 Mata tizu he lisha yami fugo, nibahatia vikwazo viku, amba vio vino akumba okuli mawa dogo wangombe wa maziva. Ngombe wana otoa kiasiki kubacha maziva, lazima wapere lisha wana ustahili, kiwangu muafaka nakatika waktyu faao. Hata hivyo, shinikizu zina zoto kana nakuepukwa idadi kubwaya ngombe zemizidisha usindano wana faka ena utumika kamalisha. Upungufum kubwa, hutokia wakatyu wa msimu wa kiamgazi, hukulisha bora ikyuzo kwa bei, ambaio, waku lima wengi hawawezi kukimu. Nyasi aina ya nipya, ena utumika kamalisha kwa ngombe wa maziva piya huwa ena itaji ine o kubwela ardi. Matumizi zajidi na uzalishaji wa mea wa viazi vitamu huwenda zeka toa sehemu ya soluhu. Majani ya mea huwa iyanamadini zajidi ya protini na hutamba ene o kubwa, hukulia kiitaji arding dogo zajidi kuliko lisha ya kawaide ya ngombe wa maziva. Kwanfano, watafiti wa kenya wa megundua kua kilonune za majani haeho zina chukwa mahali pa kilomoja, ya chakula chami fugo, kinachotengenezu wa viwandani. Kwa kuweka viazi vitamu kama chakula mezani na sasahiwe kwenyehoriza mi fugo, waku lima o Afrika, sasa wameweza kubuni mbinumahususi zina zogarimu kiasiki dogo cha pesa na hivi o kua najamaa wenye afia bora na wanao lishua vizuri. Majani na mizizi ya viazi vitamu zina weza kuharibika kutukana na wingi wa maji katika mea huwa. Hata hivi o kunangia mazubuti za kutengenezu wa chakula chami fugo, kinachotona fasya uhifadi wamajani na mizizi ya mea huwa. Kukutairisha chakula chami fugo kinachotokana na viazi vitamu, waku lima wameweza kungesa thamani ya mea huwa na kufanya udumu kwa mudamrefu unapuhifadiwa. Kuhu nimchanganiku wamajani eli o katakatwa na mizizi ya mea huwa kwa kima cha asili miathalafini au nyasi. Utairisha jiu wa chakula hito unashirikisha uchanganisha jiu wamajani na mizizi na nyasi ya nepia na nyasi ngingine mabaki aw maganda eliotoka kumahindi awumchele badia kusagua katika viwango sahihi. Hadwa hii ena sababisha kuepukwa chakula asili ya chami fugo, kinachoweza kuchukuana fasya vilevi akula vinavi utenginezu wa viwandani. Chimbuko la uchachu kama vilemo lasi linawngezwa eliku harakisha utairatibu waku eka chachu kwenya chakula hito na hivi kwangezaunguvu ya chakula kwenya mifugo. Utairatibu hu unachukua sekuthalathini, mara chakula hiki kinaputairishwa kinaweza kudumu haddisi kumiyenne. Mabaki ya chakula hito cha viyazi ya naweze shaku epukwa chakula mbadala, kinachowe nua patula uchumi. Mizi zihiyo ni chanzo kizuri chakawi, hukumajani ya kiwa chanzo cha protini. Ukuzaji wa viyazi vitamu. Utairatibu wa kutairisha ardi yaupanzi. Tenga eneola ardi lisiloloa maji na lenye rutuba. Jie pushenama eneo kuliku pandu wa viyazi vitamu waku liupita. Tairisha shamba kablea muanzu wa msimu wa mfuha. Lima marambili, kinacha centimeter thalafini, kila bade majumu mawili, ili kwekwe na nyasi zi pateku oza. Shugulia pilia kulima, ina ambatanishwa na ujengadju wa matuta, ambako meahu utapandua. Kutoka chini, bagadju. Matuta haio, shartiawe na upana wa centimeter sitini, hadi centimeter miamoja na urefu wa centimeter sitini. Upanzi, matawi ya urefu wa takriban