 Hofstuk 12 van de zoon van Diktrom. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. De zoon van Diktrom door Cornelis Johannes Kiewiet, 12 de hoofdstuk, een goede daad, een vrolijke dag en een treurige morgen. Wat was Jan Trom vroeg wakker? Het was maar kwart over zesde toen hij uit zijn bed stapte. Zijn vader werd er wakker van toen Jan de luiker opende. Wie is draag? Vroeg Dik. Ik, vader, zei Jan. Weet u nu meer dat we een tent zouden bouwen voor Mietje en Klaas Thou? De bloemen staan weer dik op de ruiten. Het heeft bepaald erg hard gevroren. Zeker wel, zei Dik. Jan was spoedig aangekleed. Hij opende de profisekast en dan maar een paar sneden brood uit die hij gebruikte met een glas melk. Daarna verliet hij het huis om zijn vrienden te gaan wekken. Noudig was hij vertrokken of ook Dik stapte zijn bed uit. Hij was bang dat het bouwen van een ijstet de krachten der jongens te boven zou gaan en daarom wilde hij gereed zijn om zo nodig een handje te kunnen helpen. Karo van Dril was al op toen Jan hebben kwam roepen. Wat is het koud, zei Karo huiverend. Ja, erg koud, zei Jan, maar we zullen ons wel warm werken. Om negen uur moeten de tent klaar zijn want dan gaat de school aan en moeten we binnen zijn. Ja, zei Karo, ik ben klaar Jan, zullen we gaan? Goed. De jongens gingen naar buiten. Lange, dunne palen namen zij op de schouders en droegen die naar het ijs. Het kanaal was dicht bij hun huis. Ze hadden de weg maar over te steken om het te bereiken. Een goed plaatje was spoedig gevonden. Ze besloten de tent te bouwen vlak voor de winkel van Dik Trom. Een paar malen liepen ze heen en weer om alles te halen wat ze nodig hadden. Daarna gingen ze aan het werk. Eerst moesten met een bijl gaten in het ijs worden gemaakt. Jan begon te hakken. Oh, wat was het ijs hard? De splinter spatten hem bij elke hak op de oren en rinkelend vlogen ze een eindverg over de gladde ijsvlakte. Het was een zwaar werken. Al spoedig had Jan geen last meer van de kou en hij merkte dat het niet gemakkelijk zou gaan een gat in het ijs te hakken. Hij zuchte zo hard dat Karin erom lachen moest. Toen maar, hak maar raak, zei hij, ik zou wel voor je zuchten. Jan begon te wanhopen of hij er wel meer klaar zou komen. Maar eindelijk toch zakte z'n bijl door het ijs. Het water drongen doorheen. Nog een paar slagen en het schotje was los. Met de bijl wipte hij het stuk ijs omhoog. Zie zo, dat is er één, zei hij, nu de palen in. Toen jij dat maar, dan zal ik ondertussen het tweede gat hakken, zei Karo. Hij nam de bijl en trok aan het werk. Op dit ogenblik kwam dictom aanstappen. Hij kwam eens kijken of de jongens het klaar zouden spelen. Gaat het goed, vroeg hij? Restwaardig, zei Jan, o, maar wat is dat ijs hard? Ik had er bijna niet doorheen slaan met de bijl. Ja, dat dacht ik wel. Daarom kwam ik juist even kijken, maar ik zie wel dat mijn hulp niet nodig is. Hoeveel palen moeten er in? We dachten van zeven, zei Karo. Het zou met minder kunnen, maar als het dan wat hard gaat waaien, is de tijd niet sterk genoeg. Je hebt gelijk zijn dik wel wel. Wat is dat ijs? Gelat wilde hij zeggen, maar zover kwam hij niet, want plotseling gleden zijn benen onder hem weg en viel de dikke dik met een geweldige bom op het ijs. Het ging zo snel en onverwacht dat hij eerst niet wist wat er gebeurde. Het ijs kraakte niet zo'n beetje en er kwam een grote ster in. Gelukkig beseerde dik zich niet en de jongens konden er dus naar hardte lust om lachen. Toch zeggen ze zich daar niet veel tijd toe, want ze moesten hard werken om op tijd klaar te komen. Op de beurt hakten ze een gat in het ijs en toen dik koud werd, hakten hij er ook heen. De tent schoot flink op. Aan drie kanten werden er zeilen aan de palen bevestigd en de vierde kant bleef natuurlijk open. Om acht uur waren ze met hun arbeid gereed. Toen repten ze zich daar huis om een oude tafel, wat afgedakte stoelen en een paar banken te halen. Ook namen ze ieder een vlag mee en die werden aan de twee voorste palen bevestigd. Om half negen was de tent kant en klaar. Dik was al lang naar huis, want hij zag dat de jongens zijn hulp best konden ontberen en hij vond het een prettiger idee voor hen dat ze de tent geheel alleen bouwden. Om half negen mitje op het ijs was heen, sloeg zij van verbazing de handen in elkaar en ze was wat grots op de mooie tent die de jongens voor haar hadden gemaakt. En alles was gereed. Ze had er om zo te zeggen, zomaar in te stappen. Alleen moest ze nog melk koken en de nodige koeken bij de bakker bestellen. De armenzil wist geen woorden te vinden om de jongens te bedanken voor alles wat ze voor haar en haar zieke man hadden gedaan. Met klaars vroeg Jan. Nog hetzelfde was het antwoord. Hij ligt nu al vier weken te bed en ik zie niet de minste vooruitgang. Maar hoe zou dat ook kunnen? We zijn te arm om de versterkende middelen te kunnen kopen die zijn verspakt lichaam nodig heeft, want hij is door en door verspakt, zegt de dokter. Nu, wie weet hoeveel u vandaag nog verdient, zei Caro. En hoe is het met Vic? O, die is weer geheel en al in orde. Hij houdt de baasgezelschap. De hele middag alleen in het huis blijven. Maar hij zal zich wel redden. Ik zal de tafel bij zijn bed schuiven en alles wat hij nodig heeft daarop klaar zetten. Volg twee uur van middag behoef ik niet in de tent te staan en om vijf uur kan ik wel alweer thuis zijn. Dan wordt het donker en gaan de schaatserijders naar huis. Dus langer dan een uur of drie, vier is hij niet aan zijn lot overgelaten. O jongens, wat redden jullie me herelijk uit de nood. Ik weet niet hoe dankbaar ik ben. Dat is niet nodig, Mietje. We hopen dat je vandaag nu maar flink geld verdient. Maar het wordt voor ons tijd om naar school te gaan. Vanmiddag zullen we wel vakantie krijgen, denk ik. Nu het zo'n mooi ijs is. Het is te hopen, zei Caro. He, wat heb ik in zin om te gaan rijden? En ik. Dag, Mietje. Tot vanmiddag. De jongens gingen naar huis. Het gebruikte gereedschap namen zijn mee en enige menuur te later stapten ze uit de school binnen. Ze dachten die morgen meer aan het mooie ijs dan aan de lessen. Mietje was in tussen druk in de weer om alles voor de middag in gereedheid te brengen. Bij de bakker bestelden ze een groot aantal ijskoeken dat ook wel Dikke Piet werden genoemd. Een lekker nei waar de jongens verzot op waren en die de meisjes ook wel lusten. Diktrom had aan de bakker gezegd dat hij voor de goede betaling boy stond. Ook gaf Dikke de nodige chocolade en suiker en mocht ze bij Wobber op zijn rekening zoveel melk bestellen als zij dacht nodig te hebben. Mietje vloeide over van dankbaarheid. Zorg nu, zei Dikke, dat alles er netjes en zindelijk uitziet in de tent en maakt de kopjes telkens schoon als er uit gedronken is. De mensen hebben een hekel aan vuile koppen en schoters. Dikke wist wel dat Mietje niet aan overdreven zindelijkheid leidt. Daar zal ik voor zorgen, zei Mietje. Van de gastenlijn had zij de nodige koppen en schoters geleend. Zo werd Mietje door de hulp van verschillende mensen die medeleinden met haar hadden, netjes ingespannen en om 1 uur stond ze al in haar tent gereed om de gasten te ontvangen. Jan en Karo hadden goed geraden. Die middag kregen zij inderdaad vakantie. Dat gaf een vreugde. Onder het luid kruuil verlieten de kinderen de school om te gaan eten. Sommige gonden zich daar haast de tijd die deze toe. Zo verlangden zij om op het ijs te staan. Om 1 uur kruilde het al van jongens en meisjes op de baan en Mietje kreeg het al aardig druk in haar tent. Jan en Karo waren er ook. Hun eerste gang was naar Mietje, want ze wilde graag de eerste zijn die wat bij haar korten. En Mietje zag er wat helder uit. Van Anneke had zij een grote huishoudboezelaar gekregen die haar armoedige plunjes geheel bedikte. Ook de kopjes waren helder gewassen en het zag er gezellig bij haar uit. Jan en Karo zagen met genoegen dat zij het verbazend druk kreeg. Dat was trouwens geen wonder, want ze was de enige