 Salam, akşamınız hər olsun. Hərmətli izləyicilər, dəirliyi, həmbətənlər hamınızı koş gördük. Bugün ölkəmizdə baş verən və ölkə xarizində baş verən hadisələrdən danışacaq yəmizakilərə aparacaq. Buna keçməmişdən öncə Ermenistan müdafəə nazirliyin yaydığı bir açıklamanı sizindikəsə çatdırırım. Ermenistan müdafəə nazirliyi Kəlbəcər istikamatində, Azərbaycan silahlı qüvvələrinin açdığı atəs nətçəsində atışmada daha doğrusu bir Ermenistan askərinin öldüyü 8 nəfərin yaralandığı, o 8 nəfərin içində 6 nəfərin vəziyyətinin çox ağır olduğunu Ermenistan müdafəəə nazirliyi bu informasyanı yayıb, açıqlayıb. Kəlbəcərdə də nələr baş verdiğini bugün məzakirə edirik, Gömrük komitəsinin rəhbəri səfər məhdiv açıqlamalar verib. Kim bizdə rüşvet xoru tanirsa, bizə xəbər versin, biz onu vəqqında tədbir görək. Gömrük komitəsinin də kimlər rüşvet yığır? Bugün ölkədə baş verən bir çox açalardan danışırıq, çanlı yəminizi müdləq və mütləq bəlinin paylaşın ki, daha çox insan bizi izləsin. Bugün, çanlı yəmini da qonağınızı isə, hürmətli iqsatçı, alim, nazim, bəydəmirli olacaq. Nazim bəyi akşamınızı xəyir, xoş gördük sizi. Akşamınızı xəyir, təşəkkür eləm dəvətə görə, təbaşacılarınızı salamlayıram. Nazim bəyi, Gömrük komitəsinin rəhbəri, haqqın az saytına açıqlamalar verib, əralda açıqlamalarla tanışsınız. Mən sizinlə yətərincə açıq danışıran və aramızda tabu qolulmuş bir mövzü yoxdur. Mən hər bir sahibkarla da bucur danışıran, Karrupsiya Rüşvetxorluq çatışmamazlıqlar insatçırlı loq içiliyi haqqında. Mən iş adamlarına muracət edirəm. Bizim sıralarımızdakir Rüşvetxorların adlarını çəkin, məhdiyə bunu deyir. İlk elə bundan başlayıq, deyir ki, Rüşvetxorların adlarını çəkin. Gömrük komitəsinin böğtən muatılır. Həy qətəm bu komitə çox təmiz işdir? Qeyd edim ki, umyat yəndi ki, Azərbaycanda dövlət orqanlarında Rüşvet anlayışının özü brəst transformasi olmadık. Əbvəl bildiyiniz, fərz etdiyiniz gördüyümüz vətəndaşlarımızın kimi əsə Rüşvetxor verməyi artıq rəsmiləşdirli və gömrük orqanları heç də hər hansı bir sahibkardan üç malat, beş malat nəyə, nəsə bir plamlılar onlar rəsm olaraq yıqlan bəsaitlərdən, digər cərimələrdən, həmçinin digər dövlət orqanları kimi, işləyən işçilərinin sosial iqsadi vəziyyətinin qaqşılaşdırmağı adı altında aldıqları rəsm-i barçılardan bir nəçə dəffə daha çox ödəmələr alanlar. Və təkcə bu, dədiyim kimi gömrük orqanlarına ait değil, ona görə bəzən hökumət numayəndələr müxtələb nazirlik və qamitə numayəndələrə dedikdə ki, bizdə hər şey şəhfaftır, doğrudan da yıqlan bəsaitlərin hansı şəhfaftır. Ancaq onun bir başa büccəyə yetməsi şəhfaftı deyir. Çünki, muafiq olaraq, prezidentin bir nəçə elməndən qabaq verdiyi səhra amcamlara uyğun olaraq, o cümlədən gömrük orqanlarda tobladığı və s. nəhəmiyyətli bir isləsini bücədən kənaq fonduna yerləşdirir. Və oradan da, dədiyim kimi işçilərin mükələfatlandırılması, işçiləri əmə haqqına əlavələr və dikər ödəyən işlər edir. Nəcə ki, qol polisi bunu edir, nəcə ki, vəlgilər xidmətini dedirlər və müxtəlif qurumlarda edirlər. Eyni zamanda buna görə, mən eysəb edirəm ki, gömrük komitəsi, rəhbər bu mənada demək ki, bizim aramızda o klastik anlamda kimsə gəldik, kiməsə rüşvet, feyrdə anlamında belə bir rüşvet yoxdur. Ancaq bunun kökünə baxanda biz görürük ki, təbii ki, burada səhərkarların soluma mekanizmlərim övcudur və bazarda səhərkarların necə sığışdırılması, neo-manapalizmin necə yaradılması, səhərimlərim övcudur. Bu barə də biz danışacaq, ancaq belə demək mümkündürsə dövlət organları, açıq aşqar, rüşvet almalılar, yəni o cümlədən gömrükçülərdə, və tam tabi oğlunuqlar oradakı yazılmamış qaydalara, bu mənada onları nəcə dəcədə rüşvet xuradlandırma doğru deyə doğru deyir, mən onu deyə bilmirəm. Ancaq gömrükün qarşısına qoyulmuş dövlət siyasəti, mən güman ediləm ki, hədəfinə çatmamışdır. Və kimsə gedip göstərə bilməz ki, gömrük organında bu şəxs və yədiyəri mənlən bu qədə rüşvet alıb. Ancaq mütləq əksəriyəsi, %99 faiz əsasız olaraq, getirdikləri malların, gömrük organları tərəfindən, bəyanləmə qeymətinin artırılmasından şikayətçidir. Və bunu gömrük organları edirlər, %99 faiz real sahibkarlar, əgər onların malları hətta 5 faize və yaxud 0 faiz gömrük rüsusuna düşürsə də belə onların müxtəlif laborat kodların dəqiləşdirməsə adı ilə laboratorlara, yəni laboratoriya göndərmək adı ilə süründürməcəliyə mərz qallılar və gömrük organlarının dikti, deyi bəyanləmə qeymətini qəbul etməyənə qədər onlar süründürürlər, vəziyanə sallılar. Beləliklə, həmin sahibkarlar bazardan sıqşdırılırlar, çıxarılırlar. Mələdə, gömrük organı rüsufət almırıq deməkdə mənizə bedərəm ki, daha açık ifadə etməli edirlər, dikər prosesləri. Onu da onların kuman etmərim ki, hələki sahibkarlar üçləvi şəkildə təbiq şikayətlər edirlər, məhkəmələrə verirlər. Ancaq itxal iqla cəməliyyəsindən məşqum olan vətandaşlar bilirlər ki, məhkəm organları da gömrük organlarının tərəfini tutacak dövləti organlarının tərəfini tutur. Ona görə də bir-bir sıradan çıxadırlar və onların deməyolar ki, mütləq eqtəliyyətli gömrüyün inspektörlərin və inspektörləri təbii ki, gömrük komitəsinin rəhbəlliyinin iktəsi altında çalışılırlar. Burada Nazım və izləyicimlərimizə mən sualəsində, bu sualı onlara da umanlamasıdır. Burada artıq bir iş adamı, özünün iş adamı ki, bir təqdim edən nadirizada deyir ki, gömrükdə 100 faiz çalışanların 99 faizi rəhvətxordur bir sahibkar olaraq bildirirəm. Bizi, həmişə sahibkarlar xüsusən sizlər vəlişlərdə izləyirlər, hürmətli izləyicilər, gömrük komitəsindən, gömrük organlarından işikəsən izləyicərimiz çiçlərində sahibkarlar da