 21e hoofdstuk van deel 2 van het kleine dorrit van Charles Dickens, vertaald door Aarge van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten, opname door Marcel Koenders. Op het deftige huis van de Merdels in de Harley Street, Kevin D. Square, viel ook een schaduw. Doch alleen van de frontmuren van andere deftige huizen aan de overkant. Zoals in de grote wereld, gebruikelijk is, keken de tegenoveralkanderstaande rijenhuizen elkaar grimig aan. En wonderlijk, de bewoners en de huizen leken in dat opzicht zo op elkander dat men de mensen aan een diner tegenoveralkander kon zien zitten. Deftig natuurlijk, maar elkaar aankijkende met dezelfde stroefheid als de huizen in de straat. Iedereen kent deze gelijkenis. De twintig volkomen, op elkaar gelijkende huizen, onder één dak. Alle met dezelfde slapere gestoep, met hetzelfde aantal trappjes, met dezelfde klopper en dezelfde schel. Alle afgesloten, met hetzelfde hek, alle met dezelfde onpraktische reddingstoestellen. Bij brand, dezelfde hoge huurprijzen en lastige voorwaarden. Wie heeft daarmee niet gedineerd? Het huis waar aan in geen tijden iets gedaan is, de erker die bij gelegenheid aangebracht zou worden. Het gepleisterde huis, het huis met het nieuwe front, het hoekhuis met niets dan hoekkamers, het huis waar nooit iemand thuis is, het huis waar men te vergeefs het vierde gedeelte van een behoorlijke gedachte zo zoeken. Wie heeft daarmee niet gedineerd? Het huis dat niemand hebben wil en men voor een koopje krijgen kan. Wie kent het niet? Het prachtige huis, levenslang gehuurd door een teleurgestelde celibatair. Wie het volstrekt niet bevalt? Wie kent zo'n spookhuis niet? Harley Street, Cavendish Square, kende meneer en mevrouw Merdel zeer goed. Er woonden indringers ook, maar die kende Harley Street niet. Maar meneer en mevrouw Merdel waren door de gehele straat geacht en bij iedereen bekend. De grote wereld was zich bewust van meneer en mevrouw Merdel. De grote wereld had gezegd, laat ons hen opnemen, laat ons kennis met hen maken. Meneer Merdel was schatrijk, een man die grote dingen ondernam, een midas zonder oren die alles wat hij aanraakte veranderde in goud. Hij was gelukkig in geldzaken. En in bouwondernemingen. Hij was natuurlijk lid van het parlement en kon in de city niet gemist worden. Hij was voorzitter van dit, commissaris van dat en president van weer wat anders. De voornaamste geldmannen hadden tegen ondernemers van een of ander plan gezegd. Heb je Merdel al? Nee? Dan doe ik niet mee. Deze grote gelukkige man had zich ongeveer 15 jaar geleden die brede boezem aangeschaft, die zoveel ruimte nodig had om ongevoelig genoeg te zijn en een nechje van scharlaken en goud. Het was geen boezem om tegen te rusten, maar een voortreffelijke boezem om juwelen aan op te hangen. Meneer Merdel had iets nodig om juwelen aan op te hangen en daarom kocht hij deze boezem, lauter speculatie. Evenals, al zijn andere speculatie was ook deze gezond en voordelig gebleken. De juwelen hadden zich niet beter kunnen voordoen. De boezem met deze juwelen versierd trok in de grote wereld edersbewonderende aandacht. De grote wereld voldaan Meneer Merdel tevreden. Hij was de meest belangeloze man die men zich denkend kon. Deed alles voor anderen en behield zo weinig voor zichzelf, niet tegenstaande al zijn moeite en zorgen, als maar enig sinds mogelijk was. Dat wil zeggen, men mag aannemen, dat hij zoveel behield als hij nodig had. Anders had hij het met zijn onmetelijke rijkdom wel kunnen kopen. Zijn grootste wens was de wereld tevreden te stellen, hoe dan ook, en al haar wissels die zij op hem trok te honoreren. Hij schitterde volstrekt niet in gezelschap, had niet heel veel te zeggen. Hij was een omzichtig man met een groot, vooroverhangend, pijnzend hoofd en die eigenaardige, dofroodige laadskleur die men eer versraalt dan fris zou kunnen noemen. Over zijn mangeten scheen hij zich voor duurend ongerust te maken, alsof die in zijn vertrouwen waren en reden hadden om er goed voor te zorgen dat de handen niet te zien kwamen. Wat hij zeiden, al was het weinig, was vriendelijk genoeg, duidelijk. Altijd met de diepste erbiet voor de grote wereld en aan ieder de ijstellende daar aan mee te doen. In diezelfde grote wereld, voor zover die bestond in dinees en in recepties en muziekavondjes van mevrouw Merdel, scheen hij weinig genoegen te vinden. Hij was dan gewoonlijk wat moe en zou liever naar bed zijn gegaan, maar hij vond toch goed dat er veel werk van werd gemaakt en stelde met de grootste vrijgeverheid zijn beurs ervoor beschikbaar. De eerste man van mevrouw Merdel was een colonel geweest, onder wiensleiding de Boezem een wedstrijd gehouden had met de sneeuwvelden. Van Noord-Amerika. En hoewel, in blankheid de mindere, in koelheid had de Boezem de palm der overwinning weggedragen. De zoon van de colonel was mevrouw Merdels enig kind. Hij was dom en had hoge schouders. In het algemeen maakte hij meer de indruk van een opgeblaze jongen dan van een jongeman. Hij had zo weinig blijkgegeven van een redelijk verstand dat er onder zijn kameraden heel ondeugend verteld werd dat zijn hersens bevroren waren in de velle vorst die op tijden zijn geboorte in St. John's New Brunswick geheerst had. En dat ze nooit ondooid hadden kunnen worden. Anderen bewerden dat hij ten gevolge van de achterloosheid van de kindermijt uit een venster op de straat gevallen en op zijn hoofd neergekomen was. En dat, geloofwaardige getuigen, het toen hadden hoeren kraken. Het is wel waarschijnlijk dat die verhalen maar ondeugende verzinssels waren. Hoe het zij, het jonge mens, dat de verheven naam sparkler, galante jonger, droeg, had de dwazemani om allerlei minder wenselijke jevrouwen ten huwelijk te vragen en van ieder haar er te verklaren dat zij een drommelse mooie meid was een uitstekende opvoeding had gehad en geen dwaze kunsten hoe genaamd opna hield. Een geestelijk zo bekrompen stiefzoon zou voor ieder ander een blok aan het been geweest zijn. Maar meneer Merdel, of schone zelf zo'n stiefzoon niet nodig hebbende, had er voor de grote wereld wel één nodig. Meneer Sparkler had bij de guards gediend, woonde alle races bij, verlummelde veel tijd, was bij alle partijen en dus algemeen bekend. De grote wereld was tevreden over zijn stiefzoon. Dit gelukkige resultaat zou meneer Merdel op prijs gesteld hebben. Zelfs al had de stiefzoon nog meer geld over de balk gesmeten dan hij deed. Want zo'n stiefzoon was geen goedkope manier om de grote wereld te believen. Er werd in Harley Street die avond een diner gegeven. Terwijl kleine Dorret, naast haar vader, in het dompige gevangenisvertrek zat en die zemden herstelde. Daar waren grootheden van het Hof. Grootheden uit de city. Grootheden uit het Hoogeren Lagerhuis. Grootheden van de rechtbank en van de balie. Kerkelijke grootwaardigheidsbekleders. Grootheden van de schatkist. Grootheden van de guards en van de admiraliteit. Allemaal grootheden die ons aan de gang houden en soms een voetje lichten. Ik heb horen vertellen, zei bischop tot de guards, dat meneer Merdel weer een enorm succes heeft gehad. Honderdduizend pont, zegt men. Horsecarts had gehoord twee maal. Schatkist wist zeker drie maal. Balie op overredende wijzen, met zijn lornjetspelende, was er volstrekt niet zeker van of het er geen vier waren. Het moest zo'n gelukkige samenloop van juiste berekening en toevall zijn dat het moeilijk was de uitslag te schatten. Het was een van die voorbeelden