wiertent geheel klaar was. En waren er nog wel verschillende in aanbouw, maar gereed was er nog maar één en dat was de haren. Wat hadden de twee jongens er prett in? Froodig sfeerde zij op de baan heen en weer, want ze konden goed rijden, vooral Jan. Die kon als vieren als de beste. Dat had hij van zijn vader geleerd, die ook een groot liefhebber van het ijsvermaak was. En als ze een poosje gereed hadden, gingen ze uitrusten in de tent van Mietje, die je recht gelukkig en tevrede uitzag, want ze kon wel aan het bedienen blijven. Dikke pieten, dikke pieten, riep Karen lachend zijn kameraden toe. Steek er eens op en leg er eens aan, lekkere verse dikke pieten, de mooiste ijskoeken van de wereld. De jongens en meisjes lachten erom en toen ze hoorde dat Mietje het zo erg arm had en dat haar man ziek was en daarbij vername dat Karo en Jan samen die mooie tentvoraar hadden gebouwd, kijk, toen wilde iedereen ook een steentje bijdragen om de nood der arme mensen te lenigen en wie wat kopen wilde, deed het daarom bij Mietje. Jan ging ook achter de tafel staan en riep zo hard hij kon, heet de melk en koude Jan, steek er eens op en leg er eens aan. De kinderen moesten er hartelijk om lachen, maar het gevolg was toch dat de koeken, als het waren, wegvlogen en dat Mietje telkens het nieuwe voorraad melk moest koken. Haar zaakjes gingen best, opper best en ze ontving zoveel geld als hij in haar hele leven nog niet bij elkaar had gezien. Later op de middag kreeg zij het nog drukker. Toen kwamen de grote mensen op de baan. Ook Dik Tom stapte met zijn schaatsen onder de arm het ijs op en even later verschenen er twee mannen met wie hij al van zijn vroegste jeugd af trouwe vrienden was geweest, namelijk Piet van Dril de Smidt en Jan Volste Metzelaar. In de tent van Mietje ponden zij de schaatsen onder. Dik takte er de enige jongens en die dicht in de nabijheid stonden op dikke pieten en even later zwierde het ritel lustig over de baan. Wat kreeg deze meer en meer een vrolijk aanzien. De andere tenten waren u langzamerhand ook gereed gekomen en de vlachen wappen de vrolijk in de wind. En wat kwamen er mensen op het thuis? Het wecht er hoe langer hoe voller en soms als de mensen erg dicht op hun hoop stonden gaf het ijs een geweldige krak zodat iedereen ervan schrikte en mijn eilings uit de kander stoof. De baanvegers hadden weinig te doen want het ijs was spiegelglat. Destemertijd hadden zij om geld op te halen. Een seentje voor de baanveger klonkt het hier. Een seentje voor de baanveger klonkt het daar. Het leek wel of de baanvegers uit de bodem van het kanaal opstegen. Zoveel kwamen er. Maar de schaatserijders gedoten volop en ze hadden een gullerbui. Diktron, wie een zwinkeltans verreweg de grootste was van het gehele dorp zodat hij veel geld verdiende en daarbij met de toestand der baanvegers bekend was, liet mener dubbeltje in de handen der baanvegers overgaan. Hij was niet gierig en als hij wist dat hier of daar armoede geleden werd was hij althoos bereid om te helpen. Hij was dan ook verbazend bemint onder zijn dorpsgenoten. Iedereen had een vriendelijk woord voor hem over en niemand passeerde hem zonder een goed. Dardik werd er overal geroepen waar hij voorbij reed. Dardik, dat is nog eens een echt ouderwet dagje. Het was vreemd, maar Dik werd op het dorp nog bijna door iedereen Dik genoemd. Zelde zijn men Trom tegen hem. Hij kon mooi schaatserijden, veel mooier dan men van zo'n dikke man verwacht zou hebben. Als hij goed aan het zwieren was, had hij aan de brede baan niet genoeg. Nee, dan gebruikte hij wel de halve breedte van het kanaal. En het was grappig om te zien als Jan achter hem aan zweerde. Dik had althoos een ijsstokbijzer met aan elke einde een knop. Soms hieldt ik het ene einde onder de arm en Jan het andere. En dan zweerde zij samen zo kolonzaal dat de mensen bleven staan om en naar te kijken. Het was een grappig gezicht die Dik en Dik en die Maageryan samen aan de stokten zien zwieren. Iedereen lacht in erom en Dik zelf ook. Ha, wat was Jan dan grots? Dan reed hij zo prachtig beentje over dat Karo van Dril er jaloers op was. Het drukste punt van de gehele ijspan was waar de tent van Mietje stond. Karo en Jan zagen met onbeschrijving veel genoegen dat haar tent nooit leeg was. Altijd zaten daar mensen op de stoelen of banken om uit te rusten en iedereen gebruikte wat bij haar. De koek was om drie uur al uitverkocht maar melk had ze in overvloed. Haar zak was zwaar van descenten die zij ontvangen had en steeds kwam er meer bij. Iedereen wilde haar helpen in de nood. Alleen de andere tenters waren er een beetje boos om, maar toch niet heel erg, want het was zo druk op de baan dat ook zij een heel goede dag maakte. Vans toch in klaas zwart waren ook aan het schaats te rijden maar de andere jongens ontweken hen zoveel mogelijk. Ze wilden het liefst niets met hen te maken hebben. Eindelijk begon de schemering te vallen en de drukte op het ijs verminderde gaande weg. Vele boeren jongens en meisjes moesten naar huis om de koeien te melken en het veet te voederen en langzamerhand zakten ook de anderen op huis af. Jan en Karo waren onder de laatste die vertrokken. Kunnen we je helpen om een en ander naar huis te brengen, Mietje, vroegen zij, want ze hadden zich nu even al voorgenomen Mietje, zoveel zij konden terzijde te staan. Nee jongens, dank je vriendelijk was het antwoord. De kopjes en schooteltjes doe ik in de sleetje en neem ik mee naar huis maar de vuurpot en de ketel laat ik vannacht hier maar staan. Dat wordt anders maar heen en weer shower voor Niemendal. En heb je goede zaken gedaan, vroegen de jongens blij, want ze wisten wel hoe de zaken, of ik, zijn Mietje. En ze klopte met haar hand op de zak die onder haar boezelaar ging. De jongens hoorde een rinkelend geluid. Allemaal centen, Mietje, plaagt Jan. Dat beschiet niet veel. Allemaal centen, herhaalde Mietje terwijl ze een flinke greep in de zak deed en de inhoud van haar hand op de tafel uitstochten. Allemaal centen, kijk eens. Een dubbeltje, weer 1, hier nog 1. Een kwartje, nog een kwartje en nog een dubbeltje. Nee, nee. Als er nog een paar dagen mag blijven friezen ga ik de winter zonder zorg tegemoet en dat heb ik alles aan jullie te danken en aan je vader Jan. Ze deed het geld weer in de zak pakte alles wat meegenomen moest worden in de slede schoofde tafels en stoelen zoveel mogelijk in elkaar en ging naar huis. Zeg aan je vader dat ik vanavond met hem kom afrekenen, zei ze tegen Jan. Ik heb vandaag wel zoveel verdiend dat ik mezelf verder redden kan. Jan en Caro gingen recht ver genoeg naar huis. De lucht zag er wel naar uit dat het weer geducht friezen zou. Savons kwam Mietje inderdaad met Dick afrekenen en ze deelde hem mee dat ze wel meer dan 20 gulden had verdiend. Dick was er recht blij om en hij gaf Jan een knipoogje of hij zeggen wilde, zie je Jan, dat is het werk van jou en je vriend je hebt een goede daad gedaan. Vol vreugde keerde Mietje verloog. Klaas en zijn vrouw hadden zich in lange tijd niet zo gelukkig gevoeld. Helaas de blijdschap van Mietje zou wel spoedig in verdriet veranderen. Toen zij de vorige morgen in de tent kwam om alles voor de middag in orde te brengen want het had weer sterk gevroren bemerkte zij tot hij groter schik dat de ijzeren pot die zij van van Driltelen had gekregen en de mooie kopere ketel die de vries de kastelijn haar te gebruiken had afgestaan, verdwenen waren. Eerst meenden zij nog dat de andere tenten zijn grapje hadden willen hebben en een en ander hadden weggehaald, maar dat bleek niet zo te zijn, die mensen vermisten ook voorwerpen die ze in de tenten hadden achtergelaten en ze waren erg boos en teneer geslagen. Het is een schande, zei je reen. Ik dacht zo dat de diefstallen ten einde waren en nu komen ze ons armoetje nog wegstelen. Ja, het is een schande, zei een ander. De politie doet hier ook niets maar ik ga naar de burgemeester om mij te beklagen, het is verregaand dat er