 Sa inyong lahat na mga tagayupi. Ako po si Malumangahasa, ito ang second episode ng ating webinar. Ang title, Mga Artista ng Bayan, Pak Ganern. Last week kung po mga terror teachers ang ating kinaharap, ngayon po masaya, makulit at mauhusay na mga artista ng bayan ng ating kasama. Sila ang nagbigay sa ating ng mga tula, dula, musika, pelikula, program sa television, installation art at iba pa na mga produkto ng UP. Kaya iwelcome po natin ng ating topit mga artista ng bayan. May registrants po tayo na 1,830. At last week po ay halos na 3,000 ang nanood ng ating YouTube video ng unang episode. Ito po ang proyektong ito ay pinagsamang inorganisa ng pitong groupo. Kasama po ang UP System Office of the Vice President for Public Affairs, ang UP Office of Alumni Relations, ang UP Media and Public Relations Office, ang UP Dileman Information Office, ang UP Information Technology Development Center, ang TV UP at ang UP Alumni Freedom Project. Kasama po ngayon na co-moderator, partner ko, Miss Lisa Magtoto, na red tag. Namali naman. Si Lisa po ay playwright at freelance writer ng Writers Block at artist teacher ng Philippine Educational Theater Association of PETA. Magtoto po ang may akda ng mga gustohanin ang mga play recently, Rock of Ages, Game of Trolls, Care Divas. Marami po siyang mga sinulat na mga pelikula rin, script para sa pelikula, pero medarating siyang tinatapos na play Bong Gakaday, Musical, featuring the songs of the band Hapdog. So Lisa, welcome on board at umpisahan na natin tong magulu, masaya at makulit na webinar. Lisa? Good afternoon, malu. Naridinig ba ako? Ito na naman po tayo. Medyo nakakapoblima ako sa internet. Anyway, hello. At ako yan, kinararangal ko ang pakikipag talaka yan dito at paging co-moderator mo isang malaking karangalan. This special webinar series na pala, On Academic Freedom, may also be viewed via live streaming on YouTube at the TV UP channel, as well as on the TV UP FB page. All right. So Lisa, umpisahan na natin. Metatutayong speakers po at sandamakmak ng re-actors, mga reactionaries sila ngayon, pero ayon nila yung tag na yun kasi medtaging ang uso ko yun. Okay Lisa, introduce our first speaker, Crash ng Bayan Dotto Datipa. At hangga ngayon. Ah, Crash ng Bayan. Hindi pa natin na iintroduce actually yung buong topic na no? I mean yung that we're going to talk about academic freedom and freedom of expression. Magkapareho ba yun? What makes freedom of expression different or unique in higher institutions of learning, especially among art-related courses and organizations? May limitations ba ang free expression ang artist sa university? At ano ba itong tinatawag natin artista ng Bayan? Baka pwede na i-expound ng ating speakers ngayong aro na to. So gaya na sabi mo ang ating unang Crash ng Bayan. Ako malo, ito ba yun pinagusapan natin by C.Dotney? Pwede bet Orteza. Ayun. Okay. Siya ay professor emeritus of the UP Film Institute, no? Former dean of the College of Mass Communication, University of the Philippines, Lilliman. He served as artistic director and vice president at the Cultural Center of the Philippines. Founding member and former chair na Manonuri ng Pilikolang Pilipino. He has published pioneering studies in Philippine film and theater among his film books are Cinema of Manuel Conde and the four volumes of the Oriya Nantology. He has written plays like Pilipina Circa 1907, Basilian ng Malolo, Snowy at Philly Decada 2000, and Mabini Mandirikman. Mga kaibigan, si Dr. Nika Nor Chongson. Welcome, Nick. Bagandang hapon sa iyo, Malo at Sakalisa. I'm happy to be here this afternoon. Salamat sa invitasyon. Babasayin ko nalang itong aking maliit na sasabihin para makatipitay sa ora sana. This afternoon, I would like to present two observations on the relationship between academic freedom and the Filipino artists. First, I want to stress the importance of the academic freedom of UP in the development of artists by highlighting the achievements of Filipino artists who have been partly but significantly shaped by that freedom. Second, I want to examine the three values that academic freedom necessarily implies that were crucial in shaping important works of these artists. First, what kind of artists and cultural workers has UP education and its academic freedom produced in the last 112 years since 1908? Perhaps you can begin to address this question by citing certain numbers. From 1972 to 2018, 49 Filipino artists have received the National Artist Awards, the highest recognition given by the nation to outstanding artists. Of these 49 national artists, 42 or 85% are UP artists, meaning artists who studied in and or graduated from and or taught in UP, or whose achievements have been recognized by UP with honorary degrees. These artists were in the fields of literature, architecture, visual arts, music, dance, theater and film. By the way, an even higher percentage of UP graduates and professors are found among the national scientists of the Philippines, that is 39 or 92% out of a total of 42. In 1999, the CCP, in celebration of the centennial of Philippine independence, chose to honor the 100 artists and cultural workers, excluding those already proclaimed as national artists, who had contributed significantly to the development of Philippine arts and culture from 1898 to 1998. Of the 100 artists and cultural workers recognized, 50 or about 50% were students, graduates, teachers or honorary doctors of UP, a significant percentage considering that UP was only founded 10 years after 1898. Among cultural workers, UP graduates have provided much needed direction and management to the leading cultural institutions of the country. Starting in 1986, all the artistic directors have guided the CCP in its new path toward Philippinization, democratization and decentralization, have been graduates and or teachers of UP. In the same vein, it was mostly UP artists and professors who conceptualized the NCCA, aimed the law that created it, then provided a big percentage of its major officials, managers and committee heads. In citing these numbers, we are not implying that the UP education and its premise of academic freedom are automatically or solely responsible for creating such outstanding artists and cultural workers. Crucial considerations in any artist's development are his individual agency and commitment, as well as the specific conditions of time and place in which the artist must define himself or herself, the artist's connections to personalities and institutions in the arts and even luck and serendipity. In college, a UP student with enormous talent but no perseverance can end up wasting all the privileges of being on the scholar ng bayan. After college, a UP graduate may deliberately choose to lower his standards, professional and moral, for personal benefit. It is not surprising that alongside the golden roster of national artists, scientists and cultural workers, UP has also graduated outstanding personalities who later used their brilliance at education to become trapo's or dictators or luckiest of both. But the exceptions do not negate the rule. Through the years, UP education has vindicated itself in assume both fame and prestige because of the artists, scientists and cultural workers it has produced for the country in the last 100 years. For it cannot be but a mere accident of circumstance that 85% of national artists, 92% of national scientists and a great majority of important cultural workers have been educated in UP. If all these were mere accident, then other universities, some older and many richer than UP should have contributed as many outstanding artists and cultural workers. There is indeed something unique in UP education that has enabled it to develop these renowned individuals. That's something I believe is academic freedom and all the values that it implies. Second, what then are the values that come with academic freedom in a UP education that have helped to form outstanding artists and cultural workers? There are three values, excellence, honor and service to the people. First, UP has prioritized the pursuit of excellence among its faculty by encouraging its teachers to do original research in their field of expertise and creating the necessary conditions for them to be able to inform and enlighten the students in the most efficient manner through the subjects that they teach. In the case of students, the UP faculty strives not only to provide students with the comprehensive information and professional skills they need, more than this, the UP mentors train students to be critical of all the realities they see around them, to analyze and evaluate both past and current beliefs and practices in a scientific and impartial manner. Moreover, the best UP teachers challenge their students to think out of the box, to break the barriers of convention and tradition if need be, to imagine better ways of being human and being Filipino. This type of pedagogy seeks to create original thinkers, not blind followers. National Artists' Films embody the values of this kind of education. This is Ismail Bernal. Atro-intellectual, Bernal made well-wrought films that bravely enmas the self-serving nature of so-called miracles and miracle workers, the oppression of women by both patriarchy and religion, and the marginalization of the poor and the abnormal, so-called, by the guardians of government and morality, even as he explored alternative ways of presenting Philippine realities that departed from the dominant genre conventions of Hollywood and the local commercial industry. But excellence by itself is not enough. In their Gawad Paridel acceptance speech, UP Mascom graduate Jessica Soho made a statement that could apply to both journalism and the arts. Quote, honor before excellence. Excellence alone will not suffice. It needs honor and honor should be first. Brilliant minds are dime a dozen in UP, but at any one time, men and women of honor are a rare and cherished minority. Maraming marunong sa UP, pero hindi lahat ay may dangal. Mental abilities and professional skills are important, but they must be