 Hoofdstuk 25 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze Libri-Vox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons Wonderbare Reis door Selma Lagerlöf in de vertaling van Margareta Meibol. Hoofdstuk 25, het Broederdeel. De ouderhoevenstad. Er was geen plaats in Zweden, waar Bataki, de raaf, zoveel van hield als van Falun. Zodra de sneeuw een beetje van het veld wegsmolt in de lente, ging hij erin. En bleef verschijnen de weken dicht bij de oude Hoofdstad. Falun ligt in een laag gedeelte van het dal, waardoor een kleine rivier stroomt. Aan het noordelijk deel van het dal ligt een helder, klein meertje met groene oefers. Vol landtongen, dat varpan genoemd wordt. Aan de zuidkant ligt een baai, die op een meer lijkt. En tisken heet, met trobbel, velwater en lelijke, morassige oefers. Vol met allerlei afval. Ten Oosten loopt om het dal een mooie rijheuvels, die op hun toppen staatige dennebossen dragen en zappige berken. De hellingen zijn met lommarijke tuinen bekleed. Ten westen van de stad ligt ook een bergerig. De top is met armoedige naaldbossen bedekt. En de hele helding is kaal, naakt, zonder gras of bomen, als een echte woestenij. Het enige wat het veld bedekt zijn grote ronde steenblokken, die erover verspreid liggen. De stad Vauleun, die in het diepst van het dal aan beide zijden van de rivier ligt, ziet er uit als of ze afgepast is naar de grond waarop ze gebouwd is. Aan de groene zij van het dal liggen al de gebouwen die er zeerlijk of aanzienlijk uitzien. Daar liggen de beide kerken, het raadhuis, de woning van de gouverneur, het mijnkantoor, de bank, het hotel, de vele schoolgebouwen, het ziekenhuis, alle mooie villa's en woningen. Aan de zwarte kant staan, straat aan straat, kleine rode huisjes voor één familie. Lange kale schuttingen van planken en grote zware fabrieksgebouwen. En achter die straten, midden, in de grote steenwoestenij, ligt de mijn van Vauleun. Met heismachines en pompen, met ouderwetse gebouwen, die scheef op de ondermijnden grond staan. Met zwarte stijle hopenslakken en lange rijen droog ovens voor het echts. Wat Bataki betreft, hij keek nooit, naar het ooselijke gedeelte van de stad en ook niet naar het mooie vartan. Maar destemeer heelt hij van het kleine meertje Tisken. Bataki de Raaf heelt van alles wat geheimzinnig was. Alles wat aanleiding gaf tot pijnzinnig nadenken en de gedachten in beweging bracht. En daarvan vond hij veel aan de zwarte zijde van de stad. Het was zo doemde, een groot genoegen voor hem geweest, om uit te voorsen waarom die oude rode houten stad niet was opgebrand. Zoals alle andere rode steden in het land. Ook had hij zich afgevraagd hoe lang de scheverhuizen aan de kant van de mijnd nog zouden kunnen blijven staan. Hij had gepijnst over de grote vijzel, de reuzachtige opening in de grond, midden in het veld om de groeven. En was tot de bodem erin gevlogen om te onderzoeken hoe die geweldige lege ruimte was ontstaan. Hij had verbaasd gestaard op die stijle hopenslakken die om de vijzel en het mijngebouw heen lagen. En ze als muren omringden. Hij had geprobeerd te begrijpen wat dat kleine signaalbelletje dat met korte sombere slagen het hele jaar doorslaat, met evengoed tussenpozen toch te vertellen had. En het allermeest had hij zich afgevraagd hoe het er wel onder de grond zou uitzien, waar het koper ergens zoveel honderd jaar lang was uitgebroken en de aarde zoveel gangen was als een miewoop. Toen het eindelijk met taakje gelukt was van dit alles enigszins op de hoogte te komen, zweefde hij weg naar de griezelige steenwoestenij om er over na te denken waarom er geen gras tussen de steenblokken groeide. Of hij vloog naar het meer disken. Dat hield hij voor het wonderlijkste wat hij nog ooit had aangetroffen. Hoe kon het toch komen dat daar in het geheel geen vis in was? En dat het water, als het door de storm in beweging kwam, soms helemaal rood werd. Dat was nog te wonderlijker omdat een grote beek die uit de groeven kwam en in het meerviel blinkend helde geel water had. Hij verwondrede zich over de ruïne van vervallige bouwen aan de oever. En over het plaatje disk zagen dat daar omgeven van groene tuinen en door bomen beschadwoed tussen de steenwoestenij en het vreemde meerje lag. In het jaar toen Niels Holgersson met de wilde gansen door het lands reisde stond er nog op het strand van het disken meer een eind buiten de stad een oudhuis, de zwavelkeuken genaamd, omdat daar ieder jaar enige maanden lang zwavel gekookt werd. Het was een oud vervallige bouw, dat rood was geweest, maar langzamerhand bruingrijs was geworden. Het had geen venster, maar enkel een rijkijkgaten met zwarte luiken afgesloten en bijna altijd goed met bomen dichtgemaakt. In dat huis had Bataki nooit kunnen kijken en daarom wekte dat zijn verwondering meer dan iets anders. Hij sprong rond op het dak om een gaartje te vinden en hij zat dikwijls op de hoge schoorsteen en keek door de nauwe opening. Op een dag ging het Bataki al heel slecht. Het had sterk gestormd. Een kijkgat aan de oude zwavelkeuken was opengewaaid en Bataki was het dadelijk doorgevlogen om in het gebouw te zien. Maar nauwelijks was hij erin of het luik sloeg weer dicht en Bataki was gevangen. Hij verwachte dat de wind het luik wel weer open zou gooien, maar die scheen daar in het geheel geen plan op te hebben. Er viel vrij wat licht in het gebouw door de spleten in de muur en Bataki had tenminste het genoegen te kunnen uitvinden hoe het daar binnen uitzag. Er was niet anders te zien dan een grote oven met een paar ingemetzelde pannen en die had hij al gauw voldoende bekeken. Maar toen hij weer naar buiten wilde bleek het dat het nog altijd onmogelijk was. De wind wilde het luik niet meer open gooien, geen enkele deur, geen kijkgat dat niet gesloten was. De raaf was doodeenvoudig gevangen, Bataki begon om hulp te open en hield dat de hele dag vol. Er zijn zeker geen dieren die zoveel hardend zijn in het leven maken als raven en al gauw werd het ver in het rond bekend dat hij gevangen zat. De grijsgestreepde kat van Tisk Sagen was de eerste die het ongeluk begreep. Hij vertelde het aan de kippen en die riepene toe aan de voorbijvliegende vogels. Sproedig was het bekend bij de kraaien, duiven, roeken en mussen in de stad Valun. Zij vloogen dadelijk naar de oude zwaafelkeuken om meer van de zaak te weten te komen. Ze hadden diep medeleiden met de raaf, maar geen van hen kon iets bedenken om hem te helpen. Op eens riep Bataki hun toe, met zijn scherpe, knorrige stem, stil. Jullie daar buiten, luister nu naar mij. Als jullie me helpen wilt, ga dan heen. En zoek de oude wilde grans Akka van Kepnekayse en haar troep. Ik denk dat ze in deze tijd van het jaar in Dalle Carlye zijn. Vertel Akka hoe het met me gesteld is. Ik geloof dat zij de enige bij zich heeft die me helpen kan. Agar, de postduif, de beste boden in het hele land, vond de troep wilde gransen bij de Dalle Elf. En toen de schemering viel kwamen Akka en zij aanvliegen en streken neer bij de zwaafelkeuken. Duimelot zat op Akka's rug, maar de andere reisgenoten hadden ze op het eiland in run gelaten, omdat Akka meende dat ze meer schade dan nut zouden hebben gedaan als ze mee naar Valun gekomen waren. Toen Akka een poos met Bataki aan het overleggen was geweest, nam ze Duimelot op de rug en vloog naar een boerderij die vlak bij de zwaafelkeuken lag. Ze zweefde langzaam over de tuinen en beukenhagen, die het plaatje omgaven, terwijl zij en de jongen al door naar beneden keken. Het was duidelijk te zien dat hier kinderen waren, die gewoon waren om het huis te spelen. En het duurde ook niet lang of ze vonden wat ze nodig hadden. In een vrolijk lentebeekje klapperde een rat van een klein smederijtje en daar in de buurt vond de jongen een bijtel. Op een paar schragen lag een half afgewerkte kanel en daarnaast een bosje touw. Daarmee vloogen ze terug naar de zwaafelkeuken. De jongen maakte het touw om de schoorsteen vast, liet het in de diepte neer en geletert langs naar beneden. Toen hebben Bataki had begroerd, die hem met veel mooie woorden bedankte, omdat hij gekomen was, begon hij een gat in de muurt te hakken met een bijtel. De zwaafelkeuken had geen dikke muren, maar de jongen kreeg met iedere houl maar een splintertje los, zo dun dat een rat het met zijn voortanden wel had kunnen losknagen. Het was duidelijk dat hij de hele nacht zou moeten werken en misschien nog langer, eer hij zo'n groot gat gemaakt had, dat Bataki erdoor kon, de raaf verlangde zo om los te komen dat hij niet kon slapen, maar onder het werk naast de jongen bleef staan. In het begin was Niels heel vleitig, maar na een bosje merkte de raaf dat de slagen steeds met groter tussenpozen kwamen en eindelijk helemaal ophielden. Je bent zeker moe, zei de raaf, je kunt misschien niet langer werken. Nee, ik ben niet moe, zei de jongen, en nam de bijtel weer op. Maar ik heb al in lang geen enkele nacht behoorlijk geslapen, ik weet niet hoe ik maar wakker zal houden. Nu ging het werk een poosje vlucht door, maar toen kwamen de slagen weer met al langer tussenpozen, de raaf maakte de jongen weer wakker. Maar hij begreep dat als hij hem niet op een of andere manier wakker kon houden, hij wel zou moeten blijven, waar hij was, niet alleen die nacht, maar zeker ook nog de hele volgende dag. Zou misschien het werk beter gaan, als ik je een verhaal vertelde, vroeg hij. Ja, dat kon wel, zei de jongen, maar tegelijk gaapte hij en was zo slaperig dat hij nauwelijks zijn werk duig kon vasthouden. De Sagen van de Valundmijn. Ik zal je eens wat zeggen, Duimalot, zei Bataki, ik heb al een lang leven achter mij. Ik heb veel groets en veel kwaats ontmoet. En verschijne keren ben ik door de mensen gevangen. Op die manier heb ik niet alleen hun taalderen verstaan, maar ik heb ook veel van hen geleerd. En ik durf beweren dat er geen vogel hier in het land is, die zoveel weet van je stampgenoten als ik. Ik heb een jaren achtereen in een kooi gezeten, bij een mijn opzichter hier in Valun. En in zijn huis hoorde ik wat ik je nu ga vertellen. Heel lang geleden wonen hier in Dalekarlie een reus die twee dochters had. Toen de reus oud werd en voelde dat hij sterven zou, riep hij zijn dochters bij zich om zijn bezittingen tussen hen te verdelen. Zijn voornamelijk de rijkdom bestond uit een paar bergen die volkoper waren en die wilde hij aan zijn dochters geven. Maar eer ik die erfenis afgeef, zei hij, moet jullie me beloven dat als ooit een vreemdeling jullie kopermijnen mochten ontdekken, jullie hem zult doodslaan. Voor hij zijn vondst aan anderen kan laten zien. De oudste van de reuze dochters was vreed en woest. Ze beloofde zonder aangezellen haar vader te gehoorzamen. De andere had een zachter karakter en de vader zag dat zij zich bedacht voor ze haar gelofte aflegde. Daarom gaf hij haar maar een derde van de erfenis, terwijl de oudste zowat dubbel zoveel kreeg als zij. Op jou kan ik vertrouwen, als of je een man waard, zei de reus. En daarom zul jij het broedeel hebben. Onmiddelijk daarop stierf de oude reus en lange tijd waren de beide dochters even getrouw aan hun woord. Het gebeurde meer dan één armen houthakker of jager, dat hij het koperechts zag, dat aan verschijnende kanten tegen de buitenkant van de berg aanlag. Maar nauwelijks was hij thuisgekomen en had hij over zijn vondst gesproken, of hij werd door een ongeluk getroffen, of er stortte een dode denneboom op hem neer, of hij kwam onder een grondverschuiving. Hij had nooit tijd aan een ander de schatte wijze die op het woesteveld te vinden was. In die tijd was het de gewoonte dat de boeren der Sommers hun vee diep het bos inzonden om daar te grazen. De herder ging neer om op de melk te passen en om kaas en boter te maken. Om voor mensen en kudders gelplaatsen in de wildernis te maken, kapte de boeren een plaats open midden in het bos en bouwden daar een paar hutjes. Die zij zomerwij hutten noemden. Nu gebeurden het dat een boer die bij de Dalelf in de gemeente Torsang woonde zijn zomer hutten aan de oevers van het