 Hürmətli, biz birlikin şafa zəmanətli televiziyasının izləciləri tərkəsi koşuyorduk. Bu günləri Sintiyabrın birində 2021-cildə, yəni, bir vaxtlar bizim bugünü səkə bayramı, birlik bayramı kimi qeyd etdiyimizi nəzər olaraq mən sizə təhsildən o tarbacağının kərəcəyindən danışmalı istəyirəm. Odur ki, hürmətli izləciləri səmaşaçılar bir daha sizdən izlə edirəm ki, məni yaxından dinləyəsiniz və yeni zamanda diqqətlərinə izləyəsiniz. Bu gün, bu Bili Sintiyabr günü həmişə Azərbaycanda diərdim ki, təhsilən əlaqəli dərsilinin başlanıcı günü olduğuna əsasən, hər kəsi qayqalandıran bir günüdür və hər kəsi düşündürən bir günüdür, Bili Sintiyabr bir vaxtlar bizdə, özümüzdə dərsə gedirdik, işləp olaraq məktəbə Bili Sintiyabr da yolumuz dışı, məktəb o zaman tanımına başlamışır. Və bugün Azərbaycanda ki, mövcud təhsilin bəziyyətini dəriləndirib, mən istərdim ki, özüklərimi, həm təhsilinlər, həm də gələcəyimizin an bağlı sizinləm dövüşün. Və inanmam ki, bunlar əhmiyyətli olacaq, həm bir dədandaş olaraq sizdəri üçün, həm də dövrətin apalıcı aqiyyatı, şəxsləri və bizi izləyən və bizi dinləyən, hər şəcüsün bunun əhmiyyətini, biz dəriləndirə və qeymətləndirə bilərik. Həkər həgətən doğudan da, gerçəkdən də biz təhsili dəriləndirir və onun faydasını düzgün qeymətləndir, sək ki, bizim gələcəyə doğru bir inşafımız, bir sahteykamızda formalaşabilər. Məbudun, təhsilsiz millətin qələcəyə yoxdur deməyən, vaxtilər kapulyar olan bu sözü təkrav etməyən qeydirəmək istəyərəm ki, Zərbaycan təhsil olsun ki, təhsil göstərisilər nə görə, nən ki, dünya səviyyəsindən ətlə biləri, region səviyyəsindən qeriq alır. Mənin özün üçün təhsil ən önəmli bir məsələdi və ən vaxtil, ən ilə dəyərdim ki, ərimiyyətli bir işdir və ömrümü mən əmdə təhsilə sərifələmişəm. Halal zırda özün tədris tədiqatıram məşhul olmama, baxın yəraq yenidə sağlısıram ki, nəyi söyürənin, boxyum və öz bir işlərimi artırın. Çünki işəm və mənim faliyyət səhəm çox dinamikdir, yəsək çeik sadiyyat hər gün yeni teriminləri ilə, yeni tendensiyalar ilə, elizamanda yeni iskamətləri ilə daha da zəngil nəşir və bu günlən əyaxlaşmaq və müasib dünyanı bilmək, paşa düşmək, anlamama ölçümlüklər. Oqmaqla ilə mən lazımdır. Baxın mərhaqqəl halzırda mən sizinlə dünyanın aparıcı və nüqruzlu, qabaqçıl, elin, tədqat və tədris məsələrinə birinin profesyoru kimi danışıran London, iqsaat məhdəbinin profesyor olaraq bu gün mənim ilk olaraq sizdən söyürəmətimdir, çünki bu gün mən Londonda da elə S.T.A.B.R.ın birində öz işimə, öz faliyyətimi başladığım və artır amir kebləş miştatlarında qoqladığım təcirk bəni burada daha da tənginəşdir. Məniyyətində olur ki, mənə kibayet qədər suallar gəlir və bu sualların bir çoxu cənsərdən ünvanlanır, onlar da harda Nizə təsil alma, keyfiyyətli təsilət, Nizə təmin etməyətməyətmə ilə bağlı məndən soruşurlar. Çarşı edən ki, bugünki söypətimdə həmin suallara da çabar verin və eyni zamanda ölkədəki mövzud vəziyyətində deyirləndirilmir. Nə görə mən təsilət önəm verirəm? Çünki həgətən təsil olmasaq, ölkədə kəmi insan yetiştirmək müəkündir. Yəni, Azərbaycan'da kəmi insan olması çox əhmiyyətdir, ölkəmizdə kəmi insan, kəmi vətəndaş yetişməsə, biz Azərbaycanın bu mənəvə problemlərdən qazad edə bilməkdir. Təsilət olsun ki, Azərbaycan təsil-i bu günləri kəmi insan, kəmi vətəndaş, zəkalı və eyni zamanda peşə çar qadırlar yetiştirmək vəz nə, bəzəndə bir çox allarda görürük ki, yaltaq, sarxta çar, yalancı şəhslərin inşafına qidmət ilə yer və bu təsilin özündəki nəvi sizlərdən də əmələ gəlir və dövblətin həm də təsil sahasindəki siyasəti iləndə izrax olunabilər. Məsələn, Azərbaycan təsilində aparıcı qadır sahilən məlimlər həmişə seşkilərdə sarxta çarlıqı əyətə yetiştirmək üçün bir vasıda ki, istifadə olunur və bəzən hətta biz məlim bərim mənafiyyəndən danışanda o varın nə məqqlərinə artırılması, məsələsinin gündəmə gəlirəndə haqqı olaraq, suallarla və eyni zamanda iradlarının üzdə qalırıq ki, bu gün Azərbaycan da sarxta çarlıqı təmin edən və onu günlər təsilində müdar edilməsində aparıcı rola malikələ məlimlərin əminin qeymətləndə edilməsi nə dərəcə də vacibdir. Əsində mən sə deyim ki, məlimlərin əminin qeymətləndə edilməsi təbii ki, çox önəmlidir, umyətlə düşünməm ki, laiklə məlimlər onlara laik oldu, əməyəqqını da əldə etməyət bilər. Bu gün Azərbaycan da təsilə münasibət hüçəsi ilə nifadə olubmalı deyilməyətlə hesab edirəm ki, təsilə xərşimi baxılmazı düzgünlə təsilə investisiya kimi, sərmaya kimi baxmalıq lazımdır və bu, sərmaya gələcəyə qoyulan bir investisiyadır və əgər o ülkəki təsilə daha çox sərmaya qoyur və bu, sərmaya düzgün bölüştürülür, ədaləti bölüştürülürsə, bu ölkərin də gələcəyir var. Azərbaycan da təsilə sərmaya az deyil, hüldən ilə də artı, 2007-ci ilin hücəsinin idrasi ilə bağlı hesabatdan bəl olur ki, Azərbaycan da təsilə qoyulan sərmaya, 2007-ci ilə 3 milyar, demək, manaktan çox olur. 6 milyar 3 milyar 