olabilər. Sizdən rüşvet, alıblarma və hansı formada alıblar lütfen imkan daxilində, şərp ölməsində yazın, burada işıqlandırıq. Diqər bir məsələ, əslində çox önəmli də bir məsələ, səfər mehtəyivin belə bir imici yarandı ki, deptatlarla bir savaş gedir. Çünki bir ara 300 dolara indirilən farışlar 300 dolara indirilmişdir, miktar olaraq. Ondan sonra dərhal bir kontakt on şiqətlə grubunun rəhbəri deyilən Elinur Allafirdiyibin parlamentdə gömrük komitəsində qarşı çox sərt təngidə ifadaları vardı. Bu gün səfər mehtəyivin bir ifadası var. Mənim komitəyə rəhbər təyinə olunduğum 2018-ci ildən bəri ölkəyə mal getirilməsində rüsun və vergilər artırılmayı, statist qaldırın, baxın, əgək kimsə inanmırsa əksinə bizim təşəbbüsümüzdə malların fabriqat və yarın fabriqatların, gömrük rüsunlarında və ərdəvədən azad olunması ilə bağlı 20 yaxın qərar dərc olun. Olun, biz insarçılara yoxdir. Biz əvvəllər mehəməsulları yalnız özünün gətirəcəyində və bir tərəfli qayda da qeymət təyinə edəcəyində israrlı olan insarçılarının arzularını pücs etmişik. Burada deyir ki, məni bir qurup şəkində yığılırlar, yığılırdılar və hər biri əvvəki miktarda sifarış verirdilər, biz baxıb görürdük ki, eyni şəxslərin adını eyni gündə sifarışlar gəlib, eyni miktarda. Və biz bunun qarşısını aldıq. Doğru mü deyir Nazim bə? Və tebtahtan ilə bir savaşın gömrük komikəsi arasında. Mən onu qeyd edim ki, 2018-ci ildən bəri, təbii ki, gömrük orqanları, həm də digər orqanların, dövlət orqanları hansı ki, fiskal siyasətləm məşquudurlar, konkret olaraq vergilər xidimətinin mandatını mənimsəməkdə davam edirlər. Bunu belə izah edim. İslərinən sahibkarın hansı ki, itikali xıraca məliyyatından məşquudur. Onun məxsədi təbii ki, mal getirərək mənfəyət əldə etmək, ondan mənfəyət verikisi ödəmək. Eni zamanda gəl bu mallar gömrük rüsumuna düşürsə, onu da ödəyərək, onun malın maya dəyərini otuzdurur və satışdan da, təbii ki, mənfəyət əldə edirse, onun mənfəyət verikisini ödəyür. Qatırladım ki, mənfəyət verikisi inimi faizdir. Və gömrük orqanları bəyaq dədiyim kimi, qimetləri süni qimetlini artıraraq fəyanləmə qimetlərinə. Və bunu da, dolayısı yolundan gömrük komitetinin rəhbəri eyalan edir, bəyan edir. Və bununla subut etmiş olur ki, o verqilər xidimətinin salahiyyətini bər baştan mənimsir. Çünki, sahipkər əgər kontraktını imbuoyusunu təqdim edirse, bangödəməsi varsa və yaxud başqa bir metoddan ödəyir ki, onları təbii ki, bəyanləməya salır və bəyanləmə verir. Bu zaman demək olur ki, %100 o imbuoyusları qəbul etmirlər, bəyaq dədiyim kimi süründürürlər və sahipkərə bu malın məsəl üçün, və biz İrandan, Türkçədən və yaxud bəşqə bir ölkədən, təransı malı itxal edirsiz, o malın qeymətini siz, ödəməsizsə, misal üçün, %100 doldur, sonun vahidinin ölçüsü, sizə deyir ki, yox, bu %200 doldur. Və %200 doldurlarının bəyan etməlisə. Siz haas subut etməyə çalışacaqsız qeyri mümkündür və %100 doldur ələ və bəyanləmə qeymətindən toplanan gömrük ürüsü mü? Əgər 15 faiz 15, üstə gəl həmin məbləqdən 18 faiz bu süni qeymət artımı yaradılır. Mən ətici itibarıla həmin sahipkər, həmin və sahiti, deyəki maya dəyərin 30 durur və bazarə çıxardan da həmin məsulu gözlədiyi mümfətdən daha aşağı mümfət əldədir, beləliklə mümfət verikisi azalır. Eyni zamanda qeyd etdiyim kimi süni qeymət artımı yaradılır. Həm də digər sahipkərləri hansıki alıqaq məmurlara məxsustur və yaxud onu gömrük organları onların invoyslarını yaşıl dəhlizlək qəbul edirlər belədimə mümkündürsə, həmin şəxslər də həmin şirkətlər də gətirdiyə həmin %100 doldurmalı, %100 doldurlarında gömrük ürüsumunu ödəyür, beləkisini ödəyür. Beləliklə, arxasında məmur sahipkərlığı duran şəxslər, şirkətlər daha yüngür şəra etməni özmallarını keçirirlər, daha doğrusu qanunla keçirirlər, digərləri qansuz olaraq onlar çıxışdırılır, bazardan çıxarılır. Beləliklə, sahipkərə gəriməm fəyət əldə edəcək isə həbi ki, büsət hər şey yoxlamak mümkündür, sahipkərin fəyətini həm də belirlər xidimət əsası olaraq yoxluyur və o, əgər mənfəhət əldə edibsə, daha çox belirləcək. Yəni, burada məntiq imən görmürəm, nə gə gömrük yorganları %100 sahipkərlərin hamsının, demək yolar çıxamsının, hansı kiriyas sahipkərlərin arxasında məmur Ali Qarqiyası durmur. Və bunlar həmin malları itxal edən zaman onların rüsumları süniş şişirdilir və beləliklə gömrük yorganlarının şəhfi dedikdə, şəhfi demişkən, bunlar daha çox vəsayet ödüllə. Və nəticə itibari ilə gördüyünüz kimi gömrük yorganları uzun illərdə bir neçəyə edildik vergi xidimətinin salahiyyətlərin imənimsidir, manlatın imənimsidir. Hələ, bunu qoyran bürkənələb dövlət orqanların öz arasında olan məsələlələrdir. Eyni zamanda ikinci məsələ, gömrük siyasətinə yəxidimət ediməlidir, daxil istəhsalı sitim ullaşdırma. Yəni, ölkədə istəhsal olan məsullara, yəni, tamam ölkənin, müxtəlif ölkələrdə müxtəlifdir, 70-80 faizə gəl ölkədə itxal olursa və 20 faiz dək ki, biz itxaldan asılı yıqsa o zaman yüksək gömrük rüsumlarının oluması məntiklidir. Yəni, daxil istəhsal potensiyalından daha da işdir, daha daxil bazarı təmin etmək imkanı qazanır, beləliklə daxil istəhsal qorunmuş olur. Andıq, siz təsəbbir edin ki, bütün mallara, bütün ölkəyə itxal olan məsulların mütləq əksəriyyəti hansı ki, burda istəhsal olunmur və biz itxaldan asılı ölkəyik. Beləliklə, gömrük organları, həgər daxil istəhsal istəmin ulaşdırmış olsaydı, daxil də bu qeymətlər, aqil də istəhsal olunan məsulların qeyməti bu qədər qalqumazdır. Eyni zamanda, sünni qeymət artımı yaradaraq həm də xarici istəhsalçılara xidimət edir. Gömrük organların bugünkü dövlət siyasətik hədəfinə