəsi almış gibi gözüküyor təbəbə bu, özelliklə Süleyman Şorlaya yakın internet fitələrin də tv-tres haqda tv-tres haqlarında bu olayla ilgili yapılan yorumlara da bakdığımızda yəni iki İçikləri bakanının çəkişməsinin nəticəsində də böylə bir olay olma ihtimali üzərində durmakta fayda var. Dedim ki, bən ilk gün yurtdışındaki televizyonlara yapmış olduğum açıqdama da ilk dəfa bu konuyla ilgili fikri bən iləri sürdün və bəndən sonra üçox insan bu konu üzərində konuşmaya başladı. Biz bir müalif olduğumuz üçün deyil, biz hükümetin içerisində siyasiyyət yapan bir partiyə mənsubuz amma netisində də Ankara da İçikləri bakanı ilə yeni Dışikləri bakanı rəqabətinin çəkişməsini hər alanda görməmiz müəqün. İşte ora kaplana yapılan o aşqa alayıcı deməyəlim. Bir polisi yapması qədəkən en güzel suç örgütlərinə davranış metoduyla bindiği arabadan indirip yərə yatırıb, əllərin arkaya bağlayıb adalətə təsdim etməsi olayı gibi mevcut İçikləri bakanı suça təşəbbüsədən kanunları yoxsayan vatandaşı qorqutaraq malların el koymaya çalışan kezkinlikdə en üst düzədə təpki verilməsi lazım. Bu anlamda liyəri qayalində gələnir fazlasına yapıyor. Süleyman özəlliklə sinan ateşin öldürülməsi sürəcində isminin qarışmış olması Türk müliyyətçiləri tarafından da Süleyman haqətli cəzayı çəkməsi bütün Türk müliyyətçiləri ürküşlər tarafından ifadə edilir. Çünki 30 əralıq qeşdiyimiz 2022 yılında ökökləri gənəl başkanı küfə günündür. Cumana mazadan çıktığında gənəndirməsi ilə öldürüldün. Həkiz biliyor. Hatta adayat bakanlığı bu konuda iddianamı hazırlama konusunda o kadar çəkingən davranıyor ki, bir yıl olmasına rağmen bir iddianama hazırlanmadı. İster istəməz bu olayları toplandığında Süleyman Soylun etrafındaki suç örgütləriməsinin üzərinə gitmək devlətin birinci görəvi oldu. Bəm şu cümləyi də kullanıq bu konuyu kapatmaq istəyərim. Rusya biliyəsiniz, Pirgojini Ukrayna dəki işləmiş olduğu ürünün 1012 Temmuz, Vilniusdakı Natozirbəs öncəsi bu vagnəli tasfiyyətmə sürəcini başlattı və bunu çox sancaqlı bir səkildə yürüttü Putin. Bənə direyi tibarlə Pirgojini öldürülməsi qaza eləyən uçağın düşməsi və ətta uçak düştü sürələrək tamamen yer altını çəkilməsi sürəcini yaşadık. Biz Türkiye də bu sürəcini demokratik olaraq ön də silahlı gücün olması və hukukun dışına çıqaraq kəndinə güc atvətməyə çalışması İslamo Vakanı Hulusi Akarın bazı quruplarla birələ gəlirək Tayyib Erdoğan sonrası əsrafya yaparak yenə silahlı güçlə Türkiye də bən də varım dəmə aşamasına gəlməsi yenə istihbaratın başındaki Akan Fidanın çox fazla ön plenə çıxması üzərini Tayyib Erdoğan bu üçünün də görəvlərin dəyişdirərik də önünə almış oldu Dolayısıyla bunlarla bələ bələ hər kildədən kitdələrin özəlikdə Süleyman Soylun etrafında hər kildədən kitdələrin də istər istəməz sıranın kəndinə gəldiyini görənək bir təpki olaraq çıxları bakanlığına böylə bir saldırı yapma istimalini şuan da dəvlət gözəliyətməyə bunu da gözəlinə bunduraq olayı qəqarışan iki şahısın kimliyə üzərindən ciddi anlamda bağlantıları və bir İslam dəvlətində bu qadar müslüman, halkı müslüman bir İslam ülkəsində bu qadar eroyünün ticarətin gəlidməşdirməsi özəndirilməsi aqlam muhail bir şey bu olacaq bir iş deyil, amma maaləsəb şuan da Süleyman Soylun etrafında böylə bir yapı olduğu iddia ediliyor bunu təbii həm mədiyədə görməniz mümkün həm Süleymanın etrafında rəsim çəkindən çətələrə bakdığınızda və bunların bir qısmında çektində göz önündə bulundurulduğunda gəlçəkdən ciddi bir sıkıntı söz konusu çünki Süleyman ilə çərikət partisinin başına qəsmək iki partiyi birləşdiririk AQP vmhp birləşdiririk başına qəsmək gibi bir sənəryonunda parçası olduğu Ankara da konuşuluyor, yəni biz buna müsadə etməmiz mümkün değil, çünki ilə çərikət partisi, hiç kimsənin babasının bostanı deyil Süleymanın ələ hiç deyil, onların elindəki silah gücü ilə para gücü ilə gəlçəmdən qəsməyə imkan 5 şansları söz konusu deyil, amma maqrisəf bu Qutlar vadisi dizisi deyə paromanyak bir dizi üzərindən bütün gənçliyi qısa yoldan güçlə, para qazanmaya, şan şöhrəp olmaya itən bir topulluğa dönüştürdü, o topullub üzərindən də mafyalaşma süreci hızlı bir səkildə karşılık buldu Türk milliyetçiliyin fikri bir hareketidir Şehirli harekettir, kültür hareketidir ilə çərikət partisi Türkiye və dünyaya Türk dünyasına kitab edəcək bir harekettir bələ mafyatik bozuntulara kalmış bir harekət deyil onun için Sayın Devlet parçalında Süleyman Soyluya sahib çıxması tâlişsiz bir açıklamadır Süleyman Soylu bugün itibarə bitmişdir o artıq adayat və qalqırma partisinin sıradan düz bir millət dəkiridir önümüzdə günlərdə sinat-i şinayetləmdə dolayı yarqılanırca nəbələbər görəcəsiniz? Təşəkkürlər hocam hər halda Türkiye'də göründən budur ki ilələyən aylarda də çox ciddi rüzgarlar əsəcək əslində bizim bugünkü vəlişimizin mövzusu daha çox Türkiye'nin qara bax savaşını dəstəyə əsasındaydı, amma görünür ki, Türkiye'nin taxli siyasəti əqda ölmətli hocamızdanışlı bu da bizim çox önəmdir güzdü Türkiye, Azərbaycan qarandıdır güzdü Türkiye, Azərbaycanın varlığı üçünbürsü ortadır və olarsa əlbəttəki şübəsiz Azərbaycan üçünbürsündə arxasıl möhqəm olacaq yəni buna kimsəmi şübəsi olmasın hərmətli hocamızla bizim bağlantımız