van een juiste greep, gepaard met durf en de gewoonte om gelukkig te zijn. Waarvan er maar enige in een eeuw voorkomen. Oh, daar was Vriend Bellos van de bank. Die zou waarschijnlijk wel meer kunnen vertellen. Hooghoog schatte Vriend Bellos dit nieuwe zaakje. Vriend Bellos was op weg om zijn buiging voor de brede boezem te gaan maken en kon in het voorbij gaan alleen vertellen dat hij het winstje uitwaarheidslievende bron had horen schatten op een half miljoen pont. At miraliteit moest zeggen dat die meneer Merdel een merkwaardig man was. Schatkist verklaarde dat hij een nieuwe macht in het land vertegenwoordigde en het gehele lagerhuis wel zou kunnen opkopen. Bishop was heel blij dat al dit geld in de zak kwam van een man die altijd bereid was belang te stellen in de grote wereld. Meneer Merdel zelf kwam bij dergelijke gelegenheden heel laat als een man die door zijn reuzachtige ondernemingen nog bezig gehouden werd wanneer anderen de dagelijkse beslommeringen al lang van zich afgeschut hadden. Hij was bij deze gelegenheid zelfs de laatste. Schatkist bewerde dat hij zich overwerkte. Het was hem aan te zien. Bishop was blij dat al die schatten in de zak kwamen van een gentleman die ze met nederigheid aanham. Poeder. Er stond zoveel poeder te wachten dat al de gerechten er naar smaakten. Onzichtbare deeltjes op de schotels en in de glazen. De grote wereldsespijzen waren met eerste soort lakijgeur gekruid. Meneer Merdel geleide een gavin aan tafel die in haar ontsagelijk toilet verscholen zat als het gele hartje in een reuzachtige kropsla. Als het voor oorloft is zulke onerbiedige vergelijking te maken, dan deed de toilet toen het de trap afruisten denken aan een rijk met goud en zilverdraad bewerkte Jack in het groen, terwijl niemand wist welke onbeduind persoon je ermiddel in zat. De grote wereld vond op het diner alles wat zij nodig had en niet nodig had. Allerlei om te eten, te drinken en naar te kijken. Het is de hopen dat de grote wereld ervan genoemd. Want het aandeel dat meneer Merdel er zelf in had, was met 18 stuifers ruim betaald. Mevrouw Merdel prijkte in al haar majestuositijt. Daarna volgde voor die dag de eerste botterlier, de defterste en statigste man van het gehele gezelschap. Hij deed niets, keek alleen rond, zo als geen ander gedaan zou kunnen hebben. Hij was het laatste geschenk van meneer Merdel aan de grote wereld. Meneer Merdel zelf had hem niet nodig en werd zelfs wat verlegen wanneer dat verhevend persoonnaatje naar hem keek. Maar de niet te verzade grote wereld wilde hem hebben en had hem gekregen. De onzichtbare gravin droeg op de gewone tijd haar omvangrijke klederdos naar de plaats waar het feest zou worden voortgezet. En de rij van schoonheden door haar geopend werd door de reuzachtige boezem gesloten. Juno, zij schatkist, Judith verbeterde bischop. Bali raakte met horseguards in gesprek over krijgsraden, vringtbellos en rechtbank, mengde zich erin. De overige grootheden bleven twee aan twee. Meneer Merdel zat zwijgend naar het tafel laken te kijken. Nu en dan richtte één dag grootheden het woord tot hem, ten einde hem in het gesprek met een andere grootheid te mengen. Maar hij sloeg er gewoonlijk geen acht op of ontwaakte dan uit zijn berekeningen om de wijn te laten rondgaan. Toen men opstond, hadden zoveel grootheden een apartje met Meneer Merdel dat hij bij het bufet een reeks kleine audiënties verdeegde en aftelde wanneer er weer één de deur uit ging. Schatkist hoopte één van Engelands wereldberoemde kapitalisten en handelsvoorsten. Hij had deze zeer oorspronkelijke frazen een paar malen in het lagerhuis gebezigd en kende hardisgoed te mogen geluk wensen met een nieuw succes. De zegenpralen van zulke mannen moesten de room en de hulpmiddelen van de natie ten goede komen. En Schatkist, dit moest Meneer Merdel goed begrijpen, was een patriot in zijn hart. Dank u, my lord. Zijn Meneer Merdel, dank u. Ik ben trots op uw geluk wens en het verheurt mij dat u zo ingenomen bent met mijn streven. Nu, onvoorwaardelijk, ben ik er niet mee de ingenomen, beste Meneer Merdel, want Schatkist trok hem glimlachend mee naar het buffet en vervolgde op scherzende toon, want op die manier zult u nooit tijd overhouden om tot ons te komen en ons te helpen. Meneer Merdel voelde zich vereerd door de... Nee, nee, zij Schatkist. Dat is niet het licht waarin iemand met zoveel erkende praktische kennis en overleg geacht kan worden, het te beschouwen. Indien wij ooit zo gelukkig mochten zijn door een toevallige samenloop van omstandigheden. Een zo eminent man voor te stellen tot ons te komen. En ons met zijn invloed zijn kennis, zijn karakter te steunen. Zouden wij hem voorhouden dat het zijn plicht was? Zijn plicht tegenover de maatschappij. Meneer Merdel gaf toen dat de maatschappij zijn oogappel was en haar ijzen boven alle andere gingen. Schatkist af, Bali op. Met het hoofd een weinig verover gebogen, speelend met zijn gloornjet, voor onschuldigde Bali zich over het feit dat hij iemand die zich zo berekend toonde om de wortel van alle kwaad ten goede aan te wenden, die lange tijd een schitterende glans verspreid had over de annalen van ons handeldrijvend vaderland, dat hij die man geheel belangeloos, en zoals wij advokaten wel wat bedankt zeggen, als Amicus curia, iets mededeelde dat toevallig te zijn kennis was gekomen. Hij had de papieren van een aanzienlijk landgoed in één der oostelijke graafschappen moeten nakijken. Eigenlijk, meneer Merdel, wist wel dat rechtsgeleerden van nauwkeurigheid houden, gelegen op de grenzen van twee graafschappen. Nu de papieren waren geheel in orde en het landgoed was voor iemand die geld had. Bali liet het hoofd nog wat meer verover hangen en het loornjet was in voortdurende beweging op bijzonder gunstige voorwaarden te koop. Bali had dit vandaag toevallig vernomen en dadelijk gedacht ik zal vanavond de eer hebben te dineren bij mijn vriend Merdel en er hem onder vier ogen mededeling van doen. Het bezit van dat landgoed zou hem niet alleen een grote invloed op de politiek waren borgen, maar ook een halfdozijn kerkelijke benoemingen, waaraan aanzienlijke jarelijkse tractementen verbonden zijn in zijn handen leggen. Hij wist wel dat meneer Merdel met zijn vluggen altijd werkzame geest, niet verlegen, zou zijn over de wijze waarop hij zijn kapitalen zou plaatsen, maar hij waagde het toch uit te spreken dat de vraag in hem opgekomen was. Of iemand die zich door eigen verdiensten zulke hoge positie en een Europese naam verworven had niet verplicht was. Wij willen niet zeggen jegens zichzelf, maar zullen zeggen jegens de maatschappij zich van deze invloeden te verzekeren en een gebruik van te maken. Niet ten voordelen van zichzelf, maar van de gehele maatschappij. Meneer Merdel antwoorde weder dat hij op dit onderwerp voordurend zijn gehele aandacht wijde en Bali ging met zijn overenend loignet de grote trap op, heel toevallig naar de bischop op dit ogenblik het buffet. Voor waar de goederen deze wereld heel toevallig werd bischop er toegebracht deze opmerking te best te geven komden moeilijk in gelukkige handen komen dan wanneer zij zich obstapelden onder de toventruk van een wijs en schranderman die de juiste waarde van de rijkdom kent. Bischop deed zijn best om te kijken of hij zelf doodarm was zich bewust is van die waarde indien ze oordeelkundig beheerd en met milde hand verspreid wordt tot welzijn van onze boeders in de ruimste kring. Met grote nederigheid