 Na de troonrede 2012 is de neigdentwintigste uitvoering van een debat met Tilburgse economen over de miljoenenota en hoofdpendochees, georganiseerd door Tilburg University en Dispuit Kongzie. Sylvester Eivingen, Hemman Wijfels, Harry Verbond en Roderik Munsters geven hun visie op de begroting en de formatie. Het kabinetsformatie kan eigenlijk drie scenario's doorlopen. Eerste scenario is dat men uiteindelijk geen zaken oplost, dat men de boes op alles doet. En dan moet je denken aan paars 2 of Balken en de 4. Dat helpt het land natuurlijk niet verder, dat zou eigenlijk disastrous zijn. Tweede scenario is dat men eigenlijk op elk terrein compromissen gaat sluiten. Dat betekent dat wij doorblijven modderen en niet de grote dossiers zoals de arbeidsmarkt, de zorg, de woningmarkt oplossen. En de derde scenario, en dat is het scenario waar ik hoop is dat men de grote uitruilen gaat doen op de verschillende dossiers, zorg, arbeidsmarkt, woningmarkt. En dan zou je bijvoorbeeld kunnen denken dat bijvoorbeeld de VVD het dossier zorg krijgt en daar dus ook inderdaad de eigen bijdrage in kan realiseren om de zorgkosten beheersbaar te houden en bijvoorbeeld de partij van de arbeidsmarkt, de woningmarkt, met op als belangrijkst punt diepotheekregent aftrekken want dat kunnen we natuurlijk ook niet meer handhaven. En dat ze zo doen de eigenlijk hele grote uitruilen plaatsvinden waarbij eigenlijk het land beter tevoorschijn komt. Het verlengende van de discussie vandaag die we in Tilburg gehad hebben op het symposium na de troonrede zou ik van onze nieuwe regering verwachten dat ze twee aspecten heel nadrukkelijk in oogenschouw nemen bij het neerzetten van een nieuw beleid. Het ene is flexibiliteit, de flexibiliteit om op een dynamische omgeving te reageren. We weten een aantal dingen niet, we kunnen het moeilijk voorspellen, dus flexibel kunnen reageren. De tweede is de focus op Europa. Europa waar onze belangrijkste handelspartner zit. Europa waar welvaart vandaan komt. Europa waar stabiliteit naartoe moet gaan. Waar was Nederland een grote en belangrijke rol te spelen hebben? Dat hebben we in het verleden gedaan. Ik wens ons toe en ik verwacht van de heer Samson en Rutte dat ze ook in de toekomst daar een belangrijke rol zullen willen spelen. Ik zou het eigenlijk geen goed idee vinden als er een Paars kabinet komt. Paars, dan VVD en Pevandaar. Omdat het verleden heeft bewezen, jaren 90, dat het slechtste in links en het slechtste in rechts boven brengt. Dat kan nu ook wel eens een geval zijn. Dat is nog even mag refereren naar Paars 2. Het slechtste van links, enorme uitgavenhoogingen. In de zorgmennamen zijn toen hebben toen plaatsgevonden. Dat was eigenlijk het begin van het uit de handlopen van de zorguitgaven. En de andere kant, het slechtste van rechts. Er zijn enorme lastenverlichtingen gegeven. En dat was eigenlijk het begin van het stijgen van het financiersdekord wat niet nodig was geweest. Dus ik zou willen zeggen, liever geen Paars, maar dat we dan op links proberen bijvoorbeeld. Of wat mij betreft ook op rechts. Op rechts is er ook een meerderheid. En dat geeft toch ook meer, denk ik, de preferenties van de kiezers weer dan zo'n groot midden, waar eigenlijk een compromis uitkomt, wat niks voorstelt. Mijn aanbeveling aan het kabinet in Wording is om te beginnen met een langere termijn blik te werpen op waar wij met onze samenleving en economie naartoe moeten. Daarmee incluer je tegelijkertijd de notie duurzaamheid en eigenlijk het hele waarde patroon dat met dat begrip verbonden is. En als je zo kijkt naar de economie, maar ook naar de arbeidsmarkt en ook naar de gezondheidszorg, dan ga je maatregelen bedenken en nemen die juist op langere termijn ons op een goede koers brengen. Dus ga even weg uit het horizontale vlak van wat er allemaal in die verkiezing strijd is besproken de afgelopen tijd. Maar kijk eens wat ruimer naar de toekomst van dit land en ga van daaruit beleid ontwikkelen en kijk dan wat plausibele volgende stappen zijn. Als je dat doet, dan kom je volgens mij tot de bevinding dat we moeten beginnen met onze economie om te vormen op basis van zogenaamde circulaire principes waarbij we de lineaire procesorganisatie verlaten en veel meer gaan werken in termen van hergebruik van grondstoffen enzovoorts. Dan kom je ook tot een opvatting over de arbeidsmarkt waarvan de kern is dat sociale zekerheid en sociale beleid is investeren in mensen om zeker te stellen dat mensen duurzaam inzetbaar zijn, ook langer kunnen werken en langer productief kunnen blijven. En als je bijvoorbeeld kijkt naar een terrein als gezondheidszorg dan ga je veel meer belanghechten aan preventie het voorkomen dat mensen ziek worden of anders gezegd het zorgen dat mensen gezond blijven en op die manier vitaal en een bijdrage kunnen leveren aan de Nederlandse samenleving. Dus het is dat soort van orientaties waarvan ik hoop dat het volgende kabinet gebruik zal maken om een stevige richting te wijzen voor de toekomstig ontwikkeling van de Nederlandse samenleving en economie.