 Tweede hoofdstuk van deel 3 van kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door A.G. van Tricht. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname de Marcel Koenders. Het is niet meer dan billig, tans de hoogst talentvolle dame aan de lezers voor te stellen, die van genoegzaam gewicht was, in het gevolg van de familie Dorrit om een afzonderlijke regel in het Vreemde Linge Boek in te nemen. Mijn vrouw-general was de dochter van een geestelijke hoogwaardigheidsbekleder in de standplaats van een bischop, waar zij aan de mode de wet had gesteld, tot zij zo dicht bij de 45 was als een ongetrouwde dame maar zijn kan. Een doortastende intendant van het leger, 60 jaar oud, bekend als een streng dienstdoender, werd toen getroffen door de deftigheid, waarmee de zij de met vierpaarden bespannen statiecoets der etiketten door de grote wereld der bischopstad reed, en verzocht op de bok te mogen plaatsnemen en haar behulpzaam te zijn in de besturing van het vierspan. Toen het voorstel tot een huwelijk was aangenomen, kreeg de cordate intendant een plaatsje achter op de koets, en mijn vrouw-general bleef het vierspan besturen tot haar intendant stierf. Gedurende hun gezamenlijke rit reden zij verschrijdende mensen die te dicht bij de statiecoets kwamen om ver, maar altijd heel netjes en met de grootste kannten. Nadat de intendant begraven was met al de plechtigheid en de formaliteiten die de diensteist, de paarden van de statiecoets waren voor de lijkwagen gespannen, met pluimen fristierd en met flueelbehangen. Het familiewapen, geboord duurt, in één dag slippen ging mevrouw-general eens bij de notaris informeren hoeveel stof en as haar waren nagelaten. Het bleek toen dat de intendant, mevrouw-general, in zoveren bij de neus had gehad, dat hij enige tijd voor zijn huwelijk voor zichzelf een lijfrente had gekocht en het had laten voorkomen of hij van de interest van zijn geld leefde. Mevrouw-general bevond dien te gevolgen dat haar inkomsten zeer verminderd waren en was het daarom volstrekt niet eens met dat gedeelte van de lijkreeden waarin gezegd was dat de overledenen niets had kunnen medenemen. Deze staat van zaken deed mevrouw-general inzien dat zij een werkkring diende te zoeken. En wat was natuurlijker? Dan dat zij die trachten te vinden in de opvoeding en de vorming van een of andere jonge dame van aanzienlijke huizen. Of dat zij een rijke erfdochter of weduwe in haar statiekoets deed plaatsnemen en daarmee de grote wereld ging binnenrijden. De mededeling van dit plan werd bij haar kerkelijke en administratieve vrienden met zoveel gejuich begroet dat men waren haar verdiensten niet zo onvergelijkelijk groot geweest, gemeen zo hebben dat zij haar wel kwijt wilde zijn. Getuigschriften waarin zij geschetst werd als een vonder van vroomheid. Kennis, deugd en vatsoen, werden haar in overvloed door invloedrijke personen verstrekt. En een hunner, een aardsdeken, storten zelfs tranen bij het opstellen van zijn getuigschrift. Of schoon hij geheel op de verklaringen van anderem moest afgaan, want persoonlijk had hij nooit de eer en het genoegen gehad met vrouw General te ontmoeten. Al zo, als het ware door kerk en staat tot haar taak afgevaardigd, begreep me vrouw General die altijd het hoofd hoog had gedragen dat zij dit ook mocht blijven doen. Enige tijd ging er voorbij waarin niemand haar diensten scheen te behoeven, maar eindelijk opende, zeker graaf, een wedunaar met een dochter van 14 jaar de onderhandelingen. Aangezien het echter tot de aangebore deftigheid, misschien ook wel tot de aangebore slimheid van mevrouw General behoorde, zich te houden, als of zij meer gezocht was dan zelfzocht. Moest de wedunaar haar lange tijd vervolgen, eer zij er toe kon besluiten zijn dochter te komen opvoelen en vormen. Mevrouw General volbrug die taak in zeven jaren, reisde in die tijd geheel Europa door en maakte kennis met een grote verschrijdendheid van dingen die hoogst beschaafde mensen genwonelijk alleen zien door de ogen van anderen. Toen haar taak was afgelopen en bekroond door het huwelijk van de jonge dame, besloot ook de wedunaar zich nog eens op de huwelijk zetenwagen. En aangezien hij mevrouw General nog al lastig en kostbaar vond, gaf hij haar een getuigschrift mee, nog schooner dan dat. Van de arts deken en verkondigde hij haar lof, overal waar hij daartoe maar in de gelegenheid was. Ten einde de zegen van haar tegenwoordigheid op een ander over te doen. Door dit alles werd mevrouw General's naam met nog meer eerbied genoemd dan ooit. Zo wilde dan het toevol dat deze phoenix buiten betrekking was, toen de heer Dorrit zijn erfenis had aanvaard en aan zijn bankier de wens te kennen gaf, naar een wel opgevoede, beschaafde dame, met goede connecties, gewoon, om in de grote wereld te verkeeren, geschikt en genegen, ontentspoedigste de opvoeding van zijn beide dochterste photoïen en deze te chaperoneren. En de bankier van de heer Dorrit zij onmiddellijk hetzelfde als de bankier van de graafelijke wedunaar, mevrouw General. Eénmaal dit ligt gelukkig ontstoken werd hij door de heer Dorrit gevolgd en toen hij kennis genomen had, van de bijna aandoenlijk stemmende getuigschriften, spoede hij zich naar het graafschap van de wedunaar, ten einde het wonder van aangesicht tot aangesicht te leren kennen. En hij werd niet teleurgesteld, zij over trof zijn stoutste verwachtingen. Is het mij voor oorloft, zei meneer Dorrit, te vragen, ha, hoe groot het honora? Al inderdaad, antwoorden mevrouw General. Dat is nu een onderwerp dat ik maar liever vermijd aan te worden. Ik heb het nooit met mijn vrienden besproken en ik kan de kiesheid geen geweld aandoen meneer Dorrit, waarmee de ik dit altijd heb beschouwd. Ik ben, zoals u wel zult inzien, geen Goevernanter. Oh nee, lieve hemel zijn meneer Dorrit. Ik smeek u, mevrouw, toch niet te onderstellen dat ik zoiets ook maar één oog omlik heb gedacht. Hij kreeg een kleur bij de gedachte van zo iets verdacht te worden. Mevrouw General, boog het waardige hoofd. Ik kan daarom geen prijs bepalend voor diensten die ik garen vrijwillig zou aanbieden, maar niet kan bewijzen voor een vergoeding. Ik weet ook niet hoe en waar ik een geval zou kunnen vinden, gelijk aan het mijnen. Het is een hoogsteigenaar in de geval. Daarom twijfel ik geen oog omlik maar hoe, meneer Dorrit gaf heel natuurlijk een wenk. Hoe komen wij dan tot een goede regeling? Ik kan er natuurlijk niets tegen hebben, hernam mevrouw General, dat u bij mijn vrienden informeert hoeveel zij gewoon waren elke 3 maanden bij mijn bankier op mijn naam te storten door het boog uit erkendelijkheid voor deze wenk. Voor oorloof mij erbij te voegen, hernam mevrouw General, dat ik dit onderwerp nu verder wens te laten rusten. En dan, ik kan onmogelijk een onderschikte positie in nemen in die mij de eer kon gegund worden met de familie van meneer Dorrit. U sprak van 2 dochters, niet waar? Kennis te maken. Ja, 2 dochters. Ik zou deze positie niet anders willen in nemen dan op voet van vollegelijkheid als vriendin, als chaperone, als raadgeefster. Hoe ook door drongen van zijn eigen gewichtigheid begon Dorrit toch een gevoel te krijgen als of het een grote goedheid van haar zou zijn indien zij het aandam. Het scheelde niet veel of hij sprak het uit. Ik meem dat u sprak van 2 dochters, herhalde mevrouw General. Juist, 2 dochters. Het zal dus niet meer dan billig zijn, dat het bedrag dat mijn vrienden u zullen opgeven met, laat ons zeggen, een derde wordt verhoogd. Door het verzuimde niet-en-spoedigste, deze kiezenvraag aan de gravelijke weduwnaar te doen. En aangezien hij ten antwoord kreeg dat deze jaarlijks 300 pontenbaten van mevrouw General deponeerde, behoefde hij niet lang te rekenen om tot de slots om te komen dat hij 400 zou moeten storten. Mevrouw General kon echter, ook naar zijn mening, niet te duur betaald worden. En daarom stelde hij haar voor de eer en het genoegen te mogen hebben, haar van dat ogenblik af als zijn lid van zijn familie te mogen beschouwen. Dit grote voorrecht werd hem door mevrouw General gegund en de zaak was in orde. Mevrouw General was de omvang van haar rocken meegerekend, een waardige, indrukwekkende verschijning. Breed, ruisend, hoogst omvangrijk, alpijd in de statiecoets der etiketten, men had haar kunnen meenemen, zij was meegenomen, naar de topende Alpen, naar het uitgegraven Herculanum, zonder dat er een plooitje in haar toilet zou bespeurd zijn geworden of een speld zoek geraakt. Gelaten haren mochten eruitzien, als of ze met mail bestroomd waren en de eigen arrest in een allerliefst heel fatsoenlijk