 Mpango apamoja katia vatikani natasisi yama zingira yasta korm Yumba yetu yapa moja Mungozu wa kutunza sayari etu hai Kila kitu kime unganisha Kifungu jatisi na moja chawa raka wa lauda tosi yu wapa pa franchesko Yumba yetu yapa moja Nilazima kupiaisha raka usyana wetu na sayari etu hai Inga wakiu ango cha changamoto hi Kinaweza konekana cha kutisha Habaru inje mani kwaan pama jibu tayari yako mikononi Nidu ye tutu kuyaweka katika vitendo Kura sa zifu atazos na onisha mo utasari kuhusu Maswa lambayo nimo yu washide etu ya sasa Lengo nikufa amisha kwa masisha matuma ini Na kuchochia amjadara na vitendo Mungozu hu, nitundala usiriki ano katia jumuia akisayansi Na kiroho, na katia tasisi yama zingira yasta korm Na baraza raki papa la kwa masisha Ma hendero funga mani yabinadamu Unaweka mambu muimu na masuruishu yu yamaada muhimu Pamuia na usya uri wa jinsi gani Jumuia zina weza kujibu Mungozu hu, umia masishiwa na warakawa piliwa papa francisco Wala udato sii Kuusu utunza ji boru ama zingira yumba yetu ya pamuia Anbau, unao chunguza migugoro yetu ya ki ekologia Na mizizi ya kei na yotokana na utumiyaji Kupita ki asi na mitindo ya sasa Yama hendero ya ki uchome Maswara haia, nivi pa umbere kwa papa francisco Kaniisa katoli ki na wa amini wote Jumuia ya wana sayansi naraia wote Tuna pojibu muitu wa kulinda Na kuregesha upia nyumba yetu ya pamuia Hali ya hewa Hali ya hewa ninzuri kwa wote Nia wote, na inamaana kwa wote Kifungu chala udato sii namba ishina tattoo Tuna ishikati kumugoro wa hali ya hewa Uli yosa babisho ami fumu ya ki uchumi Na kijami Ina yo ndesho na nisha tia mafuta Pasipu muitu ki umpana Mabadi kwa tabianchi Yata doofisha Hali ya ambayo Imeturu usu kusta wikwenye sayari yetu Eli kukabiliana namugorohu Tuna itaji kufanya mabadi rikom Singi waki uchumi na Yata biya zetu Kutoka mifumu yetu ya kilasiku ya utumiyaji Na kwendeleza haki kijami Lakin izana tunazo itaji kuchuku atua Ziko mikononi muetu Uchumi wa nisha tia mafuta Ndi yosa babuku ya ungeze kola joto dunia ni Sayari yetu Ili toa hali ya hewa tuu livu ambayo Ili rousu binadamu na asili ya kusta wikwama elfi ya miyaka Lakin ni tangu kwanza kwa mapinduzia viwanda Katika karne ya kumina nani Tumetoa gesi chafuzi zahidi kwenye angaewa Yetu Ina yo pasya joto la tabianchi kwa kunasa joto la jua Gesi hizi Utolewa kukuchu mama kaya mawe Mafuta na gesi kwenye anguvu ya umeme wa viwanda na usafili Kusamba za joto na umeme katika nyumba na majengo Yetu Tuna gesi piya kupiti ya kilimo ki kuba na ukataji misitu Uha ribifu wa tabianchi niti shio kuba kwa uselama wetu na wa ulimengu wa asili Ukame Zoruba na mafuriko Yame kuwa tayari ni ya mara kwa mara Na yeni ya atari kuba Uha ba wachakula na maji Una sababi shanja na migogoro Riwango viya bahari vina ungezeka Watu milyon ni miyamo yamsini kwa sasa wanao ishi kwenye maineo ambayo Yata kuwa usawa bahari ifi kapo katikati ya karne Ba viya bayonu ai Katika mazingira Yetu kamavili miyamba ya matumbawe Imiya thiri wana ungezeko la joto hadiki wango ambacho Haywezi kuregeswa Na watu maskini duniani ambawa na usikaki dogu na mabadi kwa tabianchi Ukumbu wa zahiri na athari hizo Inga wa sisiwote tuta thirika Ni iniki na itajika kubadiliika Kwa kupiti ya hatua zaharaka za kundo Aaraka uzalisha jwa gesi chafuzi Tunaweza kupunguza ungezeko la