kəsildi təlçülər olsun ki vəlişimizsə devam ediyiz yəgin ki, bağlantı buralacaq burada yazanlara təşəkkürləyəyirəm dəli bizimizləyəcilərmizə hər hocam biraz kəsinti oldu əfirdə əlbət, öyle oldu əlbəl çox təşəkkür edən bu bilgilərinizə görə, açalım bizim üçünbürsün, bəlana görə bəyəlləri və iləşimizin əvvəlində, dedim ki Türkiye də başveni olaylardan bağlı ilk üst tutacağımız Ünvan Məs, Hasan Hoca'da ki orada nə başverir? Yəri yandan Ankara'da partlar iş oldu Diya, yəri yandan Los Angeles'da Amerika Bulaşmış sütatlarında Türk diplomatına, Azərbaycan diplomatına Başqa yeri də saldırlar oldu Bu, yeni bir nimi sizin sanki əlbələr tərəfinə başlanması nəlamət idi amma siz olaya hər halda bu şəkildə deyələndirdiniz Ağıldan keçən bir əlbələr dola bilər, sövbət əlbən terörsularına gelir əlbələrlə adlarını çəklisiniz Biz asalanın etdiyi cinayətləri unutmamışıq ələ 100 il öncə Daşnak sütunun da etdiyi cinayətləri Gınçakın da etdiyi cinayətləri unutmamışıq amma haqlısız bugün bölgədə bağroş, sövb yaranması üçün bu problem çözülməlidir mən düşünürən Türkiye'nin də dövlət siyasəti məs bu sorunun sürh yolu ilə sözülməsidir əlbət də quremildən fərqli olaraq bilirsiniz artıq bizim sizdən ötən görüşümüzdən sonra oldu deməli Qarabağın əlmənlərin qondarma artsa qadlandırdıqları Dağlıq Qarabağda olan rejim çöçtü yəni eğlan elədi ki, biz bir ocağa aynə gədər yəni yan varın birinə gədər biz buraqılırıq və resmən o vaxtı qədərdə yəni bu prosesi tavam iləyəcək bu zəfərdə biz 44 günün zəfəri danışmırıq orda Türkiye'nin rolu müstəs nə edik amma bu zəfərdə Türkiye haradadır siz nəcə düşünürsünüz və bu prosesi də Türkiye də işin üçün də əvət, Rıfat bəq güzel bir giriş yaptınız təşəkürə yəni yəni şəkədə də dələndirmək yəni çünkü Türkiye hep şunu söylüyor azərbaycanın hər şartda yanındayız, arqasındayız sağındayız, solundayız diyorlar bu Türkiye Cumrət Devletinin azərbaycan politikasının olmazı şimdi özelliklə sizin də gondarma olaraq ifadə etdiyiniz geneldə dünya literaturunda dəfaktı olaraq ifadə edilən dağlıq karabadakı yapının kabul edilməsi mümkün deyir çünki burası 5. milletdərimi 1993-də pakistanın təşəbbüsü ilə azərbaycanın toprak bütünün içəsində dələndirlən bir yer böylə bir yapının kabul edilməsi mümkün deyil amma böylə bir yapıyı əlmenistanada azərbaycanada rüsyə dayattı yəni 10 kasım anlaşmasının bir gün öncəsinə hatırlayalım 9 kasım azərbaycan şu şey almış hankentinə doğru yerləyər və Nakhçivan'da bir helikopter rüsyə iki tanə lideri alilən mosqovaya çağırıyor və bir barış anlaşması ateşkəs anlaşması dayatıyor ateşkəs anlaşmasında rüsyə askerləri nəri əlləşiyor əlmenistan-azərbaycan sınırına əlləşməyər normaldə nə olması lazım? iki devlətin və ətdəki toplulu çatışması nəliyə bilmək adına rüsyə askerinin sayısının çox olması və bugün əlmenistan-türkiyə sınırını koruyan rüsyə askerləri örnəyində olduğu gibi əlləki beləli noktalara rüsyə barış gücü əlləşir iki devlətin çatışması önlənir ama rüsyə nə yaptı? han kəntinə 1960 asker əlləştirdi ölədiyimi? dolayısıyla azərbaycan 10 qasım anlaşması imzalıqdıktan sonra da o gündən bugünə yani 19 evlilə qadar nərdə isə iki yıl, iki buçuk yıl dağlı qarabalar gibi hər həngi bir harekata qəşmədim bəndi o zaman bakü deydim laçın koridoruna bir gümrük koymaqdı nəyə? Çünki azərbaycanı kəndi toprağı kəndi toprağında kəndi kontrol edəşində bir məkanizman işləməsiklə müsaad etmək orada defakto yapının qayır rəstinivarı kabul edilməsi deməkdir. Hatta hatırlayın qəxtimiz yıllarda Sanyocabu Başkanı çox büyük müjdelər vərməyi səvən bir yapı ilə oradan qıbrısda çox büyük müjdelər verəcəni ifadə etmişdə ilə Maliyevun uçağı baküdən havalandı qıbrısda inəcəni Moskove çevrilmişdə nəyə? Çünki ilə Maliyev çox korku üçündəydə, yəni haqlı burada ilə Maliyev eləşdirmək başqonlar eləşdirəcdəm, bu konuda haqlı çünki elə Maliyevun uçağı Erdoğan'ın müjdelər verəcəm deyə qıbrısda inseydə o zaman Ruslar dağlı qarabağı da tanıyacaqdı 4-5 də haritada yeri belə olmayan dəvləti tanıtaraq orada istərisləməz bir dəvlətləşmə sürəci başlatıcaqdı yəni Abaziya Voslətiçə sürəci biz ilk gündən bəri, yəni 9-10 qasım anlaşması imzalınından qürü dikkat dağlı qarabağıda Dombos mədəli uygulanıyor, deyə barbar bağırdıq, hər programda konuşduq. Bu bizim orada bir yapı oluşsun, içində əriməlləri yaşasın anlamında deyim Azərbaycan diplomatları, politikologları askerləri, dəvlət yetkilirləri, vatandaşları dağlı qarabağıda bir defakda yapının Dombos gibi, Abaza gibi Voslətiqi gibi, orada tarih varlığının olaşacaqa və sürəci dəmədəcəyəni hər fırsatda söylədik, bunun sizin programlarda da ifadədik və dedik ki, baxın, burada Rusya pasapart dağıtıyor, Rusya burada ikinizdir orak Rusya-i meclis də dayatıyor, okullarda dayatıyor oysa eğer 5 yıl sonra burası kendini fəs edəcəkse ölə bir bəklətti vardı 10 qasım anlaşılasında o zaman geçli sürecilə bələbər Ərmənistan Dağlı Qarabağ Parlementosu Özdəparlementosu ikinizdir orak Azərbaycan-Türkəsini okullarında Azərbaycan-Türkə eğitimini qoyaraq tədircən, aşamal orak Azərbaycan vatandaşı olma sürecini, altyapısını oluşturacaq və onlarıma yapıq fəs edəcəkdir amma Rusya 30 yıldır Dağlı Qarabağ və yedir rayonu əlmənistan