çatmamışdır. Və son 5-6 il də gömrük organların itxalılan topladığı əlavə dəhər verikisi təqiri bəl iki tamında 5 də xartmışdır. Eyni zamanda, daxil də istəhsal olunan məsullardan toplanan əlavə dəhər verikisi azalmışdır. Yəni, təqiri bəl 80% azalmışdır. Bu deməkdir ki, bu illər ərzində gömrük organları nəyən ki, daxil istəhsalı qorumuştur. Əksinə, xarişdən gələn məsulların daha çox gəlməsini stimullaşdırmışdır. Bələliklə, gömrük organlarının qarşısında qolduğu, yəni konstitus yəni və umumiyyət yəni iqsadi təfəqcürləm belə demək mümkündürsə, hər iki funksiyası yerinə yetirilmir. Həm fisqal siyasəti, bu deməli neo-manapole yaradılır və bazardan sahibkarılar xıxışdırılır. Xaləməliyyətlərinə məşğul olanlar, eyni zamanda daxil istəhsalı stimullaşdırılır. Təsəbür edin ki, mən bilməsələni deyim, mən umumiyyətçə, haqqın az sayetində uzun müddəttir baxmuram və yeri gəlmişkən Bakustil deyilən şirkətin məşhur Rasim Məmmadov vardı, manapali. Bu hizür istəyəm izləyizlərin, bilməyizləyizləyizləyizləyizləşin deyim ki, haqqın az sayeti Enullah Fətullah evin sayetidir. Rəhbəri Enullah Fətullah evdir. Buyrun. Enullah Fətullah ev insarsılıqı təbliğ edən, insarsılıqın başında duran təyribən dəmir istehsallı götürəcək, konkret olaraq Rasim Məmmadovın vakti ilə Bakustili Rəhbəri olmuş indi hala hazırda dövlət təliqözləri xidimətinin tədircisi qanasında həb smiddətini çəkən, əslində istimdə qaldımda olan Rasim Məmmadovın bir, deyək ki, ruhporuna çevirilmişdir və bizi də, o cümlədən digər metal istehsalsılarını belə demək olsun, isfarış nə bizim haqqımızda ağızına gələrinin gözünə görüləni yazırdır. Və nəticə itibariyə nəyə gəldi? Çıqdığı ölkədə demir istehsalsıları azaldı, zorunan manapalistər demir istehsalsalarını ölkədən deyək ki, və nə, inni bugün inşaat dəmərinin, yəni armaturun qiyməti 1.300 manata qalqın. Yəni, təsəvr edin ki, ölkədə indi Qarabağda tikinti kuruculu işləri gedir. Mən bu haqqda status-da yazmışdım bugün, çünki, əslində ya, haqqın haqqını azə mən baxmırdın. Müxtəlif Azərbaycan dirli, həm də Facebook şəbəkəsində gördüm ki, ondan birə müxtəlif sitatlar gətirlər elə, sizin və eləşdən qabaq mən haqqın azə göz qəzdirməli oldum ki, nədən danışılır, həcəbə? ən ciddi manapalisti, belək Azərbaycan'da görünməmiş, hərçmərçlik yaratmış 2012-ci ildə yoxarı metal istehsalsına reyder hücumu təşkil etmişir. Və eki etlərinə, qoçu dəsdələrinə sıradan çıxartmış Rasim Məmədov Rupur olan Enullah Fətullahı bugün, gömür yorganının rəhbəri hansı ki, bəni neçəlmünlən qabaq Rasim Məmədov tutulmamış özü ifadə etmişdir ki, biz soruştux zəngətdir Rasim Məmədovdan, Bakusirlə soruştux ki, bəyanləmə qimetinin neçəyə təqdim etsinək size sərf edər? Yəni, küya, taqilist etsal qoruma qadından dirilər ki, hər peşüt. Yəni, o zaman, deyim ki, İran'da ciddi devalivasi olduğuna görə qimetlər təbii ki, donlar ekibalini də çox ciddi düşmüştür. Və Azərbaycan sahibkarları, sahibkarla müyyətçə müayyət odundan ibarətdir ki, ithal eqirə cəmelətindən məşğul olanlar, har da hansı ölkədə daha ucuz, abdimal qimetə mal tapup ölkəyə itxal eləmək, ondan həbih qazancələtmək və belgisini ödəmək. Yəni, sahibkarlığı müayyətə bu. Ancaq o zaman da səfər məhdiyə və yalan etmişdik ki, özü etraf etmişdik ki, biz, yəni, özü deyir ki, biz, flanistəyə salçıya zəng etdi, hansı qimet size sərf edər. Və onlar delirlər ki, 500, 500 donlar. Və biz bəyanləmə qimetini 500-ə qaldırdır. Yəni, özü özünə etraf etmişdik. Əslində onu işdən o zaman bu ifadələrə görə, dövlət siyasətini aparan bir qurum, özəl bir şirkətin, özəl bir şirkətin, manapaliz siyasətini həyatə keçirməyə, dövlət adından dəstəyə olan bir şəxsi həmin vaxtı təbii ki, istefaya göndər elməliyədir. Azərbəli də belə şeylər çox təhəsiq ödərəm ki, baş vermir. Və məmurlar bilməyərəkdən və yaxud bilərəkdən etraflar edirlər. Və bu onların səhəti bilihlərinləm və məşğul olduqları sahənin neyə məşğul olacağının fəlsəfəsi deyilməməklərinlə nirəli gəlir. Mən o mumsahəbəya baxdım və manapoli haqqında və müxtəlif tebitatlar hər hansı biznes-şəbəkəsi və el-akhir və s. hansı telefonları mədikərinin gətirilməsi haqqında belə qulaca xoşkələn və yaxud tebitatlara qarşı hər hansı ifadələr iştətməklə özünə qal qazanmaq, istəyindən başqa bir şey görmək. Yə, bundan vadərə edən səbəb nədir Nazim bəyesi? Yəni, səfər mühəti bələ daha şüphəri dəsi. Təbii ki, hədəfdən yayındırmaq. Yəni, hədəfdən yayındırmaq. Çünki gömrü yorganları siz, mən hesab edirəm ki, Azərbaycan Tamaşaçıları, məşğur çünna rejisorumuz Ustam Ibrahim Bəyogun, Səhradə Bəyaz Günəş filminə baxıblar. Orada bir gömrü üçünün bir obrazı var, forması var. Təsəbir edin ki, Çar Rusyası vaxtı, gömrü yorganlarının orta asya da nice fəaliyyət göstərdiyini, faktiki olara müxtələf müasir metodlarından bizim gömrük komitəsi həyatə keçirir. Yəni, ölkəyət də aqıl olan, təsəbir edin ki, orta asirlələrdə o torpaq pastı məsələləri vardı ki, də bizim torpaqımızdan keçirisi və yaq bizəli hansı məsul qətiririz, bu qədər pul övəməlisi. Bu anlayışla yanaşırlar və təsəbir edirlər ki, daha çox həzinəyə pul yığmış olsalar, daha onlara daha çox mala destiəcələr, tərifdəcələr. Azə bilmək lazımdır ki, istələn və erginin və Rusumun sonu də edisi təbii istəyələkçidir və təndaşdır. O məsul daxil də də istəyəsal olunmuş olsa, xarışdə də istəyəsal olunmuş olsa. Çünki o məsulları biz istəyələk edirik. Nəticə itibarələ indiki dövrün də pandemiya dövrün dəslində, vergilər və Rusumlar azaldılmalı olan şəkəlidə şəra etdə bütün ölkələri də demək olar ki, bu əksər ölkələr öz daxili istəyəsalını qorumaq uçuşunu, həmə də daxil