joto Na kuzo yama toki oyaki hatarishi zahiri Namomaka elfumbiri na kumina tano Karibun shimi ambeli ziriti asainim kata Mjini parisi kupunguza Joto kupanda hadi nyuzi joto moji anukutatano Laki ni hatuja chikuwa hatua zaharaka inaviopaswa Muongo ujao utaku wa mungumu Mabadi rikoma kubaya ki uchumi inaki jamiya na itajika Lazima kusiti shawka tajimeti Kubadiliisha jinsi tunaviotumia Chakura na jinsi tunaviotchoma alivietu Kuzalisha nisha tibirani shati ya mafuta Kupiti ya mabadi rikoma kubaya nisha tisafi Tu chikuwa hatua Jeh, Tunaweza kuchikuwa hatua liya ni kutete ya uhahi Naku kumisha ungeze kola joto duniani Jeh, Tunaweza kununu anisha tibirani shati ya mafuta Auku ungeza zahidi ya kura viniya asili ya mimiya Kuali sheyako Jeh, Tunaweza kusili kali ya kita ifa na imita Imelengani ni kujito liya kwa jili ya tabianchi Jeh, Tunaweza kutua witu waku chikuwa hatua muim zahidi Naku tete ya haki zahali ya tabianchi Wale wa naofanya maamuzi Lazima wa elewe kwa mabadi kwa tabianchi Nia kupewa haki pwa umbele Jeh, Tunaweza je kupaza sauti zitu na kwa kikisha kua Watoa maamuzi wa nasiki ya matatizo ye tu Sayari ye tu hi Kwa sababu vi umbeviote vi meunganisha Kila ki umbelazima kitunzwe Kwa upendo na hishima Nikifungu chalauda tosi, cha arube na mbili Ukuwa jiwa viwanda Uingiwa matumizi na mabadi iko katika kilimo Ya meleta uli muengu uli yo hi Katika hatua yamgogoro Tume sababisha na kutuweka kwa Uingiwa speishi ningi Kwanziya na mamaliya Hadimimi meyami dogo zahidi na bakteria Wakati ni sasa waku badilim kondohu Nakulinda mifumo ekologia Ya wanyama poli ambayo Imebaki na kufufua Ile iliyo haribiwa Mifumo ekologia ya wanyama poli Nimsingiwa maisha na ustawiwe tu Bayo anoai nimsingiwa wuhai na wama indeleo Mifumo ya ekologia ye nye afia Ina usimamiya tabi anchi Hotoa maji safi Dawa husa fisha mazingira Huchavusha mimea Nakutoa umoimu wama liya asili Shiguri ni ingiza kukidhima itaji piya Zina tegemiya mojiya kwa mojiya Huduma zina zotokana na mifumo hi Asili ni chanzo chathama ni kina chotia Sana na mafunzo Nacha uzoefwa ki utamaduni na kiroho Kadiri viwanda kilimo na uvuvivi na pofiki Ambali zaidi Katika mandari muetu Kamavire mesitu Ari vinabahari Vinaharebu Hu tagiri wawulimungu uli oha e Tangu muakef mugemiya tisa sabini E dadi wa nyamapori duniani mepunguwa kwa theruthin bili Katika kipindi hecho Mimea na viwumbe wamaji matamu Wamepunguwa kwa asili miya temanina ne Nyuki na wachavushaji wengine Wamepunguwa sana na kutisha Husa mbazaji wabi akura muhemu Matunda na mboga mboga Bila kuchukuwa hatua juya tabi anchi Na ukataji meti Mesitu wa mfuwa Wamazonia Ndanya miyakamsini jayo unaweza kutoeka Na kuaine ukavu na lenye vichaka Udongo etuhu kuchini atishi okuba Bila baeno ai Katika udongo Mifumo ekolojiya inayo ungam kono Haita weza kudomu Mifumo eni afia hulinda vidiya Thali zamabadili kwa tabi anchi Kamavire joto kali na dhoruba Ni nekina itadika kubadili ka Wahatua ya raka ya kuifadi na kureijesha mifumo ekolojiya Tuna weza kubadili shawaribifu wa asili Tuna hitaji kulinda na kureijesha makazi arivini na bahareni Hakilazimazi marishu za arivi Za wakazi wandani na wengieji wa asili Ambao wana ujuzi wa kina na mpana Kuhusu matumizi yabusara yamali asili Tuna hitaji kubadili jinzi tuna viuza alisha Na kutumi ya chakula Mbenuza kilimoza urejeshaji