centimeter thalafini, kutoka maineo elio limua miyazi miwili awmi tatu liupita, yana fa sana hapa. Iwaizimbe kutatu liupita, mekata ni futimoja moja. Na ni sehemu ya juu ya mumea. Sehemu ya jini, si omuzuri sana, kuaupansi wa biyazi witamu, kwa sababu, kikata sehemu ya jini, udapata ya kwa ma gondju wa na ingianda ni, lafata kwa wana duru, mea ya, mea ya ku. Jipushena utumiaji sehemu hafifu wa matawi haio, kwa ni huwa na wadudu wambao, usababisha u gondjuwa ono julikana kama SPW. Na hivyo kuya fanya ya kue polepolemno. Mbinuhio utumio awa katibidahio ni chache. Kwa iwa upande sehemu ya juu ya mumea ni huwa kuna kata, kutumi ya kama begu, kwa upansi wa biyazi witamu. Kiti ya piya mbea uta angaliya piya ni, nasmo angali li mumea umekata, ama wana kata ya kupansi, isi we na ma gondjuwa, yoyote. Kwa matawi, matawi usafi, stemiake usafi, kita mbea itafuata, nupansi wa ila biya, biyazi. Na hikiyo na tumia tuta, ila tuta tumia Tengeneza, tutapanda begu tatu, kwa tuta moja. Kutu kwa mmea moja, hadi mwingine ni futimo, futimoja. Ni kama meko ila ya kupiki ya nyu mba, nyu mba ni. Na tu kingisa kwa mchanga, lasbato na kikisha kwa, telutimbili ya ilen begu, iko, emengia chinia mchanga, na telutimoja na iina baki, yuia mchanga. Tutapanda, kikisha kwa kutoka kwa ilen begu, ya kwanda kwa pili, futimoja. Semi inet na bakisha, nitelutimoja, ala fuditia zi mengia na nini, telutimbili. Ni kama begu gapi? Tatu. Kutoka kwa hii, kwa na kwa ilen begu, ni futimoja kutoka kwa hii, kuda kwa hii, futimoja kutoka kwa hii, kwa na kwa hii ni futimoja. Mita hiwe kahiwi, na apitai kwa ni kahiwi. Sasa kwa mitaro naio, tutapanda tofauti, kutoka kwa matuta, kwa mitaro naio, tutapanda yuia mitaro. Na, kutoka kikisha tena, kutoka meimoja, hadimu ngini, na pagisha futimo, futimoja. Na chini tena piertuna, kikisha kwa begu na ingi kwa kumichanga, telutinbiri, telutimoja inabaki, yuia mcha, yamchanga. Lafu, tefima futimoja, kutoka kapa, baka kapa, futimoja tena tina ingi. Tina ingi, tukenda rea hiwe. Ituna panatu yuia, mitaro. Taka piertuna kikisha kwa, ilen meyongi achi ni, seni miitai sherini, inabaki yu, nesende miitaku, kumi. Kusabu hii. Mita salisha ni ni, matawi. Na ilen meyongi achi ni, naiyo inata salisha ni ni. Viazi. Ukizingatia uta ratibuhu, uta fikiya mi meya elfo, telafini na tatu miane, hadi mi meya elfo, hamsi ni na tanu, na miya sita, kwa kila hektaria andi, ikiwatu tamoja, ni centimeta tissini, kutoka tuta jingine. Kiyo me palia vizuri, mei chunga sawasawa, uta weza pata, mawuno, karibu, tan sita, miya viazi, vita, itawu. Naka matawi naiyo, uta pata, katia, tanisita, hadi taniku mi na miri, iyamata, matawi, kutoka kwa ikarimo, ikarimoji. Ufwatao ni utara tebu auku lima, kutibitiwa dudua, haribifu, na ondoaji kwekwe. Kili kitu amaya, kita fwata, mana isma elini kua, lastima, tutundu ili mi meya tu mepa, mepanda. Na kitu amaya, ufwata na fanya sana-sana, baina takikana sana ni kupaliliya kwa, ili mi meya ya, uta ipea, weki tatu, hadi wekne, ni kupaliliya, maara ya kwa, ya kwanza. Sasa ita tekeme na, kiuango, yamakwekwe, na kiuango, yamuvua. Kiuanguvua