də ərzəq və digər təhlükəsizini təmin etmək üçün müxtəlif məhtudiyyətlər tətbiq edirlər. Misal üçün, Rusya hökuməti keçənildən dənli bitkilərə taxılı umyacın buqdaya, Arapaya, Qarıqdağlıya, Günabakan yağına və digər yağlara ucumlədən şəkər tozuna və digər, demək olar ki, bütün ərzəq məhsullarına müxtəlif məhtudiyyətlər tətbiq edir və bizim ölkəmiz həm də itxaldan asılı olaraq, buqdadan daha doğrusu ərzəq buqdasının daha çox asılı olduğuna görə, bizdə də qeymətlər bahalaşır və hökumət məcbur olur, subsidiyalaşdırma siyasiyyət həyətə keçirmək. Yəni, unistiyası alsılanla hər tona həriməlik 200 donlara yaxın subsidiyodənlidir, bu sahabı. Ancaq əgər ölkədə bu istimunlaşdırma olmuş olsaydı biz niye digər ölkələrdən asılı vəziyyət etüşməliyik? Digər məhsullarda və sizin tam aşasılardır digərləri də yazılırlar. Günə bakan yağının qeyməti və digər yağların qeymə qarğı dal olsun, zeytün yağların, təqiri bən iki nəfədən artmışdır. Və bütün məhsullarda 30-50 faiz bəzi daha çox infiləsə mövcudur, qeymət artımı mövcudur. Bu vətəndaşların, deyək ki, vəziyyətini pisləşdirir. Ona görə, əksər ölkələr belə qeymət artımı olan zamanlar vətəndaşın xərcini azaltımaq üçün kömürü rüsumlarının aşağı sağlanılar, prosedurları asanlaşdırırlar ki, daha çox sahibkarlar bu məhsulları təpsinlər gətirirsənlər və qeymət stabil olsun. Adı kömürist siyasəti demək olar ki, tam əksini həyata keçirir. Və kömürist siyasətinin qarşında duran məqsəl ancaq və ancaq kul yığmaq, rüsum yığmaq, qeyməti bəyanlamə qeymətlərinə artırmaq, neo-mana-palistəriq qorumaq. Bu siyasət nə, əslən, də dövlət deyək ki, öz öz nə zərbə vurmuş olur. Çünki vətəndaşın vəziyyəti pisləşdirir ki, sosial problemlər artır. Dövlətdən daha çox sosial muavinətlər istəməyə başlanılır və el-akhir və s. Yəni, bunun davam etdirmək olar. O baxımdan kömürist siyasəti həmişə bütün ölkələrdə, dünyanın 99 faiz ölkələrin də kömürih və belgi siyasəti eyni mərkəzdən idar olunur. Və öz də doğru statistikanın üzərində idar olunur. Illər boyu biz iqsahtçılar, güzgü statistikası metadıyla, bizi əsas tərəftəş ölkələrimizlə, müqahisəli şəkəlidə oraladır nə qədər bizə malı, əxıraca onlub bizdə nə qədər idxal göstərimi. Uzun inlərdiydi ki, bu rəqəmlər, bu statistika saxtalaşdırılırdı. Çünki in-boyslar da əşdirilirdi o zaman və kömür-i orqanları bir başa bu mənim səmələrdə əştirak edirlər. Düzdü, onun qabağı 2018-ci ildən ağalınır. Çünki kömür-i orqanlarla bərabər prezidentin saran camilə, ilər xidiməti də idxal statistikasına parmağa bağışdı. Və buradan artıq gizlətməyə mümkün deyil. Çünki vergi kömür orqanlarının üzerində bir deyə ki, yanında və yaxud böyönündə bir bu şahidə çidir. Və illər boyu sahibkarlar Azərbaycanda əziyyə çəkirdilər idxalda verdikləri ələvə dəhər vergesini əvəzləşdirməyə. Son zamanlar bu da, vergülər xidimətinin ayağına yazılmalı, onların aktivinə yazılmalıdır ki, proseslər də həllə olunur. Yəni idxalçı, ələvə orqanlarla və dəhər vergi kömür-i orqanlarında və ondan əvəzləşdirə bilir. Və mən qatırladım ki, üzümüze gələn ilə üccə proqluzlarında kömür-i orqanların topladığı və sahidlərin tam yetmiş üç faizi vergülərdir. Yəni idxaldan olan ələvə, dəhər vergesini, yol vergesini və aqsiz vergesini. Adından da gördüyümüz kimi vergülərdir? Və biz sual edirik ki, yə, görcüsdandan tutmuş abuşa qədər. Və dünyanın bütün ölkələrinin, Avroporka'nın hamsında kömür-i və vergi xidimətləri bu hiksikal siyasətə həyətə keçirən orqanları olaraq, vahid mərkəzdən idarı olunduğu halda, amacından niyə əcəbə kömür-i orqanları ayrıca bir qamitədir? İcazə verən qurum kimi, faaliyyət göstərir və o dediyim kimi, o Bəyaz Günəş, Səhra'nın Bəyaz Günəşi filmində olduğu kimi, o yekəbıqlı, en nisfəhti bir kömür işsisi kimi, əlin də silaq durur ki, yox, sən keçə bilmərsən, sən bunu ödəməlisən. Yəni, mahiyyət e itibari ilə bütün ölkələrdə dediyim kimi, mərkəccirə hakimət olaraq bir kömür-i orqanları yoxdur. Bunlar xidmətlərdir, vaadından da göstərəldəyi kimi, vətəndaşı və səhərlərə xidmət etişmək üçün düşünülür. Vahid mərkəzdən idarı olunduğu. Onu görə, mən hesab edirəm ki, bu kömür-i ilə bağlı, azərbaycının müxtəlif, anektotlar müxtəlif, letifələr müxtəlif, frazalar. Yə, artı ondan keçib çox sərtifadalar işlədilir. Ha, çox çəzməl, əşh. Məlum yayımdı da artıq sərtifadalar işlədilir. Kisi ilə gömrü qaqqındakı, oradan əsla bir vətəndaş yazır ki, bizi soyurlar. Amma çox maraqlı bir sol da sizə onu vəlanın. Nurulam bəh sual verir ki, Nazım bəh, həmişə bunu görmüşük ki, bu tip məmurlar, gurum rəhbərləri vurulmamıştan öncə, dırına qarası vurulmamıştan öncə, bucur açıklamalar mən mən deməyə başlıyor. Bugün gömrü komitəsini rəhbərləri də artıq mən, mən seçiləndən sonra mən bunu etdim, mən bunu etməyə başladım, səlləmlərinə başlayır. Sizə bu bir signaldımı yoxarıdan, səfər məyət evin, türklər demişkən qələmini, grıblar mı? Mən bunu deyə bilmərəm, deyə deyə bilmərəm. Mən onu deyək ki, bir xarici... Səlləmlərinə sizcə hükmət razıdırma? Yə, ətəb qələrinə məşhul olan şəxsi olaraq, onu deyəyim ki, əvvələr də indiki sədər əvvəl də birinci məvun olan zaman bütün Manapolyanın nizam intizamçısı belə deyən nizamlayan elə indiki sədər idi, birinci məvun ismində. Və o daha doğru sümenlət çox yaxşıq xatırılır ki, biz bu barədə bir nəçədəfə milli məzrisdə olaraq üçəndə biz müzakirələrdə olmuşuz və ondan sonra da mühtələf sahibkarların incidilməsi ilə bağlı kifaya qədər böyük faqları biz açıqlamışır və bu yenə də yeni mətətlərinə davam edir. Ona görə kimin qurumluq çıxarılması mənim üçün önəmlə deyil. Ancaq, Azərbaycanda qömrü orqanları