üzerindən bölgədə idarətdir bundan sonra da Dağlı Qarabağ o barış kucağda altında askerlərlərlə və orayı dəvəmətdirəcəkdir, amma Ukrayna krizi bu açıdan Rusya'ya ciddə alamda sıkıntı verdi və özəllikdə də Paşinyan Rusya elə qavga etməsi güvənlik örgütündən kollektif güvənlik araşdırma ölkündən çıxmaya çalışması, Roma anlaşmasını imzalaması və Dağlı Qarabağ əlmənistanın problemi olmadığını Azərbaycanla Rusya'nın kəndəralarında çözməsi gərəklini Azərbaycan toprak bütünün tanıdı dedikdən sonra Putinın çıxışını hatırlayın Paşinyan bunu dedikdən sonra CEO politik dəyişdirmiş, dəyişmişdir Rusya artık Dağlı Qarabağ elində 30 yıldır Azərbaycan üzerindən tutduq gibi tutamayacağını anladığı itir ki, orada barış gücünü kalma səbəbə nə idi əlmənlər ilə əlmənistanla Azərbaycan asıdakı çatısmaya önləmək içindir və çekeldikdən sonra da özəlliklə 4 evlili də Sochi də az önləsi dediniz Türkiye bu işin nərəsində diye Sochi də 2 Cumhurbaşkanı yani Putinlə Erdoğan görüşməsində Erdoğan Dağlı Qarabağ məsələsini gündəmə getirdi Bu Qışmen başına yansıdı Qışmen də Erdoğan bazı konularda gəlşəkdən mütevazi bir liderdir Karabağ məsələsini gündəmə getirdi və hatırlayın 4 evlili öncəsi 2 evlili də Rusya meyilli Azərbaycan əlmənistan muhanefəti sokak göstərilərlərə başladı yani terörə müracaat edəcək Sarkisyan və Koçaryan eski başbakanları sokak eləmdələ bərabər paşkanı dəvirməyə çalışdı Diyər təraftan da Azərbaycanın Dağlı Qarabağa topraklarındaki terör gruplarının dəvridisi bırakmaq və hukukunu cəaryi kılmaq anəsasını cəaryi kılmaq için bir hərəkiyatə qalqışdı Burada Rusya müsaadə etmədi bu ayrı tartışma konuşur, önəmla toprakların işvəldən kurtulması İster Rusya müsaadə etməsin İster Amerika müsaadə etməsin Azərbaycanın bu yapmaq şey oldu hərəkət gəlşəkdən mükemmlət bir hərəkətti və Rusya bəlki şun əsabə etti əsabı yanlış yəni yanlış bir əsab yaptı Buradan dağlı qarabadan əlmenistanı dur bir hərəkət olur əlmenistanda da sokak göstərilər olur və Paşinyan dəvrilir Bən əmən dəvriləyə girlərim, han kəntini təkrək kontrol attan tutar Azərbaycanı qazanımlarını qeri itərim cümləsini üzərində orda strategi ortaya koydur Rusya ama Paşinyanın dirayətli duruşu və özelliklə də bu Azərbaycanın iş məsələsidir əlmenistan-Azərbaycan çatışmasını gəliktirəcək bir durum yoxdur Dursunu harakətə qeçirə bilirdi Paşinyan Çünki Amerika oradaydı Tattıqat yapıyordu. Yəni evlil ayında biliyosunuz 10 bin evlililə 19 22 evlil arasında orada Tattıqat yapıyordu Fransa sürekli uçaklarla əlmenistanına silah indirdi Hindistan, İran üzerindən əlmenistanına silah indirdi Yəni bir anlamda əlmenistan-Azərbaycan çatışması oluşturulacaktı Burada əlmenləri əli sevim və əsəməyin Paşinyanı sevim və əsəməyin Bənlik gündə məli Paşinyan Önəmli bir lider olduğunu Türkiye içinde önəmli bir der olduğunu ifadə ettim Fakat nə Azərbaycan kamuoyuna Nə də bizim Türk kamuoyuna bunu kabulətdirəmədim Çünki biz də Örəlilmiş çəraristik üzərindən bir əlmenli Düşmanlığı söyləmiş öz konusu Biz əlmenləri sevdiyimizdən deyil Güney Kafqaslada barışın təsd edilə bilməsi Türk dünyasına qazandıracağı çox Önəmli qazanımlar açısından Bölgədə suhulətlə və usulətlə Bu əlmeni məsədəsini İşte şimdi siz də ifadə ediyorsunuz Ankaras qaldırısının arkasında bir əlmeni parma olabilirmə əlmenlər təqrətörlərə müracaxt edə bilirməm İşte Washington-daki Amerika-dakis saldırı Arqas-ı əlmenlər Bu teröre dəam edə bilirməm əlpaşinyan iktidarı devrilir də yerinə Koçaryan gibi Daha öncəki Sarkisyan gibi Rusya bağlantılıya yapılar iktidara gelirsə Yeni terör dəlmələri qəstəkləşək Biz əlmenlərin də Arnaz az öncə Azərbaycan Türkləri və Türkiyə Türkləriçin əlmeni məsələsində Örəlmi çaresizlə nəriqətlə Həp ötək iləşdirmə örnəyeni və erdiyimiz gibi Şimdə də əlmeni məsələsinin tarihini Psikoloşkini, antropoloşkini bilmədən əlmenlərlə ilgili Bildik əzmələr üzərindən Təqrar burada bunu yaparlara Getirdiğimizdə, işte o zaman əlmenlərin teröri lə qarşı qarşıya qalırız Bizim yapmamız qələkən Dağlıq Karaba məsələsində Türkiyə Azərbaycanın hər hələkəri də yanında əər Azərbaycan şunu desləydi Azərbaycan halkı və yönətimi Bir rəfəramdum yaparak Dəslədərdik ki, biz Rusya elə və dünyas sistemilə qavq etmək istəmiyoruz Dağlıq Karaba da rəfəramdım yaptıq Və bunu orada bağımsız bir dəvlət Olmasına qarar verdik Bakın, Azərbaycan halkının iradəsizi söylüyordur Desləydi, Türkiyə olaraq buna razıydı Azərbaycan halkı şunu desləydi Biz kamaşaraq topraqlarımızı işqaldən kurtaracağız Kardeşim, bir tane Burada silahlı militant istəmiyoruz Bakın, ərməni istəmiyoruz demədim, dikkat edin Silahlı militant istəmiyoruz Bizim anayasımız, Azərbaycanın Hər bir milimetrə qəresində Cəri olacaq, Azərbaycanın qulku qişəllə olacaq Biz bunun da arqasındayız Arqasında durmaya dəmələcəsiz Şimdi, dikkat edərsəniz Dağlıq Karaba da şöyle bir sorunla qarşıyaq Bir, Azərbaycan televizyonları son 6 ayda Ciddi anlamda bir ərməni Karşıdığı üzərində propaganda yapıldı Dolayısıyla Dağlıq Karaba da da bunlar icdəndi Ermenistan da da bunlar icdəndi Və Azərbaycan oradakimi militantlara Karşı operasyon yaptığında 100 binə yaxın ərməni Dağlıq Karaba dan kaşmaq sorunda qaldı Bu, şuan da dünyada sanki Azərbaycan