verklaarde meneer Merdel zich overtuigd dat bischop hem onmogelijk kon bedoelen en zichzelf tegenspreekende verzekerde hij zeer ingenomen te zijn met de goede opinie die bischop van hem had waarop bischop zijn goede vriend de volgende vraag voorlegde of het nog bij zijn goede vriend opgekomen was of de wereld redelijk aan wijzen kon hopen dat iemand wiens ondernemingen zo gezegend werden en wiens verhevende voorbeeld zoveel navolging zou vinden genegen zouden zijn enige geld af te staan aan de missie in Afrika en zo na dat meneer Merdel teken had regeven dat dit denkbeeld zijn volle aandacht waar het was ging bischop voort of zijn goede vriend al eens enige belangstelling getoond had in de werkzaamheden van het comité tot bereiking van verhoogde inkomsten voor de hoogwaardigheidsbekleders in de kerk en of het hem niet voorkwam dat het een edels treven was en een goede zaak om daar aan een sommetje te offeren meneer Merdel gaf een gelijkzortig antwoord waarop bischop de redenen begon te ontwikkelen die hem tot deze vraag aanleiding gaven de grote wereld verwacht dat personen als mijn goede vriend zo iets zullen doen hij deed dat niet maar de grote wereld deed het zeer zeker zo was het ook niet ons comité dat die verhoging verlangde maar de grote wereld die zich in hoge mate ongerust maakte dat de verhoging zou uitblijven hij verzocht zijn goede vriend dringend wel de verzekering van hem te willen aannemen dat hij overtuigd was van de warme belangstelling van zijn goede vriend voor alles wat de grote wereld aanging en hij begreep overeenkomster de gevoelens van de grote wereld te spreken indien hij hem toen wensen dat zijn voorspoed nog lange tijd zou duren bischop zocht daarna het gezelschap boven weer op en de andere grootheden kwam een achterheen volgens een praatje maken tot meneer Merdel eindelijk alleen was overgebleven na zo lang op het tafel lakend gestaard te hebben dat de hoofd botteliër er zich bijna gebelgd over begon te voelen volgde hij de anderen langzaam en ging in de stroom van grootheden op de trappen verloeren mevrouw Merdel was thuis de mooiste juwelen hingen uit om bekeken te worden de grote wereld ontving alles waarvoor zij gekomen was er meneer Merdel kreeg in een hoekje een kopje thee ter waarde van een dubbeltje en had nog meer dan hij nodig had onder de grootheden was ook een beroemde dokter die iedereen kende en bij iedereen bekend was hij behoorde tot de avond gasten en toen hij de deur binnenkwam stied hij onmiddellijk op de thee drinkende gast hier en raakte hem even aan de arm meneer Merdel schrikte op oh bent u het wat beter vandaag nee niet beter jammer dat ik u vanmorgen niet thuis vond kunt u morgen even bij mij aankomen of zal ik bij u komen goed ik zal morgen even bij u aanrijden Bahali en Beschop hadden dit gesprek mede aangehoord en toen meneer Merdel in de menigte verdwenen was spraken zij er de dokter over aan Bahali was van oordeel dat er mens niet boven een zeker hoeveelheid geestelijke inspanning gaat komen dat die hoeveelheid afhing van het hersenweefsel en van bijzondere eigenaardigheden van het gestel zoals hij bij onderscheidende geleerde collega's reeds meer malen opgemerkt had overschreet men die hoeveelheid ook maar in nog zo geringe mate dan waren die geslachtigheid en slechte spijsvertering het onvermijdelijk gevolg of schoonheivels trekt niet wilde trachten het heilige geheim van de geneeskundigen te ontsluieren meende hij toch met het hoofdomlaag en als spelende met het loignet dat meneer Merdel in dit geval verkeerde Beschop vertelde dat hij als jongeman een tijdlang de gewoonte had gehad de zaterdags zijn prik te maken een gewoonte die alle jonge zonen van de kerk streng moeten vermijden want meer malen had hij zichs avonds zeer gedrukt gevoeld tentgevolgen van de ingespannen geestelijke arbeid waar tegen een doger van een versgelegd eitje geklopt in goede oude sherry met wat noot miskaat en witte suiker zoals zijn huisje vrouw dat voor hem gereed maakte een onveilbaar geneesmiddel was zonder er zelfs over te denken zulk een eenvoudig middel onder de aandacht te brengen van zulk een kunder en ervaren geneesheer waagde hij het toch te vragen of het gevoel van overspanning teweeg gebracht door al te veel ingewikkelde berekeningen niet menselijke wijze gesproken door het gebruik maken van zulk een zachte prikkel weggenomen kon worden Ja, antwoorden de dokter, ja, u hebt allebei gelijk maar ik moet er u bijzeggen dat ik bij meneer Merdel niets van dienaart vindend kan hij heeft het gestel van een rhinoceros de digestie van een struisvogel en de vasthoudendheid van een oester en wat zijn zenuwe betreft is hij bijna even onkwetsbaar als Achilles hoe zo iemand kan menen dat hij ongesteld is zal u vreemd voorkomen waar ik kan niets vinden het is mogelijk dat hij inwendig een verborgen kwaal heeft dat weet ik niet ik kan alleen zeggen dat ik niets bij hem heb kunnen vinden geen spoor van meneer Merdels kwaal was er te bespuren otter met diamanten bezijden brede boezem van bevrouw Merdel geen spoor van meneer Merdels kwaal bij de jeugdige sparkler die door de zaal dwaalde zoekende naar een jonge dame die geen malenkuren had geen spoor van meneer Merdels kwaal te bespuren bij de parnikkels en de stilltokings waarvan er een hele kolonie aanwezig was nog bij iemand van het gezelschap en ook bij hem zelf niet terwijl hij tussen de gasten doorwandelde en overal hulde ontving toch de grote wereld en hij hadden in alles zoveel medelkander te doen dat men nauwelijks kon veronderstellen dat meneer Merdels kwaal als hij er een had alleen bij hem bekend zou zijn had hij werkelijk een diep verborgen kwaal en werd hij door een dokter ontdekt gedoed dezelfde tijd weerpende muren van de Marshallsee zulke diepe schaduwen dat ze zich hoe hoog of laag de zon ook stond op de familie Doret aftekenden einde van het 21e hoofdstuk 22e hoofdstuk van deel 2 van kleine Doret van Charles Dickens vertaald door AG van Tricht deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders hoewel kleinems bezoeken aan de vader van de Marshallsee in aantal toenamen kon hij er toch niet opbogen dat hij ook indiensgunst steeg zijn stompheid in het afleggen van zichtbare getuigenissen was niet geschikt om het vaderlijk gemoet met bewondering te vervullen veel eer wekte het ergenis op in dat gevoelige deel en werkte het beschoud als een tekortkoming in beleefdheid en beschaafde vormen een gevoel van teleurstelling teweegebracht door de ontdekking dat meneer Klenham niet de kiesheid scheen te bezitten waarop hij zoveel vertrouwen had gerekenet weer op een schaduw op het vaderlijk gemoet ja, de vader ging zelf zover van in de intieme familie kring de vrees te uiten met meneer Klenham geen edel karakter bezat hij zou in zijn hoedanigheid van hoofd van het college van gevangenen meneer Klenham natuurlijk gernel ontvangen maar persoonlijk met hem omgaan nee, dat niet er is geen iets hij kon niet zeggen wat te ontbreken meneer Klenham evenwel de vader liet geen enkele uiterlijke beleefdheid achterwegen in tegendeel bewees hem alle eer vermoederlijk de hoopkoesterende dat of schoon geen man van wie te verwachten was dat hij de mening die men vroeger van hem gehad had zou rechtvaardigen en vrijwillig terugkeren tot zijn vorige manier van eerbetoon het toch wel mogelijk zou blijken dat hij als een waard gentlemen zou handelen indien men de weg de correspondentie in sloeg in zijn drievoudige hoedanigheid