4 milyon manakti varında olubdur, yəni bu məbləri formalaşmasında əhmiyətli rolo oynayan həm də deyərdim ki, məz bütçədən təsilindən bağlı əsaslı əsayet qoruşları xəşdəri deyil. Yəni 3 milyar manaktıq təsil bütçəsinin bu gün çeyfiyyəti bizi qani edilmək. Sizlə öz əvlaqlarınızı orta məktəv və yaxud ünbesitə göndərisiniz. Bunların orda aldığı təsilindən razısınız məlid və mən çox səyərdim kümuniyyətə təsilindən bağlısınız kirlərinizi şərp bürməsində yazasınız, suallarınızı mənə ünbandiyasınız. Mən ona vaxt ayrəcən və çalışacağım ki, təsilindən bağlı sizin burada qaldırdığınız ayrı ayrı problemdərə də ünansibə et bildirim. Məsələ, bunların ibarətdir ki, Azərbaycan təsilinin yəni bütçə pirizmasında baxsa, Azərbaycan təsilini təbii ki, bugün kifayet qədər və sayı təliyyələyir, məsələn 2016-ci ilə müqayisə də Azərbaycan'da məncidə deyim ki, təsilə ayrılmış məblək 2021-ci ildə təxmirən 1 milyar manaktan çox artıbdır. Yəni, bu tifayet qədər məbləkdir, mən əsəbə edəm ki, bu 1 milyar manaktı təsil xərdin artması həgətən və bu günləri təsilin keyfiyyətində gözünü göstərir. Yəni, biz təsilin keyfiyyətində o artımı müşahdi eləyə bilir ki, təsvir olsun ki, o keyfiyyətdə, o də işləri görmülürsürə də pandemiyaya dövründə, mən deyəldim ki, o keyfiyyət çox aşağı düştü. Və pandemiyaya dövründə keyfiyyətin, aşağı düşməsinin səbərdə yalnız təhsil idar edilməsindən izah olunmalı deyil. Təvidə ülkədə həm də təhsilin keyfiyyətində təhsil göstərən digər amillərinə də izah olunabilər. Məsələ, bəzi məlumatlarla əmin edəcəm və mən şövbən ki, bu məlumatlar hər kəcum maraqlı olacaq və ona görə xaşirən, diqətinizi bizim ekrana yönəldəsiniz. Və bu ekranda isə ilk təhdim edədiyim, Azərbaycanın təhsil büccəsidir. Bakın, Azərbaycanın təhsil büccəsi artın dinamkasındadır. Yəni ki, gəli 2010-cu də 1 milyar 180 milyon manaddır bizim təhsil büccəmit var idi saha, 2020-cu də 2,774 tam onda 3 milyon manaddır təhsil büccəsi var. Və təxminən təhsilə yönələn, əsaslı, və s. qolçunda məzar alanda 3 milyar 4 milyon manata qədər təhsil büccəsini 2020-cu də formalarışlıqını demək əsas verir. Təhsil bücəsinin artın dinamkasını burada görürsünüz. Amma yenə deyirəm ki, biz təhsilə xərçəmi baxmalı deyirik, təhsilə deyirik, sərmayəkəmi baxmalı, Azərbaycanda təhsilə olsun ki, təhsilə xərçəmi baxılır. Azərbaycanda 3 milyar manaddır təhsil büccəsinin 2 milyar-100 milyon manaddır bir başa əməni ödənilməsinə deyir. Əslində məsələ deyim ki, bu Azərbaycanda təhsil sahəsində çalışanların sahilin çox olma səbəbindən təhsil silərin orta alübə məyəkəlində təhminən 4-4 manad səviyyəsində formalarışmazına gətirib çarıptır. Yəni, bugün Azərbaycanda düşünürəm ki, mərkədə yüzünün məllimin olması, həm ali, əm orta, əm də ki, bu da isimdə tədrisi həyatə keçirməkçin kifayetləkdir. Azərbaycanda məlumlərin bir sayının kifayet qədər artmasının əsas səbəbəklərinə biri de ondan ibarətlik. Azərbaycanda PDA Qajum mərisətlərin, sahib soqqluh və PDA Qajum mərisətlərin məzunları inan, əməh bazar arasında iş bir yalancı yoxdur. Bəzəndə, Tələbahtan aparımış hesaplamalar göstəri ki, iki tam onda 5 də tələbi 3 dəfə çox azərbaycanda mərlin hazırlanır və məzun olur və bu mərlimlər sonunətcə də təbii ki, bir çoxlar eti işinən təmin olabilmirlər və en zamanda işinən təmin olanlar da laikləməyə qalabilmirlər. Amma təsəbirlərin ki, alırbaycanda 100.000 mərlim olardırsa və biz 2.000.000 manattır təsür bütçəsini, həmin o 100.000 adam arasında, mərlim arasında bir işdirsək, onda hər mərlimlər il də təhmiələn belə deyim ki, 21.000 manat və sahib kişətəc və 21.000 manatı daha iə böyləndə aydə, hər mərlimlər 700 manat əməyəq kalabilmək və mənə ilə gəli ki, bu günlər mərlimlərləməyət. Misun, naşa olmasa, iştə təsildəcəsin, azolmasinin, izzaholun, izzaholurə təsirinin idarətiliyinin düzgün qurulmasinin, qurulmamasinin izzaholunabilər və təsil xəşdəri, indi kəhaldə olduğu vəziyyətlərə saxlanırsa, alırbaycanda mərlimlərləməməyətlərinin izzahətirə bilərik. Bu səryfətimi yalnız mərqvərami əriksüzərin də qurulmur və mən çox arzıləyərəm təbii ki, təsirlə, azərbaycanda ürlətinin qayıqsı çox olsun, həm daxili, həm də xariştə təsil üçün programlar həyatə keçirirsin, təsirlə olsun ki, qəsərimizin 2017 və 2015 dirlər üçün tətbiq edilən təsil programı, xariştə təsil üçün və dövlət programı, sonradan fəaliyyətini dayandırdı və bəl doldu ki, təhminə 3500 azərbaycanda gəndiyi, mən oğullara hamcını işsiz adlı gəns deyilməzdim, baxm-i rəkçə programına adlı işsiz adlı gənslərin azərbaycandan kanalda ortmasına filmət edirdi, tünki birçok işsiz adlı gənslərin bu programdan bəhlərinə bilmətlər və bilmələr ki, yenə də region, yenə də qurum baslı, yenə də də tanıştır, yenə də işraforluğuna həmin dövlət programını izrasında da əintlər oldu və işsiz adlı adlı gənsləri həmin programdan bəhlərinə bilmətlər. Istələn haldan, 3500 azərbaycan gənddi, xarizə göndəri