meren hun waar de grond zo stenig was dat nog niemand had geprobeerd die te ontginnen. Op een herfstdag ging een boer met een paar lastpaarden naar de zomerwijden om te helpen het vee de botervaten en kaasen naar huis te brengen. Toen hij de kudde naaptelde, merkte hij op dat een van de bokken helemaal rood aan de horens was. Wat heeft de karabok voor horens? Vroeg de boer aan de herderin. Dat weet ik niet antwoorden zij. Hij is van de zomer elke avond met rode horens thuisgekomen. Hij vindt het zeker mooi? Zo, geloof je dat, zei de boer. Hij doet zijn eigen zin die bok. En als ik dat rood van zijn horens afschuur, gaat hij dadelijk heen en zorgt dat hij het terug krijgt. Schuur dan die rode verf, nog eens af, zei de boer. Dan kan ik zien hoe hij dat doet. Pas waren de horens van de bok afgeschuurd. Of hij liep hard het bos in. De boer liep hem na. En toen hij de bok inhaalde stond hij zijn horens de vrijven tegen een paar rode stenen. De boer nam de stenen op, proefde ervan en rook eraan. Hij meende te begrijpen dat hij één of ander soort ergs had gevonden. Terwijl hij daar stond te pijnzen kwam een steenblok aanrollen langs een helling vlakbij hem. De boerspong opzij en redden zich nog juist bij tijds. Maar de bokkaren kwam vlak onder het blok en werd doodgeslagen. Toen de boer tegen de helling opkeek zag hij een grote, sterke reuzevrouw. Die bezig was nog een steenblok naar beneden te gooien dat op hem gemunt was. Wat doe je toch, riep de boer? Ik heb jou, nog je familie, ooit kwaad gedaan. Nee, dat weet ik wel, zei de reuzevrouw. Maar ik moet je dood slaan omdat je mijn koperberg hebt ontdekt. Dat zei ze met zo'n bedroefde stem als of ze in het geheel geen lust had hem te doden. En daardoor kreeg de boer moed met haar te spreken. Toen vertelden zij hem van de oude reuze, van de belofte die ze had gedaan en van haar zuster die het broederdeel gekregen had. Ik vind het zo akelig al die onschuldige stakkers dood te maken die mijn koperberg ontdekken, zei ze. Dat ik wou dat ik die erfenis nooit had aangenomen, maar wat ik beloofd heb moed ik ook houden. Toen begon ze weer aan het steenblok te trekken, maak nu zo'n haast niet, riep de boer. Om die belofte hoef je mij niet dood te maken. Ik heb het koper niet gevonden met de bok. En die heb je al dood gemaakt. Vind je dat ik daarmee genoeg gedaan heb, vroeg de reuze dochter Arsland? Ja, zeker vind ik dat, zei de boer. Je hebt je belofte zo goed gehouden als je maar kunt. En hij sprak zo verstandig met haar dat hij mocht blijven leven. Nu bracht de boer eerst de koeien naar huis. Toen ging hij naar de mijn districten en huurde knichts. Die verstand van mijn werk hadden. Die hielpen hem een mijn aan te leggen. Daar waar de bok gestorven was, in het begin was hij bang dat hij ook gedood zou worden. Maar het was zeker zo dat de reuze dochter het bewaken van haar koperberg moegen worden was. Ze maakte het hem nooit lastig. De erdsadem die de boer had ontdekt, leep langs de buitenkant van de berg. Zodat het niet moeilijk of lastig was het erts uit te breken. Hij en de knichts sleep de brandhout uit het bos en legde grote vuren op de werk aan. Daarop lieten zij de ertsblokken door het ene vuur naar het andere gegaan. Totzij het zuiveren koper tevoorschijn hadden gekregen en het van de slakken afscheiden. Vroeger gebruikten de mensen meer koper, voortdagelijks gebruikt dan nu. Het was toen een gezochte en nuttige waar en de boer die de mijn bezat werd gauw schatrijk. Hij bouwde een grote prachtige hoefen in de buurt van de mijn en noemde die kare hoefen naar de bok. Als hij naar de kerk in Torsang reed, was zijn paard met zilver beslagen. En toen zijn dochter Bruiloft zou vieren, liet hij bierbrouwen van 20 ton mout en 10 grote ossen aan het spik braden. In die tijd bleven de mensen meestal stil elk in hun woonplaats en werden de nieuwtjes niet zo gauw verspreid als nu, maar het gerucht dat er een grote koperberg was gevonden, bereikte toch veel mensen. En zij, die niets beters te doen hadden, gingen op reis naar Dalekarlieë. Op Karehoeven werden alle arme reizigers goed ontvangen. De boer nam ze in dienst, gaf hun een goed loon en liet hen ergens voor hem uitbreken. Er was overvloed van ergens en hoe meer knets hij aan het werk kon zetten, hoe rijker hij werd. Maar op een avond moet het gebeurd zijn dat vier flinke mannen met Hauwelen op de schouder naar Karehoeven kwamen. Ze werden goed ontvangen, als alle anderen. Maar toen de boer vroeg of ze bij hem wilde werken, zeiden ze kort af, nee, we willen voor eigen rekening werken, zeiden ze. Ja, maar deze koperberg is van mij, zeiden boer, we zijn niets van plan in Jomeim te graven, antwoorden de vreemden. De berg is groot en op wat vrij en onbeschut in de wildernis ligt, hebben wij even veel recht als jij. Meer werd hierover niet gesproken en de boer ging voort de vreemden gastvrijheid te geven. Vroeg in de morgen gingen ze uit om te werken. Vondend koper ergens een eind verder en begonnen het uit te graven. Toen ze dat een paar dagen hadden gedaan, ging de boer naar hem toe. Er is hier veel erts in de berg, zei hij. Ja, daar moeten nog veel mensen aan werken, voor die schat gelicht is, zei een van de vreemden. Dat begrijp ik wel, zei de boer, maar ik vind toch dat jullie mij belasting betalen moet voor het erts dat je uitgaat. Omdat er door mij komt dat er hier mijn werk kan worden gedaan. Nu begrijpen we niet wat je bedoelt, zeiden de mannen. Ja, ik heb door mijn verstandige manier van doen deze berg vrijgemaakt, zei de boer. En vertelde hun van de beide reuzendochters en het boerderdeel. De mannen luisterden hier heel opletend naar, maar ze schenen bij iets anders in het verhaal stilte staan. Dan wat de boer verwachtte, ben je er zeker van? Dat de andere reuzendochter gevaarlijker is dan zij, die jij ontmoeten, vroegen ze. Ja, ik geloof niet dat ze veel medeleiden met jullie zou hebben, antwoorden de boer. Met die woorden ging hij heen, maar hij hield hen in het oog. En hij zag naar een poosje dat ze met werken ophielden en het bos ingingen. Toen de mens op karoven die dag aan het avond eten zaten, hoorden ze een vervaardig wolvengehaal uit het bos. En onder het huilen, der wilde dieren door, hoorden ze mensen schreven. De boer stond dadelijk op, maar de knechts schenen geen lust te hebben om mee te gaan. Het zou wel goed zijn als dat die verpak door de wolven verscheurd werd, zeiden de knechts. We moeten toch helpen wie je nood zijn, zeiden boer, en trok met alle vijftig knechts uit. Als poedig kregen zijn vreselijke grote troep wolven in het oog, die overal elkaar heen rolden en rukten en vochten om een buit. De knechts jugent ze weg en vonden op de grond vier mensen lichamen, die zo mishandeld waren dat niemand zou hebben begrepen wie ze waren, als er niet vier houwelen bij hen hadden gelegen. Na die tijd bleef de koperberg het eigendom van een man tot na de dood van de boer. Toen namen zijn zonen die over, die werkte gezamenlijk in de mijne. Maar het erts, dat ze in een jaar opdolven, verdeelden ze in hopen, verloten die en smolten het koper, ieder in zijn eigen oven uit. Ze werden allen rijk en machtige mijnegenaars, en bouwden zich grote aanzienlijke hoofden, en na hen pakten hun erf genamen het werk aan. Openen de nieuwe schachten en breiden het erts opdolvend verder uit. Jaar op jaar namden mij een betekenis toe, en steeds meer mijnegenaars sloten zich als deelnemers aan. Sommigen woonden er vlakbij. Anderen hadden we woningen en smelten overens in de buurt. Een grote groep gebouwen ontstond, en die plaats werd het district van de grote koperber genoemd. Nu gebeurden het, dat het erts, dat zo lag dat het van boven op de del van was, zoals men stenen uit een steengroe verbreekt, afnam en opraakte. Zodat de mijnwerkers genoodzaakt werden, het erts diep onder de grond te zoeken. Ze moesten zich door nauwe schachten en lange slingrende gangen voor het werken. Om hun vuren aan te leggen en de werk te doen springen. Het is altijd een zwaar moeilijk werk, erts te delven. Maar nu kwam er de last van de rook bij, die niet kon worden weggevoerd in de lucht. En het bezwaar om het erts langs tijde ladders naar boven te krijgen. En hoe dieper ze naar beneden doordrongen, hoe gevaarlijker het werk wecht. Nu en dan kwamen sterke waterstromen aanbruizen uit hun hoek van de mijn. Of storten het dak van de mijngang in, boven het hoofd van de mijnwerkers. Dat maakte het werk in de grote mijn zo gevreest dat niemand het vrijwillig wilde doen. Toon werd aan ter dood voor oordeelde misdadigers en mensen die vogel vrij door de bossen zwierven meegedeeld, dat ze vergiffen is voor hun misdrijven zouden krijgen, als hun mijnwerking in Vardoon wilde worden. In lang had niemand eraan gedacht het broedeel te zoeken. Maar onder al die bandeloze mannen die naar de grote Koperberg kwamen, waren er verschijnen die hun leven niet veel hoger achter dan een avontuur. En die begonnen door de streek rond te zwierven. In de hoop het te vinden, hoe dat afliep voor allen die zochten kan niemand zeggen. Maar er is nog een verhaal van een paar mijnwerkers die op een avond laat bij hun patroon terugkwamen. En vertelden dat ze een grote zware erdsader in het bos gevonden hadden. Ze hadden de weg daarin gezien en wilde hem die de volgende dag wijzen. Maar de volgende dag was het zondag. En de patroon wilde die dag niet naar het bos gaan om ergens te zoeken. Hij ging met al zijn volk naar de kerk. Het was winter en ze liepen over het ijs naar de kerk, over het meer varpan. Op de heenweg ging alles goed, maar op de terugweg vielen die beide knets in een wak en verdronken. Toen herinnerde men zich de oude zagen van het broedordeel en men zei dat het zeker dat was wat de mannen hadden gevonden. Om al die fouten aan de mijn te herstellen, namen de mijneigen naar zich voor buitenlanders te ontbieden. Die bekwaam in mijn werk waren en die buitenlandse meesters leerden hun mijnpompen bouwen. Die het water wegpompten en het ergs omhoog haalden. De vreemde lingen geloofden niet veel van de zagen van de vreuzendochters. Maar wel geloofden ze dat het mogelijk was dat er een grote erdsader ergens in de buurt was. En zij zochten er heel evenig naar. En op een avond kwam een Duitse mijneinspecteur bij de mijn en vertelde dat hij het broedordeel gevonden had. Maar de gedachte aan de grote rijkdom die hij nu zou winnen, steeg hem naar het hoofd en maakte een woest. Hij richtte nog dezelfde nacht een gastmaal aan, dronk, dansen en dobbelden. En eindelijk raakte hij aan het twisten en vechten en werd door een van de drinkboers doodgestoken. Uit de grote koperberg werd steeds zo'n massa echt gehaald dat de mijn voor de rijkste kopermijn in alle landen gehouden werd. Die verspreidde grote schatten niet alleen in de naaste omgeving en de sommen die daaruit voortkwamen, werden zweden tot grote hulp in benarde tijden. Ter wille van de mijn werd de hele stad van Lund gebouwd. En als zo merkwaardig en nuttig werd de mijn beschouwd dat de koningen gewoon waren na van Lund te reizen om de mijn te bezoeken en haar ronden als het geluk en de schatkamer van het rijk. Wanneer nu de mensen eraan dachten hoeveel rijkdom al uit die oude mijn tevoorschijn was gekomen is het geen wonder dat zij die geloofden dat een koperschat dubbel zo groot in de buurt was er zich over ergerden dat die ongenaakbaar was. Menen geen wachten zijn leven om die te zoeken, maar niemand won er iets bij. Eén van de laatste die het broedordeel zag was een jonge mijneigenaar uit Valun van goede, vermogende familie die een huis en een smelt oven in de stad bezat. Hij wilde met een mooie boeren dochter uit Lexand trouwen en ging daarheen om haar ten huwelijk te vragen maar zij wilde niet met hem trouwen omdat ze niet in Valun wilde wonen. Waar de rook uit de smelt en droog ovens zo zwarend drukkend over de stad lag dat zij bang werd als zij er maar aan dacht. De jonge man had haar lief en toen hij naar huis ging was hij diep bedroefd. Hij had zijn leven lang in Valun gewoond en had er