zinaweza kutua mahali asiliya Na kusahidi ya kukabiliana na mabadili kwa tabi anchi Kula nyama na maziwa kidogo Na kupunguza utupadi wa takaza chakula Kutapunguza shinikizo kwenye mifumo ekolojiya Na kukabiliana na mgogoro wa tabi anchi Utazuia upotevuza edi waba yunohai Tuchu kue hatua Laudato sii inatuchanga motisha kue shimu upia wahi wote Nikifungu tamiambiri na saba Lakini wukosefu wetu wa ishima Umi sababisha jangalaki ekolojiya Je Tuna weza diya kukumbuwa usianuetu na umba je Laudato sii ikifungu tisinambili inatukumbu shakua Kila ki tendocha wukatili kwa ki umbe chochote Niki yume na hazi yamwanadamu Kwa heo Tua mue kukomesya wukatili Kwa wanya mahasa katika sekta yami fugo Je Tuna weza kufanyanini iliku badili Hali ya wari bifu ama zingira ya asiliya ekolojiya Tuna weza diya kua shawishi wato ama amozi Kuto wa kipa umbele katika hele Majietu Upatikanaji wamaji salama ya kunyua Ni hakem singi na ya kimataifa Kifungu chawaraka wa laudato sii namba terafene Tuna waji bua kima adiri kwa kikisha kwa mba kila Mitu anapata maji safi na ya kutosha Kuki vima itaji msingi ya kibinadamu Atahivyo Ida di na ungezeka ya watu Wana ukosa wakika wamaji Hasa watu maskene Tuna weza kwa kikisha upatikanaji wamaji salama ya kunyua Usa fiu wama zingira kwa wote Na matumizi endelevu ya maji katika kilimo Na viwanda kwa kuiya chikuli ya maji Kamara sirimari ya tamani Kuiya ifadi na kuiya simamia Kwanjiya ya haki na endelevu Upatikanaji wamaji safi ni changamoto ina yo ungezeka Ida di ya watu wana ukosa maji safi ya kunyua Kuo shia na kumuagili ya mimea Ina ungezeka Wakati mwingine hale hei ina tokana na upungufu wamaji Utu miya jizaidi hovio auku chafuliwa Matumizi ya maji ya me ungezeka marambili ya kiwango Cha ungezeko la watu katikakarne iliopita Na kanda ngingi zita kosa maji ya kutoshia mbeleni Mabadi kwa tabianjipiya ya na sababisha waba na ukame Bahazi ya maineu na mafuriko ya mengine Kufiki ya muakai ufumbina isinatano Siruthi mbeli ya watu duniani Wata kabiri wana uhaba wamaji Takribani watu bilionine Wana kabiri wana upungufu mkubu wamaji Hasa katika nchi maskini na maineu ya viji jini Miji na yoku wa kwa kasi Duniani kote piya ina kabiri wana hale hei Na maranyingi Huele keza maji matambali na viji Uchafuzi wamaji Una uusishwa na utumiyaji Wavi wa telifu na mboleza kemikali Nita tizo kuba Wakati wautumiyaji imbaya wamaji Na ungezeko la joto Duniani Piya unati shia usambazaji Hivi sasa Watu bilionitatu nuktasita Wana isi bilavi ovia usalama Na bilionimoja nuktasaba Wamekosa Uusafi wakimsingi Wama zingira Hale hei na sababisha mazingira atarishi ya kupata Magunjo amlipuko Kamavide kipindopendo Namagunjo mengini hatarishi Ya tokana yo na maji Ninini kina itadika kuba dilika Maji lazima ya chikuliwe kamara sirimali ya dim Naya famani Tuna pasoku ya tumiyaki dogo Na kwa ufa nisi zaidi Elimu kusu weifa di wamaji Nimuhemu kwa ajiliya kwa saidiya Watu wa badilinji ya wana zotumiya Mbenu za umagiriyaji zi zofa Lazima zi badilishwe Pamuya na kupunguza Uchafuzi wameto na wamaji Chinia ali dina bahareni Na kupunguza matumizi ya kupitakiasi ya mbolewa Za kemikali na viwa telifu katika kilimo Tuna weza kwa kwa rasilimali Kwa kuchakata tene na maji Yamfuwa na maji taka Tuna polinda misitu Tuna virinda avianzoviya maji na mito Kwa ni ongezi kola joto