molentje woonde. De orrezaak daarvan was eerder te zoeken in het feit dat zij eigenlijk nog tot de tijdperk van de krijpformatie behoorde dan in het gebruik van violetpoeder en grijze haren. Dat haar ogen weinig uitdrukking hadden, lag aan de omstandigheid dat ze niets hadden om uit te drukken. En dat haar gelaat, nog weinig rimpels vertoonde, vond zijn orrezaak in het feit dat haar geest er nooit iets opgeschreven had. Een koudbloedige vrouw, een uitgeblazen waskaars, die nooit licht had verspreid. Mevrouw General had nooit een opinie, haar vorming bestond dan ook hoofdzakelijk daarin dat zij de geest van haar slachtoffer belette zich oppinisch te vormen. Zij had een stelgroefjes in haar hersens die als het waren een geestelijk centuurbaantje vormden, waarop zij kleine wagentjes met oppinies van anderen liet rijden, die nooit derailleerden of tegenal kan er botsten. Zelfs haar eigen welgevoegelijkheid kon niet tegenspreken dat er ook onwelgevoegelijkheid in de wereld bestond. Maar mevrouw General's manier, om zich daarvan af te maken, was ze uit het gezicht te zetten en te doen geloven dat er zoiets niet kon bestaan. Een tweede methode van haar voortreffelijke opvoeding en vorming was dat zij alle moeilijkheden in een la opborgen, de la afsloot en het bestaan ervan ignorerde. Dit was de gemakkelijkste manier en bij welke, andere manier ook vergelaken, tevens de welgevoegelijkste. Natuurlijk wilde mevrouw General nooit luisteren naar iets dat shocking was. Ongelukken, misdrijven, ellende moesten voor haar verborgen worden gehouden. Hartstochten sleepen in mevrouw General's tegenwoordigheid in. Bloed veranderde in water en melk. Had men dit alles uit de wereld verwijderd, dan zorgde mevrouw General wel voor het vernissen van het weinige dat er over bleef. Zij doopte daartoe penseeltjes in grote potten en bestreek daarmee elk ding dat haar in handen kwam. Hoe erger het gebarsten was, hoe meer verniss zij gebruikte. Er was verniss in mevrouw General's stem, in haar aanraking. Zij was omringd door een atmosfeer van verniss. Zelfs haar dromen moeten wel. Vernist zijn geweest, al zij tenminste dromen, terwijl zij in de arme lach van de goedes in Bernhard en de sneeuw een veren bed sprijden op het dak. Einde van de tweede hoofdstuk van deel 3. Derde hoofdstuk van deel 3 van kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door AG van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van auteurschrechten, opname door Marks Alkoenders. De helderen morgenzon, scheen verblindend in de ogen de reizigers. Het sneeuwde niet meer, de mist was opgetrokken, de bergelucht was zo helder en opwekkend dat men bij het ademhalen een gevoel kreeg als of men opnieuw geboren was. Om deze zinsbegoogeling te versterken, scheen het gebärgte veranderd in een schitterende wolkenmassa. Hangende tussen de staalblauwe hemel en de diepdaar onderliggende aarde, enige zwarte plekken in de sneeuw als knopen in een dunne draad, een aanvang neemende bij de deur van het hospis en zich langs de helling slingrend hier en daar afgebroken, als of de einden nog aan elkaar moesten worden gevoegd, gaven de plaatsen aan waar de broeders aan het werk waren om een pad te banen. Bij de deur zelf was de sneeuw al plat getrapt en gesmolten. De muil eesels werden haastig naar buiten gebracht, aan de ringen in de muur vastgebonden en geladen. De bellen rinkelden, de vrachtjes werden goed vastgezet en de stemmen, der drijvers en bereiders klonken wel luidend in de stilte van de morgen. Enige vroeg opstaanders hadden hun een reis al hervapt en zowel op de vlakke top bij het donkere meer, in de nabijheid van het hospis, als op het pad dat de reizigers de vorige dag gevolgd hadden, waren enige zich voortbewegende gestalten van mensen en muil eesels zichtbaar. Miniatuurwezendjes tegenover de reuze gevaarten in het rond, terwijl overal de belletjes rinkelden, zo van de muil eesels als van de tot het hospis behorende koeien. In de eetzaal brandden een nieuw vuur, op de as van dat van de vorige avond en de vlammen beschenen een eenvoudig ontbijt van brood, boter en melk. Ook verlichte het decorier van de familie Dorrit, die thee zette voor zijn gezelschap uit de voorraad, die met allerlei andere zaken was medegenomen om in geval van nood te dienen. De heren Goan en Blandois hadden iets ontbeten en wandelden een cigarrookende bij het meer op en neer. Goan, he, mompelde tip alias etwa door het Esquire, het vreemdelingenboek inkijkende, toen de courier hem alleen aan het ontbijt had gelaten. Dan is Goan de naam van een kwast. Meer kan ik er niet van zeggen. Als ik hem dat waard vond, zou ik hem eens bij zijn neus trekken. Maar hij is het niet waard. Gelukkig voor hem. Hoe is het met zijn vrouw, Amy? Dat zul jij? Wel weten. Gewoonlijk weet je zulke dingen wel. Zij is beter, Edward, maar zij vertrekkend vandaag nog niet. Oh, vertrekkend zij vandaag nog niet. Gelukkig voor die vent, zei Tip. We zouden anders misschien nog in botsing komen. Het schijnt beter voor haar te zijn dat zij vandaag rust houdt en zich niet vermoeid of schokkend krijgt onder het rijden. Nu, mij best, maar je praat alsof je haar hebt opgepast. Je bent toch niet in je oude gewoontend vervallen, Amy. Hij deed haar deze vraag met een sluwe blik naar Fanny en ook naar zijn vader. Ik ben alleen bij haar geweest om haar te vragen of ik ook iets voor haar kon doen, Tip. Je behoeft mij geen Tip te noemen, Amy, antwoordde de heer Dorrit Jr. met gefronst voorhoofd. Dat is ook een oude gewoonte die je opzij moet zetten. Oh, beste Edward, ik deed dat ook niet met opzet. Ik vergeet het willens. Het was vroeger zo natuurlijk. Oh ja, vond je vrouw Fanny hierop in. Natuurlijk en vroeger en oude gewoonte. Allemaal onzin. Onzin, zeg ik je, klein ding. Ik weet op er best waarom je zoonbelang stelt in die mevrouw Gohan. Je kunt mij geen zand in de ogen strooien. Dat zal ik ook niet proberen. Fanny wordt maar niet boos. Oh, boos, riep Fanny schouder ophalend. Ik heb alleen maar geen geduld. Dit was niet te ontkennen. Nu, Fanny, zij meneer Dorrit opkijkende, wat bedoel je? Verkla je nader? Oh, trek er u, maar niets van aan, papa, antwoordde Fanny. Het is niet belangrijk. Amy zal mij wel begrijpen. Zij kende die mevrouw Gohan al voor gisteren of had tenminste van haar gehoord. Dat zal zij wel niet ontkennen. Mijn kind zijn meneer Dorrit. Zeg naar Amy Kerenen. Heeft jouw zuster enige a grond voor deze zonderlinge bewering? Men mag ter hartig zijn, wil je vrouw Fanny in, al voor ons Amy kon antwoorden. Wij behoeven daarom nog niet op de toppen van koude bergen bij mensen in de slaapkamer te zitten bevriezen. Tenzij wij, iets van zulke mensen weten. Maar het is niet moeilijk te raden, wiens vriend mevrouw Gohan is. Van wie dan? Vroeger vader. Het spijt mij het te moeten zeggen, papa. Haar nam je vrouw Fanny, die zich altijd veel moeite gaf om zich te verbeelden, dat zij op alle mogelijke wijzen werd beledigd en mishandeld. Maar ik geloof dat zij bevriend is met die onverkwikkelijke, onbeleefde persoon die met totale afwezigheid van die kiesheid waarop wij aanspraak meenden te mogen maken, ons opzettelijk beledigde en krenkte in ons gevoel van eigenwaarde, bij een gelegenheid die wij bij zwijgende overeenkomst niet meer aanroeren. Amy, mijn kind, zijn meneer door het op een toon waarvan de vriendelijke gestreinheid door genegenheid werd getemperd. Is dat zo? Ja, dat is zo, antwoorden Amy zacht. Ja, natuurlijk, reep je vrouw Fanny. Ik zei het immers. En nu, papa, verklaar ik eens en vooral deze jonge dame was gewoon hetzelfde minstens eenmaal per dag eens en vooral te verklaren dat het schande is. Ik verklaar eens vooral dat er paal en perk aan moet gesteld worden. Is het niet genoeg dat wij zelf weten wat wij ondervonden hebben? Behoeft men ons dat ook nog in het gezicht is slingeren? Telkens weer en stelselmatig en dat nog wel door een persoon die onze gevoeligheid het meest moet sparen. Moeten wij ieder ogenblik van ons leven blootstaan aan zulk onnatuurlijk gedrag? Zal het ons nimmer toegestaan worden te vergeten? Ik herhaal, het is meer dan schande. Je weet Amy, veel nu ook haar broeder hoofdschuddend in, dat ik je wanneer en waar ik maar kan bijsta. Ik moet echter zeggen dat ik het op mijn woord een onverantwoordelijke manier vind om je zusterlijke genegenheid te tonen betrekkingen aan te houden met een man die mij op zo'n gemene manier behandeld heeft als iemand een ander maar behandelen kan en die voegde hij er uit volle overtuiging bij een laaghartige dief moet zijn, wat je om zich zo te kunnen gedragen en