də, indiə qədər bilim ki, 3500 xarizə gədən azərbaycan gənddi, buna təhminən 204 milyon mənə nefondundan və s. xətikəşlərinə bəli, onların neçəsi məzun olur? Umumiyyətə hansı işsəsi azərbaycanda, azərbaycan xisadiyyətini, azərbaycan dövlətini, azərbaycan idarətiliyində bilmət yedi, təhsil olsun ki, bu barədə mərmaxtları, biz hətta sorgun unan belə, rəsm-i sorgun unan belə təhsil nazirindən alab bilmərik və təhsil nazirini, bu sorgunu çabaklandırmaxtan imtin edir, eləcə də bu programı maliyyələşdirən dövlətini fondu da həmin programı həmin sorgunu çabaklandırmaxtan imtin edir. Azərbaycanda hesab-i iləmki orta təhsilin indiki halda təbii ki, hər kəsin bir elmi, bilikliyə və savatlı olmasinin yanaşı, həm də bəyaq qeydilədiyim kimi, kəmi, vətəndaş kimi yetişdirilməsində əhmiyətli rolu olmalıdır. Məsələ, bundan ibarət ki, azərbaycan təhsil mücəsinin əssas hissəsini dəhərməz orta təhsil götürük. Təhsil fəkçilərin funksiyonalı istamiyyətləri cüresi durur, uyun axtanış olanda belə olur ki, ümumiyyətlə ümumi təhsil, yəni, bildiyimiz orta təhsildir, təbii ki, təhsil bir cəsin 58 tamamı da 8 faizinə malikdir. Məktəbə qədər təhsil, azərbaycanda təhsil 7 tamamı da 5 faizə, ali təhsil isə 11 tamamı da 5 faizə baya malikdir ümum təhsil bir cəsinlə nə o qədərif və sahib götürür. Ümum təhsil bir cəsinlərin ən çox və sahib götürəndə, təhsil sayesində digər müəssə və təlbirlər ablanır, yəni, 18 faizə çatır. Azərbaycanda arik təhsil bir cəsi, böyükdə təhsil bir cəsin 7 tamamı da 5 faizinə təhsil edəsə də bu bir cə hesabına birisiz ki, böyük və sifarışı ilə təhsil alanların və sahibdəri maliləşdirillir və yəni ilə gəlmişən qeyd edin ki, son bir ildə böyük və sifarışı ilə təhsil alanların və sahibdəri təhsil və sifal edə artırılırdır. Amma təhsil olsun ki, arik həsil arasında, arik həsil müəssilər arasında bu və sahibin böyüksü də, ədər ətdaf aralı mür ki, arik həsil müəssilərində daha çox arik həsil bir cəsindən pay götürən və faydələrinə aqda unversiyeti deyil. Umumun asıl adına masqa dövlət unversiyetinin filialıdır, seçinə vadına birinci masqa tibun versiyetinin filialıdır. Yəni, bu da bilginiz kimi aliyyə məxsus olan unversiyetdərdə ki, yolla da Azərbaycan dövlət bir cəsindən ali təhsil üçün ayrılan və sahibdərdən daha çox faydəlanırlar. Bakın, ümumun təhsil Azərbaycanda tövbətə təhsil bir cəsinin həli 8 dam, onda 8 faizini təşkil edir. Bu gün, Azərbaycan orta təhsil-i Azərbaycanda lazımlı peşə hazırlığına və yeni zamanda kəmi bətandaşın yetişməsinə qilmət eləyə bilir mi? Təsləli olsun ki, Azərbaycanda orta təhsil-i paşa çatdıran bizim abituriyentlər heç dövzünü müxtəgil hesab eləyə bilmirəsin də bir çox ülkələrdə artır orta təhsilin paşa çatması həm də həmin uşaqların yeni etmələrin müxtəgirləşməsi demək, və bunlar özləri müxtəti dövr üçün, qərarlar verirlər hansı təhsil programın seçməyə, hansı peşəyi hazırlaşmaq və yeni zamanda hansın bir səhdə okumak, soharların özləri zəvaqlandırırlar. Azərbaycan deyisə həm orta təhsil-i səviyyəsində möcud olan problemində, həm də ki, ailənin, dəki, patriyalkal mövqi və cənsəri üzərində daha çox atanın və ananın təhsilləri ictolunəsə də deyəldim ki, oların müxtəgirləşməsi vasəsinin ləngiməsini gətirətək, amma bugün ən vacib olanlardan biri azərbaycadan müxtəgirlə gənsliyəyən yetiklə bilməsidir ki, o gənsilik özü, öz gələcə inə bağlı qərarlarını verirsin, planlarını qursun, strategiyalarını hazırlasın. Mən özü dəfələrin ən demişəm, məsələn, özüm amməkiriləşmiş dətləri rars qərisinin versiyətində, profesör vasəsininə çalışanda tələbələrin ən bu mözulə səviyyətlərim olurdu. Və onda görürdüm ki, oları artır birinci kursa gələndə hərdə işləyəcəkləri və hanslı iskamətə, hanslı ictaslı səsəcələri ilə bağlı, onlar da müəyyən fikirlər formulasyordur. Mən demək ki, Bakalavur pilləsi ümumiyyətlə ictaslaşma sahəsində hərdə əhmətirub oynadır və dünya təlsil tədürbəsi göstəri ki, Bakalavur əsində ümumu təlsil bir məriddir və yerdə bəlan demək ki, sosii təlsildir və ictaslar üzrə ictaslaşmanı isə majistir təlsil-i səviyyətlə yaparmak lazım. Azərbaycan da demək ki, majistir pilləsi, Bakalavur pilləsi ilə müyibəsə də fərqli bir təlsil-səviyyəsi kimi görsənmir və gerçətən də majistir-səviyyəsində təlsil alanlar, demək ki, Bakalavur-da ürəndiklərinə sabayı əhimiyyətli bir şey qazanmırlar. Oma görə mən Azərbaycan gənslərinə üçün əvvədə onu təvsi edərdim ki, Azərbaycan gənsləri çalışsınlar ki, ülkədən kənara çıksınlar və Bakalavur təlsilini Azərbaycan da başa çatırsalar da majistir təlsilərini xaristə alsınlar. Çünki Azərbaycan ümumiyyətləri Azərbaycan da keyfiyyətli majistir təlsil-i verimək, imkandan mahriq deyil, hətta ümversiyyətləri çərisində tarzı mövqəyə mahriq olan də ki, ada özü də belə imkandan veririk də çünki onun lazım olan qadr, qadr potensiyali yoxdur. Və ümversiyyətlər arasında təbii ki, məyəm mənə də önə çıxan ümversiyyətlər