iko mingisa, zingini makwekwe, inakuja haraka, kwa ima nasa paliliya, bada ya weki tatu, ya kupa, ya kupanda. Ikiwa mvua siyo mingi sana, kwa haia kwa sana, basita zigi uta tikuwa baka weki ni. Uki paliliya, wana jaribu kwa, nita mchanga karibuna ni me, ni me, ni me. Bada, ya mezinui li tena, uta kuja kupaliliya, maara ya pili, ya pili. Bakatu hu, sana sana, biazi, inada kwa nyesha, kidogo, kama, inakuja, uta ona ya kwa, mchanga uta kwa ome, wei uta kuana, inafuwa, kidogo, kidogo. Nya fasi, nya fasi ambayi staku kwa mchanga, jaribu kupaliliya, maara ya pili, kupu kifunika. Kwa sababu, kuna wadudu, ambayo hua wana ingiha hapo, wana taka maiai, maiai na ingiha kwa mea, alafu ina aribu, me, mea. Kwa ima tu kifunika, zili nya fasi, tunazuia, hirenjiya, ambayo, zili wadudu, nge ingiriya, da, da. Uvunaji, unaoza kufanyu marambili, shuguli moja, bada ya ngingine, kwanziya siku yasabini na tanu, haditi sini, na siku ya mea moja ham sini, bada ya upanzi. Tumiya kisuki kali, iliku ondoa matawi, yanyu refu wazaidi a centimeter thelatini, yaki wa centimeter kumi kutoka ardini. Kwa wutu angalia mu mea, uta uchika, nga ukikata uta kise ya kuamba, unatoa sehemu ya juu, na sehemu ya chini, sehemu ya tano, haditi kumu, unaa, unaacha, kwa sababugani, iri, yiku pei, ya fasi, ya kusalisha, matawi, ingini. Matawi ya na uvunwa bada ya siku sabini na tanu, haditi sini, kwa kawahida ya na protini, isi yosa fisha, kwa kiwangocha juu, na ufanya silage, borazaidi. Mavuno ya pili bada ya mudahuo, ondoa matawi na mizi ziote. Kata matawi kutoka ardini, kwa ni hakuna ukwadi uvote, unaotaragiwa. Matawi na yutatumika kwa, kama cha kula yun fugo, na viadzi na yutaku saidi ya kama, cha kula ya binadam, na piya yun yosa kutumika, kichanganya na matawi kama cha kula ya, ya mi fugo. Takriban asili mei shirini, hadi shirini na tanu ya mizi ziili uvunwa ya viazi vitamu, utupili wamba li, na haifaiku pikuwa, kwa ni nimidogo muno, yutatumika. Himi zizi inafa zaidi kati kota yari shaji wa silage, na waku lima wana hi mizu akuzitumia. Haya ni meile kezi ya kutairisha cha kula cha mi fugo. Lengoku kati kota yari shaji wa cha kula cha mi fugo, ni kuhaki kisha haki weku mahali wazi, hataku kinima maji ya ziada. Iliku fani kisha hatu ahio, waku lima wana hi taji kujanga sehemu speciali ya kuhifaidi cha kula hito, kukutumia plastiki, ina yutokana na vifa, maji ya waapu asihemuhizo ina weza kuhifaidi matawi ya uzanyu wa kilogramu miata tuham sini, hadi kilogramu miataano, ya kiwaya mikato vizuri, vidugo vidugo, na kuwekwaku yustadi, iliku toa silage, borazaidi. Iliku weza kujanga silage, kukutumia plastiki, unahi taji ya fortayo, pipe maji ya maji ya urefoa centimeter ti sini na tano, na upana o centimeter ne, plastiki laini, aina ya polifen, ya ukubua mitambiliu nusu, geji ya kipimocha alfu moja, na upana wamita moja, tube ya ampira ya urefoa centimeter miambilii thalafini, na upana o centimeter mili nukta saba tano, kiunganishiki moja cha pipe, ya nyamundo wa ti, uliwa kima o centimeter ne, na piya uliwa na upana sawa na pipe, kipande chambao mo roro, nanyi pesi, aon