van de heer die bij zijn eerste bezoek opgesloten was geworden van de heer die geïnformeerd had naar de zaken van de vader van de Marshall C met de verbazing wekkende bedoeling om hem zijn vrijheid terug te geven eindelijk van de heer die belang stelde in het kind van de Marshall C werd Klenham Spoolig een persoon van gewicht onder de bezoekers hij was volstrekt niet verbaasd over de oplettendheden de chivalrie hem bewees wanneer hij de wacht had want ook de andere cipiers waren beleefd en voorkomend voor hem maar eens op een naamiddag verraste chivalrie hem toch door op zeer geheimzinnige manier te vragen welke weg hij nam naar huis ik ga de brug over met de grootste verbazing zag hij chivalrie voor zich staan met de sleutel voor de mond als het zinnenbeeld der stilswijgendheid neemt u mij niet kwalijk zij chivalrie maar zout u ookens door Horst Mongrelijn kunnen gaan zou u wel licht tijd kunnen vinden voor een bezoek hij overhandigde Klenem een adreskaartje van chivalrie en Kool tabakshandelaren importeurs van zuivra van de cigaren bengaalse tabak geurrige cuba handelaren in allerlei soorten van snuif enzovoorts het is niet over tabak zij chivalrie eigenlijk een vrouw u graag een spreken meneer over iets aangaande ja chivalrie beantwoordde Klenems vraagende blik met een hoofdknik aangaande haar ik zal u een vrouw een bezoek gaan brengen dank u meneer zeer verplicht het is niet meer dan 10 minuten om als u blieft naar je vrouw chivalrie aangezien Klenem al buiten de poort was gaf chivalrie deze inlichtingen heel voorzichtig door een schuifje in de onderdeur bestemt om de bezoekers die zich aanmelden te controleren met het adreskaartje in de hand opgegeven adres het was een klein winkeltje achter de toonbank zat een net gekleden vrouw bezig met enig naaiwerk kleine zakjes tabak kleine doosjes sigaren een verzameling pijpen een paar doosjes snuif en een klein instrument veel gelijkende op een schoenen trekker om de snuif uit de pot te scheppen vormden de winkelvoerraad Arthur noemde zijn naam en voegde erbij dat hij op verzoek van meneer chivalrie eens aankwam hij meende in betrekking tot je vrouw Dorrit onmiddelijk legde je vrouw chivalrie haar naaiwerk neer stond op en schudde treurig het hoofd u moogt hem willen zien hem willen zien sprak zij als u zo goed zou willen zijn eens even mee te gaan na deze geheimzinnige woorden ging zij de bezoeker voor in een klein kamertje achter de winkel met een klein venster dat uitkwam op een sombere plaats op deze plaats hing enig wasgoed over een paar touwen en deed vergeef ze moeite om droog te worden want alle lucht ontbrak tussen het wasgoed zat op een stoel een klein, naargeestig jong mens gelijk de laatste matroos op het dek van een zinkendschip niet in staat om de zeilen op te halen onze John zei je vrouw chivalrie ten einde zijn de belangstelling te tonen vroeg Klenem wat hij daar uitvoerde dit is zijn enige genoegen vertelde je vrouw chivalrie hoofdschuddende hij zou zelfs niet op de achterplaats komen als er geen wasgoed te drogen hing alleen wanneer de buren hem niet zien kunnen zit hij daar soms op de achteren uren zeg ik u hij zegt dat hij dan het gevoel heeft als of hij in een bosje zit je vrouw chivalrie schudde nog eens het hoofd bracht haar schort met moedelijke tederheid aan de ogen en keerde met haar bezoekert terug naar de winkel ga zitten als tubliefdmeneer sprak zijn je vrouw dorret heeft het onze jong aangedaan meneer zijn hart zal breken om haar en ik zou graag de vrijheid nemen u eens te vragen hoe het aan zijn ouders goed gemaakt zal worden als hij ermee onderdoor gaat je vrouw chivalrie die hier wel gezellig uitzag en de achtinggenoot van alle horsemongerleners on haar karakter en haar wel bespraaktheid deed deze vraag heel bedaard maar toch met wat bitterheid in haar toon en begon onmiddellijk weder het hoofd te schudden en haar tranen te drogen meneer ging zij voor het u kent de familie het belangstelling getoond in de familie en het invloedt de familie indien u er iets aan doen kunt dat die twee jonge mensen samen gelukkig worden dan smeek ik u terwille van onze jong terwille van beiden doe het dan ik ben zo gewend antwoorden artuur een weinig verlegen gedurende de korte tijd die ik haar ken klein ik bedoel je vrouw door het in zo'n geheel andere licht te beschouwen als waarin u haar voor mij plaatst dat ik ten hoogste verbaasd ben kent zij uw zoon samen opgevoet meneer samen gespeeld weet zij dat uw zoon haar lief heeft o goede hemel meneer zei je vrouw chèvri een grilling van triomphe zij kan hem zondags nooit gezien hebben zonder het te raden alleen zijn wandelstokreeds heeft het haar lang geleden al moeten zeggen als niets anders het gedaan had jonge mannen als onze jong nemen niet voor niets een i voor een handje als knop hoe heb ik het zelf geraden ook door zo'n handje misschien is je vrouw door het niet zo vlug in het raden als u ziet u zij weet het meneer zij je vrouw chèvri hij heeft het haar bekend bent u daar zeker van zo zeker meneer als ik hier voor u sta ik zag met mijn eigen ogen mijn zoon uitgaan en ik zag hem met mijn eigen ogen weer thuis komen en toen wist ik dat hij het gedaan had in tegenstelling van de omslachtigheid en de herhalingen in het eerste gedeelte van haar antwoord werden deze laatste woorden met grote nadruk uitgesproken mag ik vragen hoe hij in die toestand van neerslachtigheid vervallen is die u zo ongerust maakt dat is begonnen op dezelfde dag toen ik hem met mijn eigen ogen in dit huis heb zien terugkomen na die dag is hij niet meer de oude geweest nooit was hij zo van het uur af waarop wij nu zeven jaar geleden dit huis betrokken hebben mijn man en ik wij hebben dit huis bij het vierendeel jaar gehuurd zit u maar nooit is hij zo geweest de eigenaardige wijze waarop je vrouw shivery zich uitdrukte deed denken aan een beedigde verklaring voor de rechtbank kunt u mij ook zeggen dat hij zich ongeveer heeft toegedragen dat zal ik u vertellen zo waarachtig als ik hier in de winkel sta onze John staat bij iedereen bekend als een beste jongen hij ging al met haar om toen zij beide nog kinderen waren en op de binnenplaats speelden sinds die tijd heeft hij de kennis met haar onderhouden die zondagmiddag ging hij uit na in dezezelfde kamer gegeten te hebben en ontmoeten haar met of zonder afspraak dat durf ik niet zeggen hij heeft haar toen gevraagd haar broer en zuster hebben het wat hoog in hun wapen en houden niet van onze John haar vader is altijd met zichzelf bezig en zou haar niet graag met een andere delen en in die omstandigheden heeft zij onze John geantwoord nee John ik kan je niet aannemen ik zal nooit trouwen ik ben van plan mij altijd voor anderen op te offeren vaarwel tracht een andere vrouw te vinden die jouwaardig is en vergeet mij niet zo is zij dus gedoemd altijd de slavin te blijven van mensen die niet waard zijn dat zij altijd haar slavin is dit is de reden waarom John in niets meer plezier heeft dan in koude zitten vatten tussen het was goed en op de plaats voor zich uit te kijken de plaats waar u hem hebt zien zitten als het beeld de ralende waaronder het moedig hard bloed de goede vrouw wees bij deze woorden naar het kleine venster en schudden nogmaals het hoofd veegde haar het tranen nog eens af en herhaalde haar verzoek om te doen wat hij kon voor het geluk en te trachten in de betreurenswaardige toestand een blijde omkeer te brengen zij had zo'nstellig vertrouwen in de wijze