dedikdə deyək ki, regionçuluqun yerini bazda ön qohun, bazda ön dövlət orqanlarına və zifəli şəxsələyə yaraşmən çobutluq bu orqana aəttir. Yani qömrü orqanı, qömrü orqanı dedikdə Azərbaycanda insanın ilk olaraq fikirində gələn bunlardı. Çünki hər bir vətəndaş bir nəçədəfə olmasa da ildə hətta belə sade vətəndaş ölkənin gömrü keçitmən təqələrinə istifalidir və yaxud təyərəyə nəngidir xaraca və yaxud quruyol nəngidir və yaxud mal qətinlər və digər malıya xıraca edənlər bunlar qarşılaşırlar. Və yaxud çobutluq davam edir. Çünki əslində gömrü orqanları həbvərinin belə danışmağı mən hesab edirəm ki, o əmin təkiçəm bu şəxsaya et deyil. Unulikdə vətəndaşlarının təmast olan qurumlar çox təsüf edirəm ki məkəmələr azad olmadana görə her fikiri səslendirə bilər ki, bunu subut edin, bunu mülə deyin ki, onda bən istifa verərəm və yaxud əvvəl deyir deyilə bir kelimələri ki, bir mənə mana palis göstərin ki, mən istifa verim həməl. Yəni, bu həbtədlər təbi ki, dövlət orqanı rəhbərinə yaraşmaz. Və mən-mən olması da doğru deyil. Anlamı da olmaz. Mən təbi ki, qumürük qamitəsinin ləhv olunması hikirini qətirəndə, həştə, o hikirdə deyiləm ki, qumürük ümumiyyətçəm bir prasidur kimi ləhv olun, bəzə bunu səf başa düşürlər. Təbiiq, də deyim kimi, Gürsistan'da bu təcrübə olub və biriləşdirilib, həni zamanda bütün dünya ölkələrinə də bu belədir. Qumürük və verici xidimətləri və dediyim kimi, ölkənin nəyə ehtiyacı oldu bu dəqiq statisqələ bilinməlidir, onun üstü müunlaşdırılmasını deyək ki, iqsaadiyyat nazirliyi həyətə keçirməli, hansı sahələri ölkədə inkişab etdirək ki, hansı sahələrə daha böyük və sayetlər yatızdırıq ki, biz ithaldan asılıqımızı aradan qaldırıq. Çünki qumürük, təbii ki, iqsaadiyat təlükəsi dinləm bağlı olan bacıb bir dövlət oradanıdır. Acə bu şəkirdə yox. Və dediyim kimi, son illər bir jurnalistər başvursunlar o laboratore deyilən yerlər, hansı ki, sahəkarları göndərirlər laboratoryalaraq. Yəni, qumürük laboratoryasında ki, sıfır və 5 faizlə nitxal olunan məsulən demək yox ki, %95-ini yanlış olaraq, süründürmətçilik məqsədi ilə. Çünki onları məcburalı 15 faizdən toplama uçuyun, göndərirlər oraq. Mən, bir müəsək, biz Azərbaycanıq Qarabağda dəyətikinti kuruculu işlərinə məşbul olan bir tür şirqətini və bir Azərbaycan şirqətini müxtələ məsul veririk xarıştənlə. Və təsəbir edin ki, o mürük tariflərin də 5 faizdikdir. Bakıblar görürlər, bu bir nəçə dəfə bu malı itxal edir, fəftədə bir dəfə, sonuncuq gələn maşınlardan bir nəç deyiblər ki, buraqıblar 5 faizdikdən, o bursunu göndərirlər laboratoriyaya yəkədir, laboratoriyada bu 5 faizdir ya 15 faizdir. Məqsət sahibcəli işini asanlaşdırmaq deyir, əslində məbə bir tür şirkəti, müracaət etdi ki, bizim imkanlarımızı görərək, İrandan, bize armatur təklifi verin. Və qubatlı təhəfili, 620 dollara bir snəqlət xərzi də içində olunmaqla biz təklif etdik. Təbii çox sevindilər və mən onlara məsələt gördüm ki, gədin, kömürükdə bir daha edinlaşdırın. Sizin invoysunuzu və həqiq etmək, ödədiyiniz və sayeti qəbul edəcəklər. Və onlara əlan ediblər ki, qəox siz 620 dən de alsanız da belə. Biz 800-dən onu o dildə deyilir, aformat edəciyiz. Yəni, bəyanləmə qeymədin təzəbur edin, bu qədər artırmaq. Yəni, bu o deməkdir ki, həmin sahibkar təbii ki, bu malı ya da ki, məcbur olub Rusya'dan və yaq digər ölkədən qətirəcək. Çünki Rusya mallarına kömür-i rüsubu yoxdur və əmdibi ölkələrin müxtalif ölkələri məxsullardan anca qalaba dəher verqisi götürürdür. Anca təsəvr edin ki, bizim qardaş çürkədən illər boyu davamlı olaraq, keçə on illirlərdir, kömür-i rüsumu 15 faizdən götürürdürdə, əksər mallardır. Gömr-i siyasətinin bu tərəfi. Yəni, təbii ki, kömür-i orqanları deyə bilər ki, bu qararı nazirlər qabünəti verir, biz ancaq icra edici orqanıq. Ancaq hama bilir ki, icra edici orqanlar, nazirlər qamitələr ilə öz təklifləri ilə bu qararları qəbul ettirirlər. Bələliklə, siz təsəvr edin ki, biz qarabağda təz bir zamanda infrastrukturu bərpəlilə məliyik, sahibkarlar, orqan məqtələvi inşaat materialları kətirir, məlidlər. Təbii ki, inşaat materialları məklə qəksəriyyət ya Rusya, Dikər ölkələrdən gəlir. Brisyas, Azərbaycanda istəyi salı olur. Olara da qiyməti bələ ağırdırsa, deməli, biz büccəmizdən qarabağın bərpəsində daha çox pul xarşıdə məliyik. Nəticə itibari ilə bu qiymətlər şişəcək, daha böyüyəcək, biz ölki olaraq, daha çox pul xarşıdə məliyik. Nəticə ki, zamanında, həmin inşaat dəməri, armahturbə, sementin qiyməti qüksiyyək saxlanıldığına görə, manapalistlər olduğuna görə, bizdə evlərin qiyməti, mənzirlərin qiyməti qonuş orkələrdən ən azı qirəfə baxal. Yəni, bunu sağaqlarca danışmaq olar ki, gömrün siyasəti nəya xidimət etmalədir? Gömrüyün fəlsəfəsi nədən ibarətdir? İqsadi proseslərə bir normal təkəm vermək. Yəni, ölkənin dağılında istəksel olan məhsulları, qorumaq, o istəkselçiları, anca əsasız rüsumlar, həm doları rəqəbətliyini artırmaq. Siz təsəbher edin ki, bəzən bir sal çəkilirək ki, türkədə və yaxud başqa ölkədə ilə mallar var, çoğunlara 200-300 faiz gömrün rüsumu var. Yəni, başa düşmirlər ki, o məhsulların hamsın demək olar ki, həmin ölkələrdə istəksel olunan məhsullar var. Anca bizdə automobiller daha çox, dək ki, vətəndaşların qarşılaşdığı da, hətta sahipkər olmayan vətəndaşların, automobil itxalından bağlı, computer, telefon və digər, yani informasiya texnologiyalarından bağlı olunan məhsullarından bunların qeyməti nə qədər şişirdilir? Yəni, bu automobillərə niye bu qədər? Yəni, müqayisə eləyəndə, Nazim be, bu şişirdilmə həyqətən fantastik dərəzə də gözədə gözədən həyqi. Yəni, təsəvr edin ki, misalları