ferreju wa plastiki, ufito wa chuma wanyu upana o centimeter sufuri nukta tisa, utakao tumia kutubuwa mashimo kwenye bomba, uzi wam konge wa urefoa meter saba, fitu tatu zambao zau urefoa meter moja nuktambili, na upana o centimeter tano, fitu hizizi na weza kukatua kutukam miti ilioko shambani. Pipa la chuma la upana o centimeter thamani ni na sita, na urefoa centimeter miamoja ne ishirini, kilogramo kumi zamo lasi, misumari miwili irefoa centimeter sita, matawima bici iyo zanyu wa kilogramo miatatu sabini na tano, na nyasi ya nepia iyo zanyu o kilogramo miamoja sabini na tano, aon mizi zimi bici iya viazi vitamo, aon mchanganiku wanyasi iyo ya nepia na mizi ziya viazi vitamo, mchanganiku huu utatoa silage wa kilogram miatano. Mabaki aomaganda ya liutoka kumahindi aom cele badia kusagwa ya kilogram ishirini na tano. Hatua ya kwanza Iliku onda pipa ya upana o centimeter thamani ni na sita, na urefoa centimeter miamoja ishirini, ta futa hudumaya welda atakaya onda silindambili wazi ambazozi na urefoa centimeter miamoja ishirini, na upana o centimeter roba ishirini na upana o centimeter roba ishirini na tato. Iliku kukuesesha kunganisha silindahizo welda anapaswaku tengeneza viunganisha vi tatu kila upande na ufitu urefoa centimeter sabini na tano uliu kunjo opande moja iliweza kupita katikati ya viunganishi hivyo. Tobua shimo katikasehemi ya chinia pipa iliku ifanya pipe ingiendani. Hatua ya pili Tobua ma shimo mawili kwenye pipe kukutumiya kisu Kutoka pademoja upime centimeter nane utobue shimo unaeza tumbia kisu moto ama haksou alafu na kuja padei ingine una pima centimeter ne ma shimo ingine na kini hi ma shimo ikue opposite sites kisha fanya hivyo sasa hio pipe unaiweka hivi straight alafu unata futa chuma moto unata tobua ma shimo ziki yachana centimeter moja umpaka ifiki ya mahali ili shimo kubuaya kwanza ya centimeter nane ilikuwa alafu ukshia ma liza hiyo utakuja uchukue hi na itwa t uta uekap pandehii na uhakikisha kuwa pandehii ikos amaaba na ma shimo amaori tengeneza paleju alafu uta chukua pipe ingine amaia hua tunaita flexible pipe ya kimocha meter pili na centimeter terafini umusumari unaiweka kuwa moto ama chuma unata tobua ma shimo tena kwa ubaliwa 1 centimeters pandehimoja ya ju hatua yanne kwa ili t uta ingiza ili flexible pipe namna hi ikuji hivi pandehimoja ita ingia kwa ili shimo kubu abaya ulikata kwa 8 centimeters toka muisho namna hiyo tengia hiwo pandehii ingine uweke kwa ili shimo ingine ambaya ulikata centimeter ne namna hiyo uta uhakikisha kuwa ima shimo iote iko pande moja iko pande ya ju ma shimo ambaya uko pandehii ya piliji mudogo nahuwa pvc iote iko ju hua unapata wakatu metengeneza silage bado ikona unyevu mwingi sana ikona muischa ama majimingi ambayo ita hitajika kutoka hatua iatano unahitaji karatasi ya silage ni karatasi speciali ambayo imetengeneza ya kuhifa di silage uta kata urefu 2.5 meters ukisha kata karatasi kitu ya kwanza unafa ufanyi kabla o itayarisha unaigeuza pande ya dani inakuja inje unalainisha karatasi ya una tengeneza mikunjo ama pleats na muta tengeneza mukiwa