governed by honor, which in Soho's definition means upholding the truth no matter what. It means resisting the temptation of twisting the story or creating alternative truths to save one's skin, to line one's pocket, to ensure a promotion, to capture or keep positions of power. It means covering the story and telling it according to the facts, even during times like ours when journalists in print and broadcast are being harassed, detained, or simply eliminated. Connected to honor and excellence is the third value, which gives both honor and excellence the reason for being. For indeed, the pursuit of professional skills and the commitment to honor and integrity acquire full meaning only if they are achieved in the service of our people, thus the oblation. As UP scientists have spent hours in laboratories to discover ways of improving the health and material well-being of the Filipino. And as social scientists have labored to decolonize their disciplines to establish a Filipino orientation in history, psychology, and anthropology. So UP artists have created works that aim to liberate Filipinos from mentalities, conventions, and institutions that suppress their rights and freedoms and to enable them to participate in the building of a more equitable society. Toward this end, UP artists have taken many paths, creating works that interrogate, satirize, or attack the socioeconomic hierarchy, as with Hernandez, Almario Guerrero. Works that break the calcified languages and conventions that misrepresent or fail to express contemporary Filipino realities. As in Vilya, Maseda, Santos, and Agueva, works that give voice to the powerless and marginalized, as in Broca, Seanil Jose, and Gonzales. Works that highlight Filipino achievements in history to help strengthen national identity, as in Tolentino, Francisco, and Bencab. Works that expose and combat the effects of colonization, as in Lumberra and to that tahimi. Works that transform the foreign genres into vehicles for expressing the Filipino soul, as in Amor-Solo, Manansala, Legaspi, Veneración, Fuentes, Molina, and Locsin. And works that showcase the artistic heritage of the country from the ethnic to the modern. Reyes Aquino, Obusan, Winabentura, and Imao. In conclusion, UP Education is distinguished from all others because of its emphasis on academic freedom and its concomitant values of excellence, honor, and service to the people. It is this education that played a big role in the development of our best artists and cultural workers, who in turn have, through their works, expressed and responded to the needs of our people, and in so doing, defined what it means to be Filipino. It is my belief that the limitation, diminution, or curtailment of academic freedom would lead to the decline and elimination of the conditions and the climate that have cradled, nourished, and produced our best artists and cultural workers. And eventually, to the silencing of the voices that define and defend our people. Further, the suppression of academic freedom in UP will affect, directly or indirectly, first, the groups of artists which have been formed or led by UP artists. Second, the artists and teachers from UP who have succeeded in making education more secular and libertarian in the colleges and universities where they have elected to teach. Three, the media industry where the presence and leadership of UP graduates have done much to maintain professionalism and an unswerving commitment to truth. And fourth, the government itself which desperately needs guides, guards, and guide flies to force it to serve the people. Maraming salamat po sa inyong pagkinin. Wow! Ang galing naman kaya pala crush ang bayan, di ba? Parang hindi lang guapo, napakaganda ng isip at mga sinabi. Next Lisa, sinabi nga which parang nakakahiyaya ang sabihin nyo, pero mahalagang ipamukahan natin sa taong bayan. 42 Filipino national artists from UP out of 49 and 39 out of 42 national scientists. At naman critical acclaim, popular acclaim, yan yung susunod natin speaker, critical acclaim at popular acclaim. Ang susunod po natin speaker, kila lang kila lang ng maraming tao. Writer, producer, director, actor, critical, batang UP, batang kalsada, batang protesta. Si Bibet Ortessa, she wears shoes that don't match. Dahil sabi nga, if I wear shoes that don't match, who cares? I only have one breast. Cancer survivor po siya. At volunteer ng mga foundations that serve and assist. Bibet never runs out of few more, satire, irony, and skating commentary that define her vast portfolio. She is the pen and brains behind such iconic productions as school book wall, happy house, okay cafe rico, and very important films. Meron siya 50 credits as an actress, 43 credits as director, and no meros more credits for being writer, co-producer, and even production assistant. She has not stopped speaking out, standing up for freedom in the arts and in the nation. Miss Bibet Ortessa ang may crush kay Dr. Nick. Bibet, ten minutes. Okay, magandang araw po sa inyong lahat, hindi ko malaman ganina kung isuhulat ko ba yung aking sasabihin or I will go by my memory. Yung crush ko na yun kasi kay Dr. Nick ng araw ng college ako. Atracted na-attracted ako sa makata ang mga talagang giniliw ko from afar si Hemino Abad to the point I would eavesdrop on these conversations with Professor Dado Falsa sa faculty center. At kailangang pa kung hilahin nilulu reyes para hindi ako makichismis. Eman lakaba of course because one day he turned at me and looked at me with soulful eyes and told me magkasanod pala yung birthday natin. Akala ko umibignas nakan si Eman yung palasumumpana si Eman na hindi na siya maninigarilyo kung ang sigarilyo ay hindi libre. At that time may aman ako dahil ako may allowance sa kuligyan na 35 pesos a week ang sigarilyo ay 2 pesos. It's ang kaha. So akala ko talaga ako inibig yung pala yung sigarilyo yung libre. So ganun yung buhay ko nungsa sa UP. But nakadoktong kasi sa aking pakikipaglaban sa UP yung Akin Love Life dahil wala. Sa sabihin mo sa Akin na may mga NPA sa UP, wala nang lumigaw sa Akin ni. Sa sabi sa Akin ni Jack Manansala, paano kasi takot kami sa you? Kala ko ba ang tatapang niyo? But seriously, UP gave me the freedom to become the woman that I wanted to be. Yun ang papel ng academic freedom sa Akin kasi alam niyo hindi naman coincidence na ang pagsusurat sa blankong papel. Ang writer naman you don't write your stories on a piece of paper na meron ng isinulat si Lisa magtoto tapas dadagdaggang ko na lang hindi pagsisi mula ka sa wala. At sa UP, pag nagsimula ka sa wala, ang dami mo nang matutuntun. UP, alam niyo ba? About two years ago. Merong isang senator na nagsabi sa Akin. Nanong parao panahon ko sa UP, usun-usun na raw na pumapasok ang NPA sa campus in the 70s daw. Minomura daw ang profesor para palisin para sila ang mag-lecture. Sabi ko sa senator, it never happened po. Kung na aalala niyo yung dilimang kumyun, nung napatay si Pastor Messina, profesor ang bumaril noon, patunay lamang na mga anagduturo sa UP, iba-ibang klasing ka-isipan kasi kung hindi toto yun, dapat, ninyabin na relaksip Pastor, kakampin niya. Hindi eh, kakawantara niya. All those kinds of minds are in UP. Isa pa. Sa sabihin mo academic freedom, freedom, freedom lang yan. Hindi. Hindi. Ano mo, sa UP nung first year ako, bagong-bagong faculty center, ang mga estudiante hindi po'y din pumahasok sa faculty center, hindi po'y din kumain sa canteen. Batch namin yung naglagay na mga science doon sa faculty center ng dogs and students not allowed. Nagkarong kami ng reason na lumaban and it was great because you knew na pwede kan lumaban. Hindi ka basta tanggap ng tanggap, UP also taught me as a woman to say no. Kasi kung napapansin niyo, slightly nabutan siguro to ni Malo, but women of my generation, I was in UP in 1970, we kind of developed a masculine side to our personality. Kasi hindi lang sabuha UG kung hindi dung sa mga trabaho ang naggagawa kayo ng pang periodicate ng mga ibagsak, ibagsak siga nito, inaabot kayong matulog sa kung saan saan at kailangan mo alagaan ang sarili mo. You just gave out the signal na hindi ka available sa gusto ng iba, iagagalang kanila. Although of course ako sa kagagahan ko at sa nalulongkot ako na baka tulakong boyfriend, naranasang ko na rin magpunta sa lagun at lagi ng pukitik ang sarili kung genes para kunyari may nagdela sa akin sa lagun, pero wala po ako lang magkisa yung nagpunta. And then, but wow, sa UP also, academic freedom, the artist, I had a brother, the brother who came after me, na una pa siyang maging member ng UP Repertory. Pagdod ko na yun, umales sa rep dahil na tawag di Ben Cervantes na gagaw, nagtampo, nag-resign, sumama sa isang activist group kasi he was a pre-med student. Yung pangalan ng groupon nila BS Circle, my brother also left that group he said, kasi parang hindi, hindi ko personality ang personality nila, nakayang maging frontliners, nakayang maging leaders. My brother did not know that in 2020 he would be a frontliner, a doctor, one of the first who fell to COVID April 8, 2020 last year. And yet, yung kanyang tatlong anak, tatlong sa apat na anak na saan na yun, mag-do doctor pa rin, na sa UP College of Medicine yung dalawa yung isa doctora na. Academic freedom, you're free to continue to walk you on to be academic freedom, nun si Dodong Namenso ang President ng UP, using the umbrella of academic freedom, yung mga pelikula na may problema pa sa censorship halimbawa sa MTRCB, maaaring ipalabas sa UP Film Center, pagkatapos pag-uusapan kung kailangan bang dapat na-ex yung pelikul ang iyon, ano ba dapat ang gawin, may discussion, academic freedom. But before I go, I just want you to know that when I became the person that I wanted to be, on top of everything I was still doing, I was going to be breadwinner. My father was a protestant play minister and a lawyer for the church. So I was going to be doing the sending of my siblings to school, aning po sila na napag-aral ko, ng walang kabah, dahil binigyan ako ng UP, ng tapang, na neck, kaya mo yan. At kinaya ko, hindi dahil magaling ako, kung hindi isa pa yun sa tinuro