dələ çəkilər ki, özlərinə bir haqq qazandırma oxusun ancaq, dediyim ki, misallən dövlət organlarının vəzifəsi vətəndaşa xidimət etməri. Yəni, halbün güzaranını pisləşdirməyə yox, daha çox, dək ki, onun vəziyyətini asanlaşdırmağa xidimət etməri. Bakımdan, həbii iki iqsaadi proseslər istimunlaşdırılmalıdır, iqsaadi fəaliyyət artırılmalıdır, belgi bazası genişləndirilməlidir. Daha çox, dək ki, mal istiyyəs alçıları olsun, daha çox məhsul istiyyəs alçıları olsun ki, daha çox məhsul bazara çıxar alsın, onun qeyməti haqq timəllərsin. Və bu tərəftən, bütün bu dövlət dövlət organlar, bu siyasətin hədəfə nə çatmamışdır. Onun bircə hədəvi var, dək ki, gömrü proqnozlarını, proqnoz göstəricilərini 15-20 faiz haqqılaması də yerinə yətirmək və bunu bir naliyyət kimi qalga demək və bunu bir, dək ki, bu mənələ də həm də şəffaflığın artırılması adı altında demək, reakarlıqdır, məhəm pirimcə. Onu görə bütün təbii ki, necə olur ki, sual olunur? Pandemiə dövründə iqsadi faaliyyət azalar, insanlar daha qəna ərtdir rejimə keçirlər, iqsadi faallı qazalar. Ümumiyyətçən, istəyesal sahələri bağlandı, müxtəlif sahələr, dək ki, xidmət sahələri bağlandı. Necə olur ki, birdən bürə gömrük proqnozları 15 faiz artdır? Yəni, bu gülbələt, təbii ki, əvvələ uğurladıqlarını, məcburu olublar artıq gizlədə bilmirlər onu verir. Azı yerə də təkirlər edirəm. O toplanan və sahidlər, təbii ki, bizim vətəndaşların ciblərindən çıxır, və ona görə də, azərbaycən, gimet artımı ilə bağlı ən pis numunə olan övrə ölkələrdən biridir. Həyqətən də, monitorin qaparıram, gimetlər künbə gün artır. Həftə həft artır. Gimetlərin artımı, təbii ki, insanların maaşlarının az olduğu şəra etdə, təbii ki, onları mənfi təsir göstərir. Azıq, büccə vasitəsilə nə qədər adamı qorumaq olar ki, büccədən maliyələşən umum vətəndaşların muzla çalışanlar, cəhəmi cümmi bir milyona çatmır. Bir milyona adama dört nəfərdən də götürsək, aile üzülərini deyək ki, bu yolsun üç milyon yarımə hali. Azərbaycən hali üç milyon yarımə gəl, büccədən hər hansı bir maliyə mənbəyə varsa, müxtəlif metodlarından, gümələt dikil yeri də qalan 8 milyona hali, hərdən maliyələşir. Yəni, bu təbii közen sektərdə və yaxud agrar sektərdə və digər yerlərdə çalışanlardır. Yəni, günəmuz işləyənlər. Bu adamlar nə gəl? Büccə böyüyü olsa da belə, çox olsa da belə, artım olsa da belə maaşların, 25-30 faizə artırsa artıq da belə, umumun vəziyyətimiz yenə də adekuvaat olmalı. Yəni, sədəcə bunlar iqsaliyatın ahəriqlərdir. Azərbaycən üniversiteyi dəcə edəcək elərimi, hürməttiyiz, dəcə edəcək elərimizi xayiş edirəm bəyənin. Adekuvaat olması üçün xüsusil, yəni bugün elə, gömrü komitəsindən danışırıq. Gömrü komitəsində islahatlarına parılması, gömrü komitəsində, hətta siz, bunu edəcəklərimi, hətta siz əkuməti çox yaşabilirsiniz. Bu əkumətdə ən azından muharibədən sonraki bu keçən müddət ərzində bir istə görürsünüz mü? Mən özün ki, 100 faizə mənim ki, bu gec və yetiz, bu olacaq. İstənilən halda normal iqsadi idar etmədə bu mütləq baş verməlidir. Bir il gec olsun, tez olsun onu deyə bilmərəm. Hətta bu mütləq olmalıq. Qatırladım ki, gürcistan islahatı əsas onlara qəparlana qədər, gürcistan həkuməti, gəmiyim kimi, gömrü və vergi xidmətləri ayrı ayrı idi. Və indi hala hazırda, gürcistan dövlət bücəsinin təyribən 1992 faizi vergi və iqsadi fəaliyyətdən alıcaq azərbaycında börekə məlili faizin altında və hətta belə daha doğrusu 36-38 faizi və bizim nef fondumuz olmasaydı həbii ki, biz dövlət bücəsinin cəri xəşlərinə belə ödəyə bilməzdi və məcbur olub borçlanmaya getiməlidir. Çox şükürlər olsun ki, nef fondu var, ondan hökumət asan olaraq, asan yollan və s. keçirir dövlət bücəsinin və o müqtəlif xəşləmələr həyətə keçirir. Anca, dediyim kimi dövlətin siyasəti həm də kömri siyasəti vətəndaşların umumu bəziyyətini yaxşulaşdırılmasına xidimət etməlidir. Aya kömri yorganları hətta belə iqsadi fəallıq aşaq olan zaman hətta belə iqsadi dəki gəlirlər azaldıqı bürdövürdə hət dövləyələr azaldıqı bürdövürdə gəlir 15-20 faiz kömri kömriq toplantıları proxnozları artıqlamasıyla yerini yətirilircdə bürdə nəsə var? Həm də ölkə başlı bir nəcə elməndən qabaq yəni bəlkədə bir il yarım yirli televiziyaların müsaibəsində də qeydə etmişdir ki, müqtəlif dövlət orqanları təbiiq beləli haldi ki, azərbaycanda statiskaya əlgəzdirilir və kömriş statiskasını əvvələr elgəzdirilirdə bilmirəm, nə dərəcədə həmin məsələlər qalıq həzə kuman edirəm ki, orqanları da belgi xidimətədə paralist statiskasına pardığına görə burada azalmalar mütuləktir var ancaq dediyim ki, bu şəhbaflıqın tamı deyil əgər bütün ictirahçıların haricik sədənə qəlir ictirahçılarının yquq və bəzifə bələlili tam təhəmin olunmuş olsaydı siz kömri orqanlarında nöbbədə durmazdınız mən Gürsüstağının həmişə misal gətirirəm vətəndaş, sahipkər hər hansı malı itxal edirse umal kömri üç sərhədini keçməmiş artıq bilinir hansı depoya, hansı sqrada hansan bara qədəcək və o automatik olaraq malı ölkəyə gəlməmiş onun kömri hüsumunu varsa və ya da belgisi varsa onu ödüyür təbii ki, malı da bir başa gəlir onun özü ombarını ancaq azərbaycanda bu hüquq çox az adamlara tanılır hansı ki, dediyim kimi nəyə manapalistlər onların malları təbii ki yaşılı ışıqdan gəli keçir ancaq yüzlərlə minlərlə təbii, kömri müfətçisinin arxasında müxtalif kömri orqanlarında sürünürlər və onların malları əllərində normal sənətləri olma təsdiq edici sənətlərdən gedir söhbəl. O zaman bunları kömriq bəyanləmə qeymətləri təbii ki, dediyim kimi kömri orqanların öz gözlərişlərinə yoxun qaldırılır və beləliklə sərkərlər sıradan çıxarlılır