nooit aan gedacht dat het moeilijk wezen kon daar te leven, maar toen hij nu de stad naderde schrikte hij uit de grote meinschacht uit de honderde droog ovens daaromheen, steeg de zware verstikkende zwaveldamp op en hulde de hele stad in mist. De rook belette de planten te tieren zodat het veld kaal en naakt er omheen lag. Smelt ovens waar het vuur uit opvlamde en die omgevend waren van zwarte slakken zag hij overal niet alleen in de stad maar in de hele buurt. Ze stonden in alle omringende dorpen. Hij begreep dat wie gewoon was te leven in licht en groen lommer aan het schitterende Siljemeer hier niet zou kunnen aarden. Het gezicht van de stad maakte hem nog somberder dan hij al was. Hij wilde niet dadelijk naar huis gaan maar week van de weg af en liep door het bos. Daar zwierf hij de hele dag rond zonder erover te denken waar hij liep. Tegen de avond gebeurde het dat hij een berghelling zag die glansde als gouds. Toen hij goed toe zag merkte hij dat het een geweldig aarder van het koperers was. Eerst was hij blij met die ontdekking. Maar toen kwam het hem in de gedachte dat dit broedeel al zo velen in het ongeluk had gestort en hij werd bang. Vandaag moet ik zeggen dat het ongeluk mij vervolgd, dacht hij. Misschien moet ik nu sterven omdat ik die schat hier gevonden heb. Hij keerde dadelijk om en ging naar huis. Na een poos ontmoeten hij een grote statengevrouw. Ze zag er uit als een kloeken mijnwerkersvrouw. Maar hij kon zich niet herinneren dat hij haar vroeger had gezien. Ik zou wel eens willen weten wat je in het bos hebt uitgevoerd, zei ze. Ik heb je de hele dag daar zien rond zwerven. Ik heb rond gezien naar een plaats waar ik wonen kan, antwoordde de mijneigenaar. Want het meisje waar ik van houdt wil niet in verlund wonen. Denk je er niet over echtste delven uit de koperberg die je zo pas gevonden hebt? Vroeg ze verder. Nee, ik moet met het mijn werk uitscheiden. Anders kan ik haar die ik lief heb niet tot vrouw krijgen. Ja, houd nu maar woord, zei de vrouw. Dan zal je geen kwaad overkomen. Met die woorden ging ze heen. Maar hij haast zich zijn woorden waar te maken, noodgedwongen. Hij hield op met zijn werk en liet een hoeverbouwen ver van Falun. En toen had zij die hij lief had, er niets op tegen bij hem te komen wonen. Heer mee eindigde de raaf zijn verhaal. De jongen was werkelijk wakker gebleven, al die tijd. Maar hij had zijn bijtol nu juist niet met grote snelheid gebruikt. Nu en hoe ging het verder, vroeg hij toen de raafsweeg. Ja, het ging steeds achteruit met het koperdelven. De stad Falun is er nog, maar al de oude smelt ovens zijn weg. De hele streek is vol oude mijnwerkershuizen. Maar zij die er wonen moesten zich aan landbouw of aan bosbouw wijden. In de mijn van Falun is het ergens bijna op. Het zou nu meer dan ooit tijd zijn om het broedeel te vinden. Ik zou wel eens willen weten of die mijneigenaar de laatste was die het zag, zei de jongen. Ik zal je zeggen wie het het laatst gezien heeft, als je in gat in de muur hebt gemaakt en mij bevrijdt. Zij de raaf. De jongen sprong op en begon wat vlugger te werken. Hij vond het betaki dat op een vreemde, betekenisvolle toon zij. Het klonk bijna als of hij de jongen de indruk wou geven dat hij de raaf de grote erdstader had gezien. Had hij hem misschien die geschiedenis met een bepaalde bedoeling verteld. Je hebt hier zeker veel in de buurt rondgesworven, zei de jongen, om wat meer licht in de zaak te krijgen. Je hebt zeker wel een en ander ontdekt, terwijl die boven de bergen en de bossen zweefden. Ik zou je nog heel wat merkwaardig kunnen laten zien. Als je maar klaar was, met je werk antwoorden de raaf. De jongen begon met zoon even te hakken dat de splinters om hem heen vloegen. Nu was hij er zeker van dat de raaf het broedeel had gevonden. Het is toch heel jammer dat jij een raaf helemaal geen plezier kunt hebben van de schat die je hebt gevonden, zei hij. Ik wil hier niet meer over praten voordat ik gezien heb dat je een gat in de muur kunt maken en mij bevrijden, zei de raaf. De jongen werkte zo dat het ijzer brandend heet werd. Hij meende dat hij betaalkische bedoeling gemakkelijk kon begrijpen. De raaf kon toch geen ernst voor eigen rekening delven en daarom was het zeker zijn plan die ontdekking aan Niels Holgersson over te doen. Dat was het waarschijnlijkste en ook het natuurlijkste. Maar als de jongen het geheim eenmaal wist, zou hij hier terugkomen zodra hij weer een mens was geworden en die schat na de onderzoeken. En als hij geld genoeg had, dan zou hij de hele gemeente Femmenhuk kopen en daar een kasteel laten bouwen, zo groot als vitskuffelen. En op een dag zou hij dan de boer Holger Nielsson en zijn vrouw bij zich vragen op het kasteel. En als ze dan aankwamen, zou hij op de stoep staan en zeggen, kom binnen, alsjeblieft en doe als of u hier thuis is. En ze zouden hem natuurlijk niet herkennen, maar zich verwonderd afragen wie die deftige meneer was die hen had uitgenodigd. Zou het u niet graag op zo'n mooie plaats wonen, zou hij dan zeggen, ja natuurlijk, maar dat is niets voor ons, zouden ze antwoorden. Ja, dat is het juist. De bedoeling is dat u dit krijgt als betaling voor de grote witte ganserik die jaren geleden is weggevlogen, zou hij dan zeggen. De jongen werkte al flinker met de bijtel. Het eerste waar hij zijn geld voor gebruikend zou, was een nieuw huisje op de hei van Sunderboot te bouwen voor Asa. Het ganser hoedstertje en kleine mats. Veel groter en mooier dan het oude natuurlijk. En dan zou hij het hele taken meer kopen en dat aan de ene geven. En dan zou hij, nu moet ik zeggen, dat je flink hebt gewerkt, zei de raaf. Ik geloof dat het gat al grond genoeg is. Het lukte de raaf werkelijk uit te komen. De jongen kroop hem na en zag toen Bataaki op een steen zitten, een paar stappen verder. Nu zal ik mijn beloofd houden, duimelod, zij Bataaki heel plechter. En je zeggen dat ik het broedeel heb gezien. Maar ik zou je niet raden en na te gaan zoeken, want het heeft me jaren werk gekost, eer ik het te weten kwam. Ik dacht dat je me zeggen zou waar het was als beloning, omdat ik je uit je gevangerschap heb bevrijd, zei de jongen. Dan moet je toch wel heel slapelijk zijn geweest, terwijl ik je van het broedeel vertelde, zei Bataaki. Anders zou je zoiets zeker niet hebben verwacht. Hoorde je dan niet dat allen die wilden bekend maken waar het broedeel was, ongeluk gewerden. Nee jongen, Bataaki heeft lang genoeg geleefd om te leren zijn mond te houden. Met die woorden sloeg hij de vleugels uit en vloog weg. Akaar stond op het veld, bij de zwaafeltstok rijdt te slapen, maar het duurde lang eerder jongen naar haar toeging om haar te roepen. Hij was mismoedig en bedroefd, omdat hij een grote schat had verloren en vond dat hij niets had om zich op te verheugen. Ik geloof niet dat die geschiedenis van de reuzen dochter zwaar is, zei hij in zichzelf. En ik geloof niet aan de wolven en het zwakke ijs. Maar ik geloof dat toen arme mijnwerkers de grote erdsader midden in het woesterbosch vonden, ze zo opgewonden van vreugde werden dat ze die later niet meer konden vinden. En ik geloof dat die teleurstelling zo zwaar werd dat ze het leven niet konden uithouden, want zo voel ik het nu. Einde van hoofdstuk 25. Hoofdstuk 26 van Niels Holgersons Wonderbare Rijs. Deze Libri-Vox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons Wonderbare Rijs door Selma Lagerlöf in de vertaling van Margrethe Meibol. Hoofdstuk 26 de Overstroming. Dagenlang was het een vreselijk weer ten noorden van het Melermeer. De hemel was even grijs, de wind helde en de regens wiepte tegen de ruiten. Mensen en dieren wisten dat zonder dit de lente niet komen kon, maar ze vonden toch dat het bijna niet uit te houden was. Toen het een dag geregend had, begonnen de sneeuwmassa's in de dennebossen eerst goed te smelten en de lentebeken kwamen in beweging. Alle waterplassen op de hoeven, het modderige water binnen de dijken, het water dat opbordde tussen de grassootjes in, moeras en plasjes, alles kwam in beweging en probeerde de weg te vinden naar de beken om mee te komen naar zee. De beken snelden zo hard mogelijk naar de melen rivieren en die deden hun best om de watermassa's naar het Melermeer te brengen, maar toen werpen alle kleine meertjes in Upland en in de Mijndistrikten op één en dezelfde dag al hun ijsdekstels af, zodat de rivieren met ijsstukken werden gevuld en snel tot aan hun oeverstegen. Op die manier vergroot, weerbedrivieren zich in het Melermeer en het duurde niet lang, of dat had zoveel water als het bergend kon. In het Meer ontstond een heftige stroming naar de enige afloop die het had, maar dat was een nauwe uitweg en die kon het water niet zo snel afvoeren als nodig was. Bovendien blies er een sterke oostenwind zodat het zeewater naar land gestuurd werd en de stromen in de weg stond. Toen ze hun zoet water in de oostzee wilde storten en toen nu de rivieren onophouderlijk met nieuw water aankwamen tot de meler en de stromen het niet meer konden afvoeren, stond er niet anders te doen voor het grote Meer dan buiten zijn oeverste treden. Het steeg heel langzaam en als met tegenzin om zijn mooie oevers niet te schaden. Maar omdat die bijna overal laag en langzaam hellend zijn, duurde het niet lang of het water was verschijnen in meters het land ingekomen en meer was niet nodig om de grootste opschutting teweeg te brengen. Het is eigenaardig met het Melermeer. Het bestaat uit lauter, nauwe fiorts, baien en inhappen. Nergens heeft het brede watervlakte door de storm gezweept. Het is als of het voor niets dan pleziertochten en zeltochtjes gemaakt is en voor vrolijke hangelpartijen. En het heeft zoveel vriendelijke met bomen bekleden eilanden, schiereilanden en landtongen. Nergens vertoont het naakte, eenzame en verwaaide oevers. Het is als of het zich nooit had voorgesteld dat het iets anders dan kastelen, zomervila's, landgoederen en ontspanningslokalen zou dragen. Maar misschien is het, omdat het meer en gewoonlijk zo vriendelijk en zacht uitziet, dat er zo'n spektakel ontstaat, als nu en dan in de lente zijn glimlach wegsterft en het toont dat het werkelijk gevaarlijk kan worden. Toen het nu inderdaad tot een overstroming scheen te komen, werden alle schuiten en platteboten die in de winter op het land waren getrokken, in haast dichtgemaakt en geteerd, om zo grauw mogelijk in het water te kunnen worden neergelaten. De vlonders werden op het land gezet en de bruggen op de landweg werden versterkt. De baanwachters, die op gedeelte van de spoorduin langs de oever moesten letten, durfden nachts niet slapen, maar liepen al doorheen en weer langs de lijn. De boeren, die hooi of doorbladen, bewaarden in schuren op de lage eilandjes haasten zich dat aan land te brengen. De vissers namen hun vuiken en nette weg, opdat ze niet door de overstroming zouden worden weggespoeld. Bij de ponten weemelde het van reizigers. Allen, die naar huis moesten of op reis wilden, moesten zich haasten, om er zeker van te zijn, dat hun overtocht niet zou worden verhinderd. In de buurt van Stockholm, waar het strand met rij- en zomerhuizen bedekt is, heerste nog de grootste drukte. De meeste vila's lagen wel zo hoog op het strand, dat ze niet in gevaar waren. Maar er waren stijgers en badhuizen bij elk huis en die moesten in veiligheid worden gebracht. Maar het waren niet alleen de mensen die in zorg kwamen, omdat het Melermeer buiten zijn oeverstrat. De eenden die hun eieren tussen de struiken aan het strand hadden gelegd, de veldmuizen en de veldratten die aan het strand woonden en kleine hulpeloze jongen in het nest hadden, werden door de grootste angst aangegrepen. Zelfs de trotsse zwanen werden ongerust, dat hun nesten en eieren zouden worden verwoest. En al die angsten waren niet overbodig, want met ieder uur steeg het Melermeer. De wilgen en elzen die aan de kant groeiden, hadden het water al tot hoog om de stammen. In de tuinen was het water gedronken. En hield in de groente tuinhuis, op zijn eigen manier en in de rogeachkers, die zo lagen dat het water ze kon bereiken, richten het de grootste schade aan. Het meer bleef stijgen. Dagen achtereen, de lage wijden om het kasteel Gripsholm kwamen onder water, zodat het grote huis niet alleen door een smalle gracht, maar door een breed water van het land was gescheiden. In Strengnes werd de mooie wandelplaats aan het meer in een bruisende stroom veranderd. En in Westernes bereiden men zich erop voor in een boot door de straten te moeten varen. Van een paar e-landen die op een eilandje in het Melermeer hadden overnacht, werd de standplaats onder water gezet, zodat ze naar land moesten zwemmen. Hele voorraad een brandhout, massa stokken en planken, een menigte brouwvaten en kuipen waren vlot geraakt. En overal waren mensen in boten bezig ze uit het water te halen. In die moeilijke tijd gebeurden het dat smerre de voss op een dag kwam aansluipen door een berkenbosje dat ten noorden van het Melermeer lag. Hij liep als gewoondelijk aan de wilde gansen te denken en aan duimelot en vroeg zich af hoe hij het moest aanleggen om hem te vinden voor hij hun spoor helemaal had verloren. Terwijl hij nu daar liep en zich het allermeest moedeloos voelde, kreeg hij agar de postduif in het oog. Die was nergens treken op een berkentak. Dat is uitstekend dat ik je hier ontmoet agar, zei smerre. Je kunt me misschien zeggen waar Aqqa van Kepnekeize en haar troep zich nu ophoudt. Ja, ik weet misschien wel waar ze zijn, zei agar. Maar ik wil het je niet zeggen. Dat doet er ook niet toe, zei smerre. Als je maar een boodschap wilt overbrengen die ik voor hen heb. Je weet wel hoe lelijk het er nu aan het Melermeer uitziet. Daar is een grote overstroming en de vele zwanen die in de helstaarbij wonen zijn bang dat hun nesten en eieren vernieuwd worden. Maar daar gaatlar de zwanen koning heeft over die dwerg horenspreken die met de wilde gansen reist en die overal raad op weet en hij heeft meegestuurd om Aqqa te vragen of zij met duimelot naar helstaarbij wil komen. Ik kan die boodschap wel overbrengen zei agar, maar ik begrijp niet hoe die kleine dwerg de zwanen zal kunnen helpen. Dat begrijp ik ook niet, zei smerre, maar hij kan immers van alles. Het verbaas me ook dat daar gaatlar zijn boodschap door een vos stuurt merkte agar op. Je hebt wel gelijk dat we anders vijanden zijn. Sprok smerre met zachte stem, maar als er zo'n grote nood in het land heerst moet men alkander helpen. Je hoeft in ieder geval niet aan Aqqa te vertellen dat je die boodschap van een vos kreeg, want ze is wel wat landtrouwend. De zwanen in de helstaarbij, het veiligste toevluchtsoort voor zwemvogels, dat in de buurt van het melen meer gevonden wordt, is de helstaarbij, die vlakke oefers heeft, ondiep water en een massa biesen, juist als het taakra meer. Het is op verre na niet zo groot als dat beroemde vogelmeer, maar toch is het een voortreffelijkte huis voor vogels, omdat ze daar al jarenlang beschermd worden. Het is namelijk een woonplaats voor een groot zwanevolk en de eigenaar van de oude koningshoeven, die daar in de naambijheid ligt, heeft alle jacht in de bij verboden, opdat de zwane niet voor ontrust of gestuurd zullen worden. Zodra Aqqa de boodschap had gekregen, dat de zwanen haar hulp nodig hadden, was ze dadelijk naar de helstaarbij gegaan. Ze kwam daar met de troep tegen de avond en zag dadelijk dat de grote ongelukken waren gebeurd. De grote zwanennesten waren losgerukt en dreven in de sterke wind over het water. Enkele nesten waren al uit elkaar geslagen, een paar omgevallen en de eieren die erin geweest waren, lagen te glimmen op de bodem van de bij. Toen Aqqa in de bij neerstreek waren alle zwanen die daar woonden, bijeen op de oostenlijke oever, waar ze het best tegen de wind waren beschut, hoewel ze veel door de overstroming geleden hadden, waren ze veel te trots om een verdriet te toden. Het geeft niet, of men al treurt, zeiden ze. Er zijn wortels en stengels genoeg. We kunnen gauw genoeg nieuwe nesten bouwen, geen van hen had, eraan gedacht de hulp van een vreemde interroepen. En ze hadden er ook geen flauw vermoeden van, dat smeren een boodschap naar de wilde gansen had gezonden. Daar waren er enige honderden, en ze lagen naar rang en stand, de jongen en onervarenen in de buitenste kringen, de oude en verstandigen verder naar binnen. In het midden lag Dagaaklar, de zwaarne koning, en Sneeuwrust, de zwaarne koningin, die ouder dan alle anderen en de voerouders van de meeste zwaanen waren. Dagaaklar en Sneeuwrust konden, nog van de dagen spreken, dat zwaarnen van hun stam nergens als wilden leefden in Zweden, maar alleen als stamme zwaarnen in sloten en vijfers voorkwamen. Maar toen was een paar zwaarne losgebroken uit hun gevangerschap, en had zich neergezet in de helst daarbij, en van hen stamde alle zwaarne af die daar woonden. Nu in deze tijd waren er wilde zwaarnevolken in vele inhammen van het Melermeer, en ook in het Taakermeer en het Hornborgaermeer. Al die nieuwelingen waren uit de helst daarbij gekomen, en de zwaarnen die daar woonden waren er zeer trots op dat hun familie zich zo uitbreidde van het ene meer naar het andere. De wilde gansen waren neergedaald aan de Westoever, maar toen Aka zag, waar de zwaarnen lagen, begon ze dadelijk op hen toe te zwemmen. Zelf was ze er heel verbaasd over dat ze haar hadden laten roepen, maar ze vond dat een eer en wilde geen ogenblik verzuimen waarin ze hen konden helpen. Toen Aka in de naarbijheid van de zwaarne kwam, heelt ze op om toe te zien, of de gansen achter haar wel in een rechte lijn en met gelijke tussenruimte zwommen. Zwem nu flink aan vluchtzijzen, kijk niet naar de zwaarnen, als of je nog nooit zoiets moois had gezien en stoor je niet aan wat ze tegen je zeggen. Het was niet voor het eerst dat Aka dit oude voor name zwaarnepaar bezocht, en altijd hadden ze haar ontvangen op een wijze waarop een aanzienlijke en bij reis de vogel recht had. Maar ze vond het niet prettig tussen al die zwaarne door te zwemmen die om hen heen lagen. Nooit voelde zij zich zo klein en groot als wanneer ze tussen zwaarne in raakte, en de een of ander zij ook gewoonlijk een paar woorden over groutje en arme luidjes, maar het was het verstandigst te doen of je dat niet hoorde. Deze keers ging alles bijzonder goed te gaan. De zwaarne gingen heel kalm opzij en de wilde gansen zwommen als door een straat, omzoomd met grote glinsterend witte vogels. Het was mooi te zien hoe ze daar lagen en de vleugels uitspanden als zijlen, om zich goed voor te doen aan de vreemde bezoekers. Ze maakte geen enkele aanmerking en Aka was er heel verbaasd over. Dagaaklaar heeft zeker hun ongemaneerdheid opgemerkt en hun gezicht dat ze beleefd moeten zijn, dacht de leidste gans, maar juist terwijl de zwaarne zo hun best deden heel wel gemaneerd te zijn, kregen ze de witte ganserik in het oog die achteraan kwam in de lange ganserij. Daar gingen verwonderd en verontwaardigd zuizen door het gezelschap en opeens was het uit met de goede manieren. Wat is dat, riep één van hen, zijn de wilde gansen van plan witte veren te gaan dragen. Ze moeten niet denken dat ze daardoor zwaarne worden, riepen ze van alle kanten. Ze begonnen om het hartst te roepen met hun sterke, klankvolle stemmen. Het was niet mogelijk hun uit te leggen dat het een tamaganserik was die met de wilde gansen meekwam. Het is zeker de gansen koning zelf die meekomt, riepen ze honend. Het is toch al te onbeschaamd, het is geen gans, het is maar een tamaineend. De grote witte ganserik dacht aan Akkas bevel zich niet te storen aan wat hij ook horen mocht. Hij zweeg en zwom voort, zo snel hij kon, maar het hield niet. De zwaarne werden al brutaler. Wat is dat voor een kikker die hij daar op zijn rug heeft, vroeg één van hen. Ze denken zeker dat we niet kunnen zien dat het een kikker is omdat hij als een mens is aantrekleed. De zwaarne die zo pas nog in de goede orde gerang geklagen, zwam er nu rond om elkaar heen in de heftigste verwarring. Alle wilden vooruitringen om de witte wilde gans te zien. Die witte ganserik daar moest zich tenminste schamen om zich hier bij ons zwaarne te komen vertonen. Hij is teller even graag als de anderen. Hij is alleen even in een mailhoop gevlogen op één of andere boerderij. Akka was juist tot daar ga klaar doorgedrommen en wilde hem vragen wat voor soort hulp hij van haar begeerde toen de koning de opschudder onder het zwaarne volk opmerkte. Wat gebeurt daar nu? Heb ik niet bevrood hem dat ze beleefd tegen vreemde moeten zijn, zei hij. En keek om te vreden, sneeuw rust, de zwaarne koning zwom weg om haar volk te controleren en daar ga klaar wenden zich weer tot Akka. Toen kwam sneeuw rust terug en zag er heel frontwaardig uit. Kun je niet maken dat ze zwijgen, reept de zwaarne koning haar toe. Daar gins is een witte wilde gans, antwoordde sneeuw rust. Dat is immers een schande. Uit verbaas me niet dat hun dit ergerd. Een witte wilde gans, zei daar ga klaar, dat is al te erg. Zo is kan toch niet bestaan, je moet verkeerd hebben gezien. Om maarten de ganserik heen, werd het gedrang al groter. Akka en de andere wilde gansen probeerden naar hem toe te zwemmen, maar ze werden heen en weer geduwd en konden hem niet bereiken. De oude zwaarne koning, die de sterkste van allen was, zette zich toen in beweging, schoof alle andere op zij en baande zich en weg naar de witte ganserik. Maar toen hij zag dat er werkelijk een witte gans was, die daar op het water lag, werd hij even boos als alle anderen. Hij blies van voeden, stoof regelrecht op maarten de ganserik af en rukten hem een paar veren uit. Ik zal je leren wilde gans, om hier zo toe getakeld bij de zwanen te komen, riep hij. Vlieg weg Maarten, vlieg weg, riep Akka, want ze begreep dat de zwanen hem alle veren zouden uitplukken. En vlieg weg, vlieg weg, riep duimelot mee. Maar de ganserik lag zo vast geklemt tussen de zwanen dat hij geen ruimte had om de vleugels uit te slaan. En van alle kanten strekten de zwanen hun sterke snafels uit, om hem de veren uit te trekken. Maarten de ganserik verdederde zich door van zich af te slaan en te bijten, zo goed hij kon. En ook de andere wilde gansen begonnen tegen de zwanen te vechten, maar het was duidelijk hoe dit zou afgelopen zijn, als ze niet heel onverwacht hulp hadden gekregen. Het was een groot staartje dat gemerkt had, dat de wilde gansen het de kwaad kregen bij de zwanen, en dadelijk niet hij een scherp geroep horen, dat bij de kleine vogels gebruikelijk is als het Gelderhaavik of een valk weg te jagen. Nauwelijks had hij drie mal geroepen of alle kleine vogels uit de buurt, stormde op peil snelle vleugels, in een grote luidruchte gezwerp naar de helst daarbij. En die kleine zwakkes tumpertjes vielen de zwanen aan. Ze srelden hun in de oren, zij verborgen hun uitzicht met hun uitgespreide vleugels. Ze maakten ze duizelig met hun gevladder. Ze brachten hen in de war door te roepen schaam je zwanen, schaam je toch. De aanval van de kleine vogels duurde maar een paar ogenblikken, maar toen ze weg waren en de zwanen weer tot zich zelf kwamen, zagen ze dat de wilde gansen waren opgevlogen en neerendaalden aan de overzijde van Dubai. De nieuwe kettinghond. Dat was tenminste goed van de zwanen, dat ze toen ze zagen dat de wilde gansen waren ontsnapt, te trots waren om ze na te jagen. De wilde gansen konden dus rustig op een bos biezend gaan staan slapen. Wat Niels Holgerson betreft, hij had te veel honger om te kunnen slapen. Ik moet toch proberen, in een of ander hutje te komen, om wat eten te krijgen, dacht hij. In die dagen, toen zoveel verschillende zaken op het meer rondreven, was het niet moeilijk voor iemand als Niels Holgerson een vaartuig te vinden. Hij bedacht zich niet lang. Sprong op een stuk van een plank die tussen de biezend in was geschommeld. Viste een stokje op en begon zich door het ondiepe water naar de oevertebomen. Nauwelijks was hij aan land gekomen of hij hoorde iets na zich in het waterplassen. Hij hield zich heel stil en zag eerst een zwaan die in haar nest lacht te slapen, niet verder dan een paar meter van hem af. En toen een bos die een paar stappen in het water had gedaan om naar het zwaanen nest te sluipen. He, ho, sta op, sta op, schreeuwde de jongen en sloeg met zijn stok in het water. De zwaan stond dadelijk op, maar niet zo gauw of de bos had haar kunnen pakken als hij gewild had. Maar hij bedacht zich en vloog in plaats daarvan regelrecht op de jongen af. Duimenlot zag de bos aankomen en liep het land in. Voor hem lagen de open vlakken wijden. Hij zag geen boom waar hij in komt klimmen. Geen gat om zich te verschuiden. Hij kon niet anders dan hardweg lopen. Hij kon goed lopen, maar het was een uitgemaakte zaak dat hij van een bos niet kon winnen als die vrij draven kon en niets te dragen had. Op enige afstand van het meer lagen een paar kleine boeren hutten uit de vensters schengdicht. Natuurlijk holden de jongen die kant uit. Maar hij begreep wel dat eer hij bij de huizen kwam, de bos hem wel zesmaal kon hebben ingehaald. Eens was de bos zo dicht bij hem dat hij al zeker meende te zijn de jongen te kunnen pakken. Maar Niels sprong vlug opzij en begon weer naar het strand te lopen. Door het omkeren verloor de bos een beetje tijd en eer hij opnieuw de jongen had ingehaald was deze op een paar mannen toegelopen, niet de hele dag en ook de avond op het meer hadden doorgebracht. Om rondrijvend goed uit het water te halen en nu op weg naar huis waren. De mannen waren moe en slaperig. Zij hadden nog de bos nog de jongen gezien, hoewel die vlak voor hem waren gesprongen. De jongen wilde ook liever niet met hen spreken of een omhulp te vragen, maar vergenoegde zich met dicht naast hem te lopen. De bos durf niet zo dicht bij de mensen te komen, dacht hij. Maar al gauw hoorde hij de bos aankomen. Die rekened er zeker op dat de mannen hem voor een hond zouden aanzien, want hij kwam vlak bij hem. Wat is dat toch voor een hond die ons naast sluipt? Zij toen een van de mannen. Hij komt zo dicht bij als of hij ons bijte wil. De anderen bleef staan en keek om. Weg met jou, wat wil die hier, zei hij. En gaf de bos een schop, dat hij dwars over de weg stoof. Van die tijd af hield de bos zich op een paar stappen afstand, maar liep toch steeds mee. De mannen waren gauw bij de kleine hoeven en gingen samen naar een van de huizen. De jongen was van plan geweest mee naar binnen te gaan, maar toen hij aan de stoep kwam, had hij een grote, prachtige, langhaarige kettinghond, zien springen uit zijn hok om zijn meester te begroeten. Toen veranderde de jongen snel zijn plan en bleef buiten staan. Luisterens kettinghond, zei de jonge zacht. Zodra de mannen de deuren hadden gesloten, zou je me willen helpen om vannacht een bos te vangen. De hond had slechte ogen en was driftig en neide geworden doordat hij zo lang gebonden had gestaan. Zou ik een bos moeten vangen? Blafte hij boos? Wat ben jij voor een snaak dat je mee hier voor de gek komt houden? Kom maar eens onder mijn bereik. Dan zal ik je die gekheid wel aflegen. Denk maar niet dat ik bang ben om bij je te komen, zei de jongen, en sprong naar de hond toe. Toen die hem zag, was hij zo verbaasd dat hij geen woord kon zeggen. Ik ben het die duimelot wordt genoemd, en ik reis rond met de wilde gansen, zei de jongen. Heb je nooit van mij gehoord? Nu en dan hebben de mussen wel over je getilpt, zei de hond. Je schijnt grote dingen te hebben gedaan, zo klein als je bent. Tot nu toe gaat het tamelijk goed, zei de jongen. Maar nu is het met mij gedaan, als je me niet wilt helpen. Een bos zit me op de hielm, hij staat op me te doeren, daarom de hoek. Ja, zo waar, ik ruik hem al, zei de hond. Die zullen we gauw wegjagen, en de hond holde weg, zover zijn ketting rijkte, en blafte en helde een hele poos. Nu denk ik niet dat hij vannacht weer terug zal komen, zei de hond. Er is meer nodig dan een beetje geblafd om die bos bank te maken, zei de jongen. Hij komt gauw weer terug, en dat zou ook maar goed zijn, want ik had nu al met mezelf uitgemaakt dat jij hem gevangen nemen moet. Daar ging je mij nu weer voor de gek te houden, zei de hond. Kom nu maar met mij in je hoek, zodat de bos ons niet horen kan, zei de jongen. Dan zal ik je zeggen wat je doen moet. De jongen en de hond kropen in het hok, en lagen daar een poos te vluisteren. Na enige tijd stak de bos zijn kop om de hoek, en toen alles stil was, kwam hij zacht de plaats binnen. Hij volgde als snuffelend het spoor van de jongen tot bij het hondenhoek, en ging op een afstand daarvan zitten nadenken hoe hij hem uit het hok zou locken. Op één stak de hond de kop naar buiten en bromde, ga weg, anders pak ik je. Ik zal hier voor jou niet weggaan. Eer ik wil, zei de bos, ga weg, zei de hond, nog een zo'n dreigende toon, anders ben je vannacht voor het laatst op jacht geweest. Maar de bos lachte hem uit en bleef zitten. Ik weet wel hoever je ketting rijdt. Nu heb ik je twee keer gewaarschuwd, zei de hond, en kwam uit het hok. Nu moet je mij oppassen, meteen weer bij zich, met een grote sprong op de bos, en pakten hem heel gemakkelijk, want hij was los. De jongen had zijn halsband losgemaakt. Een oog omlik vochten ze samen, maar de strijd was gauw beslist. De hond bleef overwinnaar, de bos lag op de grond, en durfde zich niet bewegen. Houd je nu stil, zei de hond, anders bij de kidoot. Hij nam de bos bij de nek en sleepte hem naar zijn hok, en daar kwam de jongen met de hondeketting aan, en legde de halsband twee keer om de hals van de bos. Toen trok hij hem zo ver aan dat hij goed vast zat. En de bos moest stil blijven liggen, en durfde zich niet verroeren. Nu hoop ik smeren dat je een goede ketting hond zult worden, zei de jongen toen hij klaar was. Einde van hoofdstuk 26. Hoofdstuk 27 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons Wonderbare Reis door Selma Lagerlöf in de vertaling van Margareta Mayboom. Hoofdstuk 27 in Uppsala. De student. In de tijd toen Niels Holgersons door het land trok met de wilde gansen was er in Uppsala een buitengewoon flinke jonge student. Hij woonde op een klein dakkamertje en was zo zuinig dat de mensen zeiden dat hij van de wind leefde. Studeren was zijn lust en zijn leven, en hij kwam vlugger vooruit dan al de anderen. Maar hij was daarom toch geen blokker of suffer. Hij had er ook slag van met zijn kameraden plezier te maken. Hij was juist zo als een student behoord te zijn. Hij had geen ander gebrek dan dat het aan hem te merken was, dat alles hem meeliep. Maar dat kan de beste gebeuren. Het is niet zo gemakkelijk voorspoed te dragen. Op een morgen toen de student juist wakker was geworden, lag hij erover te denken hoe goed hij het toch had. Alle mensen houden van mij. Mijn kameraden en mijn leraars zijn hij in zichzelf. En wat gaat er toch prachtig met mijn studie? Vandaag moet ik voor het laatst naar mijn tentamen, en dan ben ik gauw klaar. En als ik maar op tijd klaar ben, krijg ik dadelijk een betrekking met een groot tractement. Het is merkwaardig, zoals alles me meelopt. Maar ik doe ook zo mijn best dat het niet anders dan goed en gelukkig met me kan gaan. De studenten in Uppsala zitten niet in de schoolkamer om samen te leren als schoolkinderen. Maar ze studeren eerder apart thuis op hun kamer. Als ze met een onderwerp klaar zijn, gaan ze naar een professoren en die nemen hun een examen af over het gehele onderwerp tegelijk. Zulke neksamen wordt tentamen genoemd en het was juist het laatste en het moeilijkste dat de student die dag doen moest. Zodra hij gekleed was en ontbeten had, ging hij aan zijn schrijftafel zitten om voor het laatst nog zijn boeken eens in te zien. Ik geloof wel dat het onnodig is, want ik heb me zo goed voorbereid, dacht de student. Maar ik moet, maar zo lang mogelijk werken, dan heb ik me niets te verwijten. Hij had nog niet lang zitten werken of er werd aan de deur geklopt. En een student kwam binnen met een dik oud boek onder de armen. Dat was een heel ander soort student dan hij, die daar aan de schrijftafel zat. Hij was verlegen en bedremmeld en zag er armoedig uit. Het was iemand die verstand van boeken had, maar ook van niets anders. Men zei van hem dat hij heel geleerd moest zijn, maar hij was zo bang en verlegen dat hij nog nooit gewaagd had, een tentamen te doen. Al hem dachten dat hij een overblijfer zou worden. Dat is een student die jaar in, jaar uit in Uppsala blijft studeren, maar waar nooit wat van terecht komt. Nu kwam hij zijn kamer uit vragen of hij een boek wou lezen dat hij geschreven had. Het was niet gedrukt, maar alleen met de hand geschreven. Je doet me een grote dienst als je dit eens wil inkijken zei en een zien of het goed is. De student, wie alles zo meeliep, dacht, is het nu niet waar, wat ik zeg, dat alle mensen van me houden. Daar komt nu ook die kluizen naar, die het niet over zich heeft kunnen verkrijgen, zijn werk aan iemand anders te laten zien en wil dat ik het beoordelen zal. Hij beloofde zo gewoon mogelijk het handschrift te lezen en de andere legde het voor hem op de schrijftafel. Wil je er heel voorzichtig mee zijn, zei hij. Ik heb hier vijf jaar lang aan gewerkt en als het weg raakt kan ik het niet overmaken. Er zal hier bij mij niets aankomen, zei de student, en de ander ging heen. De student trok het dikke boek naar zich toe. Ik ben benieuwd wat hij daar heeft ze te krabbelen, zei hij. O, zo, de geschiedenis van de stad Uppsala. Dat klinkt nog zo gek niet. Nu hield die student meer van Uppsala dan van alle andere plaatsen en hij verlangde te lezen wat er over blijven over de stad had geschreven. Als ik haar goed overdenk, mompelde hij, kan ik even goed zijn geschiedenis dadelijk lezen. Het geeft toch niet of ik tot het laatste ogenblik zit te blokken. Daar gaat het toch niet beter om als ik eenmaal bij de professor zit. De student ging zitten lezen en keek niet op van de papieren eer hij het laatste blad gelezen had. Toen hij het uit had, was hij heel tevreden. Zie eens, zei hij, dat is een drommelsknappen vimpt. Als dit boek uitkomt, is zijn naam gemaakt. Het zal heerlijk zijn hem te vertellen wat dat voor een mooi stuk werk is. Hij nam alle losse bladen waar hij uit het handschrift bestond bij elkaar en schikte ze weer in volgord op tafel. Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij een klok slaan. Lieve hemel, het is altijd om naar de professor te gaan ze heen en liep haastig de kamer uit om zijn zwart pak te halen. Dat in een kamertje op de zoldering, zo als het dikkels gaat als hem een haast heeft, slot en steutel waren onwillig en het duurde een poosje eer hij weer terugkwam. Toen hij op de drempel stond, gaf hij een schreeuw. In de haast had hij de deur open laten staan. Toen hij heen ging en het venster, waar de schrijftafel voor stond, was ook open. Er was een hevere tocht ontstaan en nu zag de student de losse bladen van het handschrift door het venster naar buiten dwarren. Hij was met een sprong bij de tafel en legde de hand op de papieren, maar er was niet veel meer van te redden. Nochmal tien of twaalf lagen op de tafel. Al de andere dansten in de wind, over huizen en daken, de student boog zich over de venstermank en zag de papieren na. Een zwarte vogel zat op het dak, buiten de dakvenster en zag hem spottend plechtig aan. Is dat niet aan Raaf, dacht de student, men zegt immers dat aan Raaf ongeluk voorspelt. Hij zag enkele papieren op het dak liggen en zeker had hij tenminste een gedeelte van het verlorenen nog kunnen redden als hij zijn tentamen niet had gehad om aan te denken. Maar hij meende dat hij allereerst voor zijn eigen zaken moest zorgen. Het gaat hier om mijn hele toekomst, dacht hij. Hij trok gauw zijn andere kleren aan en liep zo hard hij kon naar zijn professor. Onderweg dacht hij aan niets anders dan aan het verlorenhandschrift. Het is een ellendige geschiedenis, dacht hij. Het was ook ongelukkig dat ik het zo druk had. De professor begon hem vragen te doen, maar hij moest maar al door aan dat verlorenhandschrift denken. Wat zij dus stumperen ook weer, dacht hij. Had hij niet vijf jaar aan dat boek gewerkt en had hij nu geen kracht meer om het over te schrijven? Ik weet niet hoe ik hem zal durven zeggen dat het weg is. Hij was zo vol van wat er gebeurd was, dat hij zijn gedachten niet bij elkaar kon houden. Al zijn kennis was spoorloos verdwenen. Hij hoorde niet wat de professor vroeg en het is helemaal niet wat hij zelf antwoordde. De professor was verstompt over zo'n onwetendheid en kon niet anders dan hem laten druipen. Toen de student weer buiten kwam, voelde hij zich diep ongelukkig. Nu krijg ik mijn betrekking niet, dacht hij. En dat is de schuld van die overbliever. Waarom moest hij ook juist vandaag met het handschrift komen? Maar zo gaat het als men behulpzaam is. Op hetzelfde ogenblik zag de student de jongeman aan wie hij dacht aankomen. Hij wilde er niet overspreken dat het handschrift verloren was. Eer hij een poging had gedaan om het terug te krijgen en was van plan hem voorbij te lopen. Maar de ander liep daar bekommend en ongerust en wilde graag weten wat de student van zijn boek zou zeggen. En toen hij hem voorbij zag lopen met een niet al te vriendelijk knikje werd hij heel angstig. Hij klopte de student op de arm en vroeg hem of hij iets had gelezen. Ik heb tentamen gehaald, zei de student en wilde snel doorlopen. Maar de andere meende dat hij hem ontwijken wilde. Om niet te hoeven zeggen dat hij niet met zijn boek was ingenomen. Het was hem als of zijn hart zou breken omdat het werk waar hij vijf jaar lang mee bezig was geweest niet deugde. En hij zei tegen de student in zijn groot verdriet, onthoud nu wat ik je zeg. Als mijn boek niet deugd wil ik het niet meer zien. Lees het zo gauw je kunt en zeg me wat je ervan vindt. Maar als het niet deugd moet je het verbranden. Dan wil ik het niet meer zien. Hij liep haastig door. De student zag hem na als of hij hem had willen terugroepen. Maar hij bedacht zich en ging naar huis. Daar trok hij haastig zijn dagse kleren aan en liep rond om naar het handschrift te zoeken. Hij zocht in de straten, op de markt en in het plantzoen. Hij ging de binnenplaatsen in en liep zelfs tot buiten de stad. Hij kon geen enkel blad vinden. Toen hij op die manier een poos was doorgegaan kreeg hij zo'n honger dat hij moest gaan eten maar een tafel ontmoeten. Hij alweer de overblijver. Deze kwam dadelijk naar hem toe om iets van zijn boek te horen. Ik kom vanavond bij je om er over te praten, zei de student, knorrag en stug. Hij wilde niet bekennen dat hij het verloren had. Voor hij er helemaal zeker van was dat het niet kon worden teruggevonden. De andere werd doodsbleek. Denk er maar aan dat je het moet vernietigen als het niet zwaard is, zei hij en ging heen. Hij was er nu heel zeker van dat de student niet over zijn werk de vreden was. De student liep weer haastig de stad in en bleef zoeken tot het helemaal donker was zonder iets te vinden. Toen hij op weg naar huis was kwam hij een paar kameraden tegen. Waar heb je gezeten? Dat je niet op ons lentefeest was, vroegen ze. Ach, is het lentefeest geweest, zei de student. Dat heb ik helemaal vergeten. Terwijl hij met zijn kameraden stond te praten kwam een jong meisje waar hij veel van hield voorbij. Ze keek niet naar hem, maar liep met een andere student te praten en lag er bijzonder vriendelijk tegen hem. Toen herinnerde de student zich op eens dat hij haar het gevraagd op het lentefeest te komen, opdat hij haar daar zou ontmoeten. En nu was hij zelf niet gekomen. Wat moest er wel van hem denken? Hij voelde een steak in het hart en wilde haar gewoon na lopen. Maar toen zij een van zijn vrienden, het is niet goed met Steenberg, die een overblijver. Je weet wel, hij is vanavond ziek geworden. Het is toch niet ernstig, volgt de student snel. Het was iets aan het hart. Hij had een lelijke aanval en het kan ieder ogenblik terugkomen. De dokter dacht dat hij één of ander verdriet had. Of hij beter worden kan, hangt er vanaf of dat verdriet kan worden weggenomen. Een ogenblik later kwam de student bij de overblijver binnen. Hij lag in bed. Heel bleek en zwak. En was nog niet helemaal hersteld van die ernstige aanval. Ik ben gekomen om met je over je boek te spreken, zei de student. Dat is een uitstekend werk, moet je weten. Ik heb selden zo iets moois gelezen. De overblijver ging recht overeind zitten en keek de student strak aan. Waarom deed je zo vreemd vanmiddag? Ik had het land omdat ik voor mijn tentamen gedropen was. Ik dacht niet dat je er zoveel om gaf, hoe ik je boek vond. Ik vond het bijzonder mooi. De zikker zag hem onderzoekend aan en werd steeds meer overtuigd dat de student iets voor hem wilde verbergen. Dat zeg je nu maar omdat je hebt gehoord dat ik ziek was en je wilt me troosten. Nee, zeker niet. Het is een uitstekend werk, daar kun je zeker van zijn. Heb je het wezenlijk niet verscheurd zoals ik het je vroeg, maar ik ben toch zo dwaas niet dat ik dat zou doen? Haal het dan hier. Laat me zien dat je het niet hebt verscheurd. Dan zal ik je geloven, zei de zieken, en zonk weer in het kussen terug zo zwak en mat dat de student bang was dat hij een nieuwe aanval kreeg. Het was vreselijk. De student voelde zich zo ellendig, hij nam de handen van de zieken, tussen de zijnen en vertelde hem dat zijn handschrift uit het raam was gewaaid. Hij zei hem hoe ongelukkig hij die hele dag was geweest omdat hij hem zoveel schade had gedaan. Toen hij dat alles gezegd had, streelde de zieken zijn hand. Je bent goed. Heel goed, zei hij, maar je hoeft geen verhaaltjes te verzinnen om het te sparen. Ik begrijp hem heel goed dat je hebt gedaan wat ik gezegd heb. Dat je mijn handschrift het vernietigt omdat het niets waard was. En dat wil je nu niet zeggen. Je meent dat ik het niet kan verdragen. De student verzekerde en bezwoerde hem dat hij de waarheid had gezegd, maar de andere hield vol en wilde niet geloven. Als je het handschrift terug kunt geven zal ik je geloven, zei hij. Hij werd steeds zieker en eindelijk moest de student wel heen gaan omdat hij zag dat hij de andere maar erger maakte. Toen hij thuis kwam voelde hij zich plotseling zo uitgeput van vermoeidheid dat hij zich nauwelijks comforts lep. Hij zette thee en ging toen naar bed. Toen hij de degens over zich heentrok dacht hij eraan. Hoog gelukkig hij zich die morgen had gevoeld. Nu had hij veel voor zichzelf bedorven, maar dat kon hij wel dragen. Het ergste is dat ik er mijn hele leven aan zal moeten denken. Dat ik een mens ongelukkig heb gemaakt, zei hij. Hij meende dat hij die nacht niet zou hebben kunnen slapen, maar vreemd genoeg hij sliep in, zodra hij het hoofd op het kussen had gelegd. Hij had niet eens de tijd om de lamp uit te doen, die op het nachttafeltje na zijn bed stond. Het lemt de feest, maar nu gebeurden het terwijl de student insliep dat een dwergje met een geel leren broek aan, een groenvest en een witpuntmutje op het hoofd op het dak voor het venster zat. En dacht dat hij als hij maar in de plaats van de jonge student was die daar in bed lag al heel gelukkig zou zijn. Dat Niels Holgersson die een paar uur geleden had liggen uitrusten op een toef-dotterbloemen bij de Ekalsoenbaai nu in Uppsala was, kwam doordat Bataki de raaf hem mee had gelokt om op avonturen uit te gaan. De jongen zelf had hem niet aangedacht, hij had tussen de bloemen gelegen en naar de lucht gekeken. Toen hij Bataki zag aankomen tussen de wegtrekkende wolken door, de jongen had liever voor hem willen wegkruipen, maar Bataki had hem al lang gezien en een ogenblik later stond hij midden tussen de tochterbloemen in en begon een praatje als of Duimenlot en hij de beste vrienden van de wereld waren. Hoe somber en plechtig Bataki er ook uitzag, de jongen, had wel gemerkt dat zijn ogen ontdeugend schitterden. Hij had een gevoel gehad als of de raaf gekomen was om hem op één of andere wijze voor de en hij was besloten zich niet te storen aan wat hij zou zeggen. De raaf had gezegd dat hij er wel over had gedacht dat hij Duimenlot een vergoedingsschuldig was omdat hij hem niet had kunnen vertellen waar het broedeel was en daarom kwam hij nu om een ander geheim mee te delen. Bataki wist namelijk hoe iemand die betovert was zoals hij weer een mens kon worden. Dit is zeker dat de raaf gedacht had dat de jongen dadelijk op het lok aas zou toebijten. Als hij met zo'n lekker hapje hangelde maar de jongen had heel afwijzend geantwoord dat hij wist hoe hij weer mens zou worden. Hij had alleen maar de witte ganserik ongedeerd eerst naar Lapland en dan naar Schaanen te brengen. Je weet dat het niet zo gemakkelijk is een ganserik behouden en wel door het land te brengen had Bataki toen gezegd je kon nog wel eens een andere uitweg nodig hebben als je dat niet lukte maar als je het niet weten wilt zal ik wel zwijgen en toen had de jongen weer gezegd dat hij er niet stegen had als Bataki over dat geheim wilde spreken dat zal ik ook doen had Bataki verklaard maar niet voor het juiste oog omdelijk is gekomen kom op mijn rug zitten en ga mee op mijn tocht dan zullen we zien of in zich niet een geschikt geval kan voordoen toen had de jongen weer gearzeld want hij wist niet recht wat hij aan Bataki had je durft je niet aan mij toe te vertrouwen had toen de raaf gezegd maar de jongen konden niet tegen dat men hem verdacht ergens bang voor te zijn en een oog omdelijk later zat hij op de rug van de raaf toen had Bataki hem naar Upsela gebracht hij had hem op een dak neergezet en hem verzocht rond te kijken en hem gevraagd wie hij wel meende dat hier in deze stad woonde en regerde de jongen had de stad overzien die was daamelijk groot en lag prachtig midden op een wijde onbebouwde vlakte daar waren veel huizen die er aanzienlijk en voornaam uitzagen en op een bergtop lag een vast gemetzeld slot met twee grove torens misschien wonen de koning en zijn gevolg hier had hij gezegd dat is nog niet zo misgeraden had de raaf geantwoord dit is vroeger een koningstad geweest maar nu is het uit met die deftigheid de jongen had nog een zond gekeken en hij had vooral gelet op de grote domkerk die in de avondsschemering lacht de schitteren met drie hoge torenspitsen mooie portalen en versierde muren misschien wonen daar de bischop en zijn priesters dat is nog niet zo misgeraden had de raaf geantwoord hier hebben eens aarts bischoppend gewoond die evenmachtig waren als koning en hier woont nu nog een aarts bischop maar niet hij is het die hier regeert dan weet ik niet wat ik bedenken moet had de jongen gezegd het is de geleertijd die hier in de stad woont en regeert had de raaf verklaard en toen hadden ze heen en weer gevlogen en naar de grote huizen gekeken hier en daar hadden vendsers opend gestaan de jongen kom dan naar binnenkijken en hij zag dat de raafgelijk had pataki had hem de grote bibliotheek laten zien die van de kelder tot de zolder volboeken was hij had hem naar de state gehoore school gebracht en hem de prachtige voortdrachtzalen laten zien hij was voorbij een oud gebouw gevlogen dat Gustavianum heette en de jongen hadden door de vendsers allerlei opgezette dieren gezien ze waren gevlogen over de grote kassen met de vele vreemde planten en ze hadden op de sterrenwacht neergezien waar veel sterrenkijkers naar de hemel gerecht stonden ze waren ook voorbij veel vendsers gevlogen waar oude heren met brillen op zaten te lezen of te schrijven in kamers waar de muren volboeken stonden en ze waren voorbij dakkamertjes gevlogen waar de studenten op hun sofa's lagen te werken uit dikke boeken eindelijk was de raaf op een dak neergestreken zie je nu wel dat het waar is wat ik zei dat de geleerdheid hier in de stad regeert had hij gezegd en de jongen had erkend dat hij gelijk had als ik geen raaf was had Bataaki verder gezegd maar een mens als jij dan zou ik hier gaan wonen ik zou dag in dag uit in een kamer volboeken zitten en alles leren wat daarin stond zou je daar ook geen lust in hebben nee ik geloof dat ik liever met de wilde gansen zou rondrijzen had de jongen geantwoord zou je geen lust hebben zo mens te worden die ziektend kan genezen ja misschien wel zou je geen lust hebben zo mens te worden die alles weet wat er in de wereld gebeurd is die al het talen spreekt en zeggen kan welke wegen zon maan en stern langs de hemel nemen ja dat kon ook wel prettig zijn zou je niet graag het verschil tussen goed en kwaad tussen recht en onrecht willen weten dat zou wel nodig zijn had de jongen gezegd dat heb ik dikwals gevoeld en zou je niet voor predikant willen leren en bij je thuis in de kerk preken vader en moeder zouden wel erg blij zijn als ik zo ver kwam had de jongen geantwoord op die manier had de raaf de jongen doen begrijpen dat zij die in Uppsala mochten wonen en studeren gelukkig waren maar Duimelot had nog niet gewenst een van die mensen te zijn maar toen was het gebeurd dat het grote feest ter ere van de lente dat ieder jaar in Uppsala gevierd wordt juist die avond plaats had en zo had Niels Holgerson de studenten gezien die optrokken naar de botanische tuin waar het feest zou gevierd worden zij waren aangekomen in een brede lange optocht met witte mutsen op het hoofd en de hele straat had er uitgezien als een donkere stroom vol witwater lelies witte zijden met goud geboord duurde vaandels hadden ze gedragen en ze hadden lente die erom gezongen onder het marcheren maar Niels Holgerson had gevonden dat het was als of ze niet zelf zongen maar als of het gezang boven hun hoofden zweefde hij vond dat het was als of niet de studenten voor de lente zongen maar als of de lente ergens verborgen zat en voor de studenten zong hij had niet gedacht dat mensen gezang zo mooi kon klinken het was als het zuizen in de naaldent van de dennebomen als de klank van staal als het zingen van wilde zwanen aan de oever van de zee toen de studenten in de tuin waren gekomen waar de grasvelden in licht ter lente groen stonden en de blaren van de bomen op het punt waren de knoppen te doen open springen waar ze blijven stilstaan voor een spreekgestoelte en de jongen deftig uitzien de man was daarop geklommen en had gesproken dat spreekgestoelte was opgericht op de stoep van de grote broeikas en daar rave had de jongen op het dak van de kast neergezet daar had hij rustig gezeten en de ene toespraak naar de andere gehoord eindelijk was een oud man op het spreekgestoelte geklommen de oude had gezegd dat het beste in zijn leven was jong te zijn en je jeugd in uppsala te mogen doorbrengen hij had gesproken over het heerlijke vredige werken in de boeken en de rijke zonnige jeugdige vreugde die nergens zo goed genoten kon worden als in de kring van de kameraden en telkens was hij teruggekomen op het genot te mogen leven met vrolijke edelgezinde kameraden dat was het wat de inspanning zo prettig maakte het verdriet zo snel deed vergeten en de hoop zo deed schitteren de jongen had naar de studenten zitten kijken die in een halve cirkel onder het spreekgestoelte zaten en hij begon te begrijpen dat het heerlijkste in de wereld was tot die kring te behoren dat was een hoge eer een groot geluk eerder van hen werd iets meer dan hij alleen zou zijn geworden omdat hij bij zulke een groep mensen hoorde na de toespraak hadden de liederen weer geklonken en na de liederen waren nieuwe toespraken gekomen de jongen had nooit gedacht of begrepen dat woorden zo bij elkaar konden worden gevoegd zodat ze zulke macht kregen om te ontroeren op te wekken en blij te maken als deze toespraken neils Holgerson had het meest naar de studenten gekeken maar hij merkte wel dat ze niet alleen in de tuin waren er waren daar jonge meisjes en lichte japonetjes met mooie zomer hoeden op en nog veel andere mensen ook maar het ging als met hem zelf ze schenen daar alleen gekomen te zijn om naar de studenten te zien nu en dan was er pauze tussen de toespraken en de liederen en toen had de menigte zich over de hele tuin verspreid maar al gauw was er een nieuwe spreker opgetreden en dadelijk hadden de hoorders zich weer om hem heen verzameld en op die manier was het doorgegaan tot de avond toen alles voorbij was had de jongen diep adem gehaald en zich de ogen uitgevreven zoals men doet bij het wakker worden hij was in een land geweest dat hij nog nooit tevoren had bezocht van al die jonge mensen die blij waren met het leven en in de toekomst stagen met de zekerheid te zullen overwinnen waren vrolijkheid en geluk uitgegaan over allen en de jonge was met hen in het land er vreugde geweest maar toen het laatste lied was weggestorven had jonge gevoeld hoe droever zijn eigen leven was en het had hem tegen de borst gestuid nu weer naar zijn armen reisgenoten terug te keren de raaf had naast de jongen gezeten en was toen begonnen in zijn oren te krassen nu duimelot nu zal ik je zeggen hoe je een mens kunt worden je moet wachten tot je iemand ontmoet die tegen je zegt dat hij graag in jouw schoenen wou staan en met de wilde gansen rondreizen dan moet je goed oppassen dat je dit tegen hem zegt en toen had bataaki die jongen een paar woorden geleerd die zo sterk en gevaarlijk waren dat ze niet hard op gezicht kunnen worden maar moeten worden gefluisterd als mensen niet in volle ernst wil gebruiken meer dan dat is niet nodig als je een mens wilt worden had bataaki eindelijk gezegd nee dat geloof ik graag antwoorden de jongen want iemand die verlangt in mijn schoenen te staan zal ik wel nooit ontmoeten dat is niet zo onmogelijk had de raaf gezegd en toen had hij de jongen de stad in gebracht en hem op het dak voor een dakvenster gezet een lamp brandde in de kamer het vinster stond op een keer en de jongen had daar nu al een heel poosje gestaan en overgedacht hoog gelukkig de student wezen moest die daar binnen lach te slapen op de proef gesteld de student schrik de wakker uit zijn slaap en zag dat de lamp nog op het nacht tafeltje stond te branden kijk eens nu heb ik vergeten de lamp uit te doen dacht hij en rechten zich op zijn ellenboog op om de lamp neer te draaien maar eer hij dat kon doen merkte hij dat er iets bewoog op zijn schrijftafel de kamer was heel klein de tafel stond niet ver van zijn bed en hij kon die duidelijk zien met al de boeken en papieren de ingt koker en de fotografiën die erop stonden zijn spiritus toestel en de tabelaatje had hij daar laten staan en die zag hij ook maar het wonderlijkste was dat hij even duidelijk als dat alles een dwergje zag die bij het boter vlootje stond en bezig was zich een boterham te maken de student had zoveel beleefde vorige dag dat het een bijna onverschillig was wat hem nu verder overkwam hij was niet bang of verbaasd maar vond dat het heel natuurlijk was dat de dwerg was binnengekomen om een hapje te eten hij ging weer liggen zonder de lamp uit te doen en bekeken dwergje met half gesloten ogen die was nu gaan zitten op een prespapier en zat daar zich heel genoeg geluk te goed te doen aan de overblijfselend van het avond eten van de student het was te zien dat hij zich in het minst niet haaste hij zat met de ogen te knippen en smakten met de tom de oude broodkorsjes en de droge stukjes kaas waren zeker zeldzame lekkernijen voor hem de student wilde hem niet stoeren zolang hij had maar toen het dwergje eindelijk genoeg had begon hij met hem te praten hallo jij daar zei wat ben je voor een ventje het dwergje schrikte op en sprong naar het venster maar toen hij merkte dat de student stil in bed bleef liggen en hem niet vervolgde bleef hij staan ik ben Niels Holgerson van west vermenhoek zei hij en ik ben een mens net als jij maar ik ben in het dwerg veranderd en nu reis ik rond met de wilde gansen dat is een zonderling verhaal zij de student en begon de jongen te vragen en uit te horen tot hij ongeveer alles wist wat hij had beleefd sinds hij van huis ging jij hebt het maar goed zei de student menig één zou wel in jou schoenen willen staan en weg vliegen van alle zorgen en bekommeringen maar taakje de raaf stond buiten op de vensterbank en toen de student dat zij beikte hij met de bek tegen het venster de jongen begreep dat hij zijn aandacht wilde trekken zodat hij niet zou verzuimen als dus student de rechte woorden zou zeggen oh je zou niet met mij willen ruilen zijn hij wie eenmaal student is kan toch nooit iets anders willen wezen dat dacht ik vanmorgen ook toen ik wakker werd zij de student maar je moest maar eens weten wat mij vandaag is overkomen met mij is het nu uit het was weeselijk het beste voor me als ik met de wilde gansen kom weg vliegen de jongen hoorde taakje aan het venster pikken en zelf werd hij duizelig en kreeg hardkoppig want nu leek het wel of de student de juiste woorden zou zeggen ik heb je nu verteld hoe het mij ging zei hij tegen de student vertel me nu ook hoe jij het hebt en de student was blij dat hij een vertrouweling had en vertelde eerlijk wat hem was gebeurd dat alles zou nu wel weer overgaan zei hij eindelijk maar waar ik niet tegen kan dat is dat ik een cameraat ongelukkig heb gemaakt het was veel beter voor mij dat ik in jouw schoenen stond en met de wilde gansen mocht rondvliegen, taakje pikte hard tegen de ruiten maar de jongen zat langzwijgend recht voor zich uit te kijken wacht even je zult gauw meer van me horen zei hij zacht tegen de student en toen liep hij wat langzaam over de schrijftafel en het venster uit juist toen hij op het dak kwam ging de zon op en het rode morgen ligt stroomde over Upsala alle daken en torens glansen en glinstelden en weer moest de jongen erkennen dat het een echte bevreugde stad was wat bezuild je toch vroeg de raaf nu heb je de gelegenheid laten voorbij gaan om er mens te worden met die student wil ik niet ruilen zei de jongen dan kreeg ik in was maar verdriet over die weggewijde papieren daar hoef je geen zorg over te hebben zei bataaki die kan ik je terug bezorgen ik geloof wel dat je dat kunt zei de jongen maar ik ben het nog niet zo zeker van dat je het doen zult daar wil ik eerst van overtuigd zijn bataaki antwoorden niet hij sloeg de vleugels uit en vloog weg kort daarna kwam hij terug met een paar papieren hij vloog nu een heel uur lang heen en weer zo vleitig als een zwalu die haar nest bouwt en bracht die jongen het ene blad na het andere zie zo nu geloof ik dat je zo wat alles hebt zei hij eindelijk en ging heigend op de vensterbank zitten ik dank je hartelijk zei de jongen nu zal ik naar binnen gaan en met de student spreken toen keek bataaki in de kamer en zag hoe de student de bladerang schikte en gladstreek jij bent toch de grootste toffel die ik ooit gezien heb stoof bataaki op tegen de jongen heb je nu dat handschrift aan de student gegeven dan hoef je niet meer bij hem binnen te gaan hij zal nooit meer zeggen dat hij zo wil worden als jij de jongen stond ook naar de studenten zien die zo blij was dat hij in zijn kamertje rond dansten in zijn hempt en toen keek hij naar bataaki ik begrijp wel dat je me op de proef hebt willen stellen zei hij je dacht zeker dat ik maarten de ganser ik aan zijn lot zou overlaten op die moeilijke reis zodra ik het zelf goed zou kunnen krijgen maar toen de student mij zijn geschiedenis vertelde dacht ik er aan hoe lelijke toch is een kameraad ontrouw te worden en dat wou ik niet doen bataaki begon zich met de poot in de halste krabben en zag er bijna verlegen uit hij kwam er niet toe iets te zeggen maar vloog met de jongen regelrecht naar de wilde gansen terug einde van hoofdstuk 27 hoofdstuk 28 van Niels Holgersons wonderbare reis deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders Niels Holgersons wonderbare reis door Selma Lagerlöf in de vertaling van Margerita Meibom hoofdstuk 28 dontje niemand kan liever en zachter wezen dan de kleine grouwe gans dontje al de wilde gansen hielde veel van haar en de witte gansen rik zou voor haar door het vuur gaan als dontje ergens omvroeg kon zelfs aca niet wijgeren dontje had twee zusters mooi vleugel en goud oogje dat waren sterke en wijze vogels maar ze hadden niet zo'n zacht en glansend verend kleed als dontje en ook niet zo'n lief en zacht karakter als sinds de tijd dat ze kleine gele jonge gansjes waren hadden ook de ouders en familieleden ja nu en dan ook de oude vissers duidelijk getoomd dat ze meer van dontje hielden dan van hen en daarom hadden de zusters haar altijd gehad toen de wilde gansen op de rots bij Stockholm aankwamen waar dontjes familie woonde liepen mooi vleugel en goud oogje te grasen op een klein groen plekje bij het strand en kregen al gauw de vreemdelingen in het oog kijk eens zuster goud oogje wat komen daar prachtige wilde gansen op het eiland neer zijn mooi vleugel ik heb zelf de vogels gezien met zo'n sierlijke houding en zie je wel dat ze een witte gansen rik bij zich hebben heb je ooit een mooie vogel gezien je zou het een bijna voor een zwaan houden goud oogje gaf haar zuster gelijk en meende dat het zeker zeer aanzienlijke vreemdelingen waren die op het eiland waren gekomen maar plotseling viel zij zichzelf in de reden en riep zuster mooi vleugel zuster mooi vleugel zie je niet wie ze bij zich hebben op datzelfde oog omlik kreeg ook mooi vleugel donsje in het oog en was zo verbaasd dat ze een hele poos met de snavel open bleef staan en niets kom dan zissen het is toch niet mogelijk dat zij het is zij ze eindelijk hoe is er bij zulk soort volk gekomen we meenden immers dat ze zou doothongeren op eiland het ergste is dat ze bij vader en moeder zal gaan babbelen en vertellen dat wij zo hard tegen haar aanvlogen dat haar vleugel uit het lidging zij goud oogje je zult zien dat wij van de rotsen hier worden weggejaagd we hebben niets dan ergenis te verwachten nu dat mismaakte wicht teruggekomen is zijn mooi vleugel maar ik denk toch dat het om te beginnen het verstandigst is dat we onzoo blij toomen over haar thuiskomst als het ons maar mogelijk is ze is zo dom dat ze misschien niet eens gemerkt heeft dat we haar met opzet duwden terwijl mooi vleugel en goud oogje zo samen praten hadden de wilde gansen op het strand gestaan en een ver in een orde gemaakt naar de tocht nu trokken ze in een lange rij van het rotsen gestrand naar de kloof waar donsje wist dat haar ouders zich gewoonlijk ophielden donsjes ouders hoorden tot de beste en aanzienlijkste onder de gansen ze hadden langer op het eiland gewoond dan een van de anderen en ze waren gewoon alle nieuwe lingen te raden en te helpen ze hadden ook de wilde gansen zien aankomen maar ze hadden donsje niet herkend in de menigte hoe vreemd dat de wilde gansen hier op de klippen landen had de oude ganser ik gezegd wat een prachtige troep dat kun je al aan het vliegen zien maar het zal niet gemakkelijk zijn wijden voor zo velen te vinden het is hier nog niet zo overvol dat we hem die hier komen niet kunnen ontvangen antwoorden zijn vrouw zij was evenzacht en goed van karakter als donsje toen akka aankwam met haar optocht gingen donsjes ouders haar tegemoet en wilde haar juist welkom heten op het eiland toen donsje opvloog van haar plaats achter in de rij en midden tussen haar ouders neerstreek vader moeder hier ben ik kent u donsje niet meer riep zij eerst konden de ouden niet goed begrijpen wat zij zagen maar toen herkenden zij hun dochter en waren natuurlijk voor basis blij terwijl nu de wilde gansen en maartende ganser ik en donsje zelf zo even mogelijk kakelden om te vertellen hoe donsje gerit was kwamen mooi vleugel en goud oogje aanvliegen zij riepen al van verre haar zuster welkom toe en toenden zich zo blij dat donsje thuis was dat ze er van aangedaan werd de wilde gansen voelden zich goed thuis op de klippen en er werd besloten dat ze niet verder zouden trekken voor de volgende morgen na een poosje voegen de zuster als donsje of ze met haar mee wilde gaan om te zien waar ze van plan waren haar nesten te bouwen ze ging dadelijk mee en zag dat ze goed voorborgen en beschutte broei plaatsen hadden gekozen en waar zul jij je nu vestig een donsje volgen zij ik zij donsje ik ben niet van plan hier op de klippen te blijven ik ga met de wilde gansen mee naar Lapland hoe jammer dat je weer weg moet zijde de zusters ik was graag bij jullie en onze ouders gebleven zij donsje maar ik heb de witte ganser ik al beloofd wat riep mooi vleugel krijg jij die mooie witte ganser ik dat is toch maar goud oogje stoot haar hard aan en ze zweeg de twee slechte zusters hadden veel om over te praten die hele morgen ze waren helemaal buiten zichzelf dat donsje zo'n verlofde had als de witte ganser ik zelf waren ze ook verloofd maar dat waren gewone grauwe gansen en sinds de maarten de ganser ik hadden gezien vonden ze die zo lelijk en onbeschaafd dat ze niet naar hen wilde kijken daar treur ik me nog dood om zij goud oogje als jij je tenminste nog was die hem kreeg zuster mooi vleugel ik zou liever zien dat hij dood was dan dat ik er de hele zomer aan zal moeten denken dat donsje een witte ganser ik gekregen heeft zijn mooi vleugel de zusters bleven toch heel vriendelijk voor donsje en op de middag nam goud oogje donsje mee op dat ze kennen zou maken met hem met wie goud oogje zou trouwen hij is niet zo mooi als die jij krijgt zei ze maar daarin tegen weet je ook zeker wie hij is wat meen je goud oogje voor donsje eerst wilde goud oogje niet uitleggen wat ze bedoelde maar toen kwam het uit dat mooi vleugel en zij werden zouden willen weten of alles wel in noorden was met die witte ganser ik wij hebben nog nooit een wilde gans met tammer gansen zien vliegen en wij zouden wel eens willen weten of hij niet betovert is jullie zijn toch al heel don zijn donsje geergerd hij is immers een tammer gans hij heeft iemand bij zich die betovert is zij goud oogje en dus kan het ook wel zijn dat hij zelf betovert is ben je niet bang dat hij een zwarte zee raaf is zij wist haar woorden goed te kiezen en maakten het arme donsje bang je meent niet wat je zegt zei het gauwe gansje je wilt me alleen maar bang maken ik zeg het om je eigen best wil donsje zij goud oogje ik kan me niets ergens voorstellen dan je te zien wegvliegen met een zwarte zee raaf maar ik zal je wat zeggen probeer hem over te halen een paar van de wortels te eten die ik hier heb uitgetrokken als hij betovert is dan blijkt dat gauw is hij het niet dan blijft hij zoals hij is de jongen zat tussen de gansen en luisterde na akka die met de oude gansen hoe dat praten toen donsje aan kan vliegen duimelot duimelot riep ze maartende ganser ik is op het punt te sterven ik heb hem vermoord nemen op je rug donsje en breng me bij hem riep die jongen ze vlogen weg en akka ging mee met de wilde gansen toen ze bij de ganser ik kwamen lag hij op het veld hij kon niet zeggen maar snakte naar adem kietel hem onder aan de hals en klop hem op de rug zei akka dat deed de jongen aan dadelijk hoesten de witte ganser ik een grote wortel op die in zijn keel was blijven zitten heb je daarvan gegeten voeg akka en wees op een paar wortels die op de grond lagen ja zij de ganser ik dan is het maar goed dat ze je in de keel zijn blijven steken zij akka ze zijn vergiftig als je zat ingeslikt zou je zeker gestorven zijn donsje voeg of ik er van eten wou zij de ganser ik ik heb ze van mijn zuster gekregen zij donsje dan moet je oppassen voor je zusters donsje zij akka want ze menen het zeker niet goed met je maar donsje was zo geschapen dat ze van niemand iets kwaad ze denken kon en toen mooi vleugel haar een poos later kwam vragen of ze haar verloofde wilde zien ging ze dadelijk mee ja hij is niet zo mooi als die ouwe zij de zuster maar hij is desten dapperder en onversaagd hoe kun je dat weten vroeg donsje ja dat zal ik je zeggen de meven en eenden hebben hier op de klippen een tijdlang zoveel geleden want elke morgen voorzonds opgang komt hier een vreemde ro vogel en neemt een van hen weg wat is dat voor een vogel vroeg donsje dat weten we niet antwoorden haar zuster er is nooit zo'n vogel hier op de klippen gezien en het vreemde is dat hij nooit een van ons gansen aanvalt maar nu heeft mijn voordoefde zich voor genomen morgen met hem te vechten en hem weg te jagen als dat maar goed gaat zij donsje nee dat geloof ik niet zij de zuster als nu mijn ganser ik maar even sterk en groot was als de jouwe dan zou ik wel een beetje hoop hebben zou je graag willen dat ik maarten vroeg de vreemde vogel aan te vallen vroeg donsje ja dat zou ik zeker zijn mooi vleugel je kunt mij geen groter dienst bewijzen de volgende morgen was de witte gansen rikwacker voor de zon opkwam en ging op de hoogste klip staan uit kijken naar alle kanten al gauw zag hij een grote donkere vogel van het westen komen zijn vleugels waren reuzachtig groot en het was gemakkelijk te zien dat het een arend was de gansen rik had geen gevaarlijker vijand verwacht dan een l en nu begreep hij dat hij hier niet levens zou afkomen maar het kwam niet in hem op de strijd met een vogel die zoveel sterker was dan hij te ontwijken de arend schoot neer op een meel en sloeg zijn klauwen in het dier eer hij het nog had kunnen oplichten stoof Maarten de gansen rik op hem toe laat hem los riep hij en kom je nooit meer terug anders krijg je met mij te doen wat ben jij voor een dwaas zei de arend je treft het dat ik nooit met gansen vecht anders zou het gauw met je gedaan zijn Maarten de gansen rik dacht dat de arend het beneden zich achter met hem te vechten en vloog in drift op hem aan beter me in de keel en sloegen met de vleugels dat kon de arend natuurlijk niet verdragen hij begon te vechten maar niet met volle kracht de jongen lag te slapen op dezelfde plaats als akka en de wilde gansen toen hij donzje hoorde roepen duimelot duimelot Maarten de gansen rik wordt door een arend verscheurd neem mij op je rug donzje en breng me bij hem zei de jongen toen hij bij hem kwam was Maarten bebloed en erg gekwetst maar hij volg nog de jongen kon niet met de arend vechten en er was niet anders te doen dan beter hulp halen gauw donzje op akka en de wilde gansen riep hij maar opeens hield de arend met vechten op wie spreekt daar over akka vroeg hij en toen hij nu duimelot zag en het gekakel van de wilde gansen hoorde sloeg hij de vleugels uit zeg aan akka dat ik niet verwachte haar of iemand van haar troupp hier aan zit te ontmoeten zei hij en zweven de weg in snelle en fraaie vlucht dat was dezelfde arend die mij eens bij de wilde gansen heeft teruggebracht zei de jongen en zag hem verwonderd na de wilde gansen waren van plan vroeg van de klippen te vertrekken maar eerst wilden ze nog wat grasen terwijl ze liepen te eten kwam een berg eent op donzje af ik moet je de groeten van je zusters doen zei ze ze durven zich niet aan de wilde gansen te vertonen maar ze vragen me je eraan te herinneren dat je niet van de klippen weg gaat voor je bij de oude visser bent geweest dat is waar ook zei donzje maar nu was het toch zo bang geworden dat ze niet alleen wilde gaan ze vroeg de ganser ik en duimelot met haar mee naar de hut te gaan daar stond de deur open donzje ging naar binnen maar de twee anderen bleven buiten kort daarna hoorde ze akka het zijn van vertrek geven en ze riep een donzje de gouden gans kwam uit het hutje en vloog met de wilde gansen weg van de klippen ze waren al een vrij groot eent naar zegen vlogen toen de jongen zich over de gouden gans begon te verwonderen die mee vloog donzje vloog gewoonlijk zacht en licht deze werkte zich voort met zware ruisende vleugels lagen akka keer om akka keer om riep hij snel we zijn in verkeerd gezelschap geraakt mooi vleugel vliegt met ons mee nauwelijks had hij dat gezegd of de gouden gans gaf zo'n akelige boos aardige schreeuw dat alle begrepen wie ze was alka en de andere keerden zich tegen haar maar de gouden gans vluchten niet dadelijk ze stormde op de grote wilde ganser ik aan pakte duimelot en vloog met hem in de bek verder voort het werd een velle jacht over de klippen rijen mooi vleugel vloog snel maar de wilde gansen waren vlak op de hielen en er was geen hoop meer dat zij zouden kunnen ontkomen op eens zagen zij een beetje witte rook uit de zee opstijgen en een knallen van een schot werd gehoord in hun ijver hadden ze niet gemerkt dat ze vlak boven een boot waren gekomen waarin een eenzame visser zat niemand werd door het schot getroffen maar juist daar midden boven de boot deed mooi vleugel de bek open en die duimelot in zee vallen einde van hoofdstuk 28