ətlik təmizlik yapıyor Diya bir söyləmə dönüştür Bu, təhlikəli Hər nə qədər ikmət Haciyevun başqağılığında Hər nə intəqrasyonu ilə ilgəli Çox güzel bir program açıqdırmış olsalar da Fakat Daha öncəki 6 aylik söyləm Bəlk keçmiş 30 yıldır söyləm Türkədəki kamuoyunda olumsuz etkisi söz konusu Orada Azərbaycan vatandaşı olmaya hazır Bir ərməni kitlesinin elimizdən qaçdırmış oldu İşte Yarın övür gün Fransa dışları bakanın ərivana yapacaq isə ya Daha sonra Alievlə Makronun Konu bir araya gəlmələrini Biz aslında Açıq və nət bir səkildə Həm psikolojik, həm quxsal həm İnsan aqdarı bağlamında alt yapısına oluşturamadık Bunu Türkəyəd dəvlətlinin televizyonlarına çıxan Adı uzman, ama Bölgənin gərsəklərindən habersiz insanların Yapmış olduğu Saçma sapan yorumların da etkisini Oldunu söyləmək gələkir Çünki orada Elis silah tutanların Bəyaz bayraqla təslim oldukları Kokucağrı olmuştur Hiçbir ərimərinin Müsadə etməmək və ağzımda Çünki ondan Azərbaycan vatanında Azərbaycanı garantisində olduğu ifadə edilmək Hər nə qəddə edin? Hacıya bir ekib toplayarak Bunlarla ilgili 4-5 maddelik bir program sunmuş olsada Bu yetərli olmadı Şunu deyəcəklərdir Hər əriməni evində eləktiri suyu 5 yıl bədəva deyəcəklərdir Bunu Azərbaycan ekonomisiya qaldırmək müsaid Çünki şuan da 100.000 əriməni kaşdığı zaman Ciddə anlamda uluslararası sorun olacaq Hatta şunu Türkiye bu noktada Azərbaycanın sonuna qədər yanında Yarın uluslararası sistemdə Mahkəmədə, birləşmiş bilətlərdə Şurada, burada Bunu ərimənistanın aləyəni kullanıb Azərbaycanın aləyəni kullanıb Azərbaycanı sistemdən təcid etmək Ləyə gidi bir harekatı qalqışıla bilir Çin dən sonraki süreçlə bir terördən ziyada Uluslararası quqq ve uluslararası Yaptığınların harekətlə gəlçmək Şəkən belə ihtimalist söz konusu Bu noktada Azərbaycanın ərimənlərin əntəqrasiyonu ilə İqili yappış oldu o maddələri Alcına harekətlə geçirikli haqızım Hepsizi söylənir Bize 91-də quq qədər edirlik Şimd之ə biz gündürürüz Ola dəyik 91-də Azərbaycan-Türkienə yaptıqdan unutacağız Şunki biz imparatorlubdar qukmuş biz millətə mənbəsubuz Bizim psiekologimizi Ömründə imparatorlub qukmamış Doğruduruz, dələt qukmamış Ərməni azındıq üzərindən bizim psikolojimizdə ilə oynamaya çalışıyorlar. Bakın, Ərməni psikolojisi də Türk psikolojisi aynı eşit kefədə deyil. Biz kərə bunu qabal etmək zorundayız. Ərməni bir cemaatdir, bir cemiəttir, bir aşirəttir, tayfadır sizin Azərbaycan ifadəsi ilə, amma Türk bir imparatorluğun təmstiricisidir. Biz 5 bin yıllıq bir dəvət qəlinəyinin, yəni Azərbaycan halkını, bən Türkiye Cumhuriyyət Devrət halkından ayırmıyorum. Bakın, Türk demək, yəni hangi nələ də kendini Türk olaraq qabil ediyorsa, bu Türkün bilinçaltı kodlamasında bir devlət mekanizması vardır. Devlət sistematiyi vardır. Bu devlət sistematini biz dəri kılmamız için bu Ərməni məsələsinin çox kısa zamanda sosyolojisin psikolojisini iyi çalışıb, bunu çözməmiz lazım. Bunu çözməməsək, yəni yarın dinləyicilərin arasında uluslar qoxular var. Benim dediklərim çox daha iyi qavrayıcaqlardır. Bir uluslar arası sistemdə başlığımıza arsını istəmiriz. Yüzyıldır Türkləri, Anadolu Türkləri, Ərməni məsələsindən dolayı adət ağa, analarından Əmdi suq bulunardan getirməyə çalışıldı. Biz onlara gələkli cevapları və erdik. Hər alanda, hər ortamda, hər fırsatda, hər platformda və 2015-də bu işə biz tamamen bitirdik. Amma şindən sonra Azərbaycanın bir Ərməni məsələsi ilə uğraşmaya taqadi gücü zayıflaması açısından gələk yox. Çünki, Azərbaycanın bölgedə yapması yərəkən insan hakları qğukun üstünlüğü və sosyal adaleti təhislətmək. Bir 30 yılda Rusya adına bölgedə bir Ərməni düşmanlığı üzərindən olağanüstü bir hayat yaşamak, Azərbaycan halkının kaldırabiləcəyə bir şey deyil. Rusya 30 yıl Ərmenistan üzərindən Dağlı Karabağı və Güney Kafqası da qalma sürecini ayakta tuttu. Bundan sonra da Paşinyanın özəlliklə Dağlı Karabağı Azərbaycan toprak bütünün içindən də dəməsi. Azərbaycanın analizasını cariq ilmək üçün yapmış olduğu bu minitanlara qarşıya operasyonda bu Azərbaycanın üç məsələsidir, Ərmenistan-Azərbaycan Savaşlığını gələkdirmək dədiyinin biz üstünə çox daha şu fazla şeylər qoymamız lazım. Çünki bunu qoyduğumuzda bölgedə Azərbaycan kənda ayaklar ucana durur. Yoxsa 30 yılda yine bu Ərmeni sonu üzərindən Azərbaycan demokratik təşməyə insana haqlarının ayağa kalkmasına, qukun üstünlünə və sosial hədələtin halka yayılmasını əngərləmək çalışırsa burada qayb edəcək olan Azərbaycan halkı olur. Azərbaycan halkı Ərmenlərlə barışmaq zorunda bunu bir Ərmeni səvər bağlamında dələndirmir. Çünki bölgedə Rusya çatışmalar üzərindən varlığını sürdürür. Bakın, hər nə qədər Ərmenistan Rusya orada Ərmeni silahlı militandan çəkinmişsə də, amma Rus barış və ucun çəkinməsi ilə hər həngi bir haqətlilik söz konusu yox. Bəlkü şudənə bilir, şuna ihtiyaç vardır. Amerika Ərvanda Ətkinlini artırdığında bir dəngə umsul olaraq da Azərbaycan topraqlarında Rus askəri bulunmasının Azərbaycanın sağallıqlı gelişməsə açısından faydalı olabilecəyi söylənə bilir. Bu tartışılır, bu tartışılmalı da. Amma bölgedə 20 iyan var, 90-da çəkilən Rus askəriinin 10-karışım anlaşmasıydə təkər Azərbaycan topraqlarına gəlmiş olması və bugün