nəticə itibari ilə dediyim kimi kec və yət tez bu şəkildə kömri orqanı təbii ki, transvarweltməsi olmalıdır daha məntiklologdaki bu bir xidmət kimi necəki vergilər xidməti vahid bir mərkəzdən idar olunuz bu Fiskasiya Siyasiyyatda olabiləcə gəlilərna hazırlıyı da gəlilər xidmətlə dolayı bilər və yaxud yəkləri gəlilək, müxtəlif variyantlar olabilər. Ancaq bəllidir ki, cəmiyyətin gözündən kifayəq qədər ciddi mənada düşmüş bir qurumun bu şəkildə saxlanılması də üvlətin imicinə çox ziyandır və sahibkarılığın biz araslara görürük, müxtəlif sahibkarlar təbiiq hətta bələdiyə kəytiraz numayişlər olmuşdur, yeri gəlmişkən, elə 2018-cildən başlayarak təbii ki, bu proseslər davam edir. Yəni, başa düşmək lazımdır ki, sahibkar əgər bir malı qətirir isə, o neçəyə almağından aslı olub əhərək, təbiiq giren zamanının in boyusu var, o sabah onun neçəyə satırsa o da bəlidir. Hamz-ı şəfvaftı, belgələr xidiməti tələbinlə, o nə qədər ələvə qazan tüklədənırsa, təbiiq onun belgisini ödəcək. Burda hansıl üzum var ki, sahibkarı məcburi edəsən ki, yox, sən bu malı 560 donlara gətirməm isə almaqısa. Öz də hamzını, deyək ki, bələ şüphəylə yanaşırlar. Və o zaman təbii ki, onun alternativ metod tətbiq edərlər ki, onun in boyusu olmasın, kontrakt olmasın, banyodəniş olmasın və yaxud tam malım mən şey bilinməsin. Burda nə var ki, hamz elektronlaşıb və nə qədər çox onun üzərinə, deyək ki, uzu zabbaha sadırsa bir o qədər adiyafqat olaraq belgələ ödəcək. Ona görə, həmişə deyirlər ki, iqsadi fəaliyyət belgələ tənzimlə məlid. Nə də çox qazanırsanızı, bələ qədər çox vəlgələcəyiz həm. Azıq indikiş araydda, sahibkar borç qərd, deyək, krediç götürə rəkər, hansı bir işini genişləndirmək üçün və yaxud satış şəpəkəsini genişləndirmək üçün mal getirir. O malı gömrə yorganları qəyabil etmək ki, yox, bunun qiyməti gücudurlar deyil. Sen yalan danışırsan ki, su bu təlləcə. Nəcə su bu təlləcə? Sahibkar dövlət organlarına qarşı. Yəni, bunun əksəriyyəsi də kitci sahibkarlardır. Orta sahibkarlardır. Bunların belə böyük vəsaikləri yoxdur ki, vəkillər tutunlar, məkmələrə müracaət eləsinlər, ambarına buraqmınlar, məkmələrdən də bir xeyri yoxdur. Saqlanca ambarlarını bilirlər ki, bunda xeyri yoxdur. Yoxdurkaya qolmi çOf Mas dificlər made kimlərou keçmişli, yəni, mizhala çəkirəm. Mən qayış edilən baxmayanlar bir də o eprisedublara baxsın. O Rostamir Rev eqon, bullets are being recorded, həmin filmə baxsınlar. Qömri connectors need細mas onудur. Düzdür ногl chair-lərə dəə oturabülələr, normale chair-lər ola bilər. ən də deyişən heç bir mahyət etibarı ilə heç nə deyişmir, orta əsrimiyyə tutlarının idare olunur. Bakımdan, mənim qapımdan keçirsən, mənə bu qədər ödəməl, mən dediyim ödəmələsən, yəni, sən suqut elləyə bilmirsən. Təsəvvur edin ki, bu hamiyə ayətdir. 99 faiz həmin sahibkarlar, riyal olan sahibkarlar, hanslar ki, arxasında kimsə tapşır mıyım, kimsə quhumu deyil, kimsə hansısa bir böyük oldundun şirqətlərinə ayət deyilmək, də bil ki, onun qanı gətti. Və gömrük komitəsin nəyi bəyan etməyini deyəcək isə o məcbur olun, bunu bəyan edəcək. Şikayət edirsən, biz fakti ki, mən bunu yazmışam, mən özüm suqut etmişim, faqlarla, mən maldaqın malın, gömrük bəyanləmə qibət, gətirdiyim, ithal edirlədiyim malın, bəyanləmə qibətini, təhəkəli, bəni 200 dolar özlərinə artırıqlar, onu bərməyənə qədərdir, saklanışda saklayıqlar. Təbii ki, mən həysablamışım, görmüşüm ki, gəram barda qalsa, bundan daha çox ziyana tüşəcəm. Həmin sahibkarlar deyinsini həysablayır. Həysablayır ki, gəgər, bu 10 gün ərzində, laboratoriyadan ən azı 10 gün ərzində. Çabab gəlməli, 10 gün ərzində, əri maşlında, gətiribsə maşlında qalırsa, gündə 100 dolar maşlaya verilməli. Saklan cəmbarına qoysan azı 160-200 manə karası ambar yeridir, plus xidmətlər. Bunu baxır görür ki, bu 100 dolardan da baxa gəlir günü və həysablayır, görür ki, mən 10 gün həysablayan da onun gələrim, məsələ, fikirləşirdim sə, 1-10.000 nihmal qətirmişəm, 10.000 dolarla. Burada 500 dolar qazanc edəcəm sə beləlilə, sahilə, mubaisirləyə nə qədər, mən 1-500 dolar ziyanə düşəcəm. Ona görə, deyir ki, mən nə deyirsizdi, ona yazdım, keçim. Yəni, bax, bu, bu gündük ömri yorganının sifəti də. Onun o sifəti, eynullah fətullah evin necə təqdim etməsinlə, hansı sözlərləm bəzəməsinlə, heç bir muayyət da değişmir. Xatırladım ki, eynullah fətullah ev, Baku Stil deyilən şirqətin, manapalist şirqət vaxtı ilə Rasim Məmmadub haqqında belə reportajları demək olar ki, hər əft 10 gündən bir yaimliyirdi. Yanlış olaraq, deyək ki, yanlış imparmasıları belələrək, İran məsullarını güya keyfiyyətdə uygun olmadan haqqında palaz palaz yazlar dərc edirdi. Və təbii, çövkədə müxtəlif qurumlar vaxtı, əslə o cümlədə, föbqalədə, hallərin nazirləyinin müxtəlif o ekspertiz elələrinin əli ilə keçmiş Rasim Məmmadub, müxtəlif şirqətlərə olan tixtiləri binalara gəl, Baku Stil dən başqa məsullan istifadə edəcək isə qəbul axtıra gol çay meyəcəndə təhdit edirdilər. Yəni, görə də Azərbaycanda tiki bazarında çox qiybətlər çox yüksə etdir. Keyfiyyət bu mənə də aşağıdır və qeyd etmələyəm ki, bu vətəndaşlara efsiz qalmağa stümunlaşdırı. Daha çox adamlar bundan əziyyət çəkilmətdir. Və bəl bəl bunları illər boyu yazırdım, deyirdim. Sorudan subut olundur ki, Rasim Məmmadub bu işlərinə başqıldı. Mən ətidcə itibariyəli, mən yeri qəlmişə doldur elək ki, və mənə o zaman 2012-ci ilin heysəbətində görə, Aadü trəyində görə 5 milyon manattan yoxarı ziyan vurulub. Mən susətdən istifadə edirəm ki, mən zələr çəhmiş kimi, mən bilmirəm bu sadarası Məmmadubun aqibətini cədə, onun istintak müddəti uzadılığı ozualda olabilək edirik. Mən bilmirəm, hər müddəti 4 day seçilmişti. 