 Azərbaycanda xəstəxanalara, paliklinikaları və aqtəkləri küllü miktarda mən şeyi məlum olmayan şqrislər paylanlıq. Bu şqrislərdən istifadə insanların müxtəlif ahır infeksiyaları yoluqmasına hətta ölümlərə səbəb olabilərdik. Bu bəldə redaksiyaya müraca edən həkim fakt kimi həmin şqrislərin bəzi nümunələrində təqdim edir. Bəzləri tünb bəzlərə açıqlara rəngi olan şqrislərin hansı plastik məsulların ikinci-üçüncü təkər əmalından sonra qustak usullarla hazırlandığı aydın şeklində görünməkdədir. Məsələni araşdırdığı da qarşılaşdırımız mənzərə həkimin dediklərin testiklədir. Rəsmi məlumata görə son bir ildə ülkeye 10 və 20 gəmlıq şqrislər itxal edilməyib. Ancaq aqtəklər və xəstəxanalar xalicən gətirilən sakhda 10 və 20 gəmlıq şqrislərlə doldu. Bələc 40-u 10 və 20 gəmlıq şqrislər qeydiyətdən yayındırılır. Ümid edirik ki, gömrük həmetəsi bu məsələyədə aydınlıq getirəcək. Bundan başqa analitik ekspertizə mərkəzinin razılığı olmadan bu məsullar aqtəklərdə satıla xəstəxanalarda istifadə olunə bilməz. Örkədə mən şey məlum olmayan təhlükəli şqrislərin belə total yayılmasının başlıca günahkarlarından biri də icbari tibbi su qorta gəntli idi. Məsələ, onda da ki, şqrisləri icbari tibbi su qorta gəntliinin təndirlərində qalib olan şəxslərin şirqətləri itxal edir. Bu şirqətlərin icbari tibbi su qorta gəntliinin rəhbərliyindəki şəxslərin yaxın çevrəsini ayd olduğunu şüphə doqurmaq. Hər haldı ülkədə beynəl haqq standardları cevab verən şqris istesal edən zavod olduğu haldı, ki, şqrisləri yeraltı secdəri məsullarını itxal edən şirqətlərdən almasının başqa izahı olabilməz. Halbuki prezident Ilham Aliyyibin təşəbbüsü ilə ülkədə yerli şqris zavodunun qurulmasında əsas məqsəd ölkəni itxalının asılıqdan qurtarmak olub. Bunu prezident Ilham Aliyyib 2019-cu ilmanından fəaliyyətə başlayan Diyamət Qosqris istesalı zavodunun açılışında şəxsən bəyan edir. Çox əlamətdər hadisədir. Burada istesal olunacaq şqrislər bizim səhiyyə sistemində istifadə olunacaq və beləli ilə bu sahədə də Azərbaycan itxaldan asılıqı aradan götürmüş olacaq. Lakin icbari tibbisi orta-genkliyi və analitik ekspertizə mərkəzi prezidentin istiqamətləndirdiği siyəsətin tam əksinə qedərə ittib məhsələrini yerli məhsubla deyil, xaricdən qətirilən keyfiətsiz şqrislərlə təmin etməyə üstünlük verirlər. Tübqət edək, Azərbaycana şqrisə olan illik tələbat 135 milyon ədəttir. Yəmət Qosqris istesalı zavodunun illik istesal gücü 150 milyon ədət şqrisdir. Yəni zavod Azərbaycanı tam şəkində həmdi yüksək keyfiətsiz şqrislərlə təmin etməyət gücündədir. Ancaq zavod fəaliyyətə başladığından sonra ölkəyə hər 10 milyonlarla şqris itxalı olun. Bunun böyük istəsini icbarit tibbisu orta agentliyi təndirlərində qali və yalan etdiyi şirkətlər itxalı edir. Ancaq bu da hamsı deyil. Səhəyən azirlinin hər il xaricdən insanların daha çox əziyyət çəktiq həstəlikləri üçün lazım olan dərmalları deyilməs, şqris sifariş etməsi ortada hansısa çirkli biznes maraqlarının olduğunu düşünməyə əsas verir. Hansıki mütəxəsislər belə şqrislərin insanlarda sinir və xərçənq həstəlikləri yarattıqlarını bildirirlər. Adı çəklən qurumların saktı şqrislərin ölkədə satılmasını, yaşlı işut yandırmasının səbəbi kimi bəzi ehtimalar ortaya çıxır. Birinci ehtimal odudu ki, ortada karupsiya maraqları küllü miktarda dövlət və səhətinin talanması var. Qariclən çox ucuz qeyməti aldıqları keyfiyyətsiz şqrisləri baha qeyməti rəsmiləşdirib küllü miktarda dövlətin və səhətinini mənimsə illə. Yə də mən şəhəyə məlum olmayan şqrisləri gətirən şirqətləri təndirlərdə qalib edərək onlardan böyük miktarda ortqa talola. İkinci ehtimal odudu ki, qurumların rəhbəliyəndə Azərbaycanda milli istəyəsalın süsilə, sənayinin inkişafının qarşısını almaq isteyən xarici qurbələrli işbirliyi içində olan şəxslər var. Nözuyla bağlı araşdırmalarımızı davam etdirəlcəyir.