duniani Ni chanzo cha uhaba wamaji Nima suwara ya na yo itaji Suruishola Pamuya Tuchuku e hatua Biblia inaseima kwa usumaji Na jinsigani tuna ya tumiyaki Katika ibada desturi na sacramenti Za tuzaki kristo Na maji ni matakatifu na uya tumie kwa heshima Maji ni uhai Je Tuna weza je kukomisha upotezaji wamaji Na kulinda zawadihi ya tamani Katika maisha etu ya kilasiku Je Tuna weza je kujenga uthabiichi wajami Kupitia mazoeya ya kuokoa maji Mifano ni Pamuya na usaniki shwaji Wavibore shaji Liam tiririko wachini katika nyumba Na upandaji miti kando kando Za pwani na mito Uhewa eitu Mili eitu imeiundo na senzake Tuna pumuahewa yake na tuna pokea Uhahi na buru districts pitiya majiyake Nikifungu cha pili Chawarakawara wato se Kirama na damu anazariwa na haki aewa safi Duniani Watu tisa katia kumi Wana pumuahewa iliyo na viwango Viyaju via Uchafuzi Wakati hua hua Uchafuzi wahewa Uchangia ungeze kola joto duniani mwengu wa silia. Na hatarizam gogorohu o zinawatesa sana maskini. Wasio changia uchafuzi hasa katika meji. Kuchukuliwa iliku punguza uchafuzi wa hewa, zita boreisha siyotu afia bali zita leta manufa yata bianchi, baio ano ai na uborawa maisha. Uchafuzi wa hewa yange, unaua zaidia watu milionin nekila muaka. Aina ku uza uchafuzi wa hewa yange, niu kungu na moshi aw masizi. Uchafuzi hezi zina tokan na na uchomaji wa nishatia mafuta. Uende shadi magari na viwanda, harakati za uza risha diwa nishati, na uchomaji wa ziwa taka katika meji, inayo kuwa kwa kasi zina zochangia, kwa kiasiki kuba ungezekola joto dunia ni. Upumuaji wa chimbe-chimbe zina zoza risha ni hatarishi, kwa afia yawote, na husa babisha magunjo yamoyo, kiharusi na saratani yama pafu. Ninti maskini, naraiawa ondi owako hatarini zaidi. Uchafuzi wa hewa yanyumbani, nii chanzo kiku uchama gunjo hasa kwa maskini. Karibia wat milioni tatu, upoteza maisha kila muaka kutoka na na uchafuzi wa hewa yanyandani, hasa kutoka na na moshi wa maka, kuni na wa kinesi chawa nyama, wakati wa kupika, wakati wa tuwa na choma fueli heizi, kwa kupikia awku pa shadioto. Nyumba, uchafuzi hatari, uza risha wakamavire, chimbe-chimbe ndogo za monoksidi, kaboni, ambazo, uzuru afia yawashiri kiwote nyumba ni. Hasa wa nawa kina wa toto wa nyumba ni. Magonjo yonfumu wa upumuaji, saratani na matatizu ya macho, ni miyongoni mwa magonjo ya kawaida, yana yotoka na na uchafuzi wa hewa yanyandani. Nii nii kina itagi kaku ba lileka, tekinorojiye zina patikana za kupunguza hewa chafuzi, ina yuza risha na viwanda na tuna itagi, kuba dirisha mifumuietu ya usafiri shadi wa nishati na uzibiti wa taka. Katika mijime kuba, usafiri borawa uma na kutembe ya na kuhendisha by scary, pamodya na kubadili na kutumia engine za umeme, zote ni imbe nozina za punguza uchafuzi wa hewa kutoka katika magare. Ni muhemu kuhama, kutoka nishati ya mafuta, kwen na nishati ya yua, upepo na magi, ina wezika na kwepuka uchomaji wazi wa taka, kwa kupunguza kutenganisha na kuchakata tena. Watu, wana itagi kutumia magikosafia kisasa na yabe ina fuu, na nishati imbadara kwa kupasha yoto na kutuama wanga katika nyumba zao, tuchuku e hatua. Katika biblia rohom ta katifu, maranyingi ya na usisha na pumzi na uhai, pumua kwa kina na uhisi hewa ina ya mapafuia ko, kwa makini na watuote wa na usiriki hewa hii, pamuya nawe. Je, wuna fahamu ubora wa