ng UP sa akin, na kaya sa mga kailangan sa mga kailangan. So kahit na, by that time na sama na ako sa Cilliman Writers Workshop, ako ay naging collegian staffer na sa UP Writers Workshop din ako, I could not go into the earlier dream life that I wanted to be a playwright. I ended up working for TV. I will not forget the moment that I visited the faculty center, hit-shun-on ang skulbukul. But also around that time, I had detected from some of my UP friends, na writers din, yung medyo, slightly mo baba na yung pangtingin sa'yo kasi sa TV kailang magsisulat. Nakasanubong ko ang writing teacher ko sa playwriting at sa advanced playwriting, si Mam Amelia Lapeña Bonifacio. Sabi ko, mam, okay lang po ba na ang isinusulat ko skulbukul sa television? Sabi ni Mam Amel, ay nakubibet. Lahat na tinalakay natin sa classroom, magagamit mo pa sa ilang daang iskulbukul. Hindi ako binitiwan ng acting writing teacher at bilang sagot sa utang ko sa kanya na yun for propping up my confidence, I will now admit that around the time, may mga nagpapadaras sa aking na mga maliliit na mensahe na pinasasama sa script ng skulbukul at iba ko pang show. Mga mensahe na nakasulat sa palara ng mga sigariliyo. Hindi ko alam kung kanino galing kilala ko lang ang nagbigay. Sabi ko, can I have more information about this? Ang mga nakalagay lang, po punta akong ba rin duke sa mga? Mga ganoong classy message na. Sabi ko dun sa nagbila sa aking, can I have more information? Hindi pwede. Para paglahuli ka, ano man ang gawin nila sa iyo. Wala ka masasabi dahil ang tuto, wala kang alam. Nagawa ko yun ang buong tapang dahil UP ang nagbigay sa aking ng katapangan. Nung sinabi sa aking ng writing teacher ko, na lahat ng pinag-aarala natin sa skwela hang ito, magagamit mo sa kaya ano nung mag-improfession mo, it gave me the strength to realize nakahit bumagsaka ko sa mat 11, ako yung nag-insipibet. At one point when I found out that there was a chance that I could be UP regent, pinahaso ko ang pagiging regent ng University of the Philippines, para lang makatulong na makakuha ng tenure, ang isang batang professora na hindi makakuha ng tenure dahil sa chismis na siya ay isang pula. Ang damig binigay sa aking ang UP. Sang hala na academic freedom, ang damig pa rin kailangan gawin para sa UP. Because UP did not only make me, UP made so many other people not to become successful on their own, but to be successful within a community, within a group, within a region, within a country, kaya tayo UP, State University. Maraming salamat po. Okay. Naming na-inspire bibet at at na-iiyak kasabay mo sa iyong pagpapahayaan. Next natin Lisa, siy na yung ating next speaker? Maraming salamat. Maraming salamat bibet na ko makaka-iyak talaga. Itong susunod natin speaker, si Glessie Cruz Atienza, nagdoturo siya ng panitikan malikain pagsulat at wika sa Departamento ng Pilipino at Panitikan ng Pilipinas, Kolehiyo ng Atty at Literatura. Senior Artist Teacher din po siya ng PETA, sa group ko rin po, at isa sa mga tagapagtatag ng guru sa Sining ng Bayon Inc. at Alianza na mga mga gagawang pangkotura sa kamainilaan at Karating Puhok. Nabig ang pangkilalan na rin siya bilang alagad ng Sining, Mandodula, Mananalixic na mga institution tulad ng UP Artist Productivity Incentive Award, UP Gawad Chancellor para sa natatangay Mananalixic, natatangay guru sa gawang extension, natatangay limbag napananalixic ng Bon Carlos Palang Memorial Awards for Literature. Mga kaibiga, si Glessie, Dr. Glessie Cruz Aciensa. Glessie? Okay, go. Magandang, hapon. Kamusta kayo Aliza at Manu? Long time no see, no? Marami salamat sa pagpapakilala at sa kasalamat at bahagi ako nito ng panel na to. Alam nyo, siyempre babasahin ko yung aking sinulat na, para naman mer time limit. Kaya may medyo gagalong ganun ako. Okay, nakakabuhay ng dago yung mga ganitong pagsasama e, kasi kahit sa papakakatoong virtual, nagiging batis ng inspiration, yung pagkakita natin sa ating mga katuang na sa paglika, mga ginagalang naguro, teacher Corensie Nick Johnson, mentor, administrator, kumareka, ibigan mga kakosa, mga kakulase, kachismisan at mga kapuman nilika na ng singing at mga gawang pangkultura. At nagkakatipon tipon ang magkakatuang at nagkakaisang hanay, nagharap harap at nagaambag upang mapanatili ang hugis na bilugan. Isang pangyayaring natural sa mga buhay na organismo, isang pagtitipon ng hanay upang mga lasag laban sa isang banta, isang pagkilos ng pangpapatibay ng diwa ng ugnayan para sa iisang layunin, isang makapapatuloy ng dahilan ng pagiging buhay, ng isang nilalang. May ganap, mga kakadigan. Kaya ngayong ating sinasabi na pakganern, nakakatawan naman may pakganern. May ganap, pakganern. Itong ganap, ang tawag ko sa discurso ng pagsasadula. Mula ng mahikaya takong, pagaralan at ugati ng discurso ng pagsasadula, naging isang musa ang patuloy na pagtoklas ng di-kawat-kilos, ng hilat-sya at himik ng pagsasadula mula sa mga sariling dana sa tsalita. Kip-kipang katas ng hikayat ng tanghalan mula sa high school sa UPIS nula ang paka-panabay, hanggang sa maging-guro at mag-garal sa kal. Sa tanghalan ng buhay, katuangan mga kaibigan at kapatid sa PETA, sa UPI, sa CCP, sa NCCA, mga kapamandodula sa riyon at tibang bansa, hinarap ko ang hamon ng isang katanungang matagal lang na sa tungki ng aking ilong. Ngunit kamakailan ko lamang nakita, ganap nangaba. Itong ganap ay isang saritan ginagamit ko para tukuyin ang pag-gampan ng isang actor sa dula. To take on a role, ikanga, sa mga sinaunang manuskrito ng dula, ginagamit ang mga nangagsi pag-ganap sa pagtukoy ng mga artista. Ang pagbibigay buhay sa isang dula, ang fulfillment, realization, sabi nga ng mga dictionary ang nipanganiban, al-Mario Santos at marami pang iba. Tinutukoy sa ganap ang konsepta ng katuparan pagkamit, fulfillment, realization. Madali itong ipagtapat sa praktika ng buhay na buhay sa pagsasadula. Sa pag-aral ng mga ikan natin ay dimensions na isang pagkatao, yung physicality, sociology and psychology na isang tauhan. Natutuna natin sa ating mga lolong, si Egri and Stanislavsky at ko sinupang dramatista. Ganodin sa pagsasali ng danas ng buhay sa tunog, galaw, production design, ilaw, isina sa alang-alang natin ang pagsisinup ng isang danas ng buhay sa espacio, huggis, indayog, tunogil at syakulay at kabuoang dama, gamit ang tapata ng actual na danas ng buhay at haraya. Pagbabanyulay or transformation at pag-uugat o grounding ang operative word ng danas ng buhay tungo sa discurso ng danas na buhay, sabi nga ni Freddy Santos. Buhay! Isa itong walang katapusang proseso ng paglikap pagsasanay, pagpapakinis at pag-aalay. Kailangan maging malay sa mga sangkap dahil patuloy itong nagbabago. Ang paghalaw ng mga tampok na gawit mula sa danas ng buhay ang pagsisuri ng mga ito ayon sa tulak ng budhi at tayog ng mithi at ang pagsisinup ng mga katastang diwa ng danas na buhay. Maingat na sinasalan sa dito at inuuri-classified ang salaysay ng danas ng buhay. Pinapangkat, kirikilatis, inuugat, ineuugnay upang magawang buok ang danas na buhay. Buhay! Kailangan ng bagong buhay dahil may bagong sipat sa saisay at halaga ng danas at sa lahat ng ito nalilika ang isang espasyong malaya para makapag-experimento, makapagsanay, makapagsuri at masubukan ang tatag at talab ng isang danas ng diskursong buhay. Kaya pag nagtatanghal, meron talagang malay ang espasyong nalilika. Kaya, okay, madaling unawain itong danas ng buhay life to life and living gets. Gets natin yan. Gets natin yan. Gets natin yan. Gets natin yan. Gets natin yan. Ngunit isang salita o konsepto ang nakapagpaigdad sa atin na sa akin nung inaaral ko yung ibig sabihin ng ganap at ito yung konsepto ng igualidad or equality. Tinukoy ito ni Nosedda at Sanlucar sa kanilang dictionary at sabi ko, oh, bak! Ganon! Ganon talagano. San galing yung igualidad na bahagi ng konsepto ng ganap. Bakit may ganon? Isang di matatalikurang hamon ang pagtoklas ng konsepto ng igualidad sa ganap. At dinala ko at dinala ako ng pagtoklas sa paghalukay ng igualidad na yan sa mga naunang danas ng dula sa mga pag-aaral ng aking mga duro si Nabya Lumbera, si Virhilo Almario, si Nika Norchongson, ang lolo natin si Epifano de Los Santos, si Arsenio Manuel, Yabes Damiana Eugenio, Doreen Fernandez at napakarami pang ibang pantasat ng haraya ng Mandudulang Balagtas, Rizalot Bonifacio, na nasanay sa mga iglap na tula. Nakita ko kung paano itinala sa kanilang mga akda ang danas ng kolonisasyon, gamitang talas ng talinhaga sa Suri at Sinop ng Pagahabi ng Salita. Upang maihantad ang mga hindi masabi ng tahasan. El Concejo de los Dioses, nalarawa ng Kapangyera na Gaharing Uri, Florenti at Laura, talastasan ng Mabuti at Masama Matuid sa Hunta Al Pasig, ang talinhaga ng Karanasang Kolonyal, sa Orozma at Safira, ang praktika ng adaptasyon sa Bernardo Carpio, ang kahapon niyan at bukas na pag asa ng kinabukasan mula sa pagsusuri ng Nakaranat Kasalukuyan, gamitang timon ng Budhini ng Bayan. May laro ng pagkakataon sa Hindi Ako Patay, Tanicalang Ginto, at ang pagtindig ng Kagalinga ng Bayan sa Filipinas para Los Filipinos. Mahihigingan din ang diwan ng pagiging taliba ng pagbubudyag ng tuto, pagbubuni sa Mabuti, ang pagpunasa mga tiwali at ang paghimok sa pagkilos mula sa buhay na pahaya ganang mga dula sa panahon ng panunupil. Tulad na ang the world is a lapple, cadaver sa Dina, New York, or in Tondo, Rye, South Phanauer, and the Convert. Paglilitis ng Mang Serapio, Kabesang, Thales, Tatalon, Mayo 21, and Duplohang Bayan, Scholar ng Bayan, Klinging, may isang sundalot, napakarami pang iba. Ito yung mga iksen ng buhay ng Bayang Sinawi at Bumawi. At sa pagtuklas pari ng kaalaman, ay nadalako ng aking pag-aaral sa CCP, Rahasolayman at kung ano, ano pang theater. Pati sa mga tanghalang nalilik halaman ng bilog napagsasama-sama ng mga tao at hong pungan sa ritual ng pag-aalay, pang gagamot, ay nangpuno sa picket line, sa municipio, sa silungan, sa pondohan, sa tindahan sa kanto, at bakura ng may bahay, ito ang mga aninag ng dula sa sulo at gilit ng danas na dula sa Pilipinas. Ang mga sinasabing, parang wala unit na ron. Ayon na, bongga, may lalin, magaan, may dating, buhay na buhay, spektakolo, transformation, ang iigwalidad sa ganap ay nasasama-sama ang pagkilo sa nakikita natin sa mga dulang ito sa malayang palita ng ka-isipan at lambdamin na sa pakikipag-ugnayan tung sa isang layuni ng kagalingan para sa lahat. Ganapang determinadong pagaambag ng sarili sa kapwa upang mapanatili ang bilugang huggis ng pagkakapantay-pantay. Ganapang katupara ng bilugang huggis ng pagkakapantay-pantay. At may malayang pagkakataong nihingi ang paglikha ng katuparang ganap. Mahalaga ang malayang espasyon ang pagtuklas na ligtas sa pagpaapukap ng batayang pangangailangan, ng pagkain, ligtas natahanat, sanggalang sa kapahamakan, may malayang espasyon ang pakikipag-ugnayan at pakikipag-talastasan ng malayang daloy ng magkakaybang palagay at pananaw sa wikang nakaougat at nagpapayabong sa likang kabihasnan. May malayang espasyong tumuklas may malayang sumubok at bumangon mula sa pagkakamali may malayang maging hangal at bumawi ng dangal maging wagi mula sa pagkakachugi may malaya sa pagtaya ng likha. Ang dama, limlim, suri, sipat, sinop na nagaganap kasabay ng mga angas at indig sa pagsisikap para maitawid ang inililika o yung tinatawag kung yung grit na binabangit ang perseverance na the grit to create. Mahalaga ang malayang panahon dahil ang pangpitino ng kalaman ay dumadaan sa pagdadalisa inuuri ng pagsubok ng mga nagbabagong ilimento ng kaligiran. At mahalaga ang lahat ng ito pag dito na kasalalay ang pangpapantas, ang pangpapakadalubhasa ang gawayin inaasahan sa isang manlilika lang sining at ng manlilika at scholar ng bayan. Ganito tayo sa UP. Alright. Mabay malaya kaya may likhang dula sa mga nakaraang panahon. Aalalahanin ang tunggalian ay isang sangka pang dramatic action at humihingilagi ng transformation. Kaya ang amarahil maraming dula ang nalika at nagmarka sa daloy ng panahon. At ang paglika ay nagigig isang malayang espassion ng experimentasyon, isang ensayo para sa pagbabago ikanga. Kaya ang minimit hi ay pinagihirapang makamit at pinagihirapang likain. Kaya nga sabi ni Jose Corazon de Jesús sa kanyang dula, iyang layay parang batang may dugo kung isilang. At sa maraming manlilika at pagkilos ng manlilika, laging ay nakakawing ang matayog na pangarap ng bayang malaya, kailangan ng pagsasabi ng tapat, ng pagbubunnyag ng tuto, ng paglikhang maydangal at kahusayan para sa kapakanan ng mamamayan. Nakatitik sa manlilika ng alagad ng sining ang ganap ng kanilang kahapon ang kanilang patuloy na paglikha at pagdami ng hanay ay tanda ng kanilang pagiging hindi ako patay, sa kabilan ng panunupil, ng karahasan at ng pandarajas. Itinuturo ng mga tanikalangginto at lujang tagalog ang kilatis ng uri interest at kapangyarihang laging sangkap ng mga dramaticong action. Gabay natin ito, mga mandudula sa ating panahon. At sa bawat pagsambit ng dakilang de Jesus at Constancio, de Busman, ng ating awiting paborito sa mga pagkilos, ating adhika, makita kang sakdalaya. Nangalala ko ang isang payak na awit na ginawa ni Roberto Mendoza para sa isang tawang buro sa aming dulang teacher ng bayan. Na iskong lumaya sa mundong mapagpanggap. Na iskong abutin ang payak na pangharap walang panlilin lang sa kapwa ay tapat ligtas sa panunupil at paghirap. Isang taya sa pagbabago ng dipunan ang paglikha ng mga scholar ng bayan. Nang kataya ang dangal, kahusayan at patuloy na paglilingpod para sa kagalingan at pagkakapan tay-pantay. Ito ang aral ng paglikhang ganap. Ito ang diwang alay ng mga alagad ng sining at ng scholar ng bayan, ang Pilipinas. Padayon sa paglikhang ganap. Maraming salamat po sa pagkakatawan. Ang galing. Ang dami doon ang doon na. Dr. Glesy, kaya lang ko lang parang igualidad sa ganap. Meru na yung live streaming sa YouTube channel ng TV UP at sa Facebook page ng UP system at pwede rin kung gusto niyong sumale magtweet ng inyong mga tutunan o na di dinig na okay at pagganon sa atin pung hashtag na defend UP. Yung hashtag din na usapang KP at hashtag artista ng bayan. Ngapala malo, di ba? Pwede sila magbigay na mga tanong habang nakikinig sila. Ang reaktions ang dumarating at si actually CHR Chairperson Eta Rosales nag-comment. Ay, Tita Eta, ako po ang kapatid niya Anyway, okay. Ano tayo na medyo pahayag na mantono? Pwede. And to the point, mga artista ng bayan. Yes, ating unang mag-dibigay ng reaction ay isa na rin institution sa teatro. At gusto kung ang mga tanong sa kanya bakit nga ba mula sociology na punta siya sa pagpag-dobligate. Pero bago yun, kung paano nakatulong academic freedom para sa kanya mga choices in life at siya kaya yung kung totoo bang may danger ng mga mandodula at mga artista ng bayan naman red tag. Pag-i-ingat ng kanya. So ang susunod natin ay Sinanding Josef, isang actor, educator, cultural worker, arts manager, siya po ay artistic director ng Tanghalang Pilipino sa Sisi siya po ay executive director nang dalo basang pa sa education, singing at cultural or desk at chairman ng Artist Welfare Project Inc. Makabigan Sinanding Josef Napapanood ko lang yung dati sa ASF. Sorry. Idol ba idol? Idol yan na. Okay. Mayroon din ako ang notes. Bibilisang ko na randin ang pagbasa ng mga notes ko habang nakikindig sa mga nagsalita. Mga bullet points lang ito. Militarization in UP or any other school is not needed. Freedom is key to holistic development of the human being. Artistic excellence can only be achieved in an atmosphere of freedom. Art is a function of a free spirit. It can't and will not and should not be imprisoned by any oppressor whether self or others. Developing the sense of freedom and assertion is a function of the school, the family, the church and all other human institutions. So I developed my psychosocial political awareness not so much in the UP campus dahil zoology nga ako apat na taong nagaral ng Bachelor of Science in Zoology sa mpungtaaw nagturo ng zoology puro kahayupan yung aking natutunan. Pero yung aking naging pananaw sa karamihan sa peta sa mga taong nakahalubilo sa communities hindi ko naman natutunan hindi ko nabaka sa si Karl Marx and Mao Chetung si Joma yung malaki natulong sa aking na theater experiences ko sa UP under Ben Cervantes Jonas Sebastian at saka yung mga tinuro na rinig ko kaila Nick Johnson kaya Dr. Ramon Santos kaya Bien Lumbera ang immersion ko sa iba timang communities mainly marginalized communities through petas program yun ang malaki na itulong I learned what I know now from the people at saka from the UP cultural leaders at saka isa pa there's so much about poverty that they already knew mahirap kami meron kami may amang kamang anak kaya alam ko yung feeling of inequality even then alam ko na alam ko rin kung ano yung feeling of being oppressed by a dictator kasi yung lolo ko ay amasungit na dictator ang tawag namin si Hitler hindi ako nagmasa na mga libro I just listen to lectures of Nick Johnson Ben Lumbera expo-sures alam ko na yung mga pakiramdang maging api kaya as an actor nag-inversatile actor ako sa mga place ng PETA at saka sa UP aping magsasaka, aping mangagawa aping pari, aping ketutubo aping mangingisda aping but I learned a lot from my experience dun sa pag ganap ko bilang makliing dulag na ginawa ng PETA Finally, parang para sa akin na rinig ko na ito dati ang best recruiter ng mga activista o ng mga komunista hindi naman talagang school hindi mga corrupt government officials a dictatorial government on any oppressive government a self-serving government yun ang pinaka malakas na mag-recruit ang lumalaban para sa mga tao Lastly, ngayon na tutuwa ako dahil pinabasa ko ulit yung psychology ang Pilipino na sinulat ng napakagaling psychologist si Dr. Virgilia Enriquez na tinutuloy ni Prof. John de Leon, si Roger Puwa, si Beth de Castro, all from UP tungkol sa ganokahalaga ang katutubong ng kapua na shared self at kung ano ang kahalaga ng pantayong pananao ang pagkilala sa matasang spirit bilang gabay natin ang pagkakapantay-pantay ng mga tao ng babay-palaki, ang kahalagahan ng kalikasan at ang pag-solve ng conflicts not through confrontation but through mediation ito naman ay ginagawa namin ngayon sa Tanghalang Pilipino paraming salamat sa inyo ok, maraming salamat pinapanugkaring down ang ibang mga participants natin ang unang panahon no, unang panahon no, unang panahon nang merong payatang next na mapapahaya sa set mo yes ito naman ay na ko, ito yung unang nag-direct sa aking first street play sa AS lobby siya ay siya ang artistic director ng cultural center of the Philippines at siya isang stage director playwright and arts administrator he also led the management and publication of the 12 volumes of the Encyclopedia of Philippine Art in its print, online and offline versions as a playwright he is best known for his work for his play Buan at Baril recently ang kanya mga direct ay mabining mandirigman so ito po si Ginoong Chris Miliado maraming salamat Commander Lisa naman din naman ay napasama ka doon sa mga listahan ng mga pamanista sabi na nga ba nang una ko nakita yun dahil kung tuto ngaman yung mga paratang yun ay ikaw na yung yat ang pinakalampang commander na namit ko sa tanang buhay ko alam ko nakakatawa pero at isentan nakakatakot na nakagalip yung kanyong classing paratang at siguro nagagaling ito lahat siguro sa mga shared na experience at karanasano bilang artista ngayon palaging naboboil na isip ka agad yung choices bilang artista taro at the end of the day maraming artists pero ano ba talaga yung sinubat talaga mga artists talaga umaantig sa atin or we engage with or we respond to most of the time it boils down to choices laging natin sinasabiyan kinagamit natin yan ang art working choices it means you are defined artistically by your choices that you make both artistically and even politically it shapes the way you tell your stories kasi ilang bihan sa siguro na kwento yan but the way you choose to tell your stories dun ka nagiging iba political views you take a certain world view and you take a certain stance at one point yung pagtingin mo sa mga bagay bagay and therefore it practically shapes finally yung spectrum of choices and what you finally decide to do as an artist in terms of your expressive form yung statement na tinatawag and what enabled this and emboldened this was our liberal education that UP offered many years ago na alala ko galing ako sa Bakolod City mula 6 at tingko dun literally hinubaran tayong lahat at pinagpinatay dun sa physical bayon na nakakahubat literally parang sinabi dun halak start from zero balutan yung ulit dan sa ready niya na ko anong mapubodotidya sa karanasan sa UP at yun na ngayon ngyari liberal education in UP allowed us to explore a whole spectrum of ideas and world views mula dun sa mga guru natin at siyempre sanay ito kasalaan ni itong lahat ni Nickanor Chongson na siyang nag-introduce aking sa Philippine theater history kasi bago noon ang alam ko lang ay Western Theater sinagric drama, romand drama, Shakespeare pero dahil sa research at sa kad ng pakagandang mga courses na tinuro noon ni Nickanor Chongson na tipapang mga teachers sa humanities talagang nabuksan yung talagang may choices paletay na pwede ng gawin pakunin mulag mismo sa ating kasaysayan ng singing pang teatro which was Philippine theater that really opened my eyes in terms of expanding my own choices then as an artist kasama na dun siyempre yung pag-introduce sa atin sa specific periods of Philippine history may time parang seditious drama na pinatawag na yung theater was not used just for art's sake but practically recognized its its role in a specific historical period then the resistance dun sa American colonial rule and that practically shaped my consciousness then na the swag medyo na interest ako dun sa mga political theater legacy nito siy dishes drama isa nito yung mga nangyari yung the first quarter storm at di nala naman ito in a very personal level na siya practically was in the middle of the whole first quarter storm first quarter storm political theater at alam na yung ganyod dun ako sa kuelto kung paano yung isang theater artist ay nakasabak at nasa kalagitaan mismo at nag-participate doon sa social change na nangyari doon so nakita ko doon yung power ng ating singing na kapanyarihan ng ating singing and of course this led me to a-forming when founding a theater at street theater group nating naging expression natin ating liberal education yung choices that are offered to us at UP ang ito na yung UP Trocang Bodo Bila kariante at dun ko naman nakasama si Bart Dingo na of course ibang kwento na to pero kami ni Bart nag-anong kayang kami nag-lightning performance street theater sa CCP miss mo drug show na ang title ay miss yung multinational pero ibang kwento na yung so kita-kita siguro kung paano yung lahat ng ito because of our education at UP afforded us this wide spectrum of choices which ultimately short shape the way we look at the world the way we look at art and up to this point bilang artistic director ng cultural center of the Philippines for CCP hindi po CPP laging ganyong maalabas mas kasi mga print CPP cultural center of the Philippines pero ang acronym CPP dito sa cultural center of the Philippines yung parin yung somehow guides me in terms of shaping this whole and leading the whole institution in terms of artistic choices so yun buwabalik doon sa idea ng artistic choices political choices which ultimately shapes your world view and your artistic artistic statements and expressive choices and this was emboldened this was empowered by our liberal education or freedom that we had at the UP yun lahat po maraming salamat Chris totoon yung pag-define natin po anong classic artist tayo paglabas ng UP or even within UP na katulong janyong academic freedom isa pang Chris ang susunod natin si Chris Martinez ang mga words si Chris Martinez ay isang nga pala sya lately bilang director ng dadis girl si Chris Martinez ay tapos administration 1992 siya isang premiadong mandodula screenwriter at director para sa pilikula teatro at mga patalastas ilan sa kanya mga pilikula ay here okay and I do be the okay so Chris Martinez paano makakontributang la-recruit ha sinikchon sa din la-recruit kabba alo nag-recruit sa akin okay tayo tayo yun na nag-recruit sa akin de ayos na pakinggan lahat ng mga sinasabi ninyo lalo na yung mga sinabi na ibebet nag-sinsimula lahat sa blankong papel at tagsisimula din ang lahat sa crush di ba di ba nung 16 o 17 o 18 kung makasok sa yung pin objektif mo naman na di ba? talaga naman talaga ay di ba aligawan din niyan crush to do yun nakakatawa isipin na nung mga panahon na yun galing din ako tulad di Chris Miliano galing din ako sa isang exclusive school for boys kung mahina ang loob mo talaga masyosya ka talaga sa youtube napakalaya kasama nung kalaya na yun yung andayin posibilidad na inihain sa yun ako kasi anong business an ako pero naging yembro ako ng UP Repertory Company so doon nagsimula yung aking pagiging artist doon ako nagsimula bilang playwright nagsimula kami sa mga tuladula sa mga maikinidula na pinipersent namin sa mga classy sa mga PI 100 mga ganyan UP Rep din ang nag-sponsor sakin para maging workshopper under René Villanueva sa CCP sa isang summer yun doon ako talaga unang natutong magsulat ng dula so ang buhay ko sa UP ganon nagsostradula ko between business ad at saka sa UP Rep pero mas madalas ako na sa UP Rep kasi sa business ad ang maganda sa UP na ibigay niyo sa akin andaming opportunity para matutukah outside your classroom at para nurture niya kung anong interesse mo kung saan ka talaga nag-gravitate yun choice ko kasi nang anong course was not really my choice para choice siya ng mami ko so para BAA pang ako dati tapos di ako pumasa ng account so naging BAL na ako BAL lang pero mas madalas ako na sa UP Rep doon talaga ako tumatambay andaming narating kung anong naminagawa kung anong pilikula sa pilikula pa lang andaming kung napanood sa UP na hindi ko mo pa panood kait saan halimbaba sa UP Film Center doon ko na napanood yung Scorpion Nights na walang cut nalaging puno yung UP Film Center dahil sa Scorpion Nights halos every semester pilikula di Birdman pilikula nang hindi kumahahanap sa Beta Marks o BHS so kait saan binukas na yung uta ko talaga and then theater nung panahong ko 88, early 90s napakadaming choices para sa isang artist o nagsisimulang artist o nagsisimulang writer para mabuk sa lahat ng avenues ng pag-iisipo nandyan na nandula ang UP na pwede ka manood ng mga classic na place na mas contemporario mas papakita na reflection na pa nga ilangang nakawagani nandun din yung groupon yung solito na parang experimental yung tira na mga place nila so iba-iba talagang bubukas talaga yung consciousness mo na parang binibigyan kanyang posibilidad apari pala nga nito hindi lang isang bagay o isang daan yung tinatahap so mo gawin ang daming mong pwede ng gawin Libro imbis na nagbabasakon ng mga business books nandun ako sa main library nakasalampak ako nagbabasakon ng mga theater books so wala rin madara nga kinalaman sa sa kurso ko o business adakoy dapat nagbabasakon ng about production taxation, business loan nang binabasakon ng theater books so doon ako na na adik ako napakantipikal na na yung Pistuna so I was really na absurd ko doon ng theater and yung isang mga bagay na parang sa UP hindi na tatapos ang education mo sa four walls lang na classroom much of your education really is beyond the classroom alimba sa UP rep ay mga times na sinasama kami ni Ben Cervantes para magperform so isang bagay na isang rally na sinaman nga kami sa minjola ang kasagat-sagarang kasi nang anon lang issue ng US basis so kina-practice na kami na isang musical number tapos sabi sa ayoyoyoyoyoyoy sa uncle Sam Costume so pilagsot nang uncle Sam Costume tapos nagperform kami sa atas ng isang track tapos musical number hindi ko naman alam pala nabububugin pa lang si uncle Sam pagkatapos nung kantahan so hindi na ako ubunit kasi nang minjola ko pala pero maranil kami mga sinali ang rally na STFAP naman ang issue na panzing ko lang hindi naman ibig sabihin na kung meron ko ipinaglalaban ay pulaka although marami ako mga kilala na na recruit pero hindi ibig sabihin na kung activista ka o meron ko ipinaglalaban na isang issue sa UP ay yung kana sa UP, pwede ka mamili ng gusto mong ipaglaban dapat naman kasi hindi hila na natin nito pula kutilang yun mas marami po talaga ang dend mas marami po talaga ang wala at tapakapalan po ng UP at tapakapalan po talaga ng UP na meron mga taong may pakelang at meron tapang na sabihin ng kanila mga gusto mga sabihin hindi na tatakot pero kung tutuusin nyo siguro siguro wala pa po siguro 0.5 ang mga matatapang mga talaga ang lumalaban so I think we should encourage it more kasi dapat talaga tayo ay magsasalita dapat sinasabi natin ko ay nasa sa loob na hindi pero yung pag exterior type na ang tagay UP tagay UP ka mo mundo ka ang nag-agamang recruit tuto to mali mali maling mali po lang ganun hindi po ganun kasi hindi tama na ikahon ang isang UP student na ganun ang image na ganun ang naging buhay niya kagay ako hindi naman ako naging lumalaban ako pero hindi ako na recruit hindi ako naging total activist nilalabas ko siya sa gawa ko nilalabas ko siya kaka sa mga tweet mo sa mga sa tweet ko hindi po ako naging para main stay sa Kali in fact business ad ako so ang first job ko was advertising kapit na kapit po talaga ako sa trabaho ko eh tapos sa popular media ako na sa tv ako na may stream films pero gumagawa po ako na mga bagay mula po sa puso mula sa paniniwala ko katulad po na huli namin ginawa ang baba is a septic tank trip it's really all about historical revisionism it's really all about how the people in power those sorts galing po yung sa pagiging UP ko sa pagiging UP student ko sa lahat po na mga naging teacher ko na na mga libro, film ko lahat na parod ko so hindi na po yung wawala sa akin so hila po gusto ko lahat po sabihin na asarap po pakingyan na mga kuwento rin nyo at ang hiling ko lang talaga sa public ko asarap mga nanangunod tigilan na nyo po pag exterior type na mga tagay UP po hindi po toto yung hindi po toto toto yung nandabi ko maklasing ko nyo hindi na lang hindi ako nakag-graduate sa UP dahil mga kaklasing po mayayaman tuwan-tualan sa akin talaga siya sama nila ako sa group ko tila skolo agad na lang mga cochin nila so agad na lang mga bahay hindi po toto yung mayroon pero hindi yung typical hindi yung typical gusto ko sabihin kung pa may itahon thank you in birna na si Chris marami salamat sa yung reaction nang talaga reaction ni Chris sa mga pangayaring na yan bilang artist kasi may mga bagay na nga magawat ng mili ka tayo bilang mga artista ng bayan at ang susunod nating pagpag-pahayag ay actually ahawit para sa atin siya ay I think she's the only one of the two females sa mga reactors natin and kasama ko siya sa PETA dati siyang UP Student Council college rep ng what is this? College Banuon ng social work and community development naponod natin si Gold Villar Lim sa 3 stars na nasan Rock of Ages, Kierdiva sa Game of Thrones at All Out of Love at Ang Bali Philippines Manhid Gold baka gusto mo ipakilala yung magpahayag at ipakilala yung papalabas natin kanta niya ay ayon pa pakilala kong muna yan Ate ok ok niya kami sa PETA pamilya kasi na saan ay ayon siya ipakita mo natin siguro yung video para may context kong paano naging artista ng bayan isipila ko si na sino lang ito ito po unang ito po ang title ay ito lahat ni Axel Pintin at yung aming pang group ay ang gazera ang aming pang nilikang musika ay makabaya ang musika UP ang gazera ui ano po magka kaibang isikolahan po kami pero ako po yung galo ko sayo ayyan si give up enjoy na kausang nakayakaptangan ng biwat pangarap kalaki pang mga bagay na hindi mataling mahanap pagdanais ay dilanang si Aksa ala paap loko't saking isip may pili na itinotula pataliktaan sa panalis kong di panandalian may ilangan lang dawin kaugay ng panilin niga nais mankit ang makita bumalak mong kasabigan para sa ating kanipkas ay kinay mga hindi ko mabiligan isigawang yung pangalan patawigan nalang pasigan binapot tayo nito sadong nasa mamaliang ay ipipipilaglayo ng maliitag maandara panahon nga wana taraway sa saki maganais ayun si give up nakantapong yun ay ginawan I think college paya ka ako nung ginawan namin yung music at siya at that time di paro naman ako nana ayun ano ba yung video ka ayun ayun parang mas nagkarun sa ng value sa aking bilang naiyak bilang artist at bilang nana kasi siya alam naman natin kung ala yung mga nangyari ngayun yung tactic kong I think it's a little bit tactical yung mga nana at ang kanilang mga anak so get sad but anyway and mentioned di Tita Bebet kanina si Amanda at si sila IC si Baby River si Baby River at yung kalagaya na kapag tagayupika ay automaticong nakatakot siya kahit lalo na ako bilang artist tumutugtug pa rin ako kasama yung band ako carrying all these content saabi natin political in a sense critical doon sa binagawa ng gobierno so pero kasi siguro katulad nung mga sinabi nung mga ang pinakamahalagang ang bagsa nang UPB lang isang sojante although na nababangkit na namin at pag-usapan to sa PETA pero yung thoroughly na imbib ko siya is nung na pasali ako sa pasali ako sa student council na pasali ako sa mga cultural organizations mga organizations would advocate for the rights yung isang bagay na mahalagang pinuro nga sakin ay na bilang isang tao bilang isang artist o kapataan hindi hiwala yung usaping nung ibang mga secours doon sa yung usaping kasi lalo na dahil scholar ka ng bayan mahalaga yung bahagi mo para uplift o elevate yung kalagayan ng ibang sector sa lipunan so at ano yung it goes two ways bilang artista responsibility at privilege kasi yung yung relevance ng kanilang mga mensahi ay napapahati mo using your art masang kakaroon ng grounding yung art po bilang artist isang lagi kong example po kapag umarti po ako for lack of ages ang peg namin sa life at taong bayan taong bayan 110 pag pumasok ka sa entablado hindi ka naman basta makakapag-invento lang isang character hindi kamulat doon sa kung ano ba talaga yung karakter na nerepresent mo at malaki yung responsibility movie lang actor useful yung yung experience ko sa UP handling community handling community kasi nung na sa student council ako yung committee na hinhandle ko ay community rights and welfare so imagine ang mga kausap ko dyan mga UP Manininda mga driver ng toky at e-cott so ako yun pag akit po sa entablado hindi naman all the time yung sabihin sa yan ng director pag bumagiw ganito yung marahoramdaman mo ito yung gagawin mo ikaw bilang actor responsibility mo yung nang mag-create niyong karakter na ito at there's no other good place to get those inspired characters but from the community itself so di ba yung character halimbawa karakter ko sa unang exena hindi lang siya basta actor na minamayong isang urban poor karakter alam mo na na si Aling Ed na ito ito si Charles ito yung mga ganyan specifican yes very very specific siya hindi lang siya sa theater sa entabladimismo saan kami nagatanghalmila mga actor kahit sa pagsusulat ng mga ao so ayun po so okay yes malani salamat gold talaga iba ang effect ng music nakakantig talaga so malo okay may next set tayo na karan salamat gold thank you boss thank you very much gold nagdag pa tayong mga magpapahayag pick up speed tayo ng konte dahil magaganda pa may performance ulit ng isang artisan si Noel Cabangon ay untailing nyo at ang group ang book lord pero ngayon kilala punin nyo siya bilang pinakamay akda o gumawa nung installation na barikada na na sa university avenue ano last week lang ang pangalan po nya sa totoo lang y Abdul Marie Toim De Leon E-Mao Junior or simply Toim E-Mao siya po ang gumawa ng mga sculpture tulad ng Tandang Sora National Shrine sa Kesson City Andres Bonifacio National Shrine sa Maragondon Cabite at Dr. Hesse P. Rizal Statue sa Carson City, California nung 2015 may exhibition siya na pinamagatang Desaparicidos bilang parang pag commemorate o paggunita sa mga abuses ng Marshalo period under Ferdinand Marcos at ngayon si Toim E-Mao e kasama natin Good Afternoon Mr. Toim ganda naman Good Afternoon Good Afternoon po sa lahat ng nakikinig po at kung anyo Maraming salamat po sa pagimpita sa isapong talk na ito na tutuwapo ko kasi na so many familiar faces na nasa panelist mga laging kaibigan at katrabaho At dito po na rinig ulit ang mga sum of the quen na napapamahal sa atin ng ating pamantasan lalo na sa mga artista na katulad namin isasopo siyang malaking inspirasyon siguro sa pakikinig ko doon sa mga kwento ng ating mga panelist at ating riyakters isapo yung parang ma-dididjus mo na tungkol sa ating pamantasan ang UPA isang parang ecosystem na sinimulan yung punla mula sa pinakaunang graduate ng batch na in-establish ito ng 1908 hanggang sa ngayon na yung meron tayong first batch of freshmen naki kita natin yung parang evolution pagkakaiba ng generation ng UP pero lahat po ito yung magkakaugnai siguro yung parang ecosystem parang description para sa ating pamantasan minamahal na pamantasan ay parang isang example nito yung bismong langyari sa aking experience bilang isang artista siguro sinimulan ko nabasa ko kanina habang mga nagsasalita miniscan ko yung mga questions at yung mga chat sa ating page chat minakita ko na meron mga sumasali sa atin all the way from Bunggautawitawi from Zambuanga itinaton nunga kung paano umaabot ang mga senior siguro isang magandang example na sinasabi ko kung bakit nagkakaugnai lahat bakit na papamahal sa atin at nagiging parang hardware sa atin isang parte ng pamilya ng UP community ay meron bong isang bata ng high school student nung mga mid-1950s ngarap na makapag-aral sa Universidad ng Pilipinas at dahil sa pagpuponyagi at kanyang determination ito po yung bata ang galing sa holosulu nakapasok po siya sa nakapasok po siya sa UP isa pung province siya mahina sa Tagalog ang most of all isa po siya Muslim so kung tutosin napakalal maraming handicap maraming handicap na pwede siyang encounter na dahil sa pag-aaral dito sa Bainila pero dahil ang UP dahil sa kanyang parang napaka open na atmosphere heat drive within that community naging welcoming sa kanya nag-nurture sa kanya eventually naging pa-professor niya si Napolyon Nabueva Gilierre Motalintino mga national artist natin and eventually several years after he became a national artist himself so yung kwento ng aking ama ay laging parang inspiration para sa aking bilang isang artist what drove me to really to really do good and get into UP kasi parang dinner table discussions yan ay yung mga kwento ng mga UP lalo na kung kasama niya yung mga kasamahan niya dati sa uniber yung parang the idea of honor and excellence and academic freedom ay parang isang bico na gusto kumarating eventually at nakapasok naman po ako salamat at naging sang undergraduate po ako ng arquitectura pagpasok ko sa UP ay naging activista rin po ako that was we were the post ed sa batch no no 1986 and alam niyo sa boong experience ko kahit naging activista ako never akong inapproach na parang imbitahin para maging isang mamundo inibita ka maging sa mga militanting gawa pero never na parang maging isang subversivo at mamundo no during that time nung tinatanong ako kung gusto ko mag delve into more into to community organizing more into militant work ang sinasabi ko sana pagpibigyan nyo kung tapusin na at kasaman nyo ko gagamitin ko pamilya ko kasi galing ang lalo ng aking isang pamilya o isang clan ng mga guerrero mga world war 2 guerrillas mga freedom fighters kung baga yung tatay kung alang ko yung naging aberration at naging isang artista sa pamilya kaya naging college ako takot na takot siya na naging activista ko actually baka mamaya sumuda ko sayapak ng mga nino at siya nga pero sinabi ko na napaka napakalakas na armas ang sining upang maipahatid yung mga nararapat ng mga historia mga narratibo ng mga pababago ng ating lipunan at tinuloy ko yun nyo eventually nagmasters pa rin ako binalikang ko yung fine arts nagmasters po ako ron tapos naging guru po ako sa college of fine arts ang nakakatuwa po rito yung sinasabi ko yung ecosystem eventually yung pagiging guru ko ay nangyari dahil nung nagkastroko si national artist na po yun baka usapan po ako to take over his class so yung aking guru naguro ng aking tatay ay kaitpapaano in a way napag pasalamatan ko hindi lang po nagtatapos yan yung parang mga linkages na narito po si sir Nick Johnson nakakatuwa na nakikuento nyo sa akin na nung naruro nung parang sa early on his career nung may ginagawa silang mga mga research sa chaka mga programa sa Mindanao nakikuento nyo rin po yung aking tatay at naging contributor po nila parang tapos naging na sa UP na po naging guru po ay eventually parang nag come together rin yung mga ibang kaibigan nakaging collaborator sa several projects si Ginong Chris Miliado at yung mga lari rito sa panel na ito ay is parang somehow we came together like minded people dahil sa isang frame of mind that we respect we acknowledge the fruits of academic freedom at at the same time na naniniwala na ang sceneng isang napakalakas napuersa upang gamitin natin para sa bayan to give back yes so yung anukulang po rito is that ang UP po yung isang ecosystem pero ito po yung di saradong ecosystem ito po yung nag-welcome ng batibang ta o mula sa ibang other ecosystem para maging sanctuario ng ideas at discourse kaya po napakaimportante na protectahan natin ito tatlupo sa aking anak na sa UP ngayon kaya nung abrogation ng D&D Accord ba sabi ko ibang usapan na ito kailangan e mag-step up ako hindi lang ang guro hindi lang isang mama mayan ng UP Community ay abdyle isa kung aking ama na dapat protectahan ng aking mga anak so yung po i mean lahat mga o-collectado kaya nakakatua po na napapag-usapan natin ito at napakaimportante na meron tayong kalayaan sa pamamahayag at expression at ang UP po ay isang bastion ay isang sanctuario ng parang sa mga ideas Okay Maraming salamat Mr. Thorny Ma All right at mga discourse na katulad ng ito Okay bilang tatay bilang mama mayan bilang artista ng bayan talagang titin dig ngayon All right ang susunod po natin quicker maraming mga tanong napungapaso ay isa rin pung stage actor producer and social critic see Bart Gingona o Bart Tolome Gingona actually graduated with a bachelor of arts degree in economics he is best known for his work in the movies at theater notably Jesus Revolutionario Harold Robin's body parts and my cheating heart at ang mga ginawani Labdias na Hayop at Nakbayyan at ang panahon ng Halimaw Mr. Bart Gingona Next up Thank you Thank you malo Okay, I'm going to try to make this as quick as possible Alam mo lumaki ako sa lumaki ako ng Konyo Katoliko Baluktot Managalog I mean Chris Milyado will attest to this One of the very first things I did was bought a bill with Chris pinagsotakon ng pambabain nag nag protest kami sa folk arts theater pa do na nakag-drag kami tapos nagpobrotesta pero ganun pa man baluktot pa rin yung pananagalog ko and up to now sa matter pa So talagang nung sinabi ni Chris Martinez na maraming Konyo sa UP parang ako yat ang pinareering ganun So anyway pagpasok ko sa UP alam mo Chris was very right Chris Milyado na One of the first acts is they make you naked naka naka pinakadon Infirmary Infirmary Infirmary So talagang metaphorically naked at saka literally Pero pagpasok ko sa UP para ako para ako sinampal ng mundo One of the things is that suddenly my close Catholic upbringing was slapped in the face and I was exposed to so many ideologies I remember there was one semester because I was taking up economics at the time I remember in my policy class I think this was under Alex Magno we were taking up socialism and the same semester in my economics class I was taking up neoliberalism So at the same semester there was this opposing thing and that really fascinated me because talagang they won't tell you how to think they will just give you all the ideologies and the facts The beauty of it is it taught you how to be discerning But as fascinating as the social sciences were napadpada ko sa theater Why? Because theater well, apart from making me wear drag and being brave enough to stand in front of the the real high school by God it takes a lot of guts and I think Toim will tell you this and all the others it takes a lot of guts it will take a lot of bravery to be an artist in a country that doesn't appreciate you and where you need to fight tooth and nail to tell the truth Now other things have been said before me I will just say this The UP has a police system already to keep law and order but the D&D wants to enter expressly to dissuade the NPA from recruiting That begs the question How? You're going to enter the classrooms You're going to infiltrate the organizations What are you going to do? You're going to behave in other words like a fascist state in an institution that is designed to expose the students to a universe of thoughts Even the thoughts that are meant to disturb complacency We kanga ni Cesar A. Cruz who is a Guatemalan writer and activist Art should comfort the disturbed and disturb the comfortable but you can only do that if you are brave enough to pursue the convictions of your beliefs or rather to pursue your convictions the convictions that are given to you by discernment the discernment that is given to you by the exposure of a university kaya ang university yan kasi ang ibinibigay sayo ikaw ang mamili So I just want to point out that the whole idea of the D&D entering or wanting to have a presence in the campus is and I will say this now without fear is really fascist and must be resisted at all times Thank you Yan ang artista ng bayan Thank you very much Bart Alaban, di ba? Uwala lang mo ang ating magpapahayan pero ipastrack natin kasi may mga questions ang susunod ko natin presenter actually guru at director of the U.P. Office of Initiatives for Culture and the Arts O-I-C-A Hindi ho C-I-A kanina C-C-P nag-C-P-P siya po ang curator of arts and history for the U.P. system si Dr. Cecilia de La Paz Ok, magadang hapon po So susundang ko na rin yung mga kwento kasi parang mahalaga na may context kung saan ako nang gagaling So yung unayin personal yung agency tulad nung iba sa inyo galing provincia na naman ang peg po na ok, pumasok noong 80s tama na ho ng ed sa at yung pinanggalingan kung provincia ay talaga naman may atmosphere of fear dahil sa pinumaki ako sa marsya lo So meaning to say ang namemorize ko lang na social studies ay yung buhay ni Marco Shintadhana memorization ang aming exam and then mayroong ka atmosphere of fear na talagang dapat ay sumamba ka sa mga men in uniform Katalagang ang ibang ibaim pananao nung ako yung makapasok sa U.P. na kaya muna mayroong palang idea na ng election atawak kasi hindi sabi tuturuhyo na mayroong palang concept na ng election at idea ng democracy at nagbabago ang mundo mahalaga doon of course nung napasok ako sa humanities ay yung idea na yung singing pala ay pwede makpagpabago ng pananao sa mundo mabago mo yung environment kahit maliit lang hindi ba So yung on daladala namin yan So ngayon nung ako yung mga assign na dito sa U.P.D. OICA Yung Office for Initiatives in Culture and the Arts So sabi ko yun yung mahalagan of how we were taught in U.P. How to discern sa din yan at di mahanalist mahalagan mahalagayon Pwede muna kailangan kamarunong mag-research hindi ka pwede yung malumikano wala ng pananalix that's one because you need that for context and history you need to place yourself in a broader spectrum Pangalawa kailangan mga kami perspective may pananao ka at may tindig ka ano ba ang singing sa yong ano ba ano ba ang aesthetic sa yong dapat malina o yun yung ibigay sa yun ng U.P. Broad Spectrum pero meron ka rin tindig dun sa Spectrum na yun at pangatla siguro yung idea ng Dangal balikang po yung uno ng sinabi mahalagayon yung meron ng sense of ethics meron ng sense of responsibility sa sinasabi mo hindi ka lang din salitan ang salita pero responsabili ka dun sa sinasabi mo at yun ay dapat sila sa rin tayo pananon natin so ang oyka ay nagpapasiliti enabler kami initiatives ngayong inisiativo enabler na mga small grants para sa mga estudyante mga kabataan talaga nagumawa na mga proyekto nila whether sa theater, sa music o kaya ay mga projects pero dapat alam nila yung mga principle na yun and they should hindi lang taught they should experience how to manage art and how to express art responsibly pero yun nga with this abrogation na ibeyan dinadangil sa atin yung antiterror wheel ang aking fear would be bumalik tayo sa panahon na kung saana ko lumake yung atmosphere of fear ay makakapag sa self-censorship na dun sa atin mga estudyante at hindi nila mailabas yung gusto ni talagang sa loobin o kaya ay pananaw sa buhay when that happens we will lose we will lose a generation ok at ang paggal mong recovery period para uli makabalik mo yung bosses na yun so I think yung mahalaga-mahalaga na dapat isipin natin anong implication yung atmosphere of fear na sinisimulan na ipato sa atin because in the end ano ba ang gusto natin nangyari ang scholar ng bayan at ang artista ng bayan is essentially mama mayan ng Pilipinas we are teaching also and letting the students experience the idea of citizenship maging mama mayan pa paan yun yun ba ay pagboto lang dumbat tapos na yun bahala na si batman di ba ang citizenship and mama mayan ay merong company now at may 90 dahil may nakita kang malik merong kung punto de vista na baka naman pwede itong solution na to para maitama natin yung ang kairapan sa Pilipinas o yung kaguluhan sa kapaligira natin I think in the end yun na it's about art but it's also about how we live in the everyday so mahalaga-mahalaga sa amin na hindi mo bahirans na sabi nito ang sanctuary o kalunga ng malayang pag-iisip malayang pagaarad alright salamat Dr. Cecil ang gale parang anti-terrorism act naman sabi ni Justice Lyonin extremism is not terrorism so parang respect the belief punish the method anyway so para lang din magkalinawan na po Lisa may isa pa at itok may catapagat naman pag atapos ang ating po itang magpapahayag actually ngayon ay executive director ng PLCPD of Philippine Legislators Conference on Population and Development pero noon compositor ng groupong bookload particularly yung mga awit na gusto-guso po ninyo touch-solo kanlungan at iba pa mula sa diliman menjolat kung saan saan pa noon at ngayon bookload pa rin dahil nag-revive yung groupo ladies and gentlemen please welcome Mr. Rom Donggeto at mamaya meron pa siyang partner na ipapakilala Rom ay malo magandang magandang tanghale hapon sa lahat magbabasarin ako para para sa aking ora ah with yung mamaya ano ya nakanda na saan ay yung video ang laki ng papel ng UP sa pag-unlad ng mga songwriters and musicians ng aking generation ang mga kabataang musikera at compositor ng dekada 80 katulad ng unakong groupo ang sinaglahi ay lumitao sa git na ng napakalawak nakilusan ng mga estudiant at kabataan o yung democratic reform movement na alam ko nangusapan dito hindi ako nag-aral sa UP hindi ko nga alam bat ako na imbitang ng malo so balit ako ay bahagi ng community ng UP bakit nag-gravitate ang napakarami sa amin sa dileman dahil nando ng aming community at itong community na binabangit ko ay mga kapua kabataan ng healing ay progressiveong musika at mga activista at sang require napakarami nyan hindi yan hindi yan kontin ang panahong yun sa campus ng UP kami naging ensayo sa mong sulat ng kanta nakupulong sa Vincent's Hall sa AS Steps at pangunahin UP ang venue ng malilit namin tungtugan o jamming na noon kung tawagin ay cultural night madala sa kung uma-attend ng rallies siyan sa loob ng campus na nunood ng mga dula sa UP at ang laki ng ampag nito sa mga sinulat kung awit kanta at naging composition ko at yung pinili kung musika alam nyo ba nagsimula ako mga harap umawit at magsulat ng kanta ng napanod ko si Jess Santiago Susan Fernandez Paul Galang Pancho Lara na nag-concert sa Diliman 1979 High School pa lang ako at sobrang ako talaga na impress sa UP rin sinilang ang boklura ng mga musikero para sa bayad para sa bayad o boklod na later on kinuwan namin ninoel na pangala na naging music music group namin bahagi ng organization ito ang ilang mga musikero sa Diliman tulad ng Lincoln Cining UP Centonado tumutotot pa rin yan pero medyo tanders na yung yung mga kabataang yan ngayon. Sa akin ng UP ang academic freedom na tinatamasan nito sa mahabang panahon ay minsan naging kanlungan ng aking piniling sining at ng pinili kong laban nung ako ay bata pa. Sa pagdaan ng panahon bakalik-balik na na ako sa UP para mag-exercise kumain ng fishballs umaten ng meetings at panapanawang tumuktog pag naimbitan pero minsan kung nakitang bumangon ng boong komunidad ng UP sa malalaking rallies noong 1981 hanggang 1983 laban sa diktadurang Marcos dito rin sinilang ang napakaraming obra ng mga artista ng bayan at cultural workers ng aming generation o ng ating generation ang panahon ang pananakot ang padnarahas ay bumabalik at tiyakong mulat na nakahanda ang marami sa amin o sa atin scholar man ng bayan o kaibigan lang ng UP para sa UP Maraming salamat. Okay, ngayon meron mo kami insert video ang music ng book lord unang-unang ang tatsulo pinerform po ito sa active track go magpagapih makapag kamalang patumandusay yan sa tabi pastahabos nakabunuhang ito dilawang tunay na magkalapan idil siyang dahilang ang dahilang medyo maghabul ng isang message ang ating maghabul ng message na dinig nyo pangkumanta ang book lord na pinag book lord mule si Rom Donggeto, si Noel Cabangon at si Rene Boncocan ngayon dahil po siya nasa quarantine si Noel Cabangon ay nag-record ng isang bagong awit nila kung di ka kikilos sa lahat ng mga tagay UPF familiar yung ganung linya so siguro pakinggan natin and then we will listen again to our panelists one sweep ng final words nila okay ready na po ba yung video ni Noel si Noel Cabangon isa sa University of the Philippines ng Boong UP community sa alaban sa papawalang bisang ng UP DNDM work narutong sumawitin na ang mga katagay nagbula sa Karanasanay at pagkilos ng mga studiali ng UP susunod po natin na meron tayong actually lagsana para sa isang question dahil meron tayong one final statement from the host yung pungawit ni Noel na alala sa binibibet natin si Abraham F. Dito Sarmiento siya po yung collegian editor na nag-compose ng halos aclarion call ng UP kung hindi tayo kikibo sino'ng kikibo kung hindi tayo kikilos sino'ng kikilos kung hindi ngayon kailan pa yun yung kaya Abraham Dito F. Sarmiento alright siguro one fresh one swing tayo short take aways or final words from our panelists kasi yung mga katanoan po ay purupapuri at comentario na parang pabor at affirming dun sa mga statements ang jen pa po ba si Dr. Nick one round quick sweet short sharp comments Dr. Nick ano po ang parang naka nakaan ako naka naka ok walang video so anong trabaho ng artis ng bayan sabi ninyong guard guide guide and godfly so i think malinao dun sa mga naging discussion kung gano kahalaga talaga yung creative freedom para sa isang manilika isang artis na ng bayan kaya nakikita natin nakailangan talaga ng edifend natin atong academic freedom sa pagkat ito rin ng root ng creative freedom at ang gusto kung sabihin lang ay hindi lang ito dapat i-defend sa UP actually dapat at ng university sa Pilipinas ay mayroong academic freedom sa pagkat ito ang ito ang magiging condition para magkarumpan ng higit ang maraming pinig ang mga artista sa sang kapuluahan so i-pagtagul natin itong academic freedom na ito hindi lang sa UP kung di sana ay ma-alagaan din ito sa lahat ang university sa Pilipinas thank you, Doc Nick and Mr. Bet or Tessa parting words ano yung pwede nating to-do ang mga go ahead unable to start video daw ako ano ba yung okay okay hashtag you po yes nila ba? okay nung last part ng aking paging ingredient nag-fundraising kami kasi nga na sira na yung UP takloban na level hindi lahat nang esajante matatanggap sa UP Sibu sa yung iba inilipat sa UP Deliman and then agaran kami ng higay sa mga pwede mag-distribute ng mga kuchon ng mga bintilador ng mga cell phone and two things I remember from that event merong isang esajante binibigay ko sa kanya yung cell phone kasi siya nang di-distribute sabi ko sa kanya and we were talking to each other in Waray kasi my mother is Waray so I knew how to speak in Waray sabi ko sa kanya yung mwine ni this cell phone is yours ang sagut ni sa aking wala na akong pamilya na matay silang lahat doon sa Yolanda na matay silang lahat but there she was distributing cell phones from her I got the idea nung na the distribute na namin at nandun ng mga esajantein Waray I spoke to them in Waray the essence of what it's like for me to be a UP graduate to give to share ang sabi ko sa kanila hindi ito libre babayarano ito some day pag kayo ay nakatayunang sa sarili ninyong paa at mabuti na ang kalagaya ninyo pag dumating ang panahon na ang pinanggalinga ninyong UP ay mga ilangan ng turong magbigay kayo dahil lahat tayo ay binigyan ng UP at lahat tayo ay kinilala ng UP sa kanya-kanya natin panahon ganun din ang gagawin natin para sa mga estudyante ng UP na makakasalubong panating sa kina mukasan to share Maraming salamat Miss Bebeth Orteza at ang paghuli natin speaker si Dr. Glessy Short Sweep Party Shot Dr. Glessy ang wala na yata si Dr. Glessy All right Hello I'm sorry and then pa pa pa si Dr. Glessy Final words Hello Okay Sa akin sa ngayon na kong kilos tayong lahat katulad ng sinabi ni Doc Nick at ni Mambibeth pagkakataon ito ng pagbabalik ng ating mga na tanggap mula sa pamantasan mula sa ating mga mamamayan bilang mga scholar ng bayan at hindi lamang nanatiling isang lava nito ng Tagayuti kung hindi lava nito ng lahat ng mga gustong tumuklas ng kaalaman lahat ng gustong tumuklas ng kaalaman kabubuti natin para sa nagsasariling bayan at ito ay isang pagkilos hindi lamang ng UP kung hindi nang lahat ng mga scholar ng mamamayan tibig sabihin tayong lahat yun kaya ibabalik natin ang servisyo dapat patulo ang paglikha hanggang hindi nakakamit ang equality para sa lahat Maraming salamat po Maraming salamat Doc Glessy at ikaw at sa mga reactors natin anang dito kaya ba one minute 60 seconds each or 30 seconds each one minute one minute nung gustong mag one minute wala na merong pa okay na ba? si Lisa na lang miss Lisa toto may mga friends po pero sabuti nalang later in writing ano po may mga sayang may mga tanong pasila atyaka mga comments pero yun nang next time pero maganda napakaganda ng discussion today na how UP actually shaped us and defined us as artists kung paano na ang pagiging na buksan ng UP at hinubaran tayong mo at binago yung ating mga pananao paano tayo at tinolongan para madefine kung ano klasing artist tayo magiging and at ito ay magpayback tayo sa pamambagitan na pagiging mga artista ng bayang pack gunner no? so ayun malo sana ay marami mga natutunan ng mga nakini kung paan at mga break na ngayong stereotype mga mga sa huwag na tayong ikahon bilang mga ganun lang kundi napakabok raming influences and ideologis na mga tatagpan kung merong academic freedom at gaya na sinabi nidoknik yun ay kailangan para makapag-create alright so ako naman natutuwa ako kasi parang yung ating mga napakinggan at nadinig ngayon parang halo-halo na mayroong kurot sa puso yes liting sa isip at magandang musika at magagandang mga pananalita ay hindi mahalaga yung sinabi na paulit-ulit honor for excellence and service after UP ay hindi yung piyang mga artistang bayang na pinakitan natin nito pasado, hindi lang critical acclaim pati popular acclaim and ay hindi yung pinakabenefit ng academic freedom sa UP alright next week po marami salamat o sa lahat ng ating panilis eto tulit-ulit pautong webinar na to sa susunod the webes ang ating naman pung tema ay mga mga gamut ng bayan eto po yung ating mga doctor at nurse medtech OT lahat u na mga nag-graduate sa UP colleges natural sciences and medical sciences umo na po bilang speaker si doctor Jimmy Jaime Galvestan ating health secretary health secretary umo na rin po bilang speaker si doctor Esperanza Cabral ating social welfare and development secretary at umo o din po bilang co-moderator si doctor Carol Pagaduan Araulio ang nanay ni Atom pero mas marami siyang karanasan mga ibabahagi sa atin so sa susunod pung webes kami po yung papasalamat senyo panawarin po ninyong muli ang documentation itong webinar na to sa UP TV UP Facebook magandang araw po senyong lahat at salamat sa mga organizers ng ating webinar ngayon anggang sa susunod Ashtag Defend UP Kung saan saan tayo lahat tukukan sa diliman anggang sa kanayunan gala ang init sa pusoat isipan pangapangarap sa ating bayan at sa sambayan na kanya kanyan saan sa napadpan nagpalaot naglayag at sa tawag ng panawag maling nagkita ang landang saan saan tayo lahat tukukan