4 daydan sonra onun artımından bağlı, hər müddətin artılması ilə bağlı məlkəmə oğlu bol mühür. İstimayətə məlumatı verilməyik, onun sağ oğlu bolu muhaqqıda məlumatım yoxdur. Ona görə borçlu borçluğunun sağlığını istə, arzusuyla isteyəm ki, o bir məlkəməyə çıxarılsın. Biz de zələr çəhmiş kimi, ondan o pulumuzu tələb edik. Və ona görə bir də xatırladıram ki, əslində biznesin təməlinində də halallı olmalıdır, hər yerdə. Siz bir vətəndaşın bir sahibkarın gətirdiyim ala haram qatırsızsa, onun qiymətinə artırırsızsa, məcbur edirsinizsə, sizin qazandığınız də ne zamansa təbii ki, haramdır. Və yeri gəlmiş yən qeyd edim ki, son zamanlar, bütcədən, kənər təşkilasların, deyə ki, topladığı vəsayətlərin hesabına güya, həmin qurumda çalışanların maddi rifah olunun, sosial rifah olunun yaxşılaşdırılması adı ilə, dediyim kimi, sahibkarlardan, vətəndaşlardan daha çox cərmə alımaq stümunlaşdırılır. Necə ki, yol polisi daha çox cərmə yazmaqlar bilir ki, onu daha çox, deyə ki, o fonttan ona daha çox pul tüşəcək. Biləliklə, dövlət əslində dövlət məamunlarının maaşını bütcədən bir başı artırmalıdır. Yəni, onun tərəftə arayam ki, Qömrih məamunu bugün 1500 manat almasın, ya 300-500 almasın. O 3000-5000 alsın, maaşı yüksəyir. O cümədən digər, polisin də digərlində hamsın maaşları yüksəyir. Dövlət qurulun. Anca, təbii ki, bu vətandaşın cərimələri hesabına deyir. Bu dövlət qurulcəsinin hesabı... Dəyə ki, vətandaşdan və ya sahibkardan toplanan cərimələri bir başa dövlət qurulcəsində girdi. Onda hüquq və vəzifə bələbəli hama da təmin olacaq. Yoxsa, siz əgər bir qurumun cərmə haqqını tanıyırsız və o cərimələrdən onun əməktaşlarının maaşını aləmələri stümunlaşdırırsa, deməli, o qurumun kimlilə nə aslı olmalı, daha çox cərmə yazmaqa meyilli olacaq. Və bu əslində doğru yanaşma deyil. Mən hesab edərəm ki, bundan da imtidə etmələ lazımdır. Və o cümlədən kömür yorganlarının iki durumda, təbii ki, müəmmurların maaşları yüksə yolmalıdır. Və onları da şəffaf iştəməlirlər. Və sahibkəl kömür yorganının müəttişini görməməlidir. O kömürü komitesi arasıyla, bak ki, tam ojda deyilən qurumun arasında qalımamalı, o laboratörə, buralar laboratörə göndərilməməlidir. O elektronu şəkildə necə ki, verməlidir, bəyənləməsini, bu inspektronun üzərində yazma malı ki, burdakı sərix stüt çıxmıyıf, yəvək, başqa bir şeydir, bir muxtalib bahanələrlə onun kəri qayıtarımamalıdır. Onu süründürməməlidir. Və imbu oyusunda yazılıbsa onun o dövlət rüsumunu və gömür rüsumunu və və ilgisini ödüyü malılı çıxartmalıdır. Rahat. Əslində bu malların mütləq əksəriyyəti, dəya gölçə etxal olunan məsulların, bir başa sahibkərin ambarına gəndərilməlidir. Yə, hər hansı bir kiminse bir müəmmurun, bir qüksə içindir bir müəmmurun qohumu, o əqrabasının hər hansı bir şəxsi terminalı, onun qazansmən bəyində çevirilməlidir. Yəni, sahibkarları gömür orqanlar nəlilə çıxışdırmaq, saxlan çevirlərində o məsulları saxlamaq və beləlil onun maya də artırmaq və nəticə etibalə sahibkarı sıradan çıxartmaq. Yəni, bu müətot belə işdir. Dövlət orqanları kimi sə mənə yaxındır, deyə baxmamalıdır. Dövlət orqanlarının gözündə mətəndaşlar da sahibkarlar da eyni dərəcədə vacib insanlar olmalıdır. Anca bizdə təəsüf edirəm ki, və yəni gödəyiciləri sahibkarlar dövlət qurumları üçün, dövlət qurumlarında çalışan bəzi əksər belə deyək, müəmmurlar üçün deyək ki, bir qazansmən bəyidir, bir onara hər addımda aşaqlamak etkimiz şiqələt edirək gəndərmək, bizdə bu belə belə keməyə muraciyyət edirlər ki, məkəmədə ki, eyni vəziyyət, ona görə vətəndaşlar təbii ki, öz haqları, hüquqları üçün, məkəmələrə də son vaxtlar muraciyyət etmirlər. Və təəsüf edirəm ki, proqorluq orqanları da bu mələdə nəzələt qaydasında öz funksiyalarını yerinə yetirmir. Hal hazırda yerinə yetirmirlər və demək olar ki, belə demək olsa, müqtuləq əksəriyyət, dövləti təbii ki, rüsusları çoxdur. Dövlət özünün bir ərkanlı göstərməlidir. Dediyim ki, məsələtlələrə və vətəndaşları eyni gözləm baxmalıq. Belə olduğu şarayətdə, o necə deyirlər, dədə babadan dedirlər ki, din bərəkətimizdə olacaq, ölkəmizdə tişəhlənəcək, normal, çünkü bizim vətəndaşlar, bizim səhərkarlar, özünə qatandırlar, ələlərinə saxlamaq üçün, təbii ki, daha yaxşı dolanmaq üçün çalışan insanlardır. Bunları şarayət yaratmaq lazım. Niya bu vətəndaşlarımız başqa ölkələrə öz kiçi şarmalərinə götürük, yedirlər, rüsusiya, uqraniya, qazaxstanı, və ya digər ölkələ gürsudana? Niyə bu qədərə insanları migrasiy edirlər? Niyyə bu qədər sahibkarların incidilməsi prosesləri mtn işində digər işlərdə sahibkar o demək deyil ki, sahibkarın başından pul tökülür. Sahibkarı sanki lə bakınlar. Vələ bakmaq lazım deyil, bu fəlsəfəni dəyişmək lazımdır. Sahibkar, təbii ki, bir öhdəli var dövlətin qarşısında, vergi və rüsumlarını vaxtında, zamanında və polnabiyomidə, yəni tam həcimi də yerinə yətirmək, ödəmək. Dövlət bücəsində bunun ödənişlərə də belə olmalı. Biz rüsvet alımaraq, yəni bu köyünə təfəkürlə, keçmişdəki olduğu kemik kimsə gedir, hər hansı bir müvətişi tutubona min donları vermir ki, belə rüsvetlər yoxdur. Rəsimi rüsvetlərdir. Ulan hamsı rəsimləşdirilmir, qanına salınmış rüsvetlərdir. Bu, dolayısı yollan, əməhaqqına əlavalar olaraq hamin və sayetlərdən, bu dolayısı yollan hamsağlı. Yəni bir karbaratib maraqlar, qurumların karbaratib maraqlarına xidmət edən bir eli taformalar şərdir. Yəni onlar da, deyə ki, ona görə də yuxardakı məamura, aşağıdakı məamur bir iraq tutabilmir. Çünki o bilir ki, o məamur onu içdən çıxardacaq, o kedəcək, keçin keç kