 Harakati za kupigenia uhuru wa Tanzania, kuhakika ziliusisha kundila wakulima wa dogwa Tanzania. Na hususan kupiti ya ushirika, wakulima wali shiriki katika mapambanahayo kekami lifu, wakili panga, wakiyongozo na viyongozi wa kupigenia uhuru wakati yo, hususan malimunyerere ambe ya likuwa akiongoza mapambana kupigenia uhuru, ko yo ki itikadi na kisiasa, wakulima wali shiriki, wali kuwa miandaliwa wizulia wali panga, na ndiomana mafaniki yo e o kombozi wa Tanzania, ili faniki yo kusumabu kulikona u shiriki kubwa. Ko yo historia hiyo, ni muhim kutambua, na ndiomana leo hii suali kubwa, ni kujinsigena ambe wakulima wa dogwa tendelea kuna faika, nadiya shulao wa lilo litoa, hususan ya wakati kupigenia uhuru, lakini wevevile hususan katika wuzali shadi, wa mazao balimbali ike mochi akula, na katika kuchagi ya uchumi, kitu wambachi mbaka leo ki na hendelea bada ya Tanzania kwa uhuru. Maka elfumodya miyatisa stina saba, Tanzania ili amua kuchikwa umfumo wa kijama, ko yo misingi ya kiyuchumi na kisiya sa Tanzania ili jengwa kupiti umfumo wa kijama, iki wemo umfumo okure kebisha elimu ya usawa, nadi lito elimu ya kujitengemea, lakini wevevile umfumo wa kukisha koambara silimalizanchi, hususan alvi ina patikana ko otuote ko usawa, lakini wevevile huluma za kijama, iki wemo maji, umfumo huluma ya afia, iki wemo elimu kama libezungumza, zotuz na patikana kwa jia usawa, lakini wevevile jia kuzaki uchumi ziki ozi na milikiwa na niti enewe. Kwa hiyo, katika atu ahio, mifumu ya kijuchumi na kijama, ili kwa ina jengwa nia wali owing, na wali owing ni nia miya wakulima. Kwa yo mifumu konfano ya masoko, mifumu ya huluma za kifeda, katika na niwa mi tadi ya kifeda, inewe ili kwa ina ongoza na njiya za kiserekali, na wili owing mi kiserekali, umfumo wali ya kikisha koomba wakulima, wana pata masoko, wakulima, wana pata mi tadi, kupitia mi kopu yama benki, na tiyosiyo tu hivyo, lakini piya nichi, inewe ili ingiwa katika mpango, wamuda mlefo, kutengeneza viwanda, wangiza samani ya midha, ili kusodi midha, zi siyende zikiwa kafi, lakini bada lakia midha zi we, zi me chakatwa na kuzwa, kwa ebei kuboza ili, kwa yo mifumu ho wali didi engal, sasa, katika miyaka samani ni, mbada ili kuma kuboza na yake uchumi, ya kidunia, ya lidi tokeza, na kwa hiyo, katika nichi e tukama zivyo nchi ni, ingi za kiafrika na za dunia, ambazo hatima e zili lazimishwa, kupoke ma shouti aviyomu we kifeda wakidunia, kupitia mpango ho fufuwa ni uchumi, structural adjustment program, kwa tika jihio ili kwa nida ili kwa mba infumo oki uchumi na kisiya sa otaza niya uli bada ilika, kuhama kutokatika infumo ojiama, na wka ingiwa katika infumo oki bepali, na katika hiyo tabsilia kene soko huriya, kwa yo mkulima anachwa mwenyewe apambana katika soko huriya akiwa hajiya niyanda hana bitadi, hana jiya sahihi za kweza kulisimamia na kupama, kwa yo katika alihiyo ili kwa nida ili kwa mba yamiya okulima ili kwa ina itadi mekakatia pamoja, ili kwa ina itadi injiya za kulina soko kutokatana halihiyo mba ili kwa eki ni tokeza wazi kabisa kabisa, na kwa hiyo nida ili kwa mba waviwata nizao la halihiyo ili kwa tokeza na kwa pamoja wakulima waka kwa pamoja na kwa mwa kunda chombu abatuki tawunganisha angubu katika mapambano ya kuhaki kisha kwa mba haki namaslai ya okulima wadogo iya nazingati infumo o chakula mba otu mekotuki mba o mekwepo kwa muda mrefu hapaniki zungumziya mara tumada yohuru na wakate ogezi wa mifumu ya kiyama ni kwa mba uliko unagi elekeza katika kuzalisha kuzalisha ndiyo wajili asoko lakini wakatu yo kuzalisha ulingana na mahitagi ya kiyami tunafahamu na ni kwe li kwa mba mifumu etu aki limu na kwa hiyo aki utyumi umedienwa upitia misingia utyumi aki koloni kili mo chetu ni kwa gili ya kuhuza anje likuli kukutumi andani kwa hiyo azma mudia ya okulima mba yo emegi vihilisha waze nikona jisigene mba we wakulima wa tadinasua na kunjitenga na ule fumo o aki limu o aki koloni wakuhuza kwa gili ya kuhuza anje kwa yon deumana zana ya okulu wa chakula deumana zana ya kili mo ikologia ime pokili wa vizuizu na okulima na kweka kama misingi, muhimu wa umfumo oza li shaji na tunafraiko na kwa mba nidana inayo ndelia kukua na kusamba miyongoni mo okulima tunadi wa kumu kubu asana inatumika kila mara ya kua rengiesha na kwa ilikeza okulima katika anje zile zile ambazo zili kue pokatia okuloni manai kikuza li shia kwa gili ya kuhuza anje na tunami ni kwa mba utakuwa na uwamko okule okumba umfumo ndelifu wa chakula katika nchihi na katika afrika uta tegemiya zana ya okulu wa chakula bakini vivili ya kilimo chaki ikologia kama viwata tukizungumzi ya kusu chiangamoto ambazo manamkem kuli mamdongo anakutana nazo ah tumediya ribu kufanya utafiti kwanza ilikutambua tunapuzungumzi ya manamkem kuli mamdongo lakini piya changamoto anazo kutana nazo nizipi na tumedeza kufanya utafiti uwo piti ya lavia kampesina kanda ya kusini na masheriki mo afrika na utafiti uwo meonesha kwa manamkem kuli mamdongo tofauti labda na makundi mengini ya wanaake anakutana na changamoto balimbali katika makundi tofauti kwanza kama manamkem abapo changamoto balimbali wanaake anakutana nazo tukizungumzi ya wukatili abaulabdani wakimuli kihesia wanaake rengi wanaakutana nao lakini piya wakizungumzi ya wanaake wakuli mamdongo kama sehem ya wanaake wakukatika kundi laofu jajasho na rengi wepi ya wana changamoto zao ambazo bumzi ya masuala ya kaki zaki uchumi uduma zaki jami ambazo tuna jwa wajajasho rengi wana zikosa lakini kima kususpi ya kama manamke alafuni mkuli mamdongo koyo hawezi kusiki ya kundi laloti lao wanaake nalalamika kwa mba nime lima, nime wuna lakini muisa mkua meuza ila ni makususi kwa wanaake wanaake wanaake ni wakuli mamdongo ya buhaya ambayo ya lifa nika kwa kwandani ya na saini ya wemi waza kusaini ya kutengeneza mikakati ambayo me kue putengiaza mani lakini me saini ya sana kuhu onyeshange ya kati kami kakati hii namba modya kwa gukisha kwa ambaka mawana kewokli mamdongo tuna ta fasiri wenewe ketu mapambanoetuni ni nini nachangamotoza tuni nezipi tofautina poskiliza kadri ambavi wa ulimuengu na taka uendeshe ma suala. Lakini pili kutengeneza mikakati ikiwemu kukutana, kujadiliyana, na kweka mikakati ma ususi ambawi na usisha ono aki wakulimawadogo katika ma pambano ya mojiya kwa mojiya changa mutozao kiyuchumi, kiyami, kisiasa na kitama duni. Duniani na fikiru kila sehemu wa tuwa na zungumza ni kwa na mnagani ambavi wa vijana wengi, wana kuniwa na ita, wana kimbiya kilimu na kujami ngini, kwa kuna kila aina enadariya ambawi na zungumza. Lakini ni wacha chesana ambawi wana zungumzi yaga misingi haswa, ya kwa nini shuguli kama kilimu, kina chuku wa zairi wa tuwazi, manani kueli koazi, kuliko vijana. Lakini si kueli kwa amba, hakuna vijana waliwapu katika kilimu, sema ni kwa sababu wengi tu na tizama, vijana wengu waliwapu ngini, kwa mba wana faswa sasa, kwa kwa apu, wana zunguka, wana faswa kuchikuli wana kwenda kuengizwa katika sekta a kilimu. Kwa matukeo ya ke hata mikakati, sera, zozote zina zo zungumzi ya kubusisha vijana katika kilimu, zina ondoa vijana ambawutayali waku katika kilimu ambawa na patikana vijini, na zina tizama vijana wengini. Kwa yo kueliwa hilo, vijata kwanza, ina onachama ambawu ni vijana, na nisuala ambalo limekwali kijadili wama damrefu, na limekwali kikiwa wangakati wama damrefu, na hatakati kampangu wangakati wama vijata uliopu sasa, na tahiyo iliopita. Suala la vijana kimahususi lipo, ili kwa kisha kwanba, inviwata ina kuwa na vijana, kwa sababu apu, lakini vijana ambawu wana utambusi na utashi, wakisiasa kusiana na sekta kilimu na mazingira ya vijini, iliwa weze kwa seemi ya kujenga umufugu imarala waku limawu logu. Tansisi mekiwe kakamamikakati. Lakini piya kueliwa kwanba, vijana wengi wana anza ku hariliwa kwenye kilimu, kwanziata katika mifumu ya ilim, balimbali tulionayo, tumekwa tuki weze kya mafunzo ya club za shule katika shule balimbali, ambapo vijana wana jifunza kusu nazaria, za kilimu, lakini wikiwacha na nazaria haswa, za kilimu wana jifunza piya kuwa vitendo, kwenye masula ya kilimu na nazaria, za naizakuse makama siyotu za kuezeisha waku panda, awk fanyanini, lakini piya kueliwa sekta kilimu, kueliwa kwanini kilimu kipu wakama kilivi, wama kasa saivi, naivi waku awezeisha wawa wana pomaliza shule ku wana utambuzi na shule ningi ambazozi na tizamwa aw ambazo tumekwa tuki fanya sa nahivi nishule ambazozi na tokia katika mazingila ya vididini, ambapo bado kilimu icho icho kinatumika kama semi ya azabu, kweyo angala waku jaribu kuwa, kueka vijana na kueliwa kwa amba kilimu hiki ambacho kinatumika kama azabu, lakini piya wakia wana azazo wana fanya kira siku, kwanini kipu kama ambabu kilivi wana kwanini utazama uri opo opo na nini ambacho wawa waka mavijana ambawa na tokia vididini wana wiza waka fanya katika na fasia wawa. Waku lima wadogo, dunia ni kote wama tiku liwa kama metaji, wakini piya shara wama tiku liwa kama metaji, waku tengereza faida na maslahi ya watu wa chachi. Sasa meyongu ni mao ya kuma kundi makampuni ya kimiya shara ziko enji oningi sana utituyo enji ambazo uhaiwake na wepwake, unatege meya kwa tumia waku lima kama metaji, uzeniwe ziki njifanya kwa amba zina wasaidi waku lima, lakini kimsingi zina utumia kama daraja, kwa nilia uhaiwao na kwa nilia maslahi yao. Tunadiwa kwa amba aduim kuba sana, wawotu wana onini ya waku lima, ni kuna kama waku lima na kwa nanguvu, wana nitsingi nizi anguvu na uimara waku simama na kwa mbana na onini yadji. Kwa iyo, nina kubali kwa amba kuna matasi sinengi amba ya navuna yashila waku lima, ya naishi kwa mbongo waku lima, na kwa sababuhi yangependa waku lima, penda waku lima wabaki tini, wabaki zhaifu, wosiyo kwa na umodia, na nadi wana tasisi yo yote. Chombokimodia amba chokime tumika kwa kunda isa propaganda kinyo niyadi, ni wiyombu wya habari. Kwa iyo, kiyangaliya wimbo vingi wya habari, wya magaribi, wimbe simamia maslahi ya kime pali na maslahi ya niti shizo. Kwa hiyo, katika wiyombu wya habari ni marachate sana kusiki ya habari chanya. Kwa zahata zahafrika niyo eh, lakini wile wile habari chanya za kundi la waku lima. Kwa hiyo na habari hizo, hasi tizami, katika jichu ambalo waku lima winyo na tizama maisha yao, maendele yo yao, na tafsili ya maisha, kulingana na wao wana wiyona. Kwa hiyo, diomana tuka omua komaksudi kabisa kutengineza chombokimodia, kuchisha habari na chombo ichi wiki na itwam wiyota FM. Kwa nili okto asaute zahidi, kwa nili yao kulima kundisiki ya huro na cho, kwa nili okto ingeza program balimbali za radio, ambazo zina ni kita zahidi katika uhalisi ya wao kulima. Program ambazo kwa na mnaiyote wile siyo sehemu ya wiyombu vingi wya habari, amba wiyo wina sikilizo na wali wengi. Pamuja na kwamba ni radio ndonga lakitu na mini kwamba mchianguake inautoa kwa wakulima na kijame unamana kubasana. Uh, wiyote FM kwanza hatakatika kwanza kwake, imi anza kama sehemu ya mkakati wa mwiyota, wanda ni wa maosiliano, na piya kwenda inge, kwa kikisha kwamba lengo kubwa la wakulima kwasiliana, wao kwa wao lakini wao na watu wengini wote wali wiko inge ya wao lina fanyikan na lina fanyikiwa. Na kwahiyo, mwiyopu ya mkakati wili opo, baina ya wiyote FM na wakulima ni kwamba kwanfano na mbamodya, wakulima katika mainu otofotufauti wana tumika kama sehemu ya kufanya, kulipoti tarifa na matukiomba limbali, ambali ambali wana tokeya katika vikundi na mitanda wu kovididini, na kini piya wakulima wadogo katika vikundi na mitanda wangonu wana chema wangwiwata, wana tumika piya kama sehemu ya uanda adi, wa vipindi ambali wio labda kimuksusi wina waitadi wao, kutukeya sema mwambazo wapo, awu kutukeya hapa studio mwamodya kwa mwamodya. Kwa uwezi kutenganisha, wakulima wadogo, wio tefem na umuhimu wa wio tefem katika kwa izesha mawasiliyan bainaya. Hakuna shaka eiyote kwa mwa limu nyerere, nimnara mrefu sana, na fano mkuba sana, uo ongozi katika Afrika, na kwa hiyo hata falsafal yo kwa mechukua ya ujama, ambalio leo hi i nasifiyo wakaribu dunia nzima, na ilipigwa vita na wale tu ambalo kwa falsafal yo masla hiya ya singe kwepo, na yamiya tanzania i na heshimu urifi wa mwali mnyerere, na kwa sababu hiyo, uki angalia kwa mwa wakulima ndi o uengi katika taisaletu, uki zingubzi ya maishi amkulima, masla hiya ki yana ndana na falsafal mwa limu nyerere, hapa natikulia kwa mfan, kwa kikisha kwa mba kila familia, kila moja na kwa na alzi kwa ilia kilimu, na hapa alitu kwa alzi kwa mani uhai, alzi kwa mani nienzo muhim sana ya maishi ya manadamu ya mkulima, na alzi siyo mida ya kwa uzuwa. Kwa hiyo hum singi uri pelikia kila familia kwa na haki kwa alzi, na saibitu na ona kwa mba kuna wakulima mba ho hawa na alzi kabisa, kuna wakulima mba ho alzi za ozime porwa, kuna migugulu me kubu asana alzi na ndelia, kwa hiyo kutokana na kuhama katika msingifu, ime pelikia hii chok na chokiyona, lakini wile wile mwali mnyerere alzingatia haki katika diya siyo la wakulima, na ndi omana hata alitengineza viwanda, mba viwenge saidi ya kuchakata mazao ya wakulima, ili wakulima wize kpa tabi ibo rapana sumuzi ya viwanda verpa mba, viwanda vera tumbaku, viwanda vera mafuta, viwanda vera nyama na viwanda vingi vera mazao ya wakulima. Kwa hiyo msingifu uri kwa imara, lakini wile wile kwa kisha kwa mba, hubu mazote za kinyamizi na tule oka uzao, kiyomu ilimu, kiyomu afie, kiyomu maji, na ilikwandi msingifu wake. Kwa hiyo, nihaki kabisa kwa jamiya wakulima kuna kwa mba, imfano bora, imfano afasafa ya mwali mnyerere. Kwa hiyo, ni wakati wetu, na nimuhimu sana kwa kisha kwa mba, ta si si, pamudena jamiya wakulima, inasi mama, pamudena fasafa hiyo, siya jabu kuna kwa mba, kila mna popita meona wakulima, kwa kiyomu zongumziya vizuli, mwali mnyerere, kwa sababu mwali mnyerere, ni mnara o ongoze katika afrika, lakini wile wile katika tanzania, kwa msingia, falsafa hiyo kwa, amegyenga, naku izingatia. Okulima wana itaji mshikamanu, kwa wudumla wakeote, na mshikamanu anbao hawishitu, katika jamiya wakulima, lakini mshikamanu anbao una hama, una vuka, kwa kukulimu ishapia, makundimengine, wawavu jaji asho, ikiyo emo wafanya kazi, ikiyo emo jamiizote za uzali shadi, anbazo zina hangaika, katika kwa kisha kwa anba zina nufaika na jasholao.