var, məyəm keyfiyyətləri işlərinə mağar oluq var, son illər qular arasında Azərbaycan. Dövlət-i kisada ümversiyyətini Azərbaycan keçmiş next akademiyasını və Azərbaycan elin zamanda predivogi ümversiyyətini da son zamanlarda al-Teenikum versiyyətini fərqləndirmək müyüksündür. Amma Teenikum versiyyətini fərqləndirmək müyüksündür. Nə də mən isə belirəm ki, nə Avropa, nə Amerika, nə də umniyətləri digər standartlarla müvaistə də Azərbaycanda magistir təhsilmin umniyətləri mövzutu olunan danışmaları də eməz. Ona görə də hər kəsə də bakalabırda okuyanlardan gedir. Mənələn böyük efsəyəm ondan ibarətdir ki, bakalabır pildəsində umumi təhsil adamdan sonra iqsaslaşmaq üçün yaxşı peşəkər qadr olmaq üçün magistir hər kəviyəsində xarişdə təhsil davam edilmək lazımdır. Azərbaycan umvi versiyyətlər arasında təhsil olsun ki, bəni haqqa rengiyət çıxan umvi versiyyətlər çox azdır. Demək olmaz ki, yoxdur. Əslində bizim üçün versiyyətimiz bu illəri bir dəyərdim ki, nətçə göstərdilər, yəni bu nətçəyə görə Azərbaycanda övlətik sadə umvi versiyyətiv və Bakıya övlətə umvi versiyyətiv. Demək, umvi versiyyətlərin rengiyində 1200 umvi versiyyət siyasına düşəbildi və burada görürsün ki, məsələn, Yerevan dövlət umvi versiyyətiv 800 min arasında adı tiflisin isə ibanə təvaq işvili umvi versiyyətiv isə 570-580 deməli arasında rengiyət müalikdir. Yəni bizim umvi versiyyətlərin deməzdim ki, bu reytingi digər reytinglərdə də təsdiqini tapır məsələn, dünyada ən mötəbəl reytinglərdən beri time is higher education university reytingdir. Yəni bu rengiyndə cənə müqvaq qazlan ki, canına olaraq ibanə təvaq işvili, tibülisi, dövlət umvi versiyyətiv təmsil olunur. Nətə Yerevan dövlət umvi versiyyətiv təmsil olunur. Azərbaycandan dövlət işvili umvi versiyyətiv yoxdur. Və bu reytingdə Azərbaycandan umvi versiyyətlərin təmsil olunması yəgin ki, məyən bir hələ zaman akaracaq. Azərbaycanda ummiyyətlə adi təsidin qurunu məşsətirən, göstəricilər o qədər də hesab eləmirəm ki, bizi təmin etməldirəm. Sən müqahşə üçün deyim ki, Güristan'da 95-20-20-25 Azərbaycanda se təmi 11-dən özələ umvi versiyyət ifanət gürslər. Həmə biz, Şadr və evlərin sayını, Güristan'da, İlmənistan'da, Azərbaycanda müqahşə ilə səkvərli olacaq ki, Azərbaycanda Şadr və evlərin sayı, Güristan'dan, İlmənistan'dan mənki de 10 dəfələrinə çövdür. Umvi versiyyətlərinin sayına gələn də bunlar də özəl məhsədi, bunlar də özəl məhsədi qedilədiyim, ki, Güristan'da 35-25 İlmənistan'da 35-25 Azərbaycanda isə təminsə 11-dən ə özələ umvi versiyyət var. Güristan'da umvi versiyyətlərə qəbul əmsləli 64 fayr səkçiləli, İlmənistan'da 50- bir fayr səkçilədi, Azərbaycanda isə 32 fayr zolqdur. 30 və 30-dan yoxarı yaşlı olan tərəbələrin ümum bir tərəbə sayında, 30 təkislələr və Azərbaycanda tərəbəsi bir təminsə 6 fayr səkçiləli, Güristan'da 73-3 təminsə 7 fayr səkçiləli, Avropözlər, göstərici isə 17 təminsə 3 fayr səkçiləli, Finlandiya da 33 fayr səkçiləli, İslandiya da 35 fayr səkçiləli, təsəbəri yəni ki, Finlandiya da İslandiya da əhalim 30 vayr səkçilərinin çoxu, deməli, üməsətdə okuyanların 30 vayr səkçilərinin 30 vayr səkçilərinin çoxu 30 yərşibə ondan yıqar olan tələbələrdir. Yəni, bu onu göstərək ki, gəlirəmə istəyəm ki, okumak kejdiyil və bizdə təsidə olsun ki, okumak dövrəyələ bir ki, 25 yaşa bədər məhduqlaşır ondan sonra, Azərbaycanda bu qədərdə təsil almaqın meyirləmdir. Amma göründük ki, Avropada, demək təvbəklə götürən de orta göstərici, 30 və ondan yıqarı yaşlı olan tələbələrin ümumi tələbələr səkəndə, 30 çəkçilərinin 17-də ondan 30 vayr səkçilərin, 30 vayr səkçilərin, 35 vayr səkçilərin, yəni, bu da onu göstərək ki, okumak kemikə lazımdır. Və bu, təsilin, və pətəvidə, Kamil, vətəndaşın formalaşmasının bir göstərici də var. Buna aiki indəksi deyirlər, mərkədə işləmisəyiz. Yəni, bu əsində bir intelektual testi kəkə səviyyəsilim və nəşdiriməyə qilməti yəir. Ümumiyyətlə, mən sə deyim ki, Azərbaycan bu indikçisi cürə, bu qədər də yaşı yerdə deyirlər və tördə götrəndə dünyada bu üsahədə ən yaşı göstəriciya malik olan ölkə Singapur-dur. Yəni, Singapur-un göstəricisi ümumiyyət cürə birincidir. Və ümumiyyətlə, ilk onluxda Singapur-u yanaşı, deməli digər ölkələrdə iralıqda, onların arasında Asiyadan olan ölkələrdə var, onlar amsa deməzdim ki, demək onlar ki, Avroku ölkələrdir. Yəni, ilk onluxda olan, ilk onluxda olan IQ indikçisində görə ölkələrin böyükəsəriyyəsi təbii ki, işraf etməti olan ölkələrdir. Azərbaycan da IQ indikçisi, Azərbaycanla IQ indikçisi təbii ki, safil əmrəmsə 69 olmalıdır və bu 69 deyil, 87 olmalıdır. Nəsində, bu indiks, yəni, digər ölkələrdən qaistədə azdır. Məsələn, Gürsüdanda 94-dür və yaxud da Ermenistanları 94-dür Rusya da 97-dür. Azərbaycan da isə səsən yetti, yəni, Gürsüdanda 94-dür Rusya nəmi qaistədə təhminən belə deyil, 10 baal təbii ki, o qədər də yaxşu göstərici deyil və bu Azərbaycan dəmdə təhsilin və pitəvətə