waarop zij het geval voorstelde en haar voorstelling was zo onloogendbaar gegrond op juiste gegevens tenminste voor zover de familiebetrekkingen van het kleine dorrit en van haarzelfde erin betrokken waren dat klennen onmogelijk het tegendeel kon geloven hij was persoonlijk zoveel belang gaan stellen in kleine dorrit zag haar in zijn geest altijd voor zich zonder al die familieleden dat hij het een teleurstelling onaangenaam bijna pijnlijk vond zich haar voor te stellen als de geliefde van die jonge chivalrie die daar op de plaat zat van de andere kant moest hij zichzelf bekennen dat zij even goed even waar bleef of zij verliefd was of niet en dat het een zwakheid van hem onvriendelijk zelf zou zijn indien hij in zijn verbeelding zo'n huisgoedemitje van haar maakte dat haar hart niet mocht weggeven aan de enige mensen die zij kende en toch haar jeugdig eterisch voorkomen haar bedeesde manieren het bekoorlijke van haar gevoelvolle stem en haar verstandige ogen de wijze waarop zij zijn belangstelling voor haar persoonlijkheid had opgewekt het in het ooglopende verschil tussen haar en haar omgeving dat alles was onmogelijk in overeenstemming te brengen met dat denkbeeld na dit alles overdag te hebben hij had dit eigenlijk al gedaan terwijl hij met haar sprak vertelde hij aan de brave juffrouw chivalrie dat zij, er ging oogomelijk aan hoefde te twijfelen of hij zou zijn uiterste best doen om het geluk van juffrouw Dorrit te bevorderen en de wensend van haar hart te vervullen voor zover hem dat mogelijk zou zijn en indien hij ze kon te weten komen de even zwaarschuwde hij haar om niet te veel af te gaan oploten vermoedens legde haar steelswijgendheid en geheimhouding op ten einde juffrouw Dorrit niet ongelukkig te maken en drukte haar vooral op het hart te trachten het vertrouwen van haar zoon te winnen en daardoor zekerheid te verkrijgen om tren te stand van zaken die juffrouw Jeffrey meende dat dit laatste overbodig was maar beloofde haar best te zullen doen zij scheurde het hoofd als of zij wilde te kenne geven dat dit onderhoud haar niet de troost gebracht had die zij ervan verwachten maar bedankte Klenem toch voor de moeite die hij zo vriendelijk geweest was op zich te nemen daarna scheiden zij als goede vrienden en Arthur verliet de winkel de drukte op straat kwam in botsing met zijn overkroptgemoet zodat hij London Bridge niet overging maar de richting insloeg van de calmeren Iron Bridge en nauwelijks had hij die bereikt of hij zag kleine Dorrit voor zich uitwandelen het was een mooie dag er woei een matig koeltje en het scheenwel dat zij daar gekomen was om een luchtje te scheppen een uur geleden had hij haar in de kamer van haar vader verlaten hij dankte zijn gelukkige sternte want hij was nu in de gelegenheid haar gade te slaan terwijl er niemand bij was hij versnelde zijn pas maar nog eer hij haar ingehaald had wenden zij het hoofd om heb ik u doen schrikken vroeg hij ik meende uw stap te herkennen antwoorden zij aarizelend zo kleine Dorrit je hebt mij toch moeilijk kunnen verwachten ik verwachte niemand maar toen ik die stap achter mij hoorde dacht ik net uw stap ga je nog verder nee meneer ik wandel hier maar wat op en neer zij wandelden verder samen en zij hernam haar vertrouwelijke toon en keek hem in het gelaat terwijl zij naar rond gekeken te hebben zijde het is zo vreemd misschien kunt u het moeilijk begrijpen maar het komt mij dikwijls zo ongevoelig van mij voor dat ik hier zo wandel ongevoelig ja de rivier te zien en zo'n groot stuk van de lucht en zoveel leven en beweging bij te wonen en dan naar huis te gaan begrijpt u en hem dan in datzelfde bekrompend vertrek te vinden ja kleine Dorrit als je dan terug gaat moet je ook bedenken dat je uit zo'n wandeling moet en kracht put om het leven wat op te vrolijken zou ik dat doen ik hoop het maar ik weet dat u uw verbeelding te veel laat werken en mijn macht op hem overschat als u in de gevangenis opgesloten waard zou ik u dan die troost kunnen brengen ja kleine Dorrit ik geloof het zeker uit het trillen van haar lippen en uit een schaduw die over haar gezichtje geleed maakte hij op dat de gedachte aan haar vader haar ontroerde gedurende enige ogenblikken bleef hij zwijgen opdat zij zou terugkrijgen de kleine Dorrit met haar bevende handje op zijn arm was minder dan ooit in overeenstemming te brengen met je vrouw Scheveries bespiegelingen maar toch niet onverenigbaar met een nieuwe gedachte die in hem opkwam dat er iemand anders zijn kon al was het volkoloos onbereikbaar verschiet zij keerden om en Kleinem vertelde haar dat Maggie er aan kwam kleine Dorrit keek verrast op en in het volgende ogenblik stond Maggie al voor hem zij had zo hard gelopen en was zo in gedachte verdiept geweest dat zij hem nu eerst herkende tegelijkertijd werd haar geweten wakker want zij liet de mand bijna vallend van schrik je beloofde mij bij vader te zullen blijven Maggie dat wilde ik ook moedertje maar hij wilde het niet als hij mij uitstuurt dan moet ik wel gaan als hij komt en zegt Maggie neem deze brief en breng die eens vlug weg en als je een goed antwoord mee brengt krijg je een halve schilling dan moet ik wel gaan oog moedertje wat kan zo'n arm ding van 10 jaar anders doen en als meneer Tip juist thuis komt als ik uit ga en vraagt waar ga jij met die en ik zeg naar meneer Dingens en als hij dan zegt ik wil het ook eens proberen en als hij dan bij de portier gaat en een brief schrijft en Maggie geeft en zegt breng die aan hetzelfde adres en als je een goed antwoord mee brengt krijg je een schilling is dat dan mijn schuld moedertje Arthur Las in kleine dorts ogen dat zij vermoeden aan wie die briefend gericht waren en nu ga ik naar meneer Dingens zie daar daarom ga ik naar meneer Dingens en jij hebt er niets mee te maken moedertje u bent het ging Maggie voort zicht tot Arthur Wendende komt u maar eens mee meneer Dingens en laat ik u de briefend geven zo dwaas zullen wij niet zijn Maggie geef ze mij hier maar zij klennen op fluisterende toon kom dan mee naar de overkant van de weg antwoorden Maggie moedertje mag er niets van weten en zij zou er nooit iets van geweten hebben meneer Dingens als u maar doorgewandeld was en hier uit tijd niet verpraat en verbeuzeld had het is mijn schuld niet ik moest doen wat zij zeiden zij moesten zich schamen dat zij het mij zeiden kleinem ging naar de overkant en opende de brieven die van de vader behelsten dat hij zeer teleurgesteld was door het uitblijven van ene remise uit de city waarop hij in goed vertrouwen gerekend had daarom tot een pen want zijn gevangen schap die nu al 23 jaren onderschapt duurde belette hem persoonlijk te komen zo als hij anders zeker zou gedaan hebben tot de pen om meneer Kleinem beleefde verzoeken hem 3 pont 10 shillings voor te schieten op bijgaande schuldbekentenis de zoon begon met als bekend uit te spreken dat meneer Kleinem zeker blij zou zijn te vernemen dat hij eindelijk een vaste betrekking had verkregen die hem zeer voldeed en zeer goede vooruitzicht het aanbood eventueel zijn werkgever bleek tijdelijk niet in staat hem zijn achterstaller salaris te betalen en had die te gevolgen een beroep gedaan op die edelmoedige toegevendheid waarin hij zelfnimmer hoopte te kort te schieten jegens zijn evenmens dit gevoegd bij de bedriegelijke handelwijze van een zogenaamde vriend en de tegenwoordige duurte van alle levensmiddelen had hem zo goed als geruineerd tenzij hij die avond voor kwartier