wawili wewe uki anza pandehii mwenzako naia na anza pandehile lakini anafanya opposite side kama mikuja ya ko imekuja pande ya bele naia na peleka pande ya nyuma na muna hiyo tudogo tudogo ya peli ya agu itakuja nyuma naia keende bele na muna hiyo ukila inisha inisha maana ya kufanya hii mikujo ni weze kuifunga vizuri ambapo akuna hewa ataki dowa ita ingiya dani so wakatu ume fanya mikuja na muna hii uma shikahivi vizuri mwenzako naia na chukua kamba anafinga so hakikisha umewacha na fasiki dowa paju kaza kabisa uma eza tumia kamba ya makonge ama blada hii uki kaza hua inashika vizuri kabisa nahia chili sasa ukisha fanya hii sasa ukisha fanya hii unageuza karatasi yako tena maana ya kufunga karatasi yetu kama tu megeuza padeya dani kufuja ninge ni ile ambayo tumifunga pale ikikua padeya inje ya silage bagi yetu wakati tuto eka silage itakosa kusimama gizuri sababu tukave kelea sababu kuna knot kama hii knot iko padeya dani ya silage bag ita saidi ya kukuana besmuzuria karatasi kusimama sababu ngingine nikuamba wakati una tengeneza silage hua una finilia kwanguvu sana kuna wezekano wakati hii o knot iko padeya inje ifunguke wakati iko padeya dani ukshama liza haio munashika karatasi mikuwa wawili na anza kuikuja kua utaratibu ienda chini muki zunguka namna hii zunguka polepoli kupaka uone ime lainika vizuri na uhaki kisha kwaamba hii knot abayo tumifunga pandani iko katikati sababu ikiyenda pande uki tengeneza silage silidi ya ko ita egemiya pade moja ama ita kua ita inama pade moja na iinaeza angu hatua ia sita tomoa shimola upanawa centimeta tatu nosu kwa kutumiya kisu upandewa injiwa tube takriban centimeta robainina tatu kutoka fundoni halafu chukuwa pipe lili unganisha na tube hio kwenye sehimu ya chiniya pipe ipite kwenye shimu jipya lili lo tabulewa karibu centimeta shirini kutoka shimuhilo ukitumiya uziwam konge kaza tube ili yoko kwenye pipe hatua ya sabab wekam fereji wa plastiki awki pande chamba onye pesi kwenye sehimu ya chiniya pipe ili majimachafu yasi toke wakatin fereji una pofungwa hatua ya nane kawaii dahua ukitengeneza silage utakua ukit kanyanga hukondani kwanguvi weda hikara tasi ikazi diwa na uzito na ikara ruka kwa hivu kuna silage compacting drum ama drum speciali ambayo huwa inatumika kuweka imu fukondani dio ukanyange upanawa ke 86 cm na urefuwa ke ni mita moja weka tube iya chakulecami fugo ndanya pipe huku tube iya ziada ikiji kunja kwenye sehimu ya juu ya pipe kimsengi upanawa tube unapasa kwa sawa awm kuba zaidi kuliko pipe koma toke obo razaidi hatua iya tisa iliku tarisha matawi na mizizi iya kutumika kata matawi na mizizi hiyo vipande vipande dio urefu usiozidi centimeter miliunusu unaeza tumia masini ya kukata kata nyasi ya ngombe ama chafkata na kama hauna hiyo unaeza piya tumia panga sainginez si visuri kuweka hii majani kwa tupe keaki kwa sainginez tu na changanya na nepia na mizbran na hii piya ita saidi ya kitukama mizbran ita saidi ya piya kuwangeza energy ama sukari kwa hii majani ya viya zivitamu hatua iya kumi tarisha mchanga niku amaji na molasi kuku changanya inisha kilogramu kumi zamolasi na maji marambili ama rataatu ya kipimohicho ilim changa niku ho uelaini majani ama matawi ya viya zivitamu haina sukari mini tunataka tungeza hiyo sukari dio isaidi ya hiyo hatua iya kumi na moja jaza tube navi pandevi mizizi na matawi ya liupangwa jupadjuu na mchanga niku ama maji kilasafu enapasa kuwa centimeter shirini hadithela tini na kunyonizi umchanga niku ho iliku loa ibasavio upandewa juu kilasafu lazma iwi bitiwe kablea kongeza safu ningine mutu moja anawezaku tekeleza kazihio kuaku kanyaga unaanza na pale kuwa konas pale kuwa mwisho de unaanza ku kanyaga kanyaga ili kidogo umeweka utaku ukiongeza ili do moja una kanyaga ukiweka mingi hatu taweza ku kanyaga vizuri na tunataka tu kanyaga dio ili hewa iko palendani itoke hatu ta ki tuwece hewa ata kidogo umondani chunga usiweke molases mingi bado yua pale cina unaeza kuwa unaeka do moja unaeka molases hingine huweki hingine unaeka molases una kanyaga hingine lakini sasa ikifika katikati sasa unaeza kuakila do unaeza wekan dio ili maji itatilemuka kidogo yosukari kitumika hatuwa iakuminambili hi karatasiako ikiyedelia kuja uangaliye dio uatye na fasi kufunga hu isa iliji bagiako Funga tjubia ziada katika sehemu yadju Ondoa hewaiyote ya ziada ili plastiki shikane na mizizi na matawi ili othibituwa na fanya fundo ukitumia usi weka mawe mazito juu ya hifadia chakula ili kuhaki kisha bado yamishikamana wakatuwa uchachu hatua iakumina tatu utafungua dramiako padehi na padehi utoe kisha toa mfukuapu utabaki pale kama umesimama tafuta vigiti virefu na mnahivi wende uki eka na mnahivi kuamzunguko na ufunge vizuri lakini ili jia mzuri ni utengeneze mahali ambapo funga na ukuta ama kufunga na muti sababu iosaile iiki kaki dogo huwa iina poteza magi na iinaeza egemea pade moja na iinaeza anguka hatua iakumina ne katika sekutanoza kwanza funguwa mfereji wakundwa majimachafu kila siku hadi majihayo yote yawia metoka na lafu ufunge kathalika funguwa mfereji huo mfereja bade asiku ne hadi tanu badae ili kundwa majihayo kwa kawahida uchachu utakamilika bade asiku thelathini chakula chami fugu kili chota rishwa ipasavyo huwa na rangia manjano awunjano ili uchanganika na kijanikibichi chakula hitjo huwa kinanukiya kama maziwa chachu na kua kigumu hatahivyo chakula duni chami fugu ambacho haki jata risho kota rati butulio elezea kinanukiya kama siyagi ilio haribika awu mayaiali oza chakula hitjo kinapasa kuhifadio chinia kivuli kwanfano kwenye gala wanyamao haribifu kama vilepanya ambaohuenda wakararua neli wana pasa kudhibitiva wakatiuna polisha mefuguwako funguwa nilihio na badae a kundwa chakula kina chohita jika ifungetena bilia kutuana fasia hewa kwingyandani manufa iakiyu chumi utara tibu huwote unapuzingatiwa kwa dati kuna haki kisho lautoadyo amaziwa zaidi yaku uzuwa katika maineo ya vijijini na hivyo kufanya kilam kazi awena afya bora kwei marisho kuharakati zautoadyo amaziwa nihatua inayo azalishia feda kubo akulima wakulima hao wana kuna wezo akwe kafeida kama akiba nakwe keza kwa sikuzaoza badae tasuirahiwo inawawezaisha kulipi akaro ya shule kwa watotuwao