görəndə ölkədə ki, tədris sisteminin işte uğurlu olduğunu demək əsas verilməyətlə, IQ indikçisi amlardan iki sinəmən istəyətə edəmək istəyirəm, sallar tanəyirsiz, onlardan biri əniştəyin olubdur. əniştəyin təhəli IQ indikçisi hətta nütoxun IQ indikçisindən asab olubdur əniştəyinin IQ indikçisi 160 olub. Yəni, qeydərə deyim, kemələrbaycanda orta IQ indikçisi səsən yetti deyil. Qafqazda, Rusya da isə, əniştəyin IQ indikçisi 160 olubdur və nütoxun IQ indikçisi ürün indikçisi ki, mənşür İngilizce yazıya 190 olubdur, və umyətlə, dümiyədən 180 IQ indikçisine malik olan Çemis adlı Harvard universitetin əngən qəbul olan bir şəfs olubdur, yəni bu Amerikal olubdur, çox zəkalı birisi olubdur. Umyətlə, bu kəns yaşında yəni Harvard universitetini bitiribdir, özdə 18 yaşına 16 yaşına çatmamış Harvard universitetini mən sonu adına layıq görülibdir və umum IQ indikçisi 260 olubdur, çox yüksə olubdur, düzdür. Soradan Deməli, İngilizce demək olar ki, 46 yaşında dünyasını dəyişib və dünyasını dəyişiməsinin səvəbi bəyin qanaması olubdur, yəni bəyin nəqansızması olubdur və bu səvəbdən dünyasını dəyişibdir. IQ indikçisi Azərbaycanda yüksə etmək üçün təbii ki, təsili inşa fərətdirmək lazımdır. Təsili inşa fərətdirmək üçün mən demək təsili umumiyyətlə son yülər təyişdiyikdir. Nəsində, mən sə deyim ki, IQ indikçisi təsili naziridir, nəki iqsadiyyət naziri umumiyyətlə, indikçisi halda iqsadiyyət nazir olabilmək üçün umum bir 30-sə yaxın demək olar ki, bəz fəsibar şuralar, kameciyalar eyni zamanda məyin iştimayı, funksiyalar bəzlərində sədirdi bəzləri, nəzarət funksiyasına malikti bəzləri, müşadəfunksiyasına bəzləri, icrafunksiyasına həri yanda mükəlcabaraqın olma suyuniyyətlə umumiyyətlə umumiyyətlə effektivliyini aşağa saldır. Amma o vaxt təsili nazir olanda demək olar ki, təsili apokuslaşmışdır və təsili sayəsində bir sıra dəyişlərə imzatabildir doğrusu, mən bunu gediləmək üzməm borç verirəm girellə işlər başverdi əma təsilər olsun ki, sonradan bu təyişlər dayandı umumiyyətlə sonradan mükəlcabaraqdan sonraki dövrə nəzar sal-sal təsili sayəsində hər hansı gələ bil ciddi dəyişliyin başverdiyini demək mümkün deyil. Mən gediləmək istəyəm ki, bizim deməli kindicə halda kefiyyətli təsil almağımız üçün və kefiyyətli təsili verməkimiz üçün təsili istəhatlarını ciddiş kəkildə bir çox edətdir məliyik yəni ki, təsili sayəsində ciddiş istəhatları gedməliyik və bu istəhatlar hindi ki, halda idarətilikdən tutmuş təsili təşkilinə kimi evm zamanda təsili münansibətə qədər dəyişməridir. Və təsili də programlardan tutmuş idarətiliyə qədər dəyişiləri ehtiyac var. Gəlirəmək istəyirəm ki, bizim indicə halda demiyolar ki, ən çox bərkədə ehtiyaj duyulan sayəmiz təsili sayəsində istəhatları təsili sayəsində istəhatları başlamamışsana bə təsili əksadiyyətdən asılı dəziyyətə salmal deyilik. əsində, əksadiyyət təsili dəziyyətə düşməridir. Yəni, təsili birmək əksadiyyətə qəlir qazanç gətirməndir. Və biz, əqər buna nəir olsaq və əksadiyyətidə təsili münbazasında iqşa fəttirə bilsək, onda bizim gələtiyyəmiz var. Mənim əmşə sebdiyim bir müqayisa var və bən qeyd edirəm ki, bəni də nefq və qaz çıxarıb sətmərinə məşhul olsaq, pambu yetiştirmərinə məşhul olsaq, onda bizim gələtiyyəmiz yox. Mən dəqələr nə demək ki, əsabir eləyik ki, biz bir dən əifon telefonu almalıq üçün 6 bar eləyik nefq hasil edəm əliyik, və yaxud da, bir dən əifon telefonu almalıq üçün 70-50 kiloqan pambu istəsil edəm eləyik, və yaxud da, bir dən əifon telefonu almalıq üçün nəqələr 1 ton pambur yetiştirməsinə, və yaxud da, dəyərdim ki, 750 kiloqan pambu yetiştirməsinə, və yaxud da, 6 bar el, 6 bar el, yəni ki, çabun ən elə, 1 ton nefti mehti onu çıxarılmasına hasil edəm əliyik, nəqələr biz, istək bilməsi sərf eləyik, nəqələr, tiyinika səfər ver eləyik bunun üçün, və nət sənədi, indiki halda, bizim indiki halda, yəni, bu, sahədə ciddi, dəyərdim ki, inşa bir respektimiz yoxdur. Yəni, ola bilər ki, mən qələrlər gələcək, bu qələrlər hesabına biz, bu gün ki, Qarus, yəni, inşa artılıqı inşa bilətirəcik, bazarda daha 3 gram müvkəni təmin edəcik, azərbaycanda, azərbaycanda inşafa sonraki təvirlərdə, bu təviti azərbaycanda inşafa manevlan, səsaflərdən bir nə təvirləcək? Bu gün, mən, yəni, tüyürəm ki, azərbaycanda ən bir problemlərdən biri, həm də azərbaycanda beyin ahınıdır, azərbaycanda savatdır, cənslər tərkəlir, işsaslı qadrlar tərkəlir, azərbaycandan beyin ahını kifayət qədər ciddi, həm də bizim gələcəriniz üçün problemdir, təvirləkədir. Məsələ, bundan ibarət ki, azərbaycanda təsirli əsində xaricə xidmət eləyir, yəni, ki, xaricə ölkələrin ilk şafına xidmət eləyir, azərbaycanda, oğulsa təhsil alana, azərbaycanda, bəqalabır təhsil alana, və bunun üçün, və yaxud da doktorlu proqramında oxmaq üçün xaricə məsələt eləyir, və bir çoxlarda azərbaycanda qayıtmış, həm əvvər ki, bazı təhsil edir, həm də sonraki, üçün pirlədəki təhsil