voor zessen beschikken kon over acht pond het zou meneer Kleinem zeker aangenaam zijn te vernemen dat hij deze som door de behulpzaamheid van enige vrienden die voorkomen vertrouwen stelden in zijn eerlijkheid bij één had op de kleinigheid na van één pond zeventien schillings indien meneer Kleinem hem deze luttelen stom voor een maand wilde lenen was hij gered deze priven beantwoordde Kleinem met behulp van een potlood uit zijn zakboekje zond de vader het geen hij vroeg en voor ontschulderde zich bij de zoon dat hij aan zijn verzoek niet komt voldoen daarna droog hij Maggie op de antwoorden terug te brengen en gaf haar de schilling die zij anders den gevolgen van de weigering aan de zoon zou tekortkomen toen hij bij Kleinem door het terugkwam en zij hun een wandeling hadden ervat zijden zij plotseling het is geloof ik beter dat ik maar naar huis ga maak je maar niet ongerust antwoorden Kleinem ik heb de priven beantwoord ze bevatten niets bijzonders je weet wel wat er instond niets eigenlijk maar ik durf hem niet meer alleen te laten sprak zij ik durf geen van hen meer alleen te laten als ik weg ben bederven ze zelfs Maggie al zien zij dit zo niet in het was één onschuldige boodschap die haar opgedragen was het armeding vermoederlijk onderstelde zij dat zij het geheim moest houden om jou niet in ongelegenheid te brengen ja, dat hoop ik dat hoop ik maar toch, het is beter dat ik maar naar huis ga een paar dagen geleden vertelde mijn zister immers ook hoe gewoon was aan de gevangenis dat ik er de toon en de manieren van heb aangenomen het zal wel zo zijn ik weet zeker dat het zo is als ik zulke dingen zie gebeuren mijn plaats is daar het is gevoelloos van mij dat ik hier ben als ik daar nog maar iets doen kan goede dag ik deed beter maar thuis te blijven de inigbedroefde toon waarop zij sprak als of de woorden als vanzelf uit haar hart opwelden bracht klennende tranen in de ogen noem het niet je huis mijn kind smeek te hij het doet mij zo'n pijn als ik je dat hoor zeggen is mijn tehuis wat kan ik anders mijn tehuis noemen hoe zou ik dat ook maar één ogenblik kunnen vergeten dat doe je ook niet lieve kleine dord zolang je er zulke goede en trouwe diensten bewijst oh ik hoop zo dat ik het nooit doen zal oh dat hoop ik zo toch is het beter om mij daar te blijven veel beter veel meer mijn plicht veel gelukkiger voor mij oh ga nu niet met mij mee als tu blieft laat mij alleen gaan goede dag god zegen u dank u dank u hij voelde dat het beter was aan haar verzoek gevolg te geven waarom staan terwijl haar veeë gestalte zich van hem verwijderde toen zij verdwenen was keerde hij het gelaat naar de rivier en bleef pijnzend staan zij zou natuurlijk altijd bedroefd zijn geweest bij de ontdekking van deze brieven maar zo hevig zo wanhopig nee haar vader lang zijn wal gelukkere omwegen had zien bedelen toen zij klenem gesmeed had haar vader geen geld te geven was zij bedroefd geweest maar niet zo als ditmaal er moest iets zijn geweest dat haar geprikkelt haar overgevoelig gemaakt had was er misschien iemand in het hopeloze onbereikbare verschiet of was deze verdenking in hem opgekomen omdat de rivier die onder hem voortbruistte hem diezelfde rivier hoger op in herinnering bracht hoger op waar zij zo onveranderlijk tegen het overhaalsguitje aanklotste zo vreedzaam precies zoveel meilen voortstroomde hier de biezen gins de lelien niets onzekers of onrustigst lange tijd stond hij daar te denken aan zijn armkind zijn kleine dorret hij dacht aan haar naar huis schaande in de nacht de volgende morgen toen de nieuwe dag aanbrak afgebroken dacht hij aan haar en het arme kind kleine dorret dacht aan hem oh zo trouw achter de muren van de marshalsie einde van hoofdstuk 22 23e hoofdstuk van deel 2 van kleine dorret van Charles Dickens vertaald door AG van Tricht deze Librivox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders Meneer Miegelz kweet zich met zoveel ijver en nauwgezetheid van zijn opdracht in zaken de vernoodschap van Daniel Dois en Klenem dat hij als poeder ver genoeg was gevoorderd om Klenem een en ander te kunnen mededelen op zekere morgen om 9 uur bracht hij hem een bezoek om verslag uit te brengen Dois is zeer gevleid door de goede opinie die je van hem hebt zo begon hij het gesprek en wens niets zo zeer dan een bezoek aan zijn fabriek om brengen ten einde je geheel van de zaak op de hoogte te stellen hij heeft mij alle sleutels gegeven hij rammelde er mee in zijn zak en niets gezegd dan laat meneer Klenem zich heel vertrouwd maken met de zaken zodat hij er eventueel van weet als ik mocht het tot niets leiden dan zal hij het vertrouwen dat ik hem schenk op prijswetend te stellen was ik daarvan niet verzekerd dan zou ik niets met hem te doen willen hebben zie zo voegde meneer Miekels erbij dat is nu daarniel Dois op een teeschoteltje een erbiedwaardig karakter wees daarvan verzekerd buiten al de twijfel zonderling maar achterzwaardig eventueel erg zonderling wil je wel geloven Klenem dat ik in een hele morgen in hoe heet dat hoofd ook weer heb doorgebracht het bloedende hardhof een hele morgen voorek hem kon doen besluiten zijn meneer Miekels hartelijk lachend om de grilligheid van zijn vriend hoe kwam dat hoe dat kwam ik had je naam in verband met zijn zaak nog niet genoemd of hij verklaarde al dat er niets van kon komen niets van komen zodra ik jouw naam noemde Klenem zij hij dat zal niet gaan wat bedoel je daarmee voeg ik dat doet er niet toe Miekels maar dat zal niet gaan en waarom niet nu zou je het moeilijk kunnen geloven Klenem volgde Miekels lachend maar het zou niet gaan omdat jij en hij op jullie wandeling nadwikken hem een vriendschappelijk gesprek hadden gevoerd in de loop waarvan hij zijn voornemen had de berde gebracht om een compagnon te nemen in de vaste mening dat jij zelf in zaken waard en zo vast stond als de Sint Pols zodat ging hij voort meneer Klenem zou kunnen menen dat ik een nevenbedoeling gehad heb toen ik hem dat mededeelde en dat kan ik niet uitstaan daartoe ben ik te hoogmoedig ik zou eerder vermoeden natuurlijk zou je dat veel meneer Miekels hem in de reden en dat zei ik hem ook toch heb ik een hele vormiddag nodig gehad om die muurt te beklimmen en ik betwijfel het of een ander dan ik wij zijn als sinds jaren bevriend er in geslaagd zou zijn ook maar één been aan de andere kant te krijgen toen ik eindelijk zover was stelde hij als ijs dat ik al vorigens met jou erover te spreken in zagen van de boeken zou nemen en zelf een oordeel zou vormen dat heb ik gedaan en toen vroeg hij ben je er over het geheel genomen voor of tegen voor zei ik ik zal een week uit de stad gaan dan is hij zo vrij als een vele in de wijn en hij is uit de stad gegaan dat is het mooiste van de grap en heeft mij achtergelaten een hoogdenkbeeld van zijn oprechtheid en dat is het mooiste van de grap en heeft mij achtergelaten van zijn oprechtheid en zijn zonderlingheid veel meneer migels in dat zou ik denken dit was wel niet het woord dat klennen op de lippen zweefden toen migels hem in de reden viel maar hij wilde zijn goed gemutstend vriend niet tegenspreken en nu zo draai je maar wild van de zaken op de hoogte gaan stellen ik heb op mij genomen op heldring te geven daar en wanneer je die nodig mocht hebben maar geheel onpartijdig meer mag ik niet doen diezelfde voormiddag begonnen zij hun naast sporingen in het bloedende hardhof een geoefend oog ontdekt dus poedig enige eigenaardigheden in doos administratie