begrijp nu eens, zei je vrouw Fanny, welke gevolgen zo iets hebben kan? Kunnen wij ooit hopen dat ons bedienden personeel ons zal blijven achten? Nimmer, wij hebben hier twee vrouwelijke bedienden, dan de lijfknecht van papa en een palvernier en een kutsier en allerlei andere van ons afhankelijke mensen en niet tegenstaande dat gaat daar een van ons met glazen koud water en zoon naar boven als een assepoester. Nu, een enkele keer kan zo iets en nog mee door, merkte meneer Edward aan, maar die klennem, zoals hij zich belieft te noemen, dat is wat anders, die hoort erbij, die is er een stuk van, zei Fanny, die heeft zich bij ons ingetoren, wij hebben hem nooit nodig had, ik heb hem altijd aangezien voor iemand, wiensgezeldschap ik met het grootste genoegen kon missen en toen beledigde hij ons zo grof, alleen omdat hij het plezier in had, ons onze armoede goed te doen voelen en nu zullen wij ons verlagen om zijn vrienden te bedienen, het verbaasd mij niets, dat die meneer Gowan zo tegen je opgetreden is, wat kan men anders van hem verwachten dan dat hij zich zat te vermijden in ons vroegere ongeluk, vader Edward, dat is niet waar, betoogde kleine doord. Nog meneer, nogme vrouw Gowan heeft onze naam vroeger ooit gehoord, zij weten niets van de geschiedenis van ons leven, zo wil de erger verklaar de Fanny, die niet genegen scheen enige verzachtende omstandigheid aan te nemen, dan heb je helemaal geen excuse, als zij onze geschiedenis gekend hadden zou je je geroepen hebben kunnen voelen die in hun ogen wat te verzachten, dat zou wel een bewijs van zwakheid geweest zijn, een belachelijke dwaling, maar een dwaling kan ik vergeven, een moedwillige, wel overwogen vernedering van de genen die ons het naast en het liefst zijn niet, nee, dat kan ik niet anders dan veroordelen, ik heb je nog nooit met opzet leed gedaan Fanny, zij kleine doord, al viel je me nog zo hard, dan moet je bedachtzamer zijn Amy, antwoorden haar zuster, als je zulke dingen bij ongeluk doet moet je bedachtzamer zijn, als ik bij toeval geboren was op zo'n eigenaardige plaats en onder omstandigheden die de welgevoegelijkheid wel moeten afstompen zou ik mij genoodzaakt voelen bij elke stap die ik deed mij zelf af te vragen of ik ook onwetend mijn naaste en liefste betrekkingen in verlegenheid bracht, zo verbeeld ik mij dat ik zou doen in een dergelijk geval, nu meende meneer Dorrit aan het gesprek over dit pijnlijke onderwerp een einde te moeten maken door het ouderlijk gezag te doen gelden terwijl zijn wijsheid er tevens lering uit trok voor zijn kinderen lief je tot zijn jongste dochter ik verzoek je er verder over te zwijgen je zuster drukt zich wat sterk uit maar niet zonder zeer geldige aanleiding je hebt nu een hoge positie op te houden en jij niet alleen maar ik ook en wij allemaal allemaal en voor mensen die een hoge positie moeten ophouden maar vooral voor ons om redenen waarbij ik niet zal blijven stilstaan is het nodig achting af te dwingen wij moeten waken dag en nacht dat men ons de achting bewijzen die ons toekomt mensen die van ons afhankelijk zijn ha moeten op een afstand gehouden worden ons onderdanig zijn daarom is het nodig je niet bloot te stellen aan de opmerkingen van zulke mensen door hun de diensten die zij ons bewijzen moeten uit de handen te nemen ha hoog nodig hoe zou men dat in twijfel kunnen trekken pribje voor fennie dat is het abc van alles fennie zij haar vader met bombastische deftigheid met je voorlof en nu meneer klennem ik ben zo vrij te verklaren emi dat ik de gevoelens van je zuster niet deel dat wil zeggen niet en volle ten opzichte van meneer klennem ik voor genoeg me ermee die persoon a in het algemeen aan te zien voor een wel opgevoet man een wel opgevoet man ook wil ik niet vragen waarom die persoon zich in de tijd aan mijn gezelschap aan mij opdrong hij wist of kon weten dat mijn gezelschap gezocht was en zijn excuus mag wel licht zijn dat hij in mij eigenlijk een publiek persoon zag maar er waren omstandigheden in verband met mijn weinige bekendheid met meneer klennem heel gering inderdaad meneer Dordt begon zich op te winnen die het onkies van meneer klennem zouden doen zijn indien hij de betrekkingen met mij of met enig lid van mijn familie wedertrachten aan te knopen onder de bestaande omstandigheden indien meneer klennem kies genoeg is om het onbehoorlijke van zulke poging in te zien ben ik als wat zoenlijk man verplicht die kiesheid te erbiedigen maar indien meneer klennem zoveel kiesheid niet mocht bezitten zou ik geen ogen om te kunnen omgaan met iemand die zo dik huidig is in elk geval moet het blijken dat meneer klennem met gang onze iets meer te maken heeft oh mevrouw general de komst van genoemde dame die haar plaats aan de ontbijtafel in nam maakte aan het twistgesprek een einde enige ogenblikken later kondigde de courier aan dat de lijfknecht de beide kameniers de vier gitsen en de veertien meuleesels gereed stonden waarop het gezelschap het hospice verliet en de kabelkade gevormd werd meneer gohan stond op enige afstand met zijn sigaar en zijn potlood maar meneer blandois was aanwezig om de dames verwel te zeggen toen hij beleefd zijn slappenhoed afnam voor kleine dorrept vond zij die zwarte man met de lange mantel nog afstrik wekkender dan de vorige avond bij het licht van de hart maar aangezien haar vader en haar zuster gevlijd schenen door zijn hulde betoon vermeed zij het haar wand trouwend te tonen uit vrees dat haar geboorte in de gevangenis opnieuw voor de voeten zou worden geworpen even wel toen zij het ongelijke pad afdaalden en het hospice nog in het gezicht was keek zij meer malen om en zag dan telkens meneer blandois afstekende tegen de rook die als fijn goudkleurig kantwerk uit de schoor steen van het hospice opsteeg op een vooruitstekende punt staan om hen na te kijken lang nadat hij niets meer leek dan een zwart plekje in de sneeuw meende zij nog die valse glimlach die gebogen neus en die dicht bij elkaar staan de ogen voor zich te zien en zelfs toen het hospice uit het gezicht verdwenen was en dunne morgen wolkjes de pas in een sluier hulden schelen de spookachtige wegwijzers nog alle naar hem te wijzen maar evenals de sneeuw naar mate zijn minder koude streken bereikten langzamerhand wegsmold verdween blandois uit haar gedachten de zon werd weer warm het water van de bergstroopjes verschaf de weder en verfrissende dronk en nogmaals reden zij langs pijnbomen beekjes die tussen de rotsen voortkabelden groene hoogten en dalen en de houten chalets van een zwitsers landschap nu en dan was het pad breed genoeg om twee aan twee te rijden en reed Amy naast haar vader en wanneer zij hem dan bekeek zoals hij daarvoor treedt in een mooie pelsjas rijk en met veel bedienden zag hoe zijn ogen zich voorlustrden in het schone landschap en bedacht dat nu geen hoge muren met scherpe ijzeren punten hem het vrije uitzicht meer belemmerden dan voelden zij zich meer dan gelukkig want de brede zwarte schaduw die over zijn leven had gehangen was verdwenen haar oom had die schaduw in zover afgeworpen dat hij de klederend roeg die men hem gaf nu en dan een offer aan het fatsoen der familie bracht door zich te wassen en zich overal heen mee te laten nemen met de blijdschap van een goede huisdier als of hij wilde te kennen geven dat lucht en beweging hem goed deden in alle opzichten op een na niet hij zich bestralen door het licht dat van zijn broeder uit ging hij verheurde zich in de grootheid de rijkdom de vrijheid de gewichtigheid van zijn broeder maar hij dacht daarbij nooit aan zichzelf stil en teruggetrokken van aard als hij was had hij geen behoefte om te praten als hij zijn broeder hoorde spreken geen verlangen om bediend te worden zodat de bediende zich geheel aan zijn broeder konden wijden de enige merkbare verandering die uit hem zelf voort sprood was een wijziging in de verhouding tot zijn jongste nichje elke dag wies die aan tot grote achting een zeldzaam verschijnsel bij een zoveel oudere man tegenover een jong meisje maar eigenaardiger nog was de geschiktheid die hij daarbij aan de dag legde bij gelegenheden die je vrouw fennie aandeling gaven om eens en vooral iets te verklaren nam hij de volgende waar om zijn grijze hoofd te ontbloten voor zijn jongste nichje haar te helpen bij het op of afstijgen of in het rijtuig of bij wij zij haar andere kleine diensten maar altijd met de grootste eermiet toch leek het nooit misplaatst of overdreven want hij legde en grote eenvoud en hartelijkheid bij aan de dag en het geschieden altijd spontaan en in grote oprechtheid ook wilde hij nooit zelfs niet