eləyir, əsabına formulasmış qadrlar, xaristə qalır və xaricə ölkələrin də iqsadiyyatına idar etməsində hidmət eləyir. Yəni, bu, onu göstər ki, azərbaycanda təhsil edin iki halda elə qadrı yetiştirir. Çünki əniksaslı, ən qabiliyyətli, ən savattı şəhslər, onların böyük əsəriyyətim ən deməzdim, kehamısı ölkədən kanada gedirbək kanarda özünə laikli işaxtarmaya çalışır və bəcəndə tapır və bir çox alanda da ilə qaristə də yaşamağa başlayır. Yəni, bilə şəhslərin mən çox tanirəm azərbaycandan qaristə, həm də umbesitlərdə fəaliyyət göstərən qadrlarımız var, profisör bəsvəsində profisör kemətcisi bəsvəsindir, amika müştaflarında var, Avropada var, Türkiyədə var, Asiyada var, yəni ki, dünyanın hər yanına səparanətlər tədqatın ən məşhol, tədrisin ən məşhol onlar, onlar demiyorlar ki, həm də bir növb həmin ölkələrdə ən təhsil edin, həmin işrafına hürmət edilirlər, həm də bir tövb də həmin dövlətin isə təhsil olsun ki, yəni ki, həldə nəftən qəldən gələn gələrlərin daha çox çiçintiyə infrasdırıqdura yol seçilməsinə, gönətməyələn mənim səmək siyasətini davam etdir. Yəni, bunu da alırbacan alır ki, hakimiyyət edir. Hazırbacanın təhsilih sahəsində düşünürəm ki, ən vaazir məsələrdən biri həm də belə deyərdim ki, bu ictaslı qadrlarının bir əmin o qadrlarının azərbaycanı hürmət üçün, çolunca bir informasiya məlumat vaazasını yaratmaq lazımdı və biz bunu çalışırız məcidirəm ki, mənim də bildiğim tanıdım, ki, bayaq kədər şarjslər var ki, onlar hər qətən azərbaycanı gəlmət edəmək. Niyyətində edilər, bilmələr onu görürdə hərə də xaristə qalmaqada orda fəaliyyətini davam etdirməyə üstünük verirlər. Ədərbaycan təhsilinin bugünki vəziyyətini belələndirəndə hər kəsi naraat eləyəm məsələrdən biri də tövbüklə, bu təhsilin özünün təhsiliyyət yetiştirilməsində rolunun aşaq olunmasıdır, və bunun dəsa səhəklərinən bir təhsildə dəldim ki, iqsada azaltıqların, tövbüklikdə azaltıqların təhsildə umyətdə müstəqilliyyətini təmin edilməməsindir. Umbesiqlərin büt sohub indikialda yenə də təhsil nazibləyindən, hətta uların proqram haliyyəti naziblə, qanmiyyətindən asılıq onlar, öz proqramlarını istədikimi dəyişə bilmirlər unu maqsırdə ürün tələblərinə uqunmaşdıq bilmirlər. Yeni zamanda qeyd eləmək istəyirəm ki, hazır ki, informasiya karnikasiya texnoloji var, sahəsi də Azərbaycan üçün ciddi şəkildə bu ün şafı giri atır. Yəni, bugünləri mövcud indikiali mürsəbiyəsi ilə onların təhsilini, təhsil eləmək din olar ki, mümkün deyil. Və təhsil göstərən bilə başqa fahdorlar da var. Və bugün bu təhsilləndə Azərbaycanın ilə reforma mümkün olmayacaq. Azərbaycanda təhsil və təhsildəki vəziyyətə təhsil göstərən amillərdən biri də məhz Azərbaycanda kusura də baxalabır təhsil alandan sonra o məzunların hərbi qilmətə cərbedilməsidir və bu, məcbur qərddə hətiki çirlir və hərbi qilmətə gidənlər sonradan ilə məhzələrini ya dabam yettirilmirlər və yaxud da məcid hərbi qilmətə gidənlər də dəd ki, bir növ yaranmış fasiləyilən özlərin kariyer alanını quruf və inşafa nəir olabilmirlər. Və buna görə də təbii ki, bu məsələ də indiçə aldığında alır, vəcəm şəhərəmləm məsələdə tək ki, bizim qonşu qövlətimizin növbətdə ciddi tərkələr və tətiklər var, amma şəhərəm ki, bugün müddətli hərbi qilmət və bu hərbi qilmət məcburi deyil, hərbenin inşafında yalnız təmiyyət baxımdan rol olmuyor, amma əsində çeyfiyyətli ordunun formalaşması düşünrəm ki, hərbi yə də bir peşə kimi əsaslaşmaktan keçəklər və hərbiçlərdə öz peşəsinin sayqlər olaraq o saydə ictaslaşmağından alırbaycan ordusunu daha da qüçləndirək elərdər, ya onu görədə və bugün ən vəcid məsələlərdən biri də ölkçə üçün hərbi təhsilini şafətdirilməsidir, hərbi təhsilə diqətin daha da geniş ayrılmasıdır. Azərbaycan təhsili, azərbaycan vəcandaşları bu günkü təhsilən razılaşırlar mı və bu təhsilə onların münasibətlərin icədir. Bu barədə mən istəyərdim ki, bizim şəhb ölməsində olan fikirlərləmdə tanış eləyim və burada qeytlər var və bu qeytlərin bir çoxu təhərdim ki, bizim dediklarımız elə üssüslət şürbəzləri təbii ki, fərlənir diməli burada qeytlə olunur çox günül məhətulə yatır ki, bizdə məhzət bilgərə qəbul olunmaktı, bir yer məhzətli deyil balım hara çatır devizi ilə hər kəs hazırlası, peşəm ətəfərində olunması, hamını tırnaq arası alim eləyikdir. Yenəsində, bu günkü sistem-i, bu ümumiyyətlə bu haşarı bağlan üvəsətlərin doldurulması yitir olunması məsələsi həgətən təhsilin keyfiyyətində ciddi şəkildə problemlər qəradıptı. Təhsilin keyfiyyətində problemdə qəradıptı, amma görəm ki, bəzi dimələr ki, dünya təhsilindən xaristəki təhsil imkanlarına qəbər olandan çalışırlar ki, öz evlatlarını daha çox muasir təhsil tərablərini uygulmasınlar, yəni onlar bir srət testlərin mən misalində iştirak edirlər, PCT nə bağlı testləri vaxtında verip çalışıq xaristə təhsil üçün diməli türsət artarırlar, bəbəcdərdə bu şüksəmətdə dimək öz müracətlərindən qazanırlar. Günəl mənimə deyil və yine