maar het kwam altijd neer op een vernuftige verenvoudiging van een of andere moeilijkheid of op een gemakkelijker weg om het gewenste einddoel te bereiken dat zijn administratie wat een achteren was en hij wel wat hulp komt gebruiken om zijn zaak wat in bloei te doen toenemen was duidelijk genoeg maar al de resultaten van zijn ondernemingen gedurende een groot aantal jaren waren duidelijk na te gaan en gemakkelijk te controleren niets was er gereed gemaakt het hangende onderzoek alles was als het waren in het werkpak wat onbehouden maar eerlijk en oprecht de berekeningen en de booking waren van zijn eigen hand soms wat plomp en niet heel nauwkeurig maar altijd duidelijk en recht op het doel af Arthur moest telkens denken dat meer malen een veel netter en veel meer vertoonmakende administratie zoals die van een circumlocutiekantoor bijvoorbeeld wellens veel minder bruikbaar en veel minder begrijpelijk zijn kan 3 of 4 dagen nou gezet onderzoek brachten hem op de hoogte van alles wat hij in hoofdzak weten moest meneer Meegels was hem voortdurend behulpzaam gereed om het geen hem duister was toe te lichten waarbij hij een ijveren gebruik maakte van het veiligheidslampje dat bij de weegschaal en het schopje gebruikt was samen begrootten zij de som die hij als eerlijk man voor de helft van de zaak lieten en toen zij het er over eens waren opende meneer Meegels een verzeegelde brief waarin Doos de som noemde waarop hij de zaak taxeerde en die nog iets minder was toen Daniel terugkwam vond hij de zaak zo goed als beklonken en nu mag ik wel bekennen meneer Klenem zij hij hem hartelijk de hand schuddende dat ik zeker niemand liever tot compagnon zou hebben dan u zo denk ik er ook over zij Klenem en ik zeg voeg de meegels erbij dat jullie uitstekend bij elkaar past jij houdt hem in toon Klenem, met je gezonde verstand en jij houdt de fabriek aan de gang met je verstand als je wilt mag je het zo noemen maar dit is zeker jullie zult elkaars rechterhand zijn hier geef ik jullie als praktisch man beide mijn rechterhand binnen een maand was de koop gesloten Arthur hield niet veel meer over dan een paar honderd pond maar er was hem een werkzame veelbelovende loopbaan geopend de drie vrienden dineerden samen op de dag waarop het contract getekend werd de arbeiders hunne vrouwen en kinderen hadden een vrije dag en dineerden ook heel het bloedende hardhof dineerden en had vol op eten twee maanden waren nauwelijks voorlopen of het bloedende hardhof was alweer gewoon aan veel schralere porties en had het ruime onthaal vergeten niets geen meer nieuw aan de compagnieschap dan de geschilderde letters op de deurpost Dois en Klenem en Klenem zelf had het gevoel als of hij de zaken van de ferma al jarenlang in zijn hoofd had gehad het kantoortje voor zijn eigen gebruik was een vertrekje van hout en glas aan het eind van een lange lagen werkplaats opgeproppt met draaibanken bankschroeven gereedschappen die wanneer de stoommachine ze in werking bracht snorrend rond liepen als of ze de gehele fabriek tot stof en gruis wilde vermalen tussen de werkplaats boven en die beneden was in de communicatie door grote valduiken in de zolder en in de vloer waardoor een brede bundel dicht viel die Arthur telkens deed denken aan een ouderwets prentenboek waarin de moord op Abel was afgebeeld het rimoer was ver genoeg van het kantoortje verwijderd om daar zo weinig mogelijk hinderlijk te zijn men hoorde voor durend een gegons en nu en dan een bonds of een klinkende slag de geduldige gedaanten die hier aan het werk waren waren zwart van ijzer en staalveelsel dat op elke bank rond dansten en door elke reed tussen de planken op stof men bereikte de werkplaats van de straat af langs een trap die tevens diende tot bergplaats van de grote steen waarop het gereedschap geslepen werd het geheel had voor Klenem iets grilligs al was het praktisch het geen hem een welkomen afleiding gaf nu en dan en zo vaak hij opkeek van zijn eerste bezigheid bestaande in het ordenen en rangschrikken van de administratie en de boeken verkoopmans manier kreeg hij telkens meer genoegen in de voor hem geheel nieuwe werking op zekere dag van zijn werkopkijkende was hij zeer verbaasd een dames hoed zich tegen de trap te zien opwerken en deze ongewonen verscheiding werd door een tweede hoed gevolgd de eerste bleek bij nadere beschouwing toe te behoren aan meneer vindtingstanden en de tweede aan flora die haar legaat met veel moeite de trap opdoede hoewel niet bijzonder verrukt over dit bezoek haast de Klenem zich toch de deur open te maken en haar voor gevaaren in de werkplaats te behoeden dit laatste bleek meer dan noodzakelijk want meneer vindtingstanden kwam onmiddellijk in botsing met een paar gereedschappen die op de vloer lagen en bedreigde met de steenharde reticule die zij in de hand had de geregelde gang van de machineryen wel grote goedheid artuur ik bedoel meneer Klenem dat is veel gepaster wat een klim om hier te komen en hoe zal men hier naar meneer de komen als er brand is en meneer vindtingstanden zal van de trap vallen en overal bond en blauw worden en u zo in de machineryen en de ijzergieterij en dat u ons daar nooit iets van verteld hebt nu was flora buiten adem in tussend vreef meneer vindtingstanden haar hoge waardeerde enkels met haar parasol en keek fraak zuchtig rond heel onvriendelijk niet meer terug te komen naar die ene keer om onze bezoek te brengen hoewel het natuurlijk niet te verwachten was dat ons huis enige aantrekkelijkheid zou hebben en u had wel aangenamer bezigheid dat is zo goed als zeker en is zij blond of zwart blauwe of donker ogen daar ben ik nieuwsgierig naar niet dat ik verwacht dat zij anders zal zijn dan een voorkomen contrast met mij in alle bijzonderheden want ik ben een teleurstelling zoals ik maar al te goed weet en u hebt groot gelijk dat u in aanbinding bent en stoor u maar niet aan het geen ik zeg Arthur ik bedoel me neerklennen want ik weet het zelf niet grote goedheid op dit ogenblik ben ik niet voor haar gereed gezet in het kantoortje toen Flora op ene van plaatsnam schong zij hem een blik die aan de dagend van weleer deed denken en dan dois en klennem en wie die dois toch wel mag zijn hernam Flora verrukkelijk mens ongetwijfeld nu heeft hij er een dan kan men de compagnieschap begrijpen en is alles duidelijk maar nee vertel mij er maar niets van want ik heb het recht niet erna te vragen de gouden keten die eenmaal was gesmeed is verbroken en dat is heel goed ook Flora legde haar handje teder op te zijn en keek hem nog eens aan met zo'n blik van weleer beste artuur oh die gewoonte meneer klennem is in de gegeven omstandigheden veel gepaster en kiezer ik moet eerst vergeving vragen voor deze inval maar ik meende dat ik de oude tijd die voor altijd voorbij is nog wel eens wel eens te hulp mogen roepen om met meneer Vinting stand te u hier een bezoek te brengen en u veel geluk te wensen veel beter dan China en veel dichterbij maar hoger op ik ben heel blij u werens te zien komt klennem er eindelijk tussen krijgen en ik dank u zeer Flora dat u zo vriendelijk aan mij blijft denken meer dan ik zeggen kan in elk geval antwoorde Flora want ik had al wel twintigmaal dood en begraven kunnen zijn en wat er vroeger ook geweest mag zijn geen twijfel of je zou wel eens in oprechtheid aan mij gedacht hebben maar toch wil ik nog een laatste opmerking maken dat u de opheldering geeft maar best een bevrouw Vinting oh, niet die afschuwelijke