niets meer veilig is op het dorp. Ja, ik ga mee, zei een derde. En ik, en ik, zei de anderen. En tezamer verdieten zij het ijs om naar de burgemeester te gaan en hem te zeggen dat de verschillende voorwerpen uit de tenten ontvreemd waren. Mietje kreeg de tranen in de ogen. Al haar verdiensten waren weer weg, want ze moesten restolen voorwerpen natuurlijk vergoeden, dat begreep ze er zeer goed. Allereerst ging ze naar Van Dril om hem te zeggen wat er gebeurd was. Dat is verregaand, rebeert. Het wordt hoog tijd dat de dieven gesnapt worden, want zo kan het niet langer, maar jij Arme Zil behoeft de schade niet te leiden. Hier staat nog een andere pot, met toe behoren, gebruik die maar. Doch laat hem straks niet meer op het ijs staan. Alles wat je in de tent gebruikt moet je vanavond opbergen. Anders heb je kans dat morgen alles niet je bedankte van Dril voor zijn goedheid en begast zich dadelijk tijdens de vries. Maar deze was lang zo vriendelijk niet als de smid. Hij werd zelfs onbelijk. Daar heb je het al ripen uit, toen Mietje hem het gebeurde had verteld, dan leng je aan zo'n volk je best de spullen en in plaats dat zij er dankbaar voor zijn en er goed op passen, maken ze dat je ze nooit terug ziet. Maar je zult met een ketel betalen, wat ik je zeg. Het was een beste, koperen ketel, en ik laat hem maar niet goed schiks van donkere manen, wie weet wat je er mee uitgevoerd hebt. Ik, er mee uitgevoerd, zijn Mietje schrijend. Ach, wat heb ik er in spijt van, dat ik hem niet meegenomen heb naar huis gisteravond. Maar de andere tenters lieten hun boeltje ook in de tent achter, net zo goed als ik. Wie kon ook helpen dat de mensen zo slecht zouden zijn om ons armoetje weg te stelen. Wie kon ook denken dat de mensen zo slecht zouden zijn om ons armoetje te stelen. Alles goed en wel, maar ik moet de ketel terug hebben, of gezocht bij de schade vergoeden. Met minder dan 5 gulden ben ik niet te vreden. Het was een dure ketel, en nog zo goed als nil. 5 gulden, staan wel de Mietje verschrik, 5 gulden zegt u. Ja, 5 gulden minstens was het antwoord, koper is duur. Verdrietig keerde Mietje naar de tent terug, ze wist geen raad om zich te helpen. Wie zal mij in ketel lenen, vroeg zijn roefig. Dat zal ik doen, zei Anneke. Je kunt mijn ketel gebruiken, Mietje, als je er maar voor zorgt dat hij elke avond bij mij binnengebracht wordt. Oh, dat zal ik zeker, zijn Mietje, een ezel zelf stoot zich geen twee malen aan dezelfde steen. Het ging als een lopend vuurtje door het dorp, dat Dief weer aan de gang was geweest, en de burgemeester vond dat er hoognodig een einde aan moest komen. Mietje heeft de beurde vernomen had, die tijddadelijk Vlipsen bij zich ontbieden. Deze kwam direct, en onderweg vernammer je al wat er aan de hand was. Maar de burgemeester vertelde het hem nog eens dunnetjes over. Vlipsen hoorde hem zwijgend aan. Er speelde een bijna onmerkbaar glimlach je op zijn lippen. Hij mede te weten waar hij tans zoeken moest. Je moet bij de tenters eerst gaan onderzoeken welke voorwerpen door het woorden vermist. En dan zoek je maar net zo lang besloot de burgemeester. Laat het maar aan mij over burgemeester, zei Vlipsen met een hoge borst, ik zal het zaakje wel afwikkelen. Hij stapte op het ijs en begaf zich met een zakboekje in de linker en een pot lood in de rechterhand van de ene tent naar de andere en overal vroeg hij welke voorwerpen gestolen waren. Het bleek hem dat alle tenters hun ijzere pot een grote ketel hadden achtergelaten en dat die nu vermist werden. De tenters waren er bitter slecht over te spreken en Vlipsen moest menig onaangenaam wordt gehoord. Waarom heb je niet beter uitgekeken vroeger heen? Je doet ook niet veel voor de kost Vlipsen en een andere merkt op of we politie op het dorp hebben of geen politie, dat komt op hetzelfde neer. De diva doen toch maar wat ze willen. Dus jullie eigen schuld gaan Vlipsen terantwoord. Wie laat zoeken dingen bij nacht en ontdij ook buiten staan. Je bent te lui om voor je spullen te zorgen en als ze dan gestolen worden krijgt de politie de schuld. Zo is het altijd. Het is het oude liedje en anders niets. Toch heb maar geduld. Deze keer zal je eens zien dat Vlipsen wel uit zijn ogen gekeken heeft en ter degel ook. Eer we een halve dag verder zijn, heb ik de diva gesnapt, want er is er niet één. Het zijn er twee. De mensen keken hem ongeloven gaan. Twee, vroeger zei, zijn er twee. Weet je dan wie ze zijn. Ik weet wat ik weet, grap Vlipsen gewichtig terantwoord en ik zeg, heb maar geduld. Je zal het je voor door een zaak je spoede genoeg terug hebben. Veel vloeg er zelfs dat je denkt. Vlipsen keerden ze om en begaf zich regelwacht op weg naar de potterschipper. De mensen zagen dat tot hun verbazing en ook zij begraven zich naar de hun wel bekende schuit die niet ver van de tent van Mietje aan de wallag. Dat was haar vaste plaats. Een plank lag van de schuit naar de walkant om te maken dat de bezoekers gemakkelijk op de schuit konden komen. Vlipsen liep de plank op en deed de deurtje van de kajuit open die de potterschipper tot wolenvertrek diende. Een warme lucht kwam de zeldwachter tegemoet en zag dadelijk dat de potterschipper bij een klein tafeltje zat met een pijpje in de mond. De rookte warrend door het geopende deurtje naar buiten. Goedendag, zei Vlipsen binnetredende. Zijn ogen dwaalde onderzoekend in het kleine vertrekje rond. Dag, Vlipsen, was het antwoord. Kom binnen, wat is er van je dienst? Dat zal ik je zeggen. Er zijn ijzeren potten en verschijtende kedelsgestolen uit de tenten die op het eis staan. Is het waar? Vroeg de potterschipper en er liet erop volgen wat zij die mensen over zichtig om zoke dingen straks te laten staan. Het is meer dan dom. Dat is het, zei Vlipsen. Maar ik begrijp niet wat ik daarmee te heb hen aan de schipper. Ik ben gelukkig in lief en heb ze niet gestolen. Zo. Ja, dat kan wel, zei Vlipsen. Die wel een beetje in de war raakte toen hij de schipper zo kalm is zag zitten. De man was blijkbaar in het geheel niet geschrokken door zijn bezoek wat Vlipsen toch stellig verwacht had. Zo, ja, dat kan wel, herhaalde hij. En dat wil ik wel geloven ook. Maar ik dacht, de potterschipper is iemand die vonden, benen, de eigenlijke dingen opkoopt. Misschien kan hij me inlichtingen geven die me een beetje op weg helpen. Want die dieven moeten gevonden worden. Dat spreekt vanzelf. Juist, hoe gauwe we beter, zei de potterschipper. Ik heb zoals je weet heel wat potten en pannen bovenop mijn schuit staan. En ik houdt me hard in mijn lijf vast dat de dieven daar ook een bezoek zullen brengen. Wat zou ik lachen als je ze stappen kon vlipsen? Dat is meer dan tijd. Maar inlichtingen? Ik heb van niets gemerkt. En is u niets van die aarde te koop aangeboden ook voor vlipsen? Terwijl hij zijn ogen strak op die van de schipper gevestigd hield? Nu nog mooier riep deze uit. Ze moesten er deze vragen met gestolen goed bij me aan te komen. Wat zouden ze gauw mijn schuit uit zijn? Nee man, voor zo iets zijn ze er bij bij aan het verkeerde kantoor. Daar moet ik niets, nieuwendol van hebben, dank je hartelijk. De veldwachter stond op en begreep dan zeer goed dat de potterschipper of totaal onschuldig was of dat deze te slim was om zich te laten uithoren. Hij zei dus, het spijt me dat u geen inlichtingen kan geven mag ik nu de schuit nog even van binnen bekijken? Wel, nu nog mooier riep de schipper boos uit wou je mijn schuit doorzoeken? Het is vrij, dat moet ik zeggen en met welk doel als ik vragen mag? Laat er uit dusierigheid zijn vlipsen hij klom op het dek en begast zich naar de voorzijde van de schuit Hij wist dat daar de ingang was van het ruim waar de schippers zijn meeste goederen bewaarde. Deze volgde hem onwillig en hij deed niet dan mopperen over de onbeschaamdheid van vlipsen. Het is een schande om een verzoelig mens van die stal te verdenken zij hij welke reden heb je daarvoor? Wie heeft er iets op mij aan te merken? Vlipsen zijn niet hij ging het ruim binnen onder zoekend rond maar hij zag niets dan stenen voorwerpen voor huis houdelijk gebruik en alles vomkaneel Achter in het ruim, in een donkerhoek vond hij ook nog een hoop volde benen en oud roest Hij was er te vies van om het met zijn handen aan te raken Daarom trok hij sensabel en vroete in de hoop rond maar hij ontdekte niets bedacht wat hem geducht tegenviel want hij had er stellig op gereken de gestolen voorwerpen hier aan te treffen hij heeft geen gijntje onderzocht en eindelijk verlieed hij de schuit zonder iets wijzer geworden te zijn er hadden zich heel wat mensen aan de kandaalkant verzameld om de afloop van vlipsens onderzoek af te wachten maar zij zagen al duidelijk aan zijn gezicht dat hij niets gevonden had de potterschipper beklagende zich met luidere stem tegen de mensen over de schande die vlipsen hem had aangedaan en zijn toehorders vonden dat hij wel een beetje gelijk had ook frans toch en klaar zwart bevonden zich onder de toeschouwers zij zeiden niets en klaar zwart zag zelfs een beetje bleek de potterschipper zag hem staan en hij zei zo luid tegen vlipsen dat iedereen het horen kon als er nu weer eens wat vermist wordt hoop ik van hier vererend bezoek voor schoon te blijven vlipsen je weet nu eenmaal dat hij pakt nog deel aan de zaak hebt ik ben een eerlijk koopman en houdt mij met slechte praktijken hij kwam van licht in ontsnapte bij die woorden aan de borst de beide jongens en onmerkbaar stoten zij ook kander met de elleboog aan vlipsen was erg teleurgesteld hij begrepen dat hij het spoor van de dief weer geheel bijster was en hij wist niet waartans te zoeken toch gaf hij het nog niet op regelrecht ging hij naar de woning van klaar zwart en ook daardoor zorgde hij het hele huis en de schuur maar alweer de vergeefs daarna begrafen zich naar de huis van toch de oud-gediende uit Indië deze ontving hem ver vanvriendelijk maar daar stoorde vlipsen zich niet aan hij door snuffelde ook 10 zwoningen van boven tot beneden echter zonder het gewenstige volg hij kwam tot de conclusie dat hij zich totaal vergist had en toch stond het bij hem vast dat de dief op het dorp woonde einde van half stuk 12 half stuk 13 van deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Bart De Leel de zoon van Diktrom door Cornelius Johannes Kivit, 13e half stuk hoe Jantje op een gelukkige idee kwam er werd samens toen de lampen opgestoken waren en de mensen gezellig in de kamer rondom de kakkels zaten heel veel over het gebeurde gesproken zo ook bij Diktrom Jan Vos en Piet van Dril waren bij hem op visite en Anneke had gekookt tot grote vreugde van Jan die zijn vriend die Caro ook bij zich mocht hebben en bijzonder veel van Anneis Melk hield het was een recht prettige avond want de drie oude vrienden zaten te praten over hun kinderjaren en de twee jongens luisterden met open mond naar hetgene verteld werd eindelijk kwam het gesprek ook op de gepleegde diefstal en algemeen waren ze erover eens dat het een laag hartige daad was ja, vroeger was er ook voormalig gestolen, maar nu had de dief zelfs de laagheid gehad de spulletjes weg te stelen van de armsten onder de armen het was wel zo erg als het mij wezen kon en Phlipsen was de plank helemaal mis, zei Dik hoe kwam hier ook toen de potterschipper van de diefstal te verdenken die man komt selder of nooit zijn schuit uit dat is wel mogelijk, zei Jan Vos maar vroeger moet hij een echte deug niet geweest zijn, heb ik wel eens gehoord o, vroeger dat is nu niet een mens kan zich beter dat is waar, zei Dik ik geloof er trouwens ook niet van dat hij hier aan schuldig is maar het is toch wonderlijk dat de dief zo lang met zijn diefstallen kan doorgaan zonder betrapte worden Phlipsen loert avond en avond op hem en hij is waarlijk toch niet voor de poes nee, dat geloof ik ook, zei Piet van Dril lachend, daar weten we even wat mee te praten, hè denk nog maar eens aan een zeker avondje in de tuin van de burgemeester alles schoten in de lach ja, maar toen waren wij hem toch te knap af, zei Dik zo zaten ze het nog lang te praten toen Jan Vos opeens zei als het zo blijft voortvriezen zal de vis het gouden nood krijgen onder het eis mooier moet ik toch eens proberen of ik niet een lekker maaltje paling kan vangen ja, doe dat maar, zij zijn vrouw die intussen druk met de andere vrouwen had zitten praten, overmogen is het zondag en dan wil ik wel graag een lekker maaltje hebben paling vangen, hoe doet u dat dan vroeg Jan nieuwsgierig wel jongen, als het eis erg dik is krijgt de paling het erg benauwd onder en begeeft zich daar de bijten en wakken waar open water is met een zikkel die aan een lange stok bevestigd is, kun je ze makkelijk uit het water op het ijs wippen dat verrijst alleen maar wat behendigheid zwemmen ze daar niet weg vroeg Karel, nee jongens zei Dik, of het van de kou komt of van wat anders, dat weet ik niet maar ze zijn bij sterk ijs, middel of meer suff, je kunt ze dan vrij gemakkelijk vangen willen wij dat morgen ook eens gaan doen vroeg Karel en Jan we hebben dan toch de hele dag vrij ik vind het best, zei Jan graag zelfs van Driel heeft u voor ons elk ook een sikkel dan gaan wij morgen op de vangst zeker wel jongens, er liggen oude sikkels genoeg in de smederij als je er zelf maar een lange handvat aan maakt want het gewone handvat is voor het werk te kort je moet er een stok aan doen maar als je arm een gewone lad is wel goed, zei Dik Jan en Karel spraken af dat ze er na het ontbijt samen op uit zouden trekken de sikkels zouden spoedig genoeg in orde zijn, daar waren zij het over eens en zo gebeurde het ook toen Jan ontbeter had ging hij naar Karel die al twee goede sikkels had opgezocht ze haalde de handvat in en af en deden er langere voor in de plaats in een kwartiertje waren ze daarmee klaar Karel nam een emmertje mee om er eens in te doen en zo trokken ze er samen op uit ook daarmee zei ook een bijl mee om hier en daar een gat te hakken eerst gingen ze naar de bijt die voor het huis van Diktron gehakt was het ijs van de laatste nacht lag er nog in ze hakten het los en trokken de schotzen op het ijs toen kreken ze in de bijt en waarlijk, heel rustig, lag daar een dikke paling op de bodem kijk, kijk daar ligt erin zei Jan, die je met eerst zag kond er het beest door en wipte hem met een snelle beweging omhoog daar spachtelde de paling op het ijs ha, wat kronkolde hij zich de jonge spanger beide op hem toe want hij lag dicht bij de rand van de bijt krijp hem, krijp hem riep Jan zijn vriend toe want deze was het dicht bij hem maar Karel kwam te laat wel gelukte het hem nog de paling te krijpen maar deze kronkolde zich om zijn arm heen en dat vond Karel zo'n eng gevoel dat hij het beest met een ridding over de leden los liet op het volgende ogenblik verdweende paling in de bijt en de jongens hadden naakijk hey, wat is dit jammer riep Jan spijtig uit hoe dom ook vajer om hem weer los te laten toen je hem zo mooi vast had hu, wat glibberig was hij en wat kronkolde hij akeler om een armen heen zei Karel, wie een opnieuw een huivering over de rug ging precies een slang dat zal jij wel weten, zei Jan je hebt nog nooit een slang gezien genoeg, meer dan jij, meen de Karel inachtig oh, inachtig daar liggen ze achter glas nu, deze is in elk geval weg en we zullen hem wel nooit terugzien wat was het een dikkert of hij dik was, zei Karel akelig dik in deze bijt is iets meer te zien willen we naar die van de burgemeester gaan aan de overkant, dat is ook een grote bijt mij goed zei Karel maar ik pak ze vast niet meer met mijn handenbeet ik heb een akele gebeesten je bent een banger door, spotte Jan jij bent een held, zei Karel dat weet ik wel in elk geval zou ik hem niet loslaten als ik hem eenmaal te pakken had, zei Jan ze liepen het kanaal over en kwamen bij de pijt van de burgemeester hun eerste week was ook hier het ijs van de laatste nacht los te hakken en de schot ze op het ijs te trekken toen dat gebeurd was, keken zij