yazır ki, ən böyük sərmaya ilməyə yatırılan sərmaya, dəsir ki, bu gün belirlər, xaricahı, belirlər geridəmdir, bu da savasız məmurlarım daha savaklı məsələn səbəb olur, savasızların savaklısı kimi əh zəhra dan yadır ki, iş bir qalbi ölkədə şadlı bir yoxdurumlar, toyda adi kafilərdə getirirlər, bəyəxərlər mən xıçaldırıq eləyilən, dimək unversətlər müqasiyyə rədim bələk göstərdin, çadır qaycanda özür unversətlərin sayı gürüsləm eləsandan müqasiyyədə azdır. Və burada diməli Anar Muradov yazdı, unversətinəcə qeymətlərdirməyələr təbii ki, yaxşı qeymətlərdirməyələr özür məsələr, unversətlər arasında qızır unversətinin sosii yeri var və digər unversətlərlərini müqasiyyədə bir çox iskamətlərdə də qızır unversəti önə çıxıqdır. Burada diməli tamilərdə gəlirdik ki, əmda suar kimi qoyur azır bacından savaklı beynlər qaçır, çəşim, savaklı mütəhətlərdirməyələr bir-bir həvi şeyin qeyməti qalqır insan dərin dən başqa. Doğrudur tamiləqanın vaxtilə biz o neft iqazatına başlayan da deyirlik çadırqacında qarabdüzlü insan qaptalına tevriyətik. Həma təzdar olsun ki, biz qarabdüzlüklə dimələr ki, asfalta daşa, semintə, tündilə bir növ yatırmağınan mənim isə mənim məşhul oldu. Günlara doktor yazır ki, qada bacında 11. versif kaçısında sosiali gecə qulupları var, hakimiyyət, xalqın təsilimi, məhv edərək, təsilini məhv edərək, xalqın sərası dedik və çalışır ki, xalqda olara qalşı çırqmasın. Burada və ədiməli digər sünnətəri də çatırmağı, səri, tamilləxan yazır ki, təsil sərisində hiç bir islağıtı yoxdur. Kişilə bir kif atıb təsil nazirliyi, səvasırlı, zonbiləşmə gedir. Ölkədə uşaq baxtçalarında rüşvet başa alıq yedir, təsil də hansı inkişafdan tanışmaq olar, təyə tamilləxanın sağdırıq tariqi gizlədirlər 30 august müştəqilliyimizi gedirtməyi bu qətdar rejind özünə rəvab ilmir. Təlqətən deyilədiyi başqaların müstəq elini təbrik edirik, amma özün müstəq elinizi belə büktövlət bayramı kimi, və el zamanı diri işini kimi geydə etmirək. Dəməli burada digər geytlərdə var Qahradın Ferizov yazırcazırbacan bir mənsurları inkişafında keçən əsirdə qalıptı İngiltöre 2 milyarın 5-in cildən yana caxla işləyən sonu gəliyir 5-in işinə düşünən deyil. Bu tamilləxam yazır ki, Qabay diplomolanların çoxu qurbazarında işləyirlər. Yazıq millətini inəsik iş yerlər yox və qurbakan tictatları düşmətinən alırlar çox insanım kulu yoxdur ki, şəhirsin. Və Dəməli burada və digər geytlərdə var nəzənizə çatırmaq istəmirəm amma gedirəm əsirəm ki hər qətən də bu günki təhsil bu günki vəziyyət hər kəsi narad etməldik. Söyle də var genləri çünki qurbaclarının təhsilsiz olması savansız olması tici şəkildə həm özlərinin ilk şafına, həm də dövlətin ilk şafına əngiltöre də çək. Məsələ bundan ibarət ki, təhsil olmayanda məhumatsılır, alamlıq da artır həmin bu yaxınlarda əgətən bir çəkul aqasanda ki bir nəfəriyyəsini imam ilan etif cənnətdəki yerləri satırmış və bundan milyonlardan tuta zanıptı. Adamlar da inanıflak çönaq qurbərimələ cənnətə düşəcəklərlər və cənnətdəki yerlər indən alacaqlar təbii ki, bu baş verənləri eşitdi çək və bunu dinlədi çək çiti şəkildə azərbaycan da ki, mürzut fəziyyətləndə nə rahat olduğum çünki ölkədə təhsil inkişaf edərdisə gəbin ki, harıl adamlar sabahda adamlar bilələrinin çıxmaçına və başqalarına allatmasına imkan verməzlər. Dəslər olsun ki, bugün atıf cəmiyyətin olunması da azərbaycan da inkişafın qarşısına alır. Yəni, azərbaycan cəmiyyətin inkişaf etmək yalnız təhsildən asılı bir əndə cəmiyyətdən asılı cəmiyyətin cəmiyyətləri mizakirlərin getməsi məsələ, bizim bu farefə danışqlarımızın izləmməsi və bu sürpətlərin daha genişatörya çatırılması çox önəmli deyir. Təhsil olsun ki, bugün azərbaycan cəmiyyətin üçün o qədər də təhsil mürzudə kiralik etməsələ sayılmaz. Və azərbaycan cəmiyyəti bugünləri bu isframlətlə mizakirləri o qədər də diqəti etirmir. Dükəti etirdiyi beləcək ki, daha asabı səbiyyəli sürpətlərdir və çalışırlar ki, o isframlətdə gədər mizakirləri bilməsindən amma yenidiyəm ki, zamanı geləcək bizim təhsil sayesində təhsil sayesində boşluğum böyücüyünü görənlər bir daha başa düşəcələr ki bu illəri biz qəhri eləmişik və biz təhsilin inşafına nə vədər böyük problemlər yaratmışır. Kifiyyəti təhsil odimətdir ki, insan bir qadır kimi formalaşır və öz sayesinin mütahəsində çevirlir və o qadır gələcəkdə dəyərdin ki, əmdə dövlətinə fidmət eləyir və o halda təhsilinən ölkən inşaf arasında bir ilagəda formalaşır. Bizi izləyənlərdən feruzov yazar ki, ərimətli qubak və covid-19 pasport almaq məsələsi iş yerlərini itirənlər əsab olur. Mən gel gəlmişləni də covid-19 pasport üçün pul verib onun saxta olan almaqının üzünü dəyə, təhsilin məsəl aşağı səviyyəsini göstərcək kimi dəirləndirmək istəyirəm ki, covid-19 pasportının saxtasını almaq elə bil ki, ölmünə səlmaya qoymaq kimi bir şeydir. Pəsəliynə səlmaya qoymaq kimi bir şeydir. Yəni, bunu başa düşənlər ən azə öz ölmü üçün, öz kəstəliyi