naam zeg Flora best de Flora is het nu wel goed opnieuw in allerlei ophelderingen te vervallen ik verzeker u dat ze onnodig zijn ik ben voldaan in alle opzichten voldaan meneer Vinting standte bezorgde enige afleiding door de volgende onomstotelijke waarheid te verkondigen er staan mijlpalen op de weg naar Dover met zulke doodelijke vijandschap tegen het gehele mensdom schoot zij dit projectiel af dat Klennen niet wist wat hij ter verdediging zou aanvoeren te minder omdat de eer van het bezoek van deze achtenzwaarde gendame hem al in verlegenheid had gebracht want het was duidelijk dat zij hem verafschuwde hij kon niet anders doen dan haar met ontsteltenis aankijken terwijl zij daar haat en bitterheid zat uit te ademen en keek als of zij een verschiet van meilend voor zich had Flora Echter ontving deze mededeling als of haar die zeer te pas kwam en bijzonder aangenaam was en maakte onder een goedkeurend geknik de opmerking dat meneer Vinting standte een bijzonder geestige vrouw was aangemoedigd door dit compliment of geprikkelt door gloeiende verontwaardiging voegde de buiten gewone vrouw erbij laat hem daar eens iets op zeggen met een forse ruk aan haar steenachtige reticule een aanhangsel van grote omvang en van voorwereldlijke oorsprong gaf zij te kennen dat Klenem de ongelukkige was wie zij deze uitdaging richtte een laatste opmerking hernam Flora ik zei dat ik een laatste opheldering wilde geven meneer Vinting standte en mijn persoon zou het niet op dit uur gekomen zijn meneer Vinting was zelf in zaken en al deed hij in wijn zaken zijn zaken noem ze zoals je wilt de gewoonten zijn dezelfde zoals meneer Vinting zelf ook die zijn pantoffels elke dag precies 10 minuten voor 6 op de matfond en smorgens precies om 8 uur zijn schoenen op de haartrand weer of geen weer zou daarom niet gekomen zijn zonder aanleiding vriendelijk bedoeld en daarom te hopen eventvriendelijk aangenomen artuur ik bedoel meneer Klenem dat is veel gepaster of misschien is Dois en Klenem nog zakelijker ver onschuldig u toch niet zij artuur u bent altijd welkom heel beleefd van u dat te zeggen artuur denkt nooit aan meneer Klenem voor het woord eruit is zo zit er dat nog in van die vroegere tijd die voor altijd voorbij is en zo waar is het dat in de stilte van de nacht de herinnering aan die dagen heel beleefd maar meer beleefd dan waar vrees ik want in de machineryen te gaan zonder daarvan papa met een enkel woord kennis te geven ik zeg niet aan mij of schonere tijd is geweest maar die is nu voor altijd voorbij en de naak de werkelijkheid maar grote goedheid dat komt er niet op aan zit er niet naar uit dat moet ik bekennen zelfs flora's schenen bij deze gelegenheid op de vlucht te zijn zij was nog veel woordenrijker en onbegrijpelijker dan de vorige keer en toch ging zij in één stuk door niets anders is te verwachten en waarom zou het ook te verwachten zijn en ik denk er niet over u of wie ook er de schuld van te geven toen uw mama en mijn papa anders bijna doodplaagden en de guldenboel ik bedoel de guldenbond verscheurden ik mag aannemen dat je begrijpt wat ik bedoel en als je dat niet doet verliezen niet veel en geeft er even weinig om durf ik zeggen toen zijn de rozen beketen die ons verbond verscheurden en wij snikkenden op de sofa vielen mij tenminste was op eenmaal alles veranderd en toen ik mijn hand aan meneer Finching gaf deed ik dat met open ogen maar hij was zo van streek en zo neerslachtig dat hij vage toespelingen begon te maken op de rivier en op zekere olie of zo iets van de apotheker en daarom deed ik het voor zijn best wil maar goede flora dat vertelde je mij al het was afgepraat het is heel duidelijk dat je zo denkt antwoordde flora want je nan het heel koeltjes op als ik niet geweten had dat het China was had ik aan de polstreken gedacht beste meneer Klenem maar je hebt gelijk en ik kan het je niet kwalijk nemen maar wat Dois en Klenem betreft papa heeft hier eigendommen en wij hoorden het van Pengs maar zonder hem zouden wij een nummer een woord van vernomen hebben daar ben ik zeker van nee nee, zeg dat niet onzin om het niet te zeggen Dois en Klenem gemakkelijker en minder hard voor mij dan meneer Klenem als ik het weet en jij weet het ook en kunt het niet ontkennen maar ik ontkin het niet flora ik was van plan je spoelig een bezoek te brengen ho, riep flora en gaf een rug aan haar hoed is het huiswaar aan met zo'n blik uit vroeger dagen maar toen Pengs het mij vertelde maakte ik dadelijk het plan om het meneer Finching stand te hierheen te gaan en je een bezoek te brengen toen papa toevallig dat was al voor die tijd zijde dat je belang in haar stelde en ik zei dadelijk goede hemel haar dan niet genomen in plaats van het buiten de deur te geven bedoelt u met haar meneer Finching stand te voor Klenem die er niets van begreep grote goedheid artuur Dois en Klenem is veel gemakkelijker vormen met al die oude herinneringen hoe kun je nu denken dat meneer Finching stand te uit na je gaat uit na je je bedoelt toch kleine doort niet ja natuurlijk bedoel ik haar antwoorden Flora en van alle vreemde namen die ik ooit hoorde de vreemdste net een plaats buiten met een tolhek of een geliefde pony of een jonge hond of een vogeltje of iets uit een zaadwinkel dat in de tuin of in een bloempult weggestopt wordt en later weer tevoorschijn komt en dan helemaal gespikkeld dus is meneer Kasby zo vriendelijk geweest kleine doort te recomanderen voor artuur die plotselijk belang begon te stellen in het gesprek wat vertelde hij oh jij weet hoe papa is hernam Flora hoe onuitstaanbaar deftig hij kan zitten kijken en met zijn duimen draaien dat men er misselijk van wordt nu hij zei toen wij over je spraken dat jij op een ennemste getoom over haar gesproken had en ik zei wat ik je verteld heb dat is alles is dat alles voor artuur zichtbaar teleurgesteld behalve dat toen Pengs ons vertelde dat je in deze zaak gegaan was en hij ons overtuigd had dat het werkelijk zo was ik tegen meneer Fintje ik standte zei dat wij samen na je toe zouden gaan en u vragen of het je aangenaam zou zijn en of het alle partijen aangenaam zou zijn als wij haar nu en dan eens lieten komen wanneer het nodig was want ik weet dat zij dikwijls bij u en mama komt en dat u en mama een erg lastig humeur heeft artuur anders zou ik nooit met meneer Fintje getrouwd zijn en nu misschien maar ik begin onzin te praten heel vriendelijk van je flora om daar aan te denken de arme flora antwoordde met gemiddelijke oprechtheid en dan zag zij er veel beter uit dan wanneer zij zo keek als in vroeger dagen dat zij blij was dat hij er zo over dacht ik denk flora hernaam artuur dat het werk de vriendelijkheid die je haar kunt bewijzen ja, dat zal ik doen viel zij haastig in daar ben ik zeker van haar tot grote steun zullen zijn ik heb niet het recht van haar te vertellen wat ik weet van haar levensomstandigheden want ik verkreeg die wetenschap vertrouwelijk en onderomstandigheden opleg hem ik stel echter veel belang in het schepseltje en koest de grote achting voor haar haar leven is één en al beproeving en zelf opoffering een voorbeeld van weldoen in stilte als ik je alles vertellen mocht zou je de handen van verbazing in één slaan ik kan bijna niet aan haar denken veel minder over haar spreken zonder diep ontroer te zijn laat dit je voldoende zijn om haar in je welwillendheid aan te bevreden ik ben er je al bij voorbaat dankbaar voor einde van het eerste deel van hoofdstuk 23