hewa, mahali wuna poishi, vianzo vikuvia uchafuzi wa hewa ni ni ni, zingatia hali ya wali yo hatari ni zaidi, katika yami, kamavire wa toto na wasioji weza, tafakari jeansi mi tindo ya maisha yetu ina wio changia uchafuzi wa hewa. Je tole eki binafzi, kupungu zaoza rishaji wa hewa chafuzi, kamavire kuba diisha usafili wa gari binafzi, na kutumi ya usafili wa uma, kutembe ya na kuhendesha ba iskeli. Chakula chetu, kuna aina ngingi za mefumu mi dogo mi dogo ya uza rishaji chakula ambayo, huleisha seam kuba ya watu ulimungu ni, bina utuna zotumia za uza rishaji, na utumiaji wa chakula zina usiyano wa karibusana na ulimungu na utuzunguka, pamuya na mabadi kuya tabia nichi, baya noahi, matumizi ya maji na uchafuzi wa mazingira, kilimo kina zidi kutua maaligafi, kwa matumizi ya viwanda, nami undo mbino. Kadiri idadi ya watu dunia ni na viwongizeka, tuna hitaji kwa kikisha wepo wa chakula kwaote, pamuya na kuilinda mifumo ekologia ambayo ni msingi wa kilimo, kilimo kikuba kime badirisha sayari. Ongeze kola maitaji ya chakula, katika kipindi ichanusu ya pilia karne, ili opita, lili sababisha mabadi kuma kuba ya kilimo dunia ni kote, umfumu wa kilimo, chaviwanda, uli hendeishu wa kwa kiasiki kuba na utumiaji wa mi tambo, aina mi piya zambegu, viwa tilifu na mboleya, hapo awali, mbino iili ongeza mabuno kwa wengi, naba adhia mimeya lakini kwa sasa, haioneshu uendelevu, kilimo kikuba kime sababisha athari kuba na ambaya zaki mazingira na kijami. Viya kura vengi viya kipeke, na aina niyengiza mimeya zime potea, pamuya na ku poteza kwa usiyanu autamaduni wa chakula, ngogoro wa kilimo, wa tunasayari ahtareni, jaina ungezeka kati kazaidi anchi amsini, huku theru thimoji a chakula heki aribika, kilimo kikuba utegime ya kwa kiasiki kuba ni shatia mafuta na mbino hi, imeba dirisha mi situ, mi kuba hi kawama shamba ya kilimo, na ku usishu na uzari shaji wa theru thimoji a yagesi chafuzi, mbenuza kilimo kikuba, umo nyo wa na ku aribu, udongo wenyeru tuba, na bayenoa hi, ya mazingira jirani, na udoofisha uwezoa viza zivi javyo, kuli ma chakula, wa kuli mawanda ni na watu asiliya, wana pohama, tunapoteza kwa kasi, akiba ya ujuzi, na maarefa wa lyonayo. Nene kina iitadiika kubadileka, dunia enyi jyotokali iitaduru uzari shaji wa mimea, na mifumo ekolojiya, hezio, lazima tuchukue hatua ya mabadiika atabi anchi, kupunguza upotevo a chakula, kutapunguza shinikizo kwenye arivi na maji, na kulisha watu wengiza hidi. Nga po chagua lyisha enyi kiasiki dogo, chavi akula vi tukana vio na maziwa na nyama, utapunguza uzari shaji wa gesi na shinikizo kwenye arivi. Utumiajiwa mbenuza kilimo ekolojiya, unawaeza kwa muda wa miaka, mi chachi kurekebisha arivi, ilio aribuwa, kui patia na fasi woto asili, kulinda udongo na kufionza kaboni. Masha mbama dogo bada uzari shia wengi wa chakula duniani, na bayonuwa ii, ni muimu kwa uzari shaji, wa uzari shaji wa ndani na watua silia, wana ujuzu wa kipeke ambao, ni muimu kwa mstakabali wa kilimo, tuchukue hatua. Ekarisi na tukumbuza usiyanua kina, uli opo katia dunia, wana dam namungu. Tuna poshirikim kate wa uzima, tunia itikiya je tatizu la watua wengi wenye njaa, tunia isi katika uli muengu wa njaa na upote vo wa chakula, je. Uta amu wa kukomisha upoteza ji wa chakula, je. Huko tayali kubadisha li sheyako, ili iwe rafiki zaidi ya sayari, je. Nimbinuwa gani zita badili shia uzari shaji na usamba zaidi wa chakula, ni atuwa gani zita kazo leta mabadili ko haia, je. Uta anza kutengineza mbole ya na kununu wa zaidi, kwa uzari shaji wanda ni. Utumiyaji wetu, uli muengu wa matumizi ya kupindukiya, ni uli muengu na odurumu uhuhai, kwa na mnazote. Kifungu ucha wa raka wa raudato si miambili terafini. Kwangizeka kwa utumiyaji na mifumu ya uzari shaji viwanda ni, huleta mada rama kuba, kwa uli muengu wa sili ya hasa, katika suwala rama badili ko atabi anchi, ucha fuzu wa mazingira na matumizi ya hovio bila kujali ma liya sili. Viwango via sasa viutumiyaji ya hasa, kwa mata nili zaidi, hafiwezi kwen delezwa, ni muimu kurekebisha ma adili ya ki utamaduni, ili yawe na uiyano na mazoia ya mzunguko na ya urege shwaji wa uchumi. Ifikapo muakelfu mbili na mzini, tutaitaji saiari tatu iliku saidi ya mitindo ya maisha asa, tangu muakelfu mojemiyatisa sabini, tumekua, tukitumi ya zaidi kuliko saiari, inaveweza kuhimili. Zaidi ya haio, asirimia temanini ya rasirimali za dunia, utumihana asilimia ishirini tu ya wa tu. Mitindo ya uzari shaji na matumizi, katika uli muengu liyo endelia kiviwanda, hu ondoa utajili wa kewa asili wa dunia, kamavire mi situ, samaki, madini na maji. Mi undo ya upotevu tunayo tumia ya kuzalisha na kutumia bitha apia, ina chafua sana na kuduru afia binadamu, na uli muengu hai, huku ziki changia ungezeko lajoto dunia ni, kila muaka kaributani milioniku minambili za plastiki hu ingia baare ni. Taka-taka za plastiki ni isharambaya, ina yo diirisha utumia jiku pita kiasi. Kwa asasa, zaidi ya vi pande tilioni tanu via plastiki, vi pande vi dogo na vi kubuana chembe-chembe hu eleha baari zetu na vina hathari imbaya, kwa speciesa baare ni na kwa bayanoa ei. Chembe-chembe dogo za plastiki, hu patikana kwenye chakula, maji na hata, kwa mishipa ya damu. Taka-taka za plastiki, zimeza rishu andani ya miaka kumina tanu iliopita na uza risha di una kwa. Kila hatu ya mizungu kwa maisha plastiki, una weza kuduru afia binadamu, kupitia kwa chembe-chembe za plastiki na kemikali zina zotumika kuzi tengeneza. Nene kina itaji kakuba lileka? Tuna itaji, kwa chami fumo ya utumiaji na utupaji na kuelikeya na uza mizungu kuzi rizondani ya mipaka ya kiekolojia. Hii na maanisha kutumiatena na kushirikisha ni enzo na bida. Serika lilazima zichu kwa hatua zaidi na kwa jibisha makampone kuchu kwa hatua, vidia athari zitokanazo na shugulizao na minyororo ya usambazaji. Serika ripia zina itaji kusaidia wa tumiaji kufanya chaguzi en delevu, kwenfano kupitia ushuru wenima lengo na uchepisha ji wazi wa lebo kwenye bida. Kaya na makampone ya na pasua piya kwa jibika na njiya zotupaji wa taka wa na zoza liisha. Kim Singh zaidi lazima njiya mbada razipatikaneza ukuwaji wa uchumi unao zingatia patula taifa ambalo ni kichoteo kiku chakuongezeka matumizi ya bida na huduma. Tuchu kwa hatua, je, unahisi umenaswa na utamaduni wa matumizi ya kula zimisha. Nima bada riko giani, utafanya katikam chindwa kwa maisha, ili kujali wengini na wumbaji, kira bida na huduma, ina alama ya ekolojiya, nanyayo ya kijami. Iwapo tuta chagua, bida, tuna zonunuwa, kwa wangalifu na wadji bikaji, tuna weza kulinda wa tuna sayari. Unaweza je kutumia mamlaka ya rahia, kuchochia siri kali na sektabinafsi ili kupunguza athali za kia ekolojiya na kueli kia upotevu si furi. Kusirikisha wakatu wetu ujao. Ntazamu wa kueli wa kia ekolojiya si kuzote, ni ntazamu wa kijami. Lazima ujumu ishe ma suwara ya hake, kifunguja ubena tisa chawaraka wa rauda tosi. Haki za kijami na haki za binadamu, zimefungamana kupiti ya ma suwara yote ya darura, yama zingira. Wale wa na uchangi ya kiasiki dogo kwa madhara yama zingira. Ndi ohupata athali imbaya zahidi. Usawa na haki piya maranyingi, ni kiini chasuru isho. Hatuwezi kutatuwa ungeze kola joto dunia ni kwanfano. Bilaku kabiriana na ma suwari ya ni ni na nani, ana wadji bikazahidi na janga hilo. Na haki za wana wake, lazima zichuku enafasi kou. Wakati wana wake wana elimishwa na kueseswa. Matoke obora ya ma zingira ya na unikana. Ma zingira na haki ya kijami, aviwezi kutenganishwa. Uthumiya jiku pita kiasi wama liya sili, wama taifa ya liyo indelia kiviwanda, unama anisha kwaamba, mataifa mazkini ya nalipa gara makubo kuma indelia oyao. Nfano wazi ni mabadi ikwa tabi anchi. Inchi tajiri zina usishwa zahidi na mabadi ikohayo. Laki ni mazkini na wali otengwa andio, wana okabili wana athali imbaya. Bayo ano aina kilimo vinafunga manana haki na usawa. Wakati kilimo kiku bakiki zidi haki zahari viza watu wana usimami ya kwamdam refu, ma zingira yetu tajili aviwe umbehai wakulima wadogo na watu wa kiasili, maranyi ingi wame puuzuwa. Sisi sote tu mea thirika, hasa wali wali otengwa. Athali zama badiku a tabi anchi. Kamavire kungizika kwa kina chabahare. Halimbaya sana ya hewa na kupunguwa kwa mazao. Zita wa athili watu mazkini zahidi. Kufiki ya mwaka elfumbiri na amsini, zahidi ya watu bilioni miyamodi ya rubaini katika Amerika ya kusini, Afrika ya kusini muadyangwa rasa hala, na asia ya kusini ma shariki, wana weza kula zimei kakuhama, kwa sababu yami gogoro. Kilantu anahaki ya hewa safi na maji, laki ni watu mazkini zahidi katika miji, ina yoku wa kasi maranyi ingi, hukosa yote mawili, na wana athili wa zahidi na uchafuzu wama zingira, vidya na watalazimika kuhishi na matokeo ya chaguzi, zale ohi. Na wana hiitaji jukum zahidi kutua maamuzi ya osasa. Ni ni kina hiitaji kaku badiliika, wakati tu na popambana na kukumisha uzalisha ji wagesi chafuzi, ni lazima tu kabili anina athali zama badiku a tabi anchi, na kujinga ustaimi lefu wa jamei, hasa kwa wali yo hatare ni zahidi, tu naweza kure yeisha na kui fathimi fumu ekolojiya, kujinga mi undombinu ya kulinda, vidya mawimbi ya dhoruba, na kungizeka kua kina chabahari, na kulima aina zama zao, ya na ustaihimili ukame, kuhama uchumi wani shati ya mafuta, lazima piya tu zingati empi to wa haki anbao, una haki kisha, usalama na utoadi fulsa kwa wali anbao, wanaweza kupata asara kutukana, na mabadi ikohaya, na kutete ya kwanguvu haki ekolojiya, ni muimu kua jili ya kujinga, ulimuengu thabiti na wenye usawa, tutukue hatua, Papa Francisco anatoimiza, kusikia kiliocha dunia na kiliocha maskini, kifungu cha ubena tisa, chawarakawa rauda tosi, tu ombena tu tende haki katikanyan jazote, kwa jili ya binadamu na sayari, tu asa ideye watu hasa vidyana, kukabidiana na mstakabali wenye changamoto, kwa ujasili umahiri na matumaini, tunaweza je kwa haki kishi ya wali otenwa, wana paza sa utizao, darura ya tabiyanichi, ni fulsa kuetu ya kushirikiana, kamaketu kimoja, tunaweza je kwa sayiri ya wali wali wa fili wana majanga ya kikolojiya, je ni program au seragiani, zinaweza kushigulikia, udarimu amdam brefo. Mambo mengi lazima ya badileke, kifungu cha miyambili na ambili, chawaraka wa rauda tosi wa Papa Francisco, hatu jajii tenga na sayari, tuna yoshiriki pamoja na uhahi wavi umbe wengine, tuna usia no wakaribuna hewio, tuna waji bi kapia, kwa kutunza, uhahi huu, ukweli huu, ni lazima utambuliwe ili tukabiliyani, na changamoto zahatu ahimu-himu, katika historia, kilito hatari ni ni haki zawa totoetu, zawa usalama wa tabiyanichi, maji safi na hewa, kutusha, usalama wakimuli, na majiabu ya sayari, ili o tagili na uhahi, hatu eziku wepukami gogoropachi yama badikua tabiyanichi, na upotevu wa bayunuahi, wala kukabiliyana na uchafuza wama zingira, huu haribifu wa rasirimari, umaskini na ukosefu wa haki, bila kubadirisha tabia yami fumo iriopitu wa na wakati, utamaduni na uchomi, ni lazima tu komesya usia no tulio nao, kwenyo niya sayari, na kukumbatia, usia nau nawegemea, kwenyo wakili na utunza je, inga wama badiku kamahayo, tayalia meisha anza, uzito wa hali liopu na itaji, hatua kubazaidi, watu na junguia lazima wasirikiane, ili kwa kikisha kwaamba, wana utua maamuzi, na kushikiliya wajibu na mamlaka zaidi, wana elewa kwaamba, hatua zina za usia na na ma suarahaya, niza kipa umbele kwa watu wana wa udumia, na kwaamba wana wajibika, hiwa po wakati huu niwa majari bio, niwa katipia wa fulsa, tunawesa kuhunda upia, usia na wetu na sayari, siyotu kwa kujende leza, lakini piya, kustawi na kuna werei, maombi kwa jiliya dunia yetu, mungu muyengu vuzote, upo katika ulimuengu vote, nakatika vumbi via kovidogo, wuna kumbatia kwa urumia koyote yali opo, mimi na juhu yetu, wungu via upendo wako, ilitu eze kulinda maisha na wuzori, utu jaze amani, tupateku ishi, kamakaka na dada, tusimduru untu yeyote, e mungu wamaskini, utu saidi kwa oko aliyo achu, nakusa hauliwa wadunia hii, wathamani sana macho nipako, ulete upo nyaji katika maisha yetu, ulimuengu na tusi upore, ilitu pande uzori si uchafuzina ware bifu, gusa miyo yewale, wana utafutafa ida tu, kwa garama yamaskini na alivi, utu fundisha kugundua tamani akila jambu, tu jazue na hofu na kutafakari, kutambua kwa mba, tumeunganisha kwa kina na kila kiyumbe, tunaposafiri kuelikeya, kwenye nuruia koisyona nisha, tunaku shukuru kwa kua nasi kilasiku, ututie moyo tunaku omba, katika mapamba na yetu, kwa haki upendo na amani. Sala kudoka kifungu jamiambiria ubenasita, chawaraka orauda tosi wapa Francisco. Mpango apamoja, katia vatikani na tasisia Mazingiri Aztokolm. Nishi rika laki mataifali silo lafaida, lautafiti na serali na losyugudikiya, changamotoza Mazingira na maendeleo. Itengo chabarazaraki papa, huwa saidi aviongozi na wasiriki wakanisa katoliki, kwa masisha maendeleo fungamani ya binadamu na utunzaji wanyumba yetu ya pamoja. Katika lauda tosi, papa Francisco na tualika, kukuza ufaa moa upendo wanyumba yetu ya pamoja. Nakutenda kulingana na maadili tunayo thamini, kifungu chalauda tosi jamiambiria ishirini. Juku alakazi ya lauda tosi, wana maono fungamani ya kiyokoloji ya lauda tosi. Juku ahili, uesesha jumuia tasi sinavi kundiku wana mabadili ko ambayo wana takaku yaona ulimunguni, katika Enzi ya sasa ya darura ya sayare. Jifunze zaidi kusuyare wana yo weza kufanya ilikuleta mabadili ko chanya.