op zijn broeders verzoek voor haar bediend of geholpen worden altijd en overal liet hij haar voorgaan zo zeer was hij erop gesteld dat haar de nodige eer bewezen werd dat hij op deze zelf de tocht van de grote sind bernard naar beneden plotseling hevig uitvoer tegen de palvernier die verzuimde haar stijgbeugel vast te houden toen zij vlak in zijn nabijheid afsteeg op zijn kopper gemel ezel op de kerel indrenden en hem in het hoek duwde tot grote verbazing van het gehele gezelschap zij vormden een zeer voorname gezelschap en de hotel houders aan baden en bijna overal waar zij kwamen was hun voornameheid al vooraf gegaan in de persoon van de courrier die zich kwam overtuigen of de kamers wel in orde waren in de eerste plaats het salon hij was de herout in de familie processie dan kwam de grote reiswagen met meneer dorrit misdorrit mis Amy dorrit en mevrouw general binnenin een paar dienstboden achterop en bij mooi weer Edward dorrit esquire op de bok daarop volgde een kleine ruituig met vrederik dorrit esquire en een lege plaats voor Edward dorrit esquire tenzij het mooi weer was eindelijk de bagagewagen met de rest van het bediende personeel de grote bagage en zoveel stof en slijk door de beide andere voertuigen opgeworpen als hij bergen kom daar prijkten de drie voertuigen met hun inhoud voor het grootste hotel van martin die het eerste station na hun bezoek aan de grote zin bernard het was in het volle reisseizoen zodat er nog meer voertuigen waren van de opgelapte italiaanse vertura af een houten bak op wielen met een tweede bak zonder wielen er overheen tot het eleganste engelsen rijdtuig toe meneer dorrit wachten hier een verrassing een derd door hem besproken kamers was nog bezet door twee reizigers de hotelhouder de hoed in de hand beswoerde courier dat hij een ongelukkig sterveling dat hij wanhopend diep bedroefd was dat hij het ellendigste ongelukkigste wezen op aarde was en het hoofd had van een houten varken hij hadde de toestemming niet toe moeten geven maar die deftige dame had hem zo vuurig gesmeekt haar die kamer af te staan om er het middagmaal te gebruiken voor een half uur maar dat hij gezicht was het halve uur was nu voorbij de dame en haar geleider waren aan het dessert met een kleintje koffie de nota was voldaan de paarden waren besteld zij zouden onmiddellijk vertrekken maar een lelijke grill van het noodlot had bewerkt dat zij nog niet weg waren de verontwaardiging van meneer dorrit toen hij deze verontschuldiging hoorde zich op de trap omkeerde is niet te beschrijven de waardigheid de familie was aangeramd hij was uiterst fijn gevoelig op het punt van de waardigheid van zichzelf en zijn familie hij ontdekte de toelegg om er één aanval op te doen voordat iemand haar iets van bespeurde zijn leven was een voortdurende marteling want hij voelde altijd het ontleed mist kerven aan zijn fatsoen is het mogelijk meneer zei hij met een kleur als vuur dat u ha de vermetelheid gehad heeft een derdormij bestelde kamers aan een ander af te staan einde van het eerste deel van hoofdstuk 3 vervolg van het derde hoofdstuk van deel 3 van kleine dorrit van Charles Dickens vertaald door AG van Trigt deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Marcel Koenders duizendmaal pardon de hotelhouder voelde zich diep ongelukkig dat hij voor die bijzondere lieftallige dame bezweken was hij smeken monsigneur zich toch niet zo op te winden hij bad monsigneur omgenade als monsigneur de onuitsprekelijke goedheid wilde hebben zich te vergenoegen met het andere salon dat speciaal voor hem was gereserveerd vijf minuten langer niet dan was alles weer in orde nee meneer antwoorden monsigneur ik zal van geen enkel salon gebruik maken ik zal hier vandaan gaan zonder iets te gebruiken ik wil geen voet in uw huis zetten hoe durft u zo iets te doen wie ben ik dat u mij anders behandelt dan andere gentlemen helaas de hotelhouder ribet hele al tot getuigen dat monsigneur de beminnelijkste de gewichtigste de achtenswaardigste de meest geëerde persoon was die hij ooit in zijn hotel gehuisvest had indien hij onderscheid maakte tussen monsigneur en andere gentlemen dan deed hij dit omdat monsigneur voornamer edelmoediger beroemder en meer bemint was dan die anderen hoe kunt u dat zeggen meneer antwoorden door het winst drift nog lang niet bekoeld was u hebt mij beledigd u hebt mij opzettelijk beledigd hoe durft u dat doen geef opheldering rechtvaardige hemel hoe kon de arme man nog meer opheldering geven er viel niets meer op te helderen hij kon alleen voor onschuldigingen aanbieden en de overbekende grootmoedigheid van monsigneur in roepen ik zeg u meneer antwoorden meneer door het zielend van toren ik zeg u dat u ha onderscheid maakt tussen mij en andere gentlemen van voortuin en naam ik vraag u ha wie u daartoe het recht geeft wie geeft u het recht antwoord mij meneer geef opheldering zeg mij waarom de hotelhouder verzocht nederig meneer de courier onder het oog te mogen brengen dat monsigneur anders zo afabelen zich zonder reden zo boos maakte er was geen waarom alleen die zeer innemende hoogst voorname dame zwijg reed meneer door het zwijg ik wil geen woord meer horen over die innemende hoogst voorname dame ik wil ook van u niets meer horen zie deze familie aan mijn familie veel fatsoenlijker en voornamer dan welke dame ook u hebt deze familie achterloos behandeld onbeschaamd bent u opgetreden tegen deze familie ik zal u ruineren ha laat de paarden voorkomen laat weer op ik zet geen voet in het hotel van die man niemand had zich in de twist gemengd het waardoor het esquire kennis van de fransen spreektaal schoot daartoe tekort en ook de dames hadden daarvan nooit haar voortgemaakt je vrouw fenny echter begon nu haar vader te ondersteunen en dat deed zij door met grote bitterheid in haar eigen taal te verklaren dat smans onbeschaamdheid het bepaalde doel had om de familie te beledigen dat zij het van het grootste belang achten hem door welke middelen dan ook te dwingen de reden op te geven waarom hij onderscheid maakte tussen hem en andere rijke families zij zelf kon zich onmogelijk voorstellen wat de reden van zoveel onbeschaamdheid zijn kon maar een reden moest er zijn en die moest met hem desnoods uit zijn mond trekken al de gidsen mel ezeldrijvers en landervanters op het voorplein hadden zich voor één der partijen verklaard en het maakt de grote indruk op hen toen de courier nu begon de rijtuigen naar buiten te brengen met de hulp van een dozein mensen aan elk wiel werd die dan ook spoelig en met veel wij bewerkstelligd en toen begon het opladen in afwachting van de paarden die uit het posthuis moesten komen in tussen stond het rijtuig van de innemende en zeer deftige dame al ingespannen gereed terwijl de hotelhouder naar binnen was gegaan om haar de moeilijkheid waarin hij geraakt was mede te delen na enige ogenblikken kwam hij met de dame en de haar vergezellende heer de trap af en wees hun met de hand de in zijn waardigheid gekwetste meneer door het aan neem hij niet kwalijk zijde heer terwijl hij de dame liet staan en zich en weg baande naar de belederde familie ik houd niet van veelwoorden en van lange uitleggingen maar deze dame hier is vreselijk bang voor standjes lady eigenlijk mijn moeder verzoekt mij u te zeggen dat zij hoopt zonder standjes hier van daam te zullen gaan meneer door het nog heigend van drift over de aangedaanen belediging groeten de heer en ook uit de verte de dame maar stijf en onverzettelijk nee maar werkelijk zeg oude jongen luisterens op deze wijze deed de jeugdige gentleman een beroep op etward door het squire die hij tot zijn grote verlichting nu kon aanspreken laat ons samen trachten de zaak in het reinen te brengen mijn moeder is zo vreselijk bang voor standjes etward door het squire die bij een knoop van zijn jas apart genomen werd keek de vreemde heer aan met een gezicht als of hij een groot diplomaat was en zij ja ziet u als mijn ergens kamers besproken heeft en men vindt die door andere bezet dan is dat verre van aangenaam dat is het ook niet antwoorden de ander dat begrijp ik ik geef het toe maar laten wij samen trachten de zaak in het reinen te brengen en vooral geen standjes die vent kan het heus niet helpen het is helemaal de schuld van mijn moeder zij is een bewondermswaardig mooie vrouw zonder malacuren goed opgevoed ook zij was die vent is slim af wont hem gewoon om haar vinger als dat het geval is begon het wat door het squire waarachter ik bezweren het u dat is het geval waarom zij de ander weer tot de hoofdzaak komende waarom dan standjes etmund zij de ledie naar haar zoon toekomende ik hoop dat je tot genoegend van deze gentleman en zijn familie uitgelegd hebt of nog uitlegd waarom de hotelhouder geen schuld heeft zeker zeker mama ik praat me lang en etward gedurende enige seconden door dringend aankijkende kreeg hij plotseling een opwelling van vertrouwelijkheid en zij niet waar oude jonge nu is alles in het reinen ik weet niet zij de ledie bevallig na de tredende in de richting van meneer door het senior of het niet beter geweest zou zijn als ik dadelijk zelf u de verzekering gegeven had dat ik alle gevolgen van het in gebruik nemen van de door u bestelde kamer om daarin even het middagmaal te gebruiken voor mijn rekening genomen had ik had de wettige eigenaar niet zo spoedig terug verwacht en wist ook niet dat hij al terug was anders zou ik mij gehaast hebben de kamer die mij niet toe kwam te ontruimen en zelf op heldering gegeven en voor onschuldigingen aangeboden hebben ik vertrouw met deze verklaring plotseling bleef de dame steken en keek sprakeloos van verbazing door haar ooglas naar de beide jevrouw en door het op hetzelfde ogenblik stak je vrouw fennie op de vorige ontstaande van een schilderachtige hul gevormd door de familie de rijtuigen en het bedienden personeel van de familie haar arm door die van haar zuster en dwong haar op de plek waar zij stond te blijven terwijl zij met de andere hand een druk gebruik van haar waaien maakte en zo onverschillig mogelijk langs de vreemde dame heen keek de dame die spoedig haar verbazing te boven was het was mevrouw merdel en die liet zich niet spoedig uit het veld slaan ging voort met de zeggen dat zij hoopte met deze verklaring en voor onschuldiging alles weer goed gemaakt te hebben en beval de welnevende hotelhouder in de grunst van de familie aan die hij zo in alle opzichten waardig was meneer dorrit voor wie dit alles als wier ook was op het altar van zijn waardigheid antwoorden zeer minzaam zegende dat zijn bedienden ha de paarden zouden terugzenden en hij zou vergeten wat er was voorgevallen dat het ging hij als een belediging had opgenomen nu als een eer door hem beschoud werd op deze woorden boog de boezem zich voor hem en de eigenaaressen die haar gelaad trekken op merkwaardige wijze in haar macht scheen te hebben groeten de zusters met een innemend glimlachje als jonge dames van voortuin die een zeer gunstige indruk op haar maakte en die zij nog nooit de eer had gehad te ontmoeten veneer sparkler daarin tegen even verbaasd als zijn moeder komt niet zo spoedig van zijn verbazing bekomen en bleef het daar vreel net fennie op de voorgrond strak aanstaan op de waarschuwing zijn moeder dat zij vertrekken moesten en op haar verzoek om haar een arm te geven opende zich zijn lippen maar hij bracht geen geluid voort en toen hij voor het portier stond was zijn houding nog zo stijf dat het een kunstjuk geweest zou zijn hem zo ver voorover te buigen als nodig was om hem naar binnen te krijgen indien de moeder die er al in zat hem niet een ruk had gegeven nauwelijks was hij binnen of het kussentje voor het kleine venstertje achter in het rijtuig verdween en zijn oog nam de plaats ervan in daar bleef het zo lang zo'n klein voorwerp te onderscheiden was wij licht nog langer kijkende als een kabel jauw waar aan iets bijzonder merkwaardig is overkomen als een slecht geschilderd oog in een groot medaillon deze ontmoeting was voor mis fennie zo bijzonder aangenaam en gaf haar zoveel reden om er met een gevoel van triomphe aan te denken dat haar humor er zeer door werd verzacht toen de processie de volgende dag weer in beweging ging nam zij met grote opgewektheid haar plaats weer in en legde zoveel vrolijkheid aan de dag dat mevrouw general haar bijna verbaasd aangekeken kleine door het was blij dat niemand iets op haar aan te merken had en dat fennie zo vrolijk was maar haar rol in de processie was een zwijgende en een pijnzende tegenover haar vader gezeten in de reiskoets dacht zij aan de kamer in de marshalsie en dan leek haar tegenwoordig bestaan een droom alles wat zij zag was nieuw en wonderlijk maar voor haar was het niet de werkelijkheid het leek haar toe als of al die visionen van bergen en schilderachtige landstreken eerder ogenblik konden verdwijnen en het rijdt haar plotseling een hoek zou omslaan en voor de poort van de marshalsie stilhouden het was haar zo vreemd niet te behoeven te werken maar niet half zo vreemd als dat zij daar nu maar in een hoekje gedoken zat zonder aan iemand te behoeven te denken zonder plannen te behoeven te maken of iets te verzinnen zonder voor iemand dan alleen voor zichzelf te behoeven te zorgen maar het vreemd zijn was de ruimte die haar nu van haar vader scheiden een ruimte waarin anderen zich bewoogen om hem te bedienen en zij nooit komen mocht in het eerst was dit haar even vreemd als de bergen zelf zodat zij er zich niet in kon voegen en haar oude plaats in zijn haar bijheid wilde behouden maar toen had hij haar eens onder vier ogen genomen en voorgehouden dat mensen die een hoge positie in de maatschappij in nemen onvoorwaardelijke achting van hun onderhebbende moeten eisen en dat het onverenigbaar zou zijn met die achting wanneer de dochter uit de laatste tak der dorts van dorsetjar zich onledig hield met de werkzaamheden van een kamerdinaar daarom lieve was de vaderlijke vermaning moet je eraan denken dat je nu een dame bent en je als een dame moet gedragen met gepaste trots en je moet onthoudend van dingen die tot ongepaste en onaan gename opmerkingen zouden aanleiding geven en zonder tegenspraak had zij gehoorzaamd en nu zat zij dan in een hoekje van het wilderig ingerichte rijtuig de kleine vroeger zo werkzame handjes gedulde gevouwen in haar schoot weggehaald van haar ouders tandplaats in het leven waarop haar voet nog even had getalmd van haar nieuwe standplaats af leek alles wat haar omringde onwaar hoe verrassender de toenelen die zij voor zich zag hoe meer ze leken op het onwerkelijke in haar eigen innerlijk leven wanneer zij de ledige plaatsen naging die daarin achtergebleven waren de simplonpas de afgronden de donderende water vallen de prachtige weg het gevaar dat een los wiel of een misstap van een paard of een meulezel de dood komt veroorzaken het afdalen in italië de eerste blik in dit prachtige land toen de berg engte al weider en weider de bergen zelfen al lager en lager werden alles geen haar een droom toe alleen de oude vuile marseltie was werkelijkheid nee ook de oude marseltie schudde op haar grondvesten want zij vertoonde zich in haar droom zonder haar vader zij kon zich niet voorstellen dat de gevangenen nu toch liepen te landen vanten op het binnenplein dat de lage kamers toch nog alle bewoond waren dat de hoofdzipier nog altijd mensen in en uit liet en toch wist zij dat het zeker nog zo zou zijn die oude poort zij moest er zelfs nog aan denken toen de familie voor enige maanden in venetie een oud parleis gehuurd had wel zesmaal zo groot als de hele marseltie aan het kanaal granden en zij daar op haar eigen balkon zat met andere balkons beneden zich maar geen enkele boven het was een balkon van door de tijd zwart geworden steen en kleine door het voelde zich heel klein wanneer zij over de met kussens beleggde rand naar beneden keek geen plekje beviel haar avond zo goed als dit en de mensen die in grondbos voorbij voeren begonnen haar al te kennen en zijden daar heb je dat kleine engelse meisje dat altijd alleen zit zulke mensen bestonden eigenlijk niet voor het kleine engelse meisje zij kenden ze niet zij keek maar naar het ondergaan van de zon naar de lange linie van perper en rood en de vlammen gloed hoog aan de hemel die alle gebouwen zo warm kleurde en verlichte dat het scheen als of hun zware muur door schijnt waren en het licht van binnen kwam zij bleef daarnaar zitten kijken tot de gloed was uitgeblust en dan na een blik op de voorbijvarende gondels op weg naar muziek en dans sloeg zij de ogen op naar de stern hadden die vroeger ook zo voor haar geschitterd gek dat zij nu weer aan die poort dacht ja zij dacht weer aan die oude poort en zag zichzelf zitten in het holle van de nacht en Maggie's hoofd op haar schoot allerlei tonelen uit die tijd en uit allerlei andere tijden van haar gevangenis leven kwamen naar voor de geest en dan leunde zij over de rand van het balcon en keek over het water als of die herinneringen daar op de bodem lagen en zij moest wachten tot het kanaal droogliep en de oude gevangenis de oude kamer de oude bewoners en bezoekers weer zouden terugkeren alles blijvende werkelijkheid waarin niet de minste verandering was gekomen einde van hoofdstuk 3 van deel 3 veer de hoofdstuk van deel 3 van kleine dorrit van Charles Dickens vertaald door a.g. van tricht deze librief opname is vrij van uteursrechten opname door Marcel Koenders een brief van kleine dorrit waarde meneer klennem ik schrijf u deze brief op mijn eigen kamer in venetie menende dat u wel blij zult zijn iets van mij te horen maar u kunt niet zo blij zijn als ik nu ik u schrijf want alles om u heen is hetzelfde gebleven als altijd u mis niets ten zij mij maar dan toch maar heel zelden en voor een kort ogenblik terwijl in mijn leven alles veranderd is en ik zo heel veel mis toen wij in Zwitserland waren dat al jaren geleden schijnt of schone pas enige weken is ontmoette ik de jonge mevrouw gohlen evenals wij op een bergtocht zij vertelde mij dat zij heel wel en heel gelukkig was en verzocht mij u hartelijk te bedanken en te zeggen dat zij u nooit zou vergeten zij was heel vertrouwelijk met mij en ik kreeg dadelijk een warm gevoel voor haar hoe kan het anders zo mooi en hartelijk schepseltje iedereen moet haar wel lief hebben ik hoop dat u u terwille van me vrouw gohlen niet ongerust zult maken u vertelde mij dat u belang in haar stelt als een trouw vriend wanneer ik hierbij voeg dat ik wel wenste dat zij met iemand getrouwd was die beter bij haar paste meneer gohlen schijnt haar erg liefde hebben en natuurlijk heeft ze hem ook heel lief maar hij lijkt mij niet ernstig genoeg ik bedoel niet in zijn liefde ik bedoel over het geheel ik kon niet nalaten te denken dat als ik me vrouw gohlen was wat zou ik moeten veranderen er ik zo werd ik mij erg eenzaam en verlaten zou voelen bij gemis aan iemand die met een ernstig en standvastig karakter ik geloof ook dat zij dit hoewel onbewust voelt maar u moet u niet ongerust over haar maken zij was heel wel en heel gelukkig en mooi ik hoop haar over enige tijd weer te ontmoeten en heb haar eigenlijk al enige dagen geleden verwacht ter wille van u zal ik altijd een goede vriendin voor haar zijn beste meneer klennen ik kan u niet genoeg zeggen wat een vriend u voor mij geweest bent toen ik geen andere vrienden had niet dat ik er nu wel heb oh nee ik heb er geen een u zou dat toch niet kunnen begrijpen maar ik moet er altijd aan denken en zal het niet meer vergeten ik zou wel eens willen weten toch is het maar beter dat niemand mij schrijft hoe ploornis en zijn vrouw het maken en of het zaakje dat mijn beste vader voor hen kocht nu ook goed gaat en of oude nendi nu gelukkig is en bij hen en de kleinkinderen inwoont en zijn oude liedje zingt ik kan mijn tranen bijna niet inhouden wanneer ik denk aan mijn arme meggie en aan de leegte die zij gevoeld moet hebben in de eerste dagen zonder haar moedertje al weet ik hoe lief iedereen voor haar is wilt u haar mijn goed te doen en haar vertellen dat zij zeker niet zoveel verdriet van onze scheiding kan hebben als ik en wilt u hun allen vertellen dat ik iedere dag aan hen denk en ik hun in mijn hart altijd trouw blijf oh als u een zwist hoe trouw dan zout u mij misschien wel beklagen omdat ik nu zo ver weg ben en zo deftig moet zijn het zal u zeker genoegen doen te horen dat mijn beste vader heel gezond en deze geheel veranderde levenswijze blijkbaar een segend voor hem is dat hij een heel ander mens is geworden dan in de tijd toen u hem leerde kennen ook mijn oom doet dit leven blijkbaar goed al klaagde hij nooit even min als hij nu juicht fanny is heel elegant vlug en handig het gaat haar zo goed af een dame te zijn zij heeft zich verwonderlijk vlug in onze nieuwe omstandigheden geschikt dit herinnert mij dat ik er mij niet zo gemakkelijk in kan vinden en ik er aan van hoop of ik dat wel ooit zal kunnen leren me vrouw general is altijd bij ons en wij spreken frans en italiaans en verder doet zij wat zij kan voor ons als ik zeg wij spreken frans en italiaans dan bedoel ik dat zij dat doen ik ben er te traag voor en kan het niet leren zodra ik zelfs maar tracht mijn gedachten in te spannen gaan ze weer in de oude richting maak ik me weer bezorgd over de uitgaven van de volgende dag en over mijn beste vader en over mijn werk en dan herinner ik mij met schrik dat die zorgen niet meer nodig zijn en dat is nog zo nieuw en komt mij nog zo ongelooflijk voor dat ik er weer van aan het malen raak ik zou onmogelijk de moed hebben kunnen vinden dit aan iemand anders dan aan u te vertellen en met al deze vreemde landen en wonderbare dingen is het al net hetzelfde ze zijn heel mooi en ik ben er verbaasd over maar ik ben mijzelf niet genoeg meester ik bedoel en ik weet niet of u mij begrijpen zult niet vertrouwt genoeg met mijzelf om er zo van te genieten als ik misschien wel zou moeten wat ik vroeger heb gekend vermengt er zich in mijn gedachten op zulke zonderlinge wijze mee zo had ik toen wij tussen de bergen waren telkens het gevoel ik durf het bijna niet vertellen zelfs aan u niet beste meneer klennem omdat het zo bespotelijk is alsof de marschel zie achter één of andere grote rots tevoorschijn komen of wel alsof de kamer van mevrouw klennen waar ik zo dikwels heb zitten werken en u voor het eerst zag achter een sneeuwtop voorborgen lag herindert u u die avond toen ik met meggy bij u in koffenkarn kwam ook uw kamer heb ik zo vaak voor mij menen te zien het was als of ze met onze koets mee reed want telkens wanneer ik uit het portierraam keek zag ik ze weer oh die nacht wij waren buiten gesloten en moesten bij het hek blijven zitten en rond wandelen tot het licht werd wanneer ik nu hier op mijn balkon zit kijk ik dikwels op naar de stern en verbeeld mij dat ik weer met meggy buiten gesloten ben en zo is het ook met allerlei mensen die ik in engeland achter liet wanneer ik nu en dan eens in een gondel zit moet ik telkens naar andere gondels kijken als of ik hoop daarin oude kennisen te zullen zien ik zou het erg prettig vinden ze te zien maar ik geloof niet dat ik in het eerste ogenblik er verbazen zou zijn wanneer ik zo aan het fantaseren ben verbeeld ik mij al die oude vriendelijke gezichten op bruggen of kamen of achter rotsen te zien nog een andere moeilijkheid doet zich voor die u vreemd zal toeschijnen aan iedereen moet ze vreemd toeschijnen en ze doet dat zelfs aan mij ik heb zo dikwels dat oude droevige gevoel van medeleiden voor hoe hij ook veranderd is en hoe on uitsprekelijk gelukkig en dankbaar ik daarvoor ook ben dat oude droevige gevoel van medeleiden komt soms met zoveel kracht bij mij boven dat ik behoefde heb om de armen om zijn hals te slaan hem te vertellen hoe lief ik hem heb en een poosje met het hoofd tegen zijn borst te schrijven ik moest blij zijn gelukkig en trots ik weet dat ik aan deze behoefte niet moet toegeven hij zelf zou het niet goed vinden fanny zou boos zijn en mevrouw general verbaasd en daarom bedwing ik mijzelf maar terwijl ik dat doe moet ik strijden tegen het gevoel dat er een grote afstand tussen ons is ontstaan en hij omringt als hij is van bedienden en ondegeschikten zich toch eenzaam moet voelen en naar mij verlangt beste meneer klennen ik heb veel over mijzelf geschreven maar toch moet ik daarmee nog voortgaan anders zou het geen ik het meest verlangde te schrijven achterwege blijven in deze gebrekkige brief bij al de dwazen gedachten die er in mij opkomen en die ik zo vermetel ben aan u mee te delen omdat ik weet dat zo iemand u ze zult kunnen begrijpen en u ook toegevende voor mij zijn zult dan ieder ander indien u dat niet kunt bij al die gedachten is er één die mij bijna nooit nee nooit verlaapt en wel deze zou meneer klennen soms in een ernstig uurtje nog wel eens aan mij denken ik moet u zeggen dat deze vraag mij van het ogenblik af waarop ik uit Engeland vertrokken ben heeft bezig gehouden zodat ik er verlang die opgelost te zien ik ben zo bang dat als u eens aan mij denkt u mij voor u zult zien in een andere licht als een andere dan ik altijd geweest ben oh doe dat niet ik zou dat niet kunnen dragen het zou mij ongelukkiger maken dan u u kunt voorstellen ik zou geen gelukkige uur meer hebben als ik geloven moest dat u aan mij dacht op een manier die mij verder van u zou afbrengen dan ik was toen u zo goed voor mij waard ik bid en smek u nooit aan mij te denken als aan de dochter van een rijke vader dat u mij altijd voor u zult zien in dezelfde armoedige kleding en omstandigheden als waarin u mij hebt leren kennen dat u altijd aan mij zult denken als aan het kleine havenloze meisje dat u met zoveel tederheid in bescherming naamt weer natte voeten tent gevolgen van de versleten schoenen u bij de hart hebt gedroogd dat u wanneer u nog aan mij denkt aan mij