in het water ik zie er een, zei Karel ik ook wel twee, zei Jan ze brachten de sikkels in het water en op het volgende ogenblik spachtelden twee palenkjes op het ijs Jan wierp er één in het emmertje maar Karel was niet te bewegen de tweede aan te grijpen Jan moest er om lachen help, help, hier is er één, schreeuwde Karel die moeite had om het beest met zijn sikkel van de bijt weg te houden het beest wilde met aller geweld weer in het water pak hem dan, riep Jan en lacht hem toe ik dank je, ik moet er niets van kopen, toe dan Jan, grijp hem of we zijn hem kwijt Jan kwam zijn vriend te hulp en spoeder was ook de tweede pading in het emmertje opgeborgen maar van de derde was toen zij weer in de bijt keken geen spoor meer te vinden de jongens hadden hem wat al te veel le wij gemaakt naar zijn zin zodat hij het verstandig geoordeeld had zich wat uit hun naarbijheid te verwijderen maar Jan en Karel waren toch wat in hun schik met hun vangst en ze begraven zich van de ene bijt naar de andere de voorraad in hun emmertje werd steeds groter en zij twijfelde niet of ze zouden wel een flink mel bijelkander krijgen lachend zei Karel tot Jan als bos op de vangstraat zoals zijn plan was, zal hij niet even veel meer vangen we hebben zoetjes aan alle bijten uit het dorp afgevist Jan lachte ook dan viste hij achter het net zei hij, kijk gins gaan Frans toch en klaar zwart ze hebben ook beide bij zich ik denk dat zij ook op de vangst uitgaan laat hem er vooruit gaan ze Karel we zijn op hun gezelschap niet gesteld willen wij nu buiten het dorp gaan voorbij het fort? daar zijn wel geen bijten maar vader zegt dat de vist zich aan de kant van het water ophoud zeker om beter lucht te kunnen krijgen dan hakken we hier en daar een schots los mij goed best zelfs, zei Jan de jongens gingen langs het fort en deden als gezegd is en het was inderdaad een prettig werkje voor hen want ze vingen veel meer dan ze verwacht hadden er waren palingen bij wel zo dik als hun pols de jongens hadden de grootste moeite om die dikke beesten in het emmertje te houden telkens keken de koppen boven de rand uit en eens, toen het Karel's beurt was om de emmer te dragen konkelde plotseling alweer zo'n dier tegen zijn arm op het gebeurde zo onverwacht dat hij er hevig verschrikte met een gil liet hij de emmer op het ijs vallen en alle palingen konkelden in het rand jouw ezel riep Jan uit maar veel tijd tot praten had hij niet want hij moest dadelijk aan het vangen en het ging lang niet gemakkelijk om de dieren weer in de emmer te krijgen vooral nu hij alles alleen moest doen Karel was niet te bewegen en hand uit te steken hij vond de beesten zo eng dat hij ze niet durfde aanraken eindelijk had Jan ze alle weer verzameld geef mij de emmer maar, zei hij anders liet het hele zaakje aanstofs weer op het ijs krijg jij dan de bijlen de jongens verwijderden zich hoe langer hoe verder van het dorp hier en daar waren kleine, vierkante bijtjes gehakt een schots lag ernaast om de schaatserijders te waarschuwen dat zijn bijtjes van de vissers, zei Jan die brengen er hun nette door onder het ijs ik werd dat ze heel wat vangen dat denk ik ook, zei Karel als je na gaat dat wij al hebben kun je wel begrijpen wat zij moeten vangen Jan had het druk om de palingen naar beneden te doen welke ze opnieuw uit het emmerje wilde kruipen hey daar, blijf waar je bent zei hij tegen een dikkert die nieuwsgierig over de randkeek bij je kameraden blijven bij een van de vissers bijtjes deden de jongens een gelukkige vondst in het riet namelijk, zagen zij een groot stuk net liggen dat zeker door de vissers weggeworpen was Karel zag het het eerst kijk eens Jan, daar, zei hij daar ligt een groot stuk net laten we daar de palingen in doen dan kunnen ze niet ontsnappen wij gaan last meer van daar zeg je zo wat zei Jan de jongens raalden het net uit het riet ze zagen dat het een palingvruit was geweest op verschillende plaatsen was het stuk de vissers hebben het zeker weggegooid zei Jan, en ons komt het mooi te pas ze deden de palingen in het net en wonnen het dicht met een touwtje dat Jan in de zak had zie zo, nu zitten ze goed bewaard zei Jan ja, lekker warm ze zullen nu geen last meer van de kou hebben zeg, wat hebben we al velen? ja, heel wat maar dukt dat we er al meer hebben dan we oplusten, willen we nu weer in haar huis gaan goed zei Karel het begint mijn zoetjes aan te vervelen en ook, zullen we vanmiddag gaan schaatsen rijden? ja, dat is afgesproken Karel had de sikkels en de bijlen op de schouder en Jan droeg het net met de paling zo kuien ze samen naar het dorp terug toen ze dicht bij het vocht gekomen waren en dus het dorp bijna hadden bereikt hoorde ze achter zich het krasse van schaatsen op het ijs en het schuifelen van een slede omzien de zagen zei dat er twee vissers waren die een slede vocht duwden ze kennen de mannen niet het waren zeker lieden van een ander dorp zodra die mensen hem bereikt hadden hielden ze stil hola jongens, wachten ze even riep een van hen hun toe ze bleven staan en de twee mannen kwamen met grote schreden op en af zie je wel, zei de één tegen de ander daar heb je de dieven al ja, was het antwoord van de tweede deze greep het net en rukte het Jan triftig uit de hand hoe kom je aan dat net vroeg hij op bakse toon ja, hoe kom je aan dat net, kleine dief zei de andere visserman dat hebben wij gevonden, gins in het riet zei Jan, hoe zouden we er anders aankomen en die paling dan vroeg één daar vissers smalend die heb je zeker ook gevonden wat heb je? nee, Jan, die hebben we gevangen juist, die hebben we gevangen zei ook Carol in dit net zeker, en dit net heb je onder het ijs gevonden ja ja, eerlijk gevonden eerlijk gestolen zei de andere visser houd je maar niet van de dommen want dat baadje Niemendal dit net is van ons en jullie hebben onze vuiken gelicht maar dat zal je brengen, wat ik je zeg gaat maar eens mee naar de burgemeester ik zeg dat het niet waar is riep Jan de vissers driftig toe en er werd rood van kwaadheid wij zijn geen dieven, en dat net hebben wij eerlijk gevonden het is op verschillende plaatsen stuk en het lag in het riet daarom meenden we dat het door de vissers weggegooid was daar het toch niet meer gebruikt kon worden we hebben het niet gestolen jonge, jij kunt liegen of het gedrukt is zei één daar vissers maar ons zal je er niet mee bedriegen we hebben onze vuiken gelicht en dat is strafbaar niet zo'n beetje ook viel de andere vissers en camera's in de reden en dat is maar goed ook is het geen schande om ze net te verscheuren en onze vissers te stelen maar het zal je breouwen vooruit zeg ik je, naar de burgemeester dat doe ik niet zei Jan driftig, wij zijn geen dieven je praat domjonge want de bewijzen droeg je in je handen ja, zei de ander vooruit jongens, en als je niet goed schiks gaat dan moet het maar kwaad schiks gebeuren vooruit zeg ik je en een beetje vlug alsjeblieft de jongens begrepen dat er niet veel anders op zat dan te gehoorzamen met hun vieren vervolgden ze hun tocht naar het dorp eerst was Jan meer dan kwaad maar dan bedaardde langzamerhand en eindelijk vond hij het wel goed dat ze naar de burgemeester gingen deze zou wel dadelijk begrijpen dat ze onschuldig waren en zo de burgemeester was bijzonder slecht gemuurd omdat het vlipsen nog niet gelukt was de dieven te ontdekken zodra nu de vissers die hem tot hun genoegen thuis getroffen had en hem vertelde wat er aan het hand was geloofde de burgemeester steller dat hij de dieventans op het spoor was en de besloten jongens scherp te ondervragen Jan en Carol betuigen de echte hun onschuld ze vertelde dat zij de palingen gevangen en het net gevonden hadden ze zou al heel toevallig zijn burgemeester zei een van hen de jongens kwamen uit de richting van onze vissbijtjes en ze hadden het net in de hand met een flink zootje pading daarbij het lijkt geen twijfel of ze hebben onze nette gedicht en de brutaliteit gehad een van die netten zelfs stuk te maken en mee te nemen het is niet waar Riep Jan de Spreeker toe houdt je mond verder maar jongen geboten burgemeester kort af de bewijzen zijn tegen jullie weet aan welke diefstallen je meer schuldig bent ik zou dat nooit nooit zerk van je gedacht hebben twee jongens van zulke brave ouders het is een schande vertel me nu met thema waar de potten en ketels van de ijstenten gebleven zijn want daar zul je ook wel meer van weten we weten nergens van burgemeester, zei Jan nee, nergens van, zei Carol we hebben ze niet weggenomen dat zeg je van dit net en deze viss ook sprak de burgemeester string en kreeg de jongens beurtelings doortringend aan kom aan, spreek de waarheid maar dit is in alle gevallen het beste voor je bekenn het maar ik heb niets te bekennen zei Jan ik ook niet, zei Carol zozo, ja, dan de burgemeester dan zal ik je tijd geven om er eens ernstig over na te denken hij voeg de namer de vissers en schreef die op, daarna spak hij tot de beide mannen u kunt nu wel gaan nee, wat je eigen nom is met deze jongens zal ik wel afrekenen de vissers namen het net en de palingen groeten de burgemeester en verlieten het vertrek Jan en Carol moesten blijven met leden ogen, zei de vissers met hun palingen heen gaan en Jan sprong er van spijt de tranen in de ogen dit burgemeester liet zijn blik nog een pose op de jongens rusten en zei toen ernstig ontkennen baat niet langer jongens en maar we hebben het niet gedaan riep Jan uit zwijg jongen en licht niet langer je hebt het wel gedaan en het spijt me heel erg zeg me nu ook maar waar je die andere voorwerpen gelaten hebt die de laatste tijd verdwenen zijn als je me eerlijk de waarheid zegt zal ik zien wat ik in de gegeven omstandigheden nog voor je doen kan het baat niet of wij al zeggen dat we onschuldig zijn spak Jan u gelooft ons toch niet nee, dat doe ik ook niet moet je maar voelen ik zal je tijd geven om je te bedenken hij ging aan zijn schrijftafel zitten en schreef het volgende briefje flipsen, ik geloof dat ik de daders van de gepleegde diefstallen op het spoor ben sluit deze twee jongens elk in een afzonderlijke cel dan hebben ze gelegenheid om in schoeten na te denken en kunnen geen afspraakjes maken tegen de avond zal ik hen opnieuw verhoren de burgemeester hij voude de brief dicht en deed hem in een envelop zie daar spak hij breng deze brief voor mij aan flipsen hij is in het raadhuis je kunt gaan de jongens gingen heen wat er in de brief stond, wisten zij natuurlijk niet ze keken tamelijk bedrukt toen zij de deur uitsnapten maar toen ze op de weg gekomen waren ontsnapt een zucht van verlichting aan de borst van carol he, he, dat was een benoet half welisje dan zaten we er geducht tussen maar het is bij slotverrekening we zijn nogal goed afgelopen we zijn alleen onze palingen kwijt en dit briefje dan, vroeg Jan ik vertrouwde het papier die geen zier waarom zij de burgemeester dan telkens dat hij ons gelegenheid zou geven om in schoeten na te denken langzaam liepen zij verder met de beilen en de zikkels over de schoudig carol, haar namdaan poosje dat briefje heeft niets met ons te maken en wij niet met dat briefje we moeten het alleen even bij flipsen brengen anders niet we hebben gezegd dat we er goed afgekomen zijn het had veel lelijker kunnen uitpakken kijk, daar komen Frans en Klaas ook van de vissvangst terug dat was zo die twee jongens hadden het spoeder ingehaald samen droegen zij een emmertje dat blijkbaar nog al zwaar was zeg, lief Frans en toe komen jullie plat zak thuis ja, zei Jan kort af hij had niet veel lus tot spreken wij niet, zei Frans kijk maar eens hier wat een paling we hebben de emmer is bijna vol de jongens stonden stil en keken in de emmer het was inderdaad een colossale voorraad die zijn gevangen hadden Frans en Klaas hadden het pret in ze deden niet anders dan elkaar aanstoten en lachen zo knap zijn jullie niet he maar zeg, weet je wat we gedaan hebben een kwartiertje voorbij het vocht hebben we stilletjes en net van de vissers opgehaald jongens, wat staat daar een paling in niet over vertellen hoor slimme Jan en Karel keken Frans met open mond aan hebben jullie dat net gelicht en stuk gemaakt, vroeg Jan wij hebben het tussen de driet zien liggen ja, lachte Frans wij konden het niet goed meer onder het ijs krijgen en hebben het toen maar in het riet gegooid wat zullen die vissers lelijk op hun neus gekeken hebben, toen ze bij hun buiten kwamen haha, wat een leuke grap he dat vond Jan ook en hij knippen ook de Karel toe en hij niets moest zeggen hij had een mooi planetje en voor die leuke grap hebben wij voor de burgemeester moeten verschijnen, ze Jan tot de twee jongens wij hadden het net opgeraapt en er onze paling in gedaan maar even later kwamen de vissers en die hebben ons om zo te zeggen opgebracht noem je het maar een leuke grap ja, zei Karel ik zie er het leuke niet van in Frans en Klaas moesten er smakelijk om lachen nu wordt de grap nog leuker zei Frans ik laat het er niet bij zitten, ze Jan ik ga dadelijk naar de burgemeester terug om hem te zeggen dat jullie het gedaan hebben je zult wel wijzen wezen zijn Frans die nu in het geheel niet meer lachen moest als je nog voor de burgemeester verschijnen moest oh ja, dan was het een ander geval dan zou ik het in jouw plaats ook zeggen maar nu het stankje van de burgemeester al achter de rug hebt zou ik het een lelijke streek vinden dan speelde je gewoon weer voor verklikker ja, voor verklikker beaamde Klaas zwart dat kan me niet schelen, zei Jan ik zeg het toch, dit spook wat moois om voor jullie plezier en uitbranden van de burgemeester op te lopen en een ander met je paling weg te zien gaan ik laat me dat maar niet wel gevallen hij keerde zich om en deed net of hij naar de burgemeester wilde gaan maar Frans en Klaas hielden hem tegen je kunt wel de helft van onze paling krijgen zei Frans, toe Jan vertel het nu niet aan de burgemeester daar worden jullie toch niet beter van en je krijgt de helft van dat ik niet eens heb, zei Jan maar het is goed, ik zal niet naar de burgemeester gaan onder één voorwaarde welke, vroegen de twee jongens tegelijk een die gemakkelijk te vervullen is, zei Jan zie je deze brief die moesten wij naar Flipse brengen in het raadhuis jullie moeten toch voorbij als jij nu die boodschap voor mij doet zal ik er verder geen werk van maken oh, is het anders niet, vroeg Frans geef hem maar hier, dan zullen we hem wel even aanrijken wel zeker met alle plezier, zei Klaas Jan gaf de brief over en Klaas en Frans begraven zich regelrecht naar het raadhuis ze stapten het gebouw binnen en gaven de brief aan Flipse die in de vestibule stond te praten met de Rijksveldwachtig zo jongens, dank je, zei Flipse wacht maar even we hoeven niet te wachten, zei Frans als ik zeg dat je moet wachten, dan doe je dat zei Flipse hij brak de brief open en las hem vlucht door zo, zei hij zo, dat is goed ga maar even mee jongens, hier de gang door Frans en Klaas keken ook andervraagend aan maar durfden niet weigeren zwijgend volgden ze Flipse die een sleutelring uit de zak haalde en een sleutel uitzocht mooi zo, nu dit trap je af goed zo hij zak de sleutel in het slot en draaide hem om de deur ging open maar Flipse, zei Frans met schrik wat gaat u doen, dat is een cel haha, lacht de Flipse terwijl hij Frans bij de schouder pakte en hem naar binnen duwde dat ga ik doen, flap de deur ging dicht en op slot Klaas werd bleek van de schrik hij begon te beven over al zijn leden en het angst zweet brak hem uit hij hoorde Frans schreeuwen, Flipse maar Flipse jammerde Klaas dat is een vergissing geloof me je moet ons niet opsluiten want Klaas bleef midden in zijn rede voering steken want Flipse had de tweede deur geopend en duwde Klaas naar binnen op het volgende ogenblik was ook deze deur gesloten ja, net zoals ik dacht, Bompel de Flipse die twee jongens zijn de dieven en we zullen ze wel aan het praten krijgen als ze hier eerst maar een paar uurtjes opgesloten gezeten hebben, zullen ze wel makker geworden zijn hij ging naar zijn confrater terug en vertelde hij met geval grappig dat die twee jongens zelf niet wisten wat ze hier zouden ondervinden, zei hij ze liepen dood gemundereerd met me mee en dan pas ergens toen de deur open stond je had ze moeten zien kijken in tussen waren Jan en Karol de richting ingeslagen van hun huis ze staken schuiden het ijs over het was nog vroeg, nog geen 11 uur en voor twaalfen ate zei niet hey, zei Jan wat heb ik een spijt als ik aan onze paling denk die de vissers hebben meegenomen zo'n prachtige voorraad te hebben en dan toch nog platzak thuis te komen het is onuitstaanbaar ja, zei Karol ja, zei Karol, dat zeg ik ook kijk, de potterscheper is aan het hakken geweest zijn zijn schuid ligt rondom in het open water ja, alles vriest ze stuk, zei Jan willen we daar nog even kijken of we wat vangen kunnen goed, zei Karol, ze legde hun beilen op het ijs en ging er met de sikkel in de hand naar de schuid opmerkzaam duurden ze in de diepte daar zie ik er een, zei Karol wiepen we dan uit, gip Jan zeg, misschien komen toch niet platzak thuis daar is ie, Riep Karol en Jan schoot hem te hulp, want de paden lag dicht bij het open water spoedig was hij in het emmertje overgebracht en die jongens liepen voorzichtig langs de schuid verder opeens hoorden ze zich toeroepen want moeten jullie daar, wil je wel eens maken dat je wegkomst? het was de potterscheper die zijn kajuit verlaten had en hun dit toeriep we kijken maar even of er paling zit, riep Jan terug we hebben, hernam de potterscheper hij klom op de schuid en stak dreigend de vuist op maar Jan zei tegen Karol, we doen hier volstrekt geen kwaad, laat hem maar praten ze stoorde zich verder aan de schipper niet en keken in de diepte ze waren nu dicht bij het roei gekomen kijk, daar zit er weer heen, zei Jan hij stak zijn sikkel onder water en wilde u met een rug boven halen, toch dat gelukte hem niet, de sikkel bleef ergens aan vastzitten de potterscheper nam een lange stok en schilderde de jongens toe als je niet weer gaat, sla ik erop vooruit kwaaioors, je hebt hier geen boodschap Jan trok zo hard hij kon aan de sikkel om hem los te krijgen maar dat ging niet en zat iets zwaars aan help me even, riep ik Karol toe tot de boze schipper zei hij we gaan dadelijk heen, maar eerst moet ik de sikkel losmaken vooruit zeg ik je, schilderde schipper hallo Mars wat ze konden ze voelden dat er iets zwaars naar boven kwam de potterschipper werd hoe langer hoe boosig, hij schilderde zo hard dat de voorbijgangers op de werk bleven staan maar Jan en Karol waren niet van plan hun sikkel in de steek te laten ze spannen al hun krachten in hee daar stak iets boven water uit Jan bukte zich en pakte het beet een ketel riep hij uit en daar zit er nog een aan vast help Karol hier zijn geloof ik de gestolen voorwerpen uit de tenten het was werkelijk zo de jongens haalden verschillende dingen op het ijs en ze herkende ook de kopere ketel van Mietje tot hun grote verbazing bemerkte ze dat al die voorwerpen met een koperdraad aan okanten verbonden waren en dat het einde van dat draad een paar centimeter onder water aan het roer bevestigd was de jongens werden verbazend opgewonden en ze riepen de mensen op de weg luidkielst toe dat zij de gestolen voorwerpen gevonden hadden in minder dan geen tijd waren ze door een groot aantal mensen opbringt die luiden hun verbazing te kennen gaven dat moet de burgemeester weten rieper er één uit en hij eilde naar de woning die Jan en Karol nog maar kort geleden verlaten hadden het leek wel of de mensen konden ruiken dat er iets bijzonders aan de hand was van alle kanten kwamen ze toelopen de ingang om de schuit van de potterschipper werd bij de minuut groter het ijs al was het nog zo sterk konden samengepakt de mensenmasser bijne niet dragen de ijsloer boog sterk door en er kwam veel water op de potterschipper zijn niets meer hij stond op zijn schuit en hield de ogen op de gevonden voorwerpen gericht maar af en toe keek hij de twee jongens aan en dan zag hij er alles behalve vriendelijk uit wat is daar te doen riepen stem hij zag Jan zijn vader die met de hit en de wagen van het venten terugkeerde Jan zwijde met beide armen en riep oh vader we hebben de gestolen potten en ketels gevonden kom maar gauw kijken hier liggen ze in een ogenblik was dik van de wagen gespongen hij wirpt de leidsel op de rug van de hit en snelde het ijs op wat een drukte hadden de mensen of de potterschipper er dan toch van wist riep de een zo komen zijn schelmerijen aan het licht hij zal nu zijn gerichte straf niet ontlopen profiteerde een derde iedereen had wat te zeggen dat zij het altijd wel van de potterschipper gedacht hadden opeens kwam er stil te onder de drom en er biedig ik mijn opzijde om de burgemeester door te laten weldraar had hij de schuit bereikt en zag hij de gevonden voorwerpen op het ijs liggen wie heeft die dingen opgehaald vroeg hij Jan en Carol namen hun petten af we waren hier aan het palingvanger burgemeester en toen bleef één van de sickels er aan vast zitten kijk ze zijn met een koperdraad aan okkanden verbonden en het einde daarvan is aan het roer bevestigd ja ja zei de burgemeester die de jongens met de grootste verbazing aanstaarde maar hoe heb ik het nu heb ik jullie dan niet opgedragen in briefje voor mij aan flipse te brengen in het raadhuis en hoe kom je dan hier Jan nam zijn pet nu geheel af en zei dat is waar burgemeester maar ik vertrouwde dat briefje niet ik geloof de stellar dat flipse ons moest opsluiten dat was ook zo viel de burgemeester driftig in en waarom heeft hij dat niet gedaan we waren onschuldig burgemeester zei Jan die praatjes kennen wij en zij doen ook niet te zaken in die brief gaf ik flipse last jullie op te sluiten en nu sta je alle twee hier burgemeester zei Jan we hebben het niet gedaan maar twee andere jongens waren de schuldigen toen wij op weg waren naar het raadhuis hebben die twee ons zelf verteld dat zij het uit de grap gedaan hadden en ziet u wat ziet u? viel de burgemeester in toen Jan een oogomelijk met zijn verhaal haperde toen dacht ik vervolgde Jan dat het voor ons beter was als zij dat briefje maar aan flipse brachten en vroeger kunnen of zij het even wilde aanrijken en toen vervolgde de burgemeester dat hebben ze gedaan zei Jan maar dan zitten op het oogomelijk die twee jongens onder het raadhuis opgesloten in plaats van jullie riep de burgemeester uit dat zat dan zowel deze burgemeester zei Jan de mensen schoten in een onbedaanlijk gelach want zij vonden de gehele zaak verbaasend grappig ook de burgemeester kon haast zijn lachen niet bedwingen en eindelijk gelukte hem dat in het geheel niet meer hij poesten het opeens uit riepen lachend uit wat is dat een grappige historie en hadden jullie dan echt die vuiken niet gelicht? nee burgemeester dat hebben die twee jongens gedaan en wie zijn dat dan? Franstor en Klaas zwart burgemeester zei Jan op dit oogomelijk dronk flipse tussen het volk door hij kwam uit het raadhuis en wilde zien wat er aan de hand was nauwelijks zag hij de burgemeester of hij sloeg aan en zei uw bevel is uitgevoerd burgemeester de jongen zitten elk in een cel ik geloof ook wel dat wij de rechterpersonen bij de kom hebben getikt maar het zijn de verkeerden riep de burgemeester hem lachend toe deze twee had je moeten hebben wat cake flipse verwondert en zijn verbaasingen namelijk toe toen hij de gevonden voorwerpen op het ijs zag liggen de burgemeester vertelde hem in korte woorden wat er gebeurd was flipse lachte slim hij heeft de potten en ketels met aandacht en liet ook het koperdraad door zijn vingers glijden toen zag hij meteen dat dit aan het roer bevestigd was burgemeester zei hij u zegt dat wij de verkeerden jongens opgesloten hebben maar ik beweer dat het al is het dan ook bij toeval de goede zijn Frans Toch en Klaas zwart hebben deze dingen gestolen en ze hebben ze verkocht aan de potterschipper die ze in het water heeft laten zinken om ze te verbergen hij is wel slim geweest, maar toch niet slim genoeg het is een groot van leugen zei de potterschipper die jongens zullen ze vermodelijk zelf hier in het water hebben laten zaken om de verdenking op mij te schuiven zo zijn flipse dan hebben ze zeker aan jou een stukje koperdraad alleen gevraagd niet waar want in je schuid heb ik precies zo koperdraad zien liggen de potterschipper werd doodsblek gaat halen flipse gebote burgemeester flipse verdwenen in de schuid en kwam wel draai met een rolkoperdraad terug het bleek dat het draad aan de ketels en potten daarmee precies overeenstemde burgemeester zei flipse de jongens die op het ogenblik onder het raadhuis opgesloten zitten zijn de stealers en de potterschipper is de helig ondervraagde de jongens maar één vereen dan zal u zien hoe gauze door de mand vallen vooral Klaas zwart zo zal het gebeuren zei de burgemeester schipper je gaat mee naar het raadhuis en flipse neem jij die voorwerpen in beslag ik houdt mij overtuigd dat wij de bende tans op het spoor zijn en jullie jongens vervolg jij vriendelijk tot Jan en Carol zal ik het voor deze keer vergeven dat je mijn bevel om de brieven bij flipse te bezorgen niet hebt uitgevoerd je bent een paar slimme rotten oh oh wat had Dick in pret toen hij aan Anniken vertelde wat Jan gedaan had hij schoot er telkens op dieel over in een lach en ook grootvader en grootmoeder moesten het dadelijk vernemen toen zij even bij Dick en Anniken kwamen aanlopen de oude trom vond het blijkbaar een verbazend scherpszinnige zet van Jantje hij trok een poosje aan zijn bakkerbaard en zei toen ja Dick zie je ik heb het auto's wel gezegd Jan is ook een bijzonder kind en dat is hij einde van half stuk 13 half stuk 14 van de zoon van Dick Trom deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Bart de Leeuw van Dick Trom door Cornelis Johannes Kiviet 14e half stuk besluit het gebeurde werkelijk zoals Vlipsen voorspeld had niet zodra er verschint Klaas Zwacht in de burgemeesterskamer en zag hij daar de potterschippel staan naast de potter en ketels die uit het water waren opgevist of hij begon over al zijn leden te beven en de tranen sprong hem in de ogen kom nader gebote burgemeester Klaas kwam tot vlak voor de tafel of de gemeente in een leunenstoel gezeten was deze keek hem door dringend aan maar zij niet Klaas sloeg de ogen naar de grond eindelijk zei de burgemeester kort af vertel me alles wat je daarvan weet maar vergeet niet dat ik enkel waarheid wil horen leugen zouden je trouwens niet meer baten want alles is ontdekt spreek op zweetropels parelde Klaas op het voorhoofd van de angst de armigevouwen handen op en zij snikkend o burgemeester vergeef u het mij voor deze keer alsjeblieft o ik heb er zo'n spuit van waarvan vroeg de burgemeester gestreng spreek op jonger waar heb je spuit van dat ik gestolen heb zei Klaas zacht die potter en ketels ja burgemeester en al die dingen die bij de verschillende mensen op het dorp worden vermist ja burgemeester heb je dat alles alleen gedaan? nee met frans burgemeester sowieso het is wat vrijs en wie hebben dat net gelicht vanmorgen wij ook zei Klaas en waar liet je al die gestolen voorwerpen voeg de burgemeester terwijl hij Klaas opnieuw doordringend aanzag de potterschipper kocht ze van ons maar ik wist niet dat het gestolen goed was viel de potterschipper in die voelde dat hij de grond onder zijn voeten tans geheel verloor dat wist iedereen op het dorp tot de kleinste jongen toe gaf de burgemeester op gestrengend toont en antwoord toen maar geen moeite meer om je baantje schoon te praten het is een schande voor een man op uw leeftijd een dubbele schande omdat je ook door twee jongens in je val meesleept jij en jij alleen hebt die kinderen in het ongeluk gestocht het is diep treurig even later werd frans dorp binnengebracht deze was brutaler dan Klaas wacht en hij meende de burgemeester eerst nog met allerlei praatjes om de tuin te kunnen leiden maar toen hij vernamd dat Klaas reeds een volledige bekend in z'n afgelegd raakte hij geheel in de wacht en in zijn eigen leugens verwacht het einde was dat ook hij bekende aan de gepleegde diefstallen schuldig te zijn de burgemeester maakte van alles proces verbaal op en toen hij daarmee klaar was zei hij flipsen, doet de deur maar open later zullen ze wel meer van de zaak horen zwijgend verlieten zei het raadhuis de maandag daarop volgend kwamen frans en Klaas weer gewoon school maar ze waren nu nog meer afgezonderd van de overige jongens dan ze vroeger al geweest waren iedereen vermet hun gezelschap in het midden van februari bleven ze absent en iedereen wist er de reden van ze waren namelijk opgeroepen om voor de rechtbank te verschijnen de jongens daar verantwoordig afleggen van zijn daden hij kreeg een geduchte bestrafing omdat hij de beide jongens tot diefstal had overgehaald en hen daardoor ongelukken had gemaakt een gevangenen straf van enige maanden was zijn welverdiende loon de jongens werden niet veroordeeld omdat zij nog zo jong waren maar de rechtbank stelde hem tot hun 18e jaar ter beschikking van de regering om in een rijks opvoedingsgesticht geplaatst te worden dat gebeurde eventueel niet dadelijk de volgende dag zagen de schooljongens hen opnieuw verschijnen en ze hoorde er dagen en wekenlang niet meer van zo kwam de 31e maart de laatste dag die Jan en Carol op de school zouden doorbrengen Carol zou bij zijn vader in de Smederij komen en Jan kwam in de winkel Dick kon alles op mogelijk meer alleen af want nog steeds nam het aantal zijn er klanten toe en elke dag kreeg hij het drukker dan ook veel geld en was mooi op weg om een rijk man te worden Frans en Klaas zaten ook voor de laatste wou op de schoolbanken niet dat zij in vak gingen leren daar kon geen sprake van zijn omdat zij toch de een of andere dag weggevoerd zouden worden het was in de middag het laatste schooluur was aangebroken de leien boeken en schiften waren opgehaald en de onderwijzer maakte zich juist gereed om tijd te spreken tot de jongens en meisjes die de school voor goed verlieten toen er aan de deur werd geklopt Jan Trom doet even open zei de meester Jan deed het en hij zag flipsen en een rijksveld wachten in de vestibule staan ze kwamen het lokaal binnen meneer zei flipsen we hebben de opdracht Frans Toch en Klaas Zwart mee te nemen het was doodstil in de klas Frans en Klaas werd doodsbleek en niet zij alleen nee, verschijnen de jongens en meisjes voelden zich in rilling door de leden gaan en menig meisjes hoog vulden zich met tranen zo zijn de onderwijzer zacht en zijn toon klonkdroefig de kinderen konden het hem aanzien dat ook hij ontroerd was zo, dat is wel een treurige opdracht flipsen Frans en Klaas, kom hier de jongens stapte de bank uit en kwamen voor de klas zij de passte in tranen uit de onderwijzer gaf hun de hand dag Frans, dag Klaas, zei hij doefig ik hoop je eenmaal terug te zien als braver mannen die voor niemand de ogen behoeven deer te slaan beloof je me dat je daardoor je best zult doen de jongens konden niet antwoorden met gebogen hoofd verlieden zij het lokaal om weggebracht te worden ver van hun ouders naar een vreemde plaats hun vertrek maakte diepe indruk op de achterblijfenden de onderwijzer had de gewoonte de laatste schooldag een vertelling te doen en deze keer deed hij dat met meer gloed dan ooit te voren hij deed een verhaal van schoolkameraden waarvan er één goed op pastte en tot een braaf man opgroeide terwijl de andere door eigen schuld al dieper en dieper zonk en eindelijk in de gevangenis terecht kwam en toen het verhaal uit was drukte hij hun allen op het hart toch nooit de weg van eer en plicht te verlaten maar steeds het goede te doen en het kwade te haten met deze wijze les verlieten Jan en Carol voor goede de school en zij vergaten haar hun leven lang niet einde het einde van hoofdstuk 14 het einde van de zoon van dictrom door Cornelis Johannes Kiewitz