üçün pul xəşdəməli deyil. Əstor olsun ki, amma bu var və indiə gələri də davam ilgir və qobid kəstəliyin covid-19 pasportunu almaq tünəkdə öz və saətini bilə xəşdəməyə məlidirlər. Və bu də mən düşünürəm ki, təhsilin aşağı olmasının göstərcəsi sayla bilər. Yaxşi təhsili Avropa dalmaqlar Yaxşi təhsili ucumlədən dünyanın aparız ölkələrindən deyik bir tanəyə dalmaqlar. Ümumiyyətlə qət yetirsək dünyada ölkələr arasında və ən ağırlı dövlətlər bilmiyələr ki, amelikə biləşim ictatları veyini zamanda Japonya, İsviyeç İsviyeçirə Belizeqa, Qana da bir tanəyə sayılır. Çünki dünyada əgəl mobil mükəfət alanların siyasına baxsa, ilk yeri amelikə biləşim ictatları tutur və tün mobil mükəfət alanların arasından 368 nəfər amelikə biləşim ictatlarının demiyorlar ki, vətəndaşı və yaxı təmsici soluqdur. 132 nəfər bir tanəyədən oruqdur. 62 nəfər Bansada 30 nəfər İsviyeçdən 26 nəfər Japonya dan 26 nəfər yeni zamanda İsviyeçirədən və 23 nəfər Qana da dan 23 nəfər də müsəyədən. Mazarbaycandan hələ bir nəfər de olsun. Biz mobil mükəfət aliyatı adına like görülən vətəndaşı məsələ amelik deyilik. Belki edilədiyim ki, çindəksizdirə ən yüslək göstəridir. Singapura mərsusdur. Çin tutur. Hong Kong tutur. Singapurun IQ indexi 170 nəftə 1-di, 225 nəftə 8-di, Hong Kong 225 nəftə 7-di. Sonra cənə bu qaraya gəlir, 104 nəftə 6-di, sonra Taiwan eyni göstərici ilə və ondan sonra İsə Japonya, sonra Finlandiya. Finlandiya bu sahədə iraliyyət çıxmasının əsasraflarından dirilməs, Finlandiya daha orta təsilin inkişaf göstəricilərdir. Şünrəm ki, hər qətəndə orta təsilin Finlandiya səviyyəsində Bursa apliyərin ki, azərbaycan da, IQ indexini biz yüksərdə bilərik. Əslində mən size deyim ki, Finlandiya orta təsil sistemini azərbaycana tətbiq etmək etmək də çətin deyil, əksusi bir isteyolmalıdır, iradolmalıdır, beyni zamanda buna uyqum da ölkədə həm də dəyişilər hər təkici bilməridir. Yəni, bu dəyişilərdə yalnız tövlət urbanları deyil, həm də valdeyin kimi vətandaşları üzərdə iştirakçilə məldirər, prosesiyyət cərb olunmalıdır. Örmətli cəyicilər əziz təmaşaçılar bizim təsilinən bağlı bir üçün sövbətimiz burada yəki nəsir və mən sizdən sağollaşma istəyirəm və qeydirəmə istəyirəm ki, əgətən təsil sahəsi hər bir tövlətin önəm verdiyi və daha çox belə deyim ki, sərmayə kimi yanaşdırı isahiyyət çevirləndə o tövlətlətlət işaf edirlər, iləl gedirlər və o tövlətlətlət həm də diğer ölkələrin ağrılı başlarını belə deyirlər. Bunu mən Amerika də də gördün, Avropa də də gördün, Birtaniya də də görürəm və görürəm ki, hər kəsi istəyir ki, dünyanın ən ağrıl adamlarını, ən bilikli insanlarının isahislərini, qadırlarını öz ökəsinə gətirsin və ondan faydalansın. Əsir olsun, çövb belələr arasında biz Azərbaycanlar da varır, yəni biz Azərbaycanlar da, indi kihalda məsilunu və öz belə deyərdim ki, əməimizi satmağının məşhuluq. Əma çox arzul yardım ki, çox arzul yardım ki, bizim Azərbaycanda da məsməlim işlədiyim, Pratgörsün verseti, Princeton universeti, Duke universeti, Şimarlı Qaralina və London iqsat məhdəvik kimi olmasa da ən azı ustandaqlara yaxın universitətlər olsun, qədiriz məhslələr olsun və cədə və orda universitətlərin orkədə biz məhslələrinin verdiği qüymət və dəyər Azərbaycanda da təmin olun olsun, təşkil olun olsun. Onda biz Azərbaycan da inkişafdan tanışabiləcəyik, onda biz Azərbaycanın gələcəyini, Parlaq və içmin görəcəyik, indi kihalda, yenə deyirəm ki, təsilət diqət yetirməyən, təsilət məhvələtin gələsdə olsun ki, bu yolu tutduq, bu iskamətə biz belə dəyərdim ki, imkan yarattıq və çalışdırıcı elə bir sistem görürsün ki, və yaxşı təsilələlə bilməsin, savasız böyüsün, havam olsun, növfumat olsun və heyni zamanda bu gündə kulları idar eləmək, bu hakimiyyət üçün asam olsun. Yəni, buna bir siyasi məsələ ki, müvaqtılar, mühafəkimi dövlətin iləsi fəktivi kimi yanaşkumadılar. Buna görə də bu günləri ilk şaftanda tövətə dövlət olaraq, ayrıca olaraq, bir insandır olaraq, biz geri qarırıq. Və inandan ki, bu çox davam edəməz və bizim Azərbaycanın gələcə eləmən yalnız və yalnız təsilədə görürüm. Buna görə də nə imkan varsa sövbət bizi dinlərinə dən gedir, dövlətlərinizin təsilinə səlmaya vur. Və mən şəhərsən sizin dövlətlərinizin təsil sahəsində işaf üçün elindən gelən Azərbaycan mənə də işsədiyiniz var. Fındır Acehət həliyin, onlar üçün təvşəmək tipları yazaran, məsələtlər bir eləm. Yəni, nə imkan varsa onların hamısını səfər veriləyib, sizin dövlətlərinizin daha yaxşı təsil alması və uxması üçün çalışmağa hazıram. Yollaraqsı olsun, kəncisi də adlı Azərbaycan dövlətlərinin və inarançı onlar öz təsilləri inən, öz uğurları inən, Azərbaycanın her yanda şöyləri dəndirəcəklər. Sağ olun bu günlük, bu qədər yenidən təkələri görüşmək, ümidi inən sizdən bir daha sağ olunlar. Və yeçündə yeni zamanda xayc edirəm ki, və ilişimizi fəyənəsiniz, paylaşasınız və kanalımıza yəniyən artıq, kanalımıza abonəyəsiniz. Sağ olun.