çatışmayı gələkdirəcək ortdan kaldıran daalıq, Karabağında Azərbaycan bütünün içerisində dələndirli bir noktada Rus askəriinin Azərbaycan topraqlarında qalmasını gələkdirəcək bir səbəp yox. Önümüzdeki günlərdə bu çatışmalar, bu qarşı etnik təmizlik şöyləmi bəlk ki, yarın Rusya-i təqrar bölgeye çəkərik, elmenistan-Azərbaycan sınırlarını, bugün Türkiye-elmenistan sınırlarını korudu gibi Rus askəriinin korumasıyla ilə ilə Rusya bir təşəbbüsə qalqışa bilir. Bunu esəbə etmək lazım. Gətirisindədir, götürüsindədir. Yine Azərbaycan topraqlarını azad etdikdən sonra, yani azad topraqlarında hukuku təsd etdikdən sonra. Çünki biz o gondarma defakto yapıyi hiçbir zaman açıq kabul etmək etməmizdə mümkün deyildi, çünki Pakistan 91-də sovetlərdə aldıktan sonra, Kızıl Orduyu qarşısına almayı CSL-ətədən çox önəmli bir hareketlə yaparak, 93-də Azərbaycanın topraq bütünlüğünü Bileşmiş Milletlərə kabul etdirmişdik. Biz Bileşmiş Milletlərin kabul etmiş olduğu Azərbaycanın topraq bütünlüğü cərisində, naslı ki, Türkiye-də çətələrə müsadə etmədiyimiz gibi, Azərbaycanında böylə bir yapıya müsadə etməmiz mümkün deyik. Tabi bu 100 bin Ermenistan'a gitti, orada ciddi anlamda ekonomik sıkıntıda qarşı qarşıya qalacaq, aynen Azərbaycanın 91 sonrası kaçqınlar gibi, bir Ermenistan'da da bir dağlı qarabağa kaçqın edəbiyyata oluşmasına mütahil etməmək lazım. Çünki bu Azərbaycan uluslararası sistemdə sıkıntıya soqabilir, onun üçün mümkün olduğu qadər Türkiye, Azərbaycan, Ermenistan üçlübarışını qərsəkdəşdirərik, bu sürəci mərkezini Türkü koyarak Türk dış politikası də Türk stratejisi də ürətməmiz lazım. Şuan da Fransa devrəyə girməyə çalışıyor, Amerika devrəyə girməyə çalışıyor, Rusya zaten devrədə, İran devrədə bunlar hiç bir zaman üçün Türkün selameti üçün bölgədə bir sürəcin işləməsini istəməzlər. Onun üçün Fransa Dışdəri Bakanı yarın Ermenistan'a geliyor, işte Fransa bu işin içərisində Rusya tamamen paşiyanı devrilmək üçün yaxmış oldu, bu hamlələrdə bəklədiyi sonuc alamadı. Ukrayna da ciddallanda sıkıntı yaşıyor, bu sıkıntı nün devamı Türk dünyasıyla ilgili gələcəyin nasıl qurgulanacağı konusunda son derece önəmli. Bu arada Zəngəzür koridoru Türkiye də çox fazla boş-boş konuşuluyor. Çünki uluslararası quqva görə Ermenistan əgəməm bir devləttir, kabul etsəkdə etməsəkdə, səvsəkdə, səvməsəkdə. Nasıl ki, Türkiye Cumhuriyeti əgəməm bir devlət olmasına rəamən, İstanbulda, Kanal İstanbul açma konusunda uluslararası sistemdən müsaadə alamadı isim bu projeden vazgeçtiği gibi. Bakın, Türkiye Cumhuriyeti devlətikən topraqlarında bir kanal açma konusunda bilə uluslararası sistemin itirazlarını göz önündə bulunarak vazgeçtiği bir noktada, siz əgəməm bir devlət olan Ermenistanın topraqlarında bir koridor açma şansının söz konusu deyil, ki, zaten lakin koridorunu Azərbaycan əgəməm bir devlət olaraq kaptı. Dolayısıyla kapatmış olduğunuz lakin koridoruna mütəqabilət əsasına görə siz Zəngəzür də bir koridor açmanız mümkündür. Biz bunu daha öncə sizin probleminizdə ısrarla və özəlikdə söylədik. Açılmayacaq olan koridor üzərindən Türkiye'də almışanlı əski generallər, əski paşalar, biz pazarına nuryağın, əskilər nəfsi televizyonlara çıxıb elərimdəki çubuqlarla Zəngəzür şuradan açılmalı, şuradan gitməli deyə, saçma səfa konuşmalar yapıyorlar. Bakın, Zəngəzür koridor açılsa da farz et ki, yarın paşın yandırı ki, bən Türk ajanıyım və Anayaz P də Meclis də qaraq çıqardın və Zəngəzür koridorunu size və ərdim desə bilə, bakın, bizim unuttuğumuz bir şey var. Özələk də Türkiye'dən baktığımızı üçün söylüyorum. Bu Turan koridoru filan deyə saçma səfəm cümlə kullanıyorlar. Siz Baküya gittinizdə Baküdən, Kazakistanı və ya, Türkmenistanı gidəməsiniz, çünki arada 6-7 saat gemi seyahatı yapacağınız biz Hazar Denizi var. Yəni, Hazar Denizinin altından bir Türkiye'dəki Marmara gibi Boğazın altından geçən bir kanal açabilir miyiz? Şuan da Azar Bəcəm bunu çalışması lazım. Ermenistanla, bəki Barışla bütün kesildi miyilə sesim geliyor mu? Buyurun, davam edin hocam, davam edin. Suallarda var, sorularda var, onlar da sorasın. Tamam, bir cümdə daha kullanayım, suallerə zemin hazırlayalım, çünki üçün üçün diyorum. Bakın, geçtiğimiz səkimdən öncə, hatırlıyosunuz, 14 Mayı səkimdən öncə Cumunət Halk Partisi gənə başkanı Kemal Kılıçdaroğlu bir A4 kağıdına bir şey tutdu. Turanyolu dedi, Azar Bəcəm muazzam təpki göstərdi. Tabi Azar Bəcəm təpki göstəriməsi şu açdan önəmdir. Çünki Azar Bəcəm, Türkiye'də Recep Tayyip Erdoğan iktidarını dəstəklıyor. Doğru da yaptı, çünki iktidarla dəam etmək ən mantıqlısı, akıllısı. Amma Kılıçdaroğlu'nun otutmuş olduğu yol bugün Recep Tayyip Erdoğanın İran iktidəyətlik, İran üzerindən zəngözür koriduru açılacak söyləməyilə həmən-həmən aynı. Şimdə Azar Bəcəm ən buna da itiraz etməsi lazım. Bakın, bən bir ziyalı olma adayı, baxı ziyalayım diyəməyəm. Ziyalı adayı olaraq, biz eiri eiri doğruya doğru diyəməsək, doğruya eiri eiriya doğru dərsək, Türk dünyası rəzil bir rüsusu olur. Siz Kemal Kılıçdaroğlu'nun o haritasına itiraz ettiniz, doğru haklısınız. Amma aynı, dün Evəl Sürgün Recep Tayyip Erdoğanın da İran üzerindən zəngözür koriduru geçicək sözünə də nə yapmanız lazım, itiraz etməniz lazım. Biz zəngözür koridorunun niyə təsd edildiğini tarihini unutmuş durumdayız. Biliyəsiniz, LEN-in sovyetlər birliğini kurub Hürcistan, Ermenistan və Azərbaycan dəvrətlərinin bağımsızlığını qaldırıb sovyet sistemini dönüşdürdüğündə Biliyəsiniz, Ervanla İranın sınırı bir tək şey deyir. Nakhçivanın batısında 11 km İran-ı Ermenistanın sınırı vardı. Bölünə sanki bir qaləm ucu qadar İran-ı Ermenistanı dəviyordu. Atatürk 19-21-22 də burayı İran'dan satın alıb Türkiyənin 11 km Nakhçivanla dolayı ki, Azərbaycanında sınırını təsd etdiyn də bir anlamda Atatürk də Sıtalın satranç oynadılar. Dünək Afqasya satranç tahta suz elində. Amma Sıtalinin basqısı ilə azərbaycan parlamentosu 110 km uzunduğunda 40 km ortalama genişindəki Zənqezur bölgesini Azərbaycandan alıb Ermenistanı hədiyə etdilər. Yəni, bunu Azərbaycan halkı şox iyi bilir. Dolayısıyla şuanda öncə Azərbaycanı yapması gələkən parlamentoda bu maddeyi iptal etmək. Öncə bunu iptal etmək, ondan sonra ki, sürəcə bakıcaz. Şimdə şuraya gələcəsiz. O dönəmdə oynanan satranç, şimdə Karşımıza bir Ermenistan legal devleti Uluslarar suqqukça tanınmış, Büləş Büsünətlə tanınmış, və Ermenistan devletinə dönüştü. Yapılması gələkən, Yəni, İranın bugün yarın daha sonraki gün nasıl bir tavır taqınacağa Aşağıya koribəli, biliyorsunuz dün, sanırım Ermenistanın üçsücəyə bir devlətlə yetkilisi Şuanda Sammovakan olabilir. Erivanı ziyaret etdi. Orada, yapılan açıklama çox ilginç. Diyor ki, biz komşularımızın sınırlarının deyisməsi nə müsaad etməyiz. Zəngəzür koridorunda açılması mümkün deyir. Bakın, bugün biz bunu kafqas tamda da vərdik. Kafqas tamda tıqdadımızda bunu görürsünüz. İranın üçsücəyə bir yetkilisi Erdoğan'a zəngəzür konusundakı itirazı deyə başlıqda vərdik. Biraz da başlı çəkicik çarpıcıq kılmak için abarttık. Dolayısıyla, Erdoğan'ın zəngəzür koridoru ilə ilgili İran üzerindən açılacak sözünə, Azərbaycan açıq bir şəkədə nə tavır koymalı. Bu, Erdoğan'a qarşıq-qırfak anlamında deyil. Erdoğan iğniyəti ilə bu problemin çözülməsi ilə ilgili bir teklif sunudur. İran rəddətti. Geriə Azərbaycanı Ermenistanla xavaşarq zəngəzürü, yəni 110 kilometrə uzunluğunda güney, kuzey, kuzey, güney doğubatı 40 kilometrir genisdəki yeri təklələr Ermenistandan xavaşarak almasından başqa bir çare kalmıyor və ya barış. Bu, nöー türkiyə Ermenistan, Azərbaycan, şuan da buna ortam qayət uygun və müsait. Çünki Azərbaycanın Ermenistanla iddialaşmasını gələktirəcək hiç bir şey kalmadı. Dalı Karabap problemi de çözüldü. Paşın yanında Azərbaycanın topraq bütününü tanıdı, geriyə bir tək Türkiyənin 1993-də kapatmış olduğu sınır kapılarının açılması və üçlü barış və üçl-üçl-dəvlətin birbirlərin sınırların tanımasına doğru girecək. Bəli olunca da artıq əriməllərin teröre başvurma gələkçidir ortdan qalqmış olacaq və güney kafqasıya barış qələk. Rus barış gücündə bölgedə qalma gələkçisi ortdan qalqacaq, İranında söyləcək sözü qalmaz. İran şu anda, Ermenistan üzərindən Türkiyəli-Azərbaycan arasında bir hat oluşturmaya çalışıyor. Hatta bizim Zəngəzür koridorun alternatifı olarak bunlar biliyorsunuz, Basra, Təbirüz üzərindən, Erivan, oradan Batuqma giden bir güney-kuzey koridoru oluşturmaya çalışıyorlar. E, bunu da Doğu-Batı, dədimi Zəngəzür koridunu əngərləmək adına. Zəngəzür koridunu açılsa bilə, bakın, yarın dediğim gibi paşın yanında istək ki, bəm burayı Türkiyə və Azərbaycanı hədiyətdim, desə bilə bir tək Azərbaycanı nəhki vanla daha sık ilgisi və qələkası oluşur. Amma Türk dünyasının birliği bərabəli olmaz, çünki arada qos qoca bir Hazar denizi var. Hazar denizin altında Azərbaycan mülk tünəl açmaya, Qazakistanla, Türklənistan, bəlk ki, Azərbaycan üçü bir araya gelir. Amma bunun önündəki dəngəl biliyosunuz, Hazarın hukuki statusu. Hazar denizmi gölmü, bu daha kəsinləşdirilmədi, kararlaşdırılmadı. Dolayısıyla yer altı tünəlləli, qətçikləri, kainaklarla ilgili də ciddi alınamda sorunlarla qarşı qarşı yayız. Durum böyle olunca Türkiyə hər halükərdə Azərbaycan yanındadır. Cumhurbaşkanı nəhki mahşivans həyatında bir cümlə kullan dedi ki, biz şuşla bəyən naməsi imzaladık, filan dedi. Amma orada unutulan bir şey var, şuşla bəyən naməsi nə, 11 gün sonra imzalananın Moskova bəyən naməsi, çox təliqəli bir bəyən namə. Uluslar, suqquqçular, həm Azərbaycanlar, həm Türkiyədən bu iki bəyən naməyi çox iyi okumalı, ektikləri üzərində yenidən Türkiyəli-Azərbaycan yeni bir anlaşma ortaya koymaq durumundalar. Çünki Moskova bəyən naməsi, büyük iktidimələ, şuşla bəyən naməsinin bu çox hükmün ortdan kaldırıyor. Sayın Cumhurbaşkanı, təbii irticələrin konuştuğu için və iniyyəti ilə konuştuğu için bir çox hukuki və yapılan anlaşmaların sonuçlarının bilməsi də mümkün deyil və elinə verilən dostyalarda çox zayıf olduğu için bazı teklif konularda eksik konuşabiliyor. İran konusunda, zəngəzur koruduğun İrandan qəsməsi gibi, şuşla bəyən naməsinin ənəm ətvətməsi gibi, çünki Moskova bəyən naməsindən bəyək ki, Sayın Cumhurbaşkanı haberi yox, bizim Erdoğan için söylüyorum, İlam Aliye vələştirmək üçün söyləməyəm yox. İlam Aliye müaqqət biliyodur, çünki iki bəyən naməyi də ilham imzaladığı için amma nəticə itibar elə Moskova anlaşmasını, şuşla anlaşmasını biz kafqaçlamda bulunan gibi çox analizər yazdık, okumanızda fayda var, ciddə anlamda birbirləri ilə çelişən, daha sonra Moskova anlaşması imzalandığı için, öncə imzalananı biliyorsunuz, devrə dışı bırakılır bu kaçısından və ciddirliklilər və tədikləri var. Günay kafqası, çox önəmli və Ermenistan orada bir əgəməmi devlət, legal bir devlət, Birleşmiş Büsünət tarafından devlət, kendi topraqlarında bir koridor geçməsinə müsaadə etməz, Ermenistanında paşiyan iqtiharını dəmi etdirməmiz lazım, Türkiye-Ermenistan-Azarbar üçüncü barış anlaşmasına bərabər Günay kafqasıya barış gelir, Artıq Azərbaycanın bahanesi qalmadı, daha öncə Yedirayonumuz iqtihar altındaydı, onun üçün insanakları ququn üstündü, sosyal adalət tələpləri ötələniyordu, demokrasi ötələniyordu, sonra Dağlıq Karabağa gələkçəsi ilə bunlar ötələniyordu, şimdi yedirayon iqtiharından kurtuldu, Dağlıq Karabağa da iqtiharından kurtuldu, Artıq Azərbaycan iç politikadakı demokrasiya insanakları ququn üstündü və sosyal adalətin gelir eşitliyinin sağlanması ilə ilgili sürəc başladı, Azərbaycan artıq yeni dələt dəsmə sürəcəni başladı, 44 günlük savaş Azərbaycanın dələt dəsmə və millet dəsməsinin önünü açdı və anayasasını Dağlıq Karabağa da da hakim kılma mücadərisindən sonra Artıq Azərbaycan iqtiharının bahanesi qələkçesi qalmadı, halkın tələblərini yerinə getirməkdən başqa çaresi yox. Çox təşək bir iləm hocam, sualların soqsi qaldı, amma İdidar bəyin bu sualını sizdən soruşacağım. Hocam, Türk-Azərbaycan yaxalada fikirimcə bu günki qədər yaxın olmayıb, çəbı Erdoğan, əliyyəv dostuqunun nəçəsidir sonucudur, yoxsayı xalqlarımızın qardaşlığı nəçəcəs, nünasibətni dəmət olun. Yəni, çöylə, tabi bunda Erdoğan'ın da əliyyəvində ciddanlanda qaqqıları var, yəni bunlar yatsınamaz. Amma geopolitin gərəkliliyi ondan sonra bölgedəki dəngələr Türk dünyasının ihtiyaçları və Azərbaycan halkı ilə Türkiyə Cumhuriyyat Devlet halkının bir-birlilə ayniləşməsi bu sonucu doğurdu. Buna da İlam Aliyevin yerinə ən aqla gəlməcək biz Azərbaycanında birisi lider olsa və Türkiyədə də ən atıyorum, diyəlim ki, HDP Genel Başkanı, Türkiyədə Cumhurbaşkanı olsa bu halkın taləpleri bu süreci kesinlikdə bu hale getirəcəkdir. A, bu konuda Erdoğan'a da əliyyəv də təşəkür etmək gələkir, gəlçəkdən sabırla dayanışma içerisində bu süreciyi yönətdir. Amma, dediyim ki, bu geopolitik Türk dünyasının gelişmişliyi artıq dünyanın Türkiyə olan ihtiyacının bir yansıması olaraq həm yedi rayonun işqaldən kurtulması, həm də Dalıq arabada Azərbaycan ayasasının cari olma süreci İlam Aliyevlə Tayyib Erdoğan'ın qayrətləlilə olmaqla bələlə, bunun halkın iradesinin yansıması çəklində təcavur etmini görmək gələkir. Onun için önümüzdən qilində daha güzel şeylər olacaq, həm Türkiyə için söylürmə, Azərbaycan için söylürüm, halkın tələblərini diqat almaq lazım, çünki artıq gələkçələr qalmalı, Azərbaycan için söylürüm. Şimdə ya qadar Dalıq Karabaq məsələsi, yedi rayon məsələsi dəm dolayı bir çox tələblər ötələnmişdir. Bu anlaşılır, amma bundan sonra mümkün deyil, ona görə haqirətmək də fayda var. Təşəkülə, oca bir başqa sual da var, əslində o sorunu mən də sizdən soruşacaqdım, dedis ki, Erməlləri Qarabağda ki, Erməllərin getməsində mani olmaq lazımdır. Yəni, getməsində mani necə olabilərik, Erməllərin mümkün də qarabağdan getməsində maraba olan kümdir. Və ki, Erməlləri Qarabağdan gedib sonra geri dömmək istiyirlər və dünyaya göstərmək istiyirlər ki, güya burada etnik təmizdəmə siyasəti gedir. Yəri gəlmiş kəni, dünya mediyası da, bunu bu şəkildə sanki Qarabağda bir soygrum var, sanki 30-id bunla qəba xozallaki soygrumu görməzdən gələn mediyası üçün, bugün birin əfərin bələ burnu qanamıyor burada, bu biraz ədələsiz diyorlar, hər haldı. Amma, nizə düşünürsünüz? Burada İlqarbayda sual var, o 100 binləm soru Erməllərin qarabağdan köz etməsi, Erməllərin səvəl qüvələrin azərbaycana etnik təmizdəmə də etmək etməcəyim. Bak, bu proses bizim xeyrimizə necə dönüşə bilər? Biz ne itməriyik ki, bu prosesdən, zərər vermədən, zərərsiz yansız kurtaraq, yəni diplomatik masada deyirəm? Əvət, öncəliklə bu konuda paşki yanına çıxla, bunu çox önəmdir. İlk öncə, qarabağdan gələn Erməlləri kabul etməyəcəyən ifadə etdir ki, keşkə öyli olsaydı, bu azərbaycana üçün daha qolay olurdu. Daha sonra, özəklik də diasporadan və Amerika dan, Fransa dan şuan də Ermenistan'da bulunanları dəlmiş olduğu akıllı sınlar açdırdılar. Dolan istəyilə, dağlı qarabağda ki, Erməlləri də güvənsizlik və ekonomik olaraq çox zor durumda, sosyal gündüq ağacın itiyaristanı qarşılamı konusunda yetərisizlik də qarşıq qarşıya qalındı və azərbaycana onların bölgeyi tərkətmələri qarşılığında depolarını, bənzin, mazotla doldurmakla ilgili yappış olduğu ilk haqqətlər istərisləməz. Panik halində, 100.000 Ermeninin rakam 90-ma 100-ma arasında deyişiyor, beləki daha az və ya daha çoxdur, Ermenistan'a donuqsa bu səkidə haqqət etməsi nə oldu? İlk öncələr, azərbaycana bunun sevinç də qarşıladı, çünki orası təmizlənir və biz, qarşıqınlarımızı oraya yəlləşdirəcə edirlərəməmə, bu, istərisləməs, uluslar arası sistemdə vquq da, azərbaycana etnik təmizlik yapıyor gibi səyləmini önprəmə çıqardır. Hər nə qədər biz 91-də Ermenlərin hocalada yaptıqları və yedir ayonuşqal etdiğində oradaki insanları çox perişan vaziyyətdə Ermenistan'a qoğudunu biliyor və bu konur ilgildə yıllarda adalət tələbə etmiş olmamıza rəmi bir qarşılık bulamadık. Amma o 30 il öncə oldu işə uğutulacak, amma bugünkü tazə olan olay daha fazla gündəm məşgul edəcək. Çünki özəliklə dünya basının da, hər nə qada Türkiye və azərbaycan dünya basındaki bu həbəlləri çox diqətə almıyoruz ada, ciddə alnanda bir kamuoy oluşturmaya başlandı. Bu kamuoy üzerindən azərbaycan biz risk ilə qarşıq qarşıya qalabilir. Yapılması yərəkən şu, hər məllələr zor durumda, işte şu bu diyenlərə, bu sürecin kəndi sürəci isərdisində, kəndilindən qerişləyənə, hər həngi bir səkildə azərbaycan bilətlik temizliyə qalqışmadığını və nəticədə gələnmək istəyənlərin dönebələcəklərinə və bir paket açıqlaması lazım. Çünki hikmət tarx evin açıqladığu paket önəmliydi, amma özəlində çox durulmadı. Bən buradan şunu söyləyəyim, Fransa də bunu istimanəcək, Rusya də bunu gəlirək istimanəcək, çünki barış gücə adı altında askerlərinin güney kafqasıda qalmasını istiyor. Bunu azərbaycisi, Ermenistan'da paşiyanı dövrmək için bu vücbün Ermenii, Ermenistan soqqlarında perişan vaziyyətdə gecdirib halkı qalaya nə getirərik paşiyanı dövrmək isteyəcək. Şuan da Rusya nın bu sürecə müsaadə etməsinin altında tək yatan paşiyanın Roma anlaşmasının imzalaması və kollektif güvenlik araştırməriqindən çıxma təşəbbüsünə qarşı bir cevaptı. Amma Rusya, naslı ki, Ukrayna krizinin bu qadar uzayacağını əsabədəmədir gibi, bu dağlı Karabə operasyonunda bu şəkildə sonuçlanacağını əsabədəmədir. Nəticidə, hatırlayın, Bileş Püsünətlərinin toplantısı vardı, 78-in toplantısı, Erdoğan orada. Bu konları hər fırsatda dilə getirdi. Azərbaycanın yapmış olduğu, harekətin, qurqaya ve ulusları sistəmə bugün oldu ilə ilə ilə. Amma nəticidə, Azərbaycan şu anda göstərməlik deyil. Dağlı Karabəadaq kalan, Han kəntində hocavəntdə hocavadaq kalan ərmələrin ilə ilgili bir çey çıxatması lazım. En az 20-50 maddəlik bir bəyən nəmiə çıxarması lazım. Bunların 5 yıl, vərgi vərməsini ərtələnməsi, eləktrik su paralarının bədəva gibi sosial alt yapı oluşturması lazım. Amma deyəcəksiniz ki, Baküdəki qasıqlara yapılmayanı, Dağlı Karabəadaq ərmələrə niye yapalım? İşte Bakü, Azərbaycanlı qasıqlar da, yəni, fakirlər də biz bunu taləb edəriz deyip, Azərbaycan devlətinə qarşı bir sosial kalkışım olma istimali olabilir, məvvət olabilir. Onun için Azərbaycan sosial devlət aşamasına geçməli və bunu həm ərməniyə, həm də Azərbaycan alqına eşit bir səkildə dağıtaraq bir sosial devlət olması ilə dünyanın itirazlarını devlət aşağa bırakabilir. Bunu bırakamazsa, önümüzdək günlərdə özəllik də Fransadışqilər Bakanlığı Revan sefərə, əlməniyistan sefərə daha sonra Paşinyanla, Aliyyəvin, İspanya'daki görüşmələrin sonunda biraz daha bu olay üzərindəki sisbərdəsi kalkıcaq və tartışmalar daha da dərinləşəcək və ya devlətişi qalacaq. İşte burada devlətişi qalmasın istəyərsək ki, bu həm Azərbaycan arşistan önəmlə, əlməniyistan arşistan önəmlə, Türkiye niyə yapacağı xızlı bir səkildə, əlməniyistan, Azərbaycan üçlü barışını sağlamak zorundayız. Burada ərduan insiyatif alıcaq, Aliyyəvin insiyatif alıcaq, Paşinyan insiyatif alıcaq və üçlü bir barışı kəslikdə gərşəkdəştirmək zorundayız. Çoxsa bölgədə İran və Rusya konjüktürel orak və ya geopolitik olarak imkanlarını qayb edərsə bölgədə darbəq girişimini qalqışabilirsiniz. Bu darbə Paşinyan'a qarısıda olabilirsiniz, Aliyyəvin qarısıda olabilirsiniz. Bən buradan oda çox fazla konuşmaq istəməyərim bu soru üzərindən, ona görə üçlü barışı bir an önce təsd etməmiz lazım. Mən yaxşıxatır deyirəm ki, hələ, bəki da 15 ildə öncə idi ya, bəki 10 ildə öncə idi. Hasan Hocağımız bu canlı bu qafqazda barışla bağlı bir düstür ortaya qoymuşdur. Yəkər, səhv edəm rəmi səhv. Yəni, mən o zamanla xatırləm ki, canlı bu qafqaz, güne qafqazda barışla bağlı fikirləriniz yeni deyir. O zamanda deyiriz ki, burada canlı bu qafqazda bu sorun, canlı bu qafqa cumhuriyyətlərinin, güne qafqa cumhuriyyətlərinin bir kəsəil olmalıdır. Yəni, bunu 100 ildə öncə cumhuriyyət kurzularımız başta Məhədəmrə Suzada olma alanda deyiblər, güne qafqaz evi belə bir fikirlər oluq. Üm dəliyyək, üm dəliyyək də biz normal həyata qaydaq, millət olaraqda, övlət olaraqda, bizim artıq siz çox gözə qeyd ediniz ki, Azərbaycan bu qələbədən sonra artıq daxilə mesaj verməndir. Siyasi məhbusi olma malıdır, əhalinin həyat seviyası qaqmaldır. Karupsiya olma malı deyil bu ölkədə və artıq qara bax sorunu bitir sə bizim də iraliyyə doğru daha böyük perspektibə açılışımız olur. Və bu dəliyyəkdən də bu yünki canlı yayımı burada bitirəm. Azan uzam çox təşəkkürlər sə... Bən təşəkkürə diyorum, Türkiyədə bir söz var, diyor ki, hər nə qədər sürçili sanətdik zafvala, yəni, konuşmamıza səhv olmusu özür diliyoruz və Ankara'dan Baküya, Türk dünyasına səlləmlərimizi ilətiyoruz. Çok faydalandıq, əslində. Sə təşəkkür edirəm, izləyicilərimize təşəkkür edirəm. Bu yünki və ilişimize dəstəyə olan hər kəsə fikri idə, təklifi ilə suallar idə, hər kəsə minatdarlıq ifadəylərəc canlı yayımızı burada sona çatdırıq. Sa olun, sağ olun, qalın, Tanrı vətəlimizi, Tanrı millətimizi qoruz. Sa olun.