en aan mijn trouwe genegenheid en onuitwisbare dankbaarheid denkt onverandert en altijd als aan uw armen kind kleine dort PS over mevrouw gohwan moet u u verstrekt niet ongerust maken haar eigen woorden waren heel gezond en heel gelukkig en mooi einde van hoofdstuk 4 van deel 3 vijfde hoofdstuk van deel 3 van kleine dorrit van Charles Dickens vertaald door AG van tricht deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders de familie was een maand in veneetzie toen meneer dorrit die met allerlei graven en markt kiezen op goede voet was en maar heel weinig ledige tijd had een uur vaststelde waarop hij op zekere dag een bespreking wensen te hebben met mevrouw general toen het bewuste uur op die dag aangebroken was zond hij tinkler zijn lijf bediende naar de vertrekken van mevrouw general die ongeveer een derde van de marshalsie besloegen om die dame zeer beleefd te verzoeken meneer dorrit wel een onderhoud toe te staan aangezien het uur van de voormiddag was waarop de leden van de familie allen in hun eigen vertrekken de koffie gebruikten ten einde zich voor te bereiden tot het dejunee dat in een schaduw rijke hal gebruikt werd die in vroegere dagen zeker prachtig geweest maar nu bezwang het was met allerlei uit het water opstijgende dampen en bovendien heel somber kon de bediende tot mevrouw general worden toegelaten de afgezand vond haar staande op een klein vierkant karpet zo ontzachelijk klein in vergelijking met de afmetingen van de stenen of marmeren vloer dat het leek als of zij het daar neergelegd had om een paar schoenen te passen of als of zij in het bezit gekomen was van het betoverde stuk tapijt door een van de drie prinsen uit de duizend en één nacht voor veertig beursen gekocht en juist op dit ogenblik daarin was overgebracht naar dit paleis waarmee de het volstrekt niet in verband stond aangezien mevrouw general de afgezand antwoorden dat zij bereid was ogenblikkelijk mee te gaan naar meneer dorreth die in overgrote galanterie had voorgesteld bij haar te komen wie op hij de deuren open en geleiden haar ter audiëntie het was een hele wandeling van mevrouw generals vertrekken uitkomende op een oude zijstraat met een laag griezelig bruggetje en het uitzicht op gevangenisachtige gebouwen waarvan de muren duizenden vlekken en strepen vertonen als of elke opening eeuwelang tranen van roest had het doorgelaten naar die van meneer dorreth met zoveel vensters als een engels herenhuis in front een heerlijk uitzicht op prachtige kerken waarvan de spitsen tegen de blauwe hemel afstaken en die door het water weerkaatst werden zacht gemurmel van het kanaal kranden dat er lang stroomde en waarin de gondels en gondeliers lagen te wachten tot het hem behagen zou hen te ontbieden slaperig dobberende in een klein woud van palen meneer dorreth in een vrije kamer japon en een sierlijk kalotje op uit de pop die zolang geslapen en haar tijd te midden van de medegevangenen afgewacht had was een zeldzame kapel gekropen stond op en ging mevrouw general tegemoet een stoel voor mevrouw general een gemakkelijker stoel man wat doe je wat denk je wat doe je toch ga nu maar heen ik heb de vrijheid genomen mevrouw general geen kwestie van filmen vrouw general in ik ben geheel tot uw dienst ik had mijn koffie al gebruikt ik heb de vrijheid genomen hernam meneer dorreth met de kalme waardigheid van iemand die niet terecht gewezen behoefte woorden het voorrecht te verzoeken van een vertrouwelijk onderhoud met u omdat ik mij een weinig ongerust maak over mijn jongste dochter u zult wel opgemerkt hebben mevrouw general dat mijn dochters in aandacht zeer uiteen lopen waarop mevrouw general de gehandschoenen zij toch altijd handschoenen zonder een plooitje of rimpel over elkaar legden en antwoorden zeer uit een mag ik zo vrij zijn uw opinie te vragen over beiden fanny antwoorden mevrouw general heeft een vast karakter en veel zelfvertrouwen Amy volstrekt niet volstrekt niet oh mevrouw general vraagt dat eens aan de stenen en de trahlies van de marshalsie oh mevrouw general vraagt dat eens aan de neister die haar onderricht gaf aan de dansmeester die haar zuster leerde dansen oh mevrouw general mevrouw general vragens aan mij haar vader hoeveel ik haar schuldig ben en luister naar het geen ik u vertellen zal van het leven van dit schepseltje dat van haar vroegste jeugd af is geminnigd niets van dit alles kwam er in het hoofd van meneer door het op hij keek mevrouw general aan die daar in haar gewone correcte houding op de bok van haar staatsiekoets zat en zij op de toon van een grootdenker dat is waar mevrouw ik hoop niet verkeerd begrepen te worden hernam mevrouw general er is in fanny ook nog zeer veel te verbeteren maar de materialen daar toe zijn aanwezig misschien zelfs wel wat veel zou het u zo goed willen zijn mevrouw general u een weiner een duidelijker uit te drukken ik begrijp niet goed dat mijn oudste dochter te veel materiaal zou hebben wat bedoelt u met materiaal fanny antwoorden mevrouw general vormt zich nog te veel opinies de volmaakte welge maniertheid eist dat men zich geen opinies vormt en die in elk geval nooit uit uit vrees zelf in volmaakte welge maniertheid tekort te schieten haast de meneer door het zicht te antwoorden u hebt ongetwijfeld groot gelijk mevrouw general op haar gewone onaandoenlijke koude toon antwoorden mevrouw general dat geloof ik wel het zal u echter wel bekend zijn mijn waarde mevrouw hernam meneer doort dat mijn dochters het ongeluk hebben gehad haar diep betreurde moeder op serieur de geleefdheid te verliezen en zij aangezien ik eerst op gevoordede leeftijd als erf genaam van mijn goederen ben erkend vergelijkende wijze gesproken arm warm en met mij of schoon altijd als gentleman in afzondering hebben geleefd ik verliees deze omstandigheid geen sins uit het oog verklaarde mevrouw general mevrouw hernam door het wat mijn dochter fanny betreft onder u leiding en met zulke een voorbeeld voortdurend voor ogen mevrouw general sloten ogen zie ik de toekomst met vertrouwen tegemoet er is aanpassingsvermogen genoeg in fanny's karakter maar over mijn jongste dochter maak ik mij inderdaad ongerust ik moet hier echter onmiddellijk bijvoegen dat zij altijd mijn gunsteling is geweest een dagelijke voorliefde is dikwels onverklaarbaar meende mevrouw general ha zeker zeker stemde door het toe wel nu mevrouw general het spijt mij meermalen te moeten opmerken dat emi doet als of zij om het maar openhardig te bekennen als of zij niet tot de onze behoort het kan haar blijkbaar niet schelen om met ons uit te gaan zij voelt zich in het leven dat wij hier leiden niet op haar plaats onze smaken komen niet overeen met de haren kortom eindigde hij met de deftigheid van een rechter die een vondersveld er is iets in emi dat niet aanrichtig is mogen we misschien even onderstellen zijn mevrouw general haar pensieltje met vernis tevoorschijn halende dat dit wel licht is toe te schrijven aan de nieuwheid van haar positie pardon mevrouw merkte door het bijna boos aan de dochter van een gentleman hoewel een gedeelte van zijn leven ver van vermogend natuurlijk vergelijkende wijze gesproken en hoewel zij zelf is opgevoed in afzondering behoeft toch haar tegenwoordige positie niet zo heel nieuw te vinden zeer waar zijn mevrouw general zeer waar daarom mevrouw nam ik de vrijheid hij legde de nadruk op deze aanhef als of hij zowel devend mogelijk wilde te kennen geven dat hij niet meer tegen gesproken wensen te worden nam ik de vrijheid u dit onderhoud te verzoeken ten einde u dit punt onder de aandacht te brengen en u raad in te winnen meneer dorrit antwoorden mevrouw general ik heb sinds wij hier zijn al verschrijdende malen met emi het aankweken van welgemaneerdheid in het algemeen besproken zij heeft mij doen kennen dat alles wat zij in venezia zag haar buitengemeen verbaasde ik heb haar geantwoord dat men zich in het algemeen niet zo moet verbazen ik heb haar haar opgewezen dat de beroemde heer ustase de klassieke toerist er niet veel mee opheeft en volgens hem een vergelijking van realto met west minster en black frayers bridge zeer in het nadeel van eerst genoemde uitvalt ik behoef er niet bij te voegen dat mijn argumenten heel weinig succes hadden u bewijst mij de eer mij raad te vragen maar het komt mij voor indien ik wel zult u mij wel willen vergeven dat meneer dorrit altijd een grote invloed gehad heeft op het gemoet van anderen mevrouw antwoorden dorrit ik heb aan het hoofd gestaan van een grote gemeenschap het is zeer juist wat u onderstelt ik heb lang een zeer invloed rijke positie bekleed het verheurt mij mijn vermoedens zo bevestigd te zien dit versterkt mij in mijn vertrouwelijke raad dat u zelf eens met emi moet spreken en haar uw opmerkingen en wensen kenbaar maken aangezien zij uw meest geliefd kind en ongetwijfeld zeer aan u gehecht is is het te waarschijnlijk dat zij geheel onder uw invloed zal komen ik heb die raad van uw verwacht mevrouw zij dorrit maar a was er niet zeker van of ik mij wel op mijn terrein mocht begeven meneer dorrit zij mevrouw general op de wellewenste toon oh laat u dat niet weer houden dan zal ik haar naar ter stond verzoeken hier te komen zij dorrit naar de schelg grijpende verlangt meneer dorrit dat ik hier blijf in duw nu geen andere bezigheden hebt volstrekt niet zo ontving dan tinkler de opdracht jevrouw emis kamernieuw op te zoeken en haar op te dragen jevrouw emi mede te delen dat meneer dorrit haar in zijn eigen kamer verlangde te spreken terwijl dorrit deze opdracht aan tinkler gaf keek hij hem gestreng aan en hield hem zolang hij in de kamer was scherp in het oog uit lauter wand trouwen dat hij iets zou doen of zeggen strijdig met de waardigheid de familie want dorrit was er niet geheel zeker van of tinkler niet op de hoogte was van zijn vroegere wedewaardigheden had tinkler op maar even geglim lacht dan zou dorrit in zijn vermoeden bevestigd zijn geworden maar gelukkig voor hemzelf beheelt hij een ernstige onderdanige uitdrukking op zijn gelaad zodat hij aan het gevaar dat hem boven het hoofd hing ontsnapte en toen hij terugkwam en jevrouw emi aandiende die binnenkwam als of zij bij een begrafenis genodigd was liet hij bij de scherp toekijkende meneer dorrit een vage indruk na van een fatsoenlijk jong mens die door zijn moeder een weduwe was opgevoed in de leer van de catagismus emi zei haar vader mevrouw general en ik hebben ons ernstig over je gesproken wij zijn het er over eens dat je je hier niet erg thuis voelt ha hoe zit dat een pauze ik denk vader dat ik daar toe tijd nodig heb papa is ver te verkiezen boven vader merkte mevrouw general aan vader zegt het gemene volk lieve het woord papa is ook verkiezen luk voor de vorm van de lippen papa pompoen pruimpje prisma zijn woorden die op de stand van de lippen grote invloed oefenen vooral pruimpje en prisma het zal die geheelde houding in gezelschap tentgoeden komen wanneer je zo nu en dan bij voorbeeld voordat je binnenkomt een zachtje zegt papa pompoen pruimpje prisma pruimpje prisma mijn kind zei dorrit neemde een raad van mevrouw general te harten de arme kleine dorrit keek de uitnemende vrenister met een hart roerend hulpeloze blik aan en beloofde haar best te zullen doen je zegt Amy hernam dorrit dat je denkt tijd nodig te hebben waarvoor heb je tijd nodig weer pauze ik bedoelde er niets anders mee dan om mij te wennen aan dit nieuwe leven antwoordde kleine dorrit met een liefde volle blik naar haar vader die ze om een vrouw general te believen wel had willen toespreken met papa pompoen pruimpje prisma meneer dorrit fronds de echte de wenkbrouwen haar antwoord kon zijn het de vredenheid niet wegtragen Amy zei hij het komt mij voor dat je daartoe al overvloed van tijd hebt gehad ik ben verbaasd over je je stelt mij teleur Fanny heeft al dergelijke moeilijkheden al lang overwonnen waarom jij ook niet ik hoog spoedig ook zover te zijn antwoordde kleine dorrit hopen ik a ik hoop dat ook Amy ik hoop dat vuurig ik heb je hier laten komen om je na druk luk en in tegenwoordigheid van mevrouw general aan wie wij al zeer veel verplicht zijn voor haar beleefdheid om altijd met ons te zijn mevrouw general sloot de ogen te zeggen dat ik niet te verrenen over je ben je maakt dat mevrouw general een ondankbare taak heeft je maakt het mij zeer moeilijk je bent altijd mijn meest geliefde dochter geweest aan mevrouw general heb ik dit ook meegedeeld ik heb je tot mijn vriendin mijn gezellin gemaakt ter mm vergoeding daarvan verzoek ik je nu ook a verzoek ik je je te leren voegen naar de nieuwe omstandigheden en plichtmatig te doen wat je tegenwoordige positie eist meneer dorrit moest dit mal wat vaker dan gewoondelijk naar woorden zoek hem het onderwerp van gesprek maakte hem zenuwardig hij wilde bijzondere nadruk leggen op zijn woorden ik verzoek je dringend herhaalde hij dat je aan mijn woorden de nodige aandacht zult schenken en je ernstig zult inspannen je zodanig te gedragen als bij je positie als ah mevrouw emi dorrit past en tot de vredenheid strikt van mij en van mevrouw general deze dame sloot als gewoondelijk wanneer haar naam genoemd werd de ogen en toen zij ze weer opende voegde zij aan meneer dorrit toespraak toe indien meneer vrouw emi dorrit haar volle aandacht zou willen wijden aan en mijn geringe hulp niet versmaden bij de verbetering van houding en voorkomen zo meneer dorrit zeker geen reden tot klagen meer behoefte te hebben mag ik deze gelegenheid aangrijpen om een opmerking te maken die nu juist de past komt namelijk dat het niet heel kies is naar de landlopers en zulkvolk te kijken met zoveel aandacht als ik zeker lief vriendinnetje deze dagen zag doen daar kijkt men niet naar men kijkt niet naar on aangename dingen behalve dat een dagelijke gewoonte nadelig is voordat bevallige evenwicht in houding en voorkomen dat het uitvloeisel is van een dagelijke opvoeling kan men ook bezwaarlijk menen dat het de geest verfeindt de ware beschaving doet als of zij onbekend is met het bestaan van dingen die niet voor maakt wat zoemelijk vreedzaam en aangenaam zijn na deze verheven oboezaming stond mevrouw general op neeg heel minzaam en ging praampje Prisma prevelen de deur uit zowel sprekende als zwijgende had kleine dorrit haar rustige kalmte en de lieve trek op haar gezichtje behouden slechts één ogenblik was er een wolk over haar gelaad gegleden maar nu zij alleen met haar vader was achtergebleven begonnen de vingers van haar overalkante gevaule handen zacht te trillen en haar gelaad verriet de aandoeling die zij tot nu toe in haar hart had gesmoord aan zichzelf en dacht zij niet zij mocht zich even gekwetst gevoeld hebben voor zichzelf was zij niet bezorgd zoals altijd dacht zij aan hem een flauw voorgevoel dat sinds de voortuin hen zo begunstigde al meer en meer vaste vorm had aangenomen werd nu bevestigd zij zou hem nimmer meer zien zoals hij haar leven lang in de gevangenis geweest was zij voelde dat in het ging hij zo even tot haar gezicht had in zijn gehele manier van optreden jegens haar de wel bekende schaduw van de muur van de marshalsie duidelijk herkenbaar was weliswaar had zij een andere gedaante aangenomen maar het was de oude schaduw met diepe droevijt zag zij in of zij wilde of niet dat zij niet sterk genoeg was om de vrees van zich af te zetten dat de tijd onmogelijk die kwart eeuw tussen de gevangenismuren zou kunnen uitwissel zij kon niet boos op hem zijn hem niets verwijten zij voelde in haar trouwe hartje geen andere aandoeningen dan medeleiden en onbegrensde tederliefde daarom terwijl hij daarvoor haar zat op zijn sofa in het schitterend licht van een prachtige Italiaanse dag voor zich de wonderschone stad en de pracht van een oud parleis om zich heen was het haar toch als of zij hem nog zag in de kamer van de marshalsie waarin zij zo langzamen geleefd hadden en kwam het verlangen in haar op naast hem te gaan zitten hem weer als van oudste troosten zo in vertrouwelijk met hem te zijn en zich nuttig voor hem te maken het was mogelijk dat hij raden wat er in haar rezil omging maar zijn eigen gedachten waren daarmee niet in overeenstemming na enige ogenblikken onrustig op zijn sofa heen en weer geschoveerd te hebben stond hij op en liep met een ontevreden gezicht naar de deur verlangt u nog iets anders van uw beste vader nee nee niets anders het spijt mij dat u ontevreden over mij bent en ik hoop dat u niet met misnoegen aan mij denken zult ik zal meer dan ooit mijn best doen om mij te voegen naar mijn omgeving of schoon ik er mijn best al voor heb gedaan al is het mij nog niet gelukt emi zei hij zich driftig omkerende je doet mij telkens pijn ik u vader ik er is één ding zei de vader naar de zoldering kijkende en ging ogenblik naar het aandachtige geduldige verdrietige gezichtje een pijnlijk ding een reeksvoorvallen die ik verlang uit mijn geheugen te wissen je zuster die al met je getwist heeft in mijn tegenwoordigheid begrijpt dat je broer begrijpt dat iedereen die wat kiesheid en gevoeligheid bezit begrijpt dat behalve jij het spijt mij dit te moeten zeggen behalve jij jij en jij alleen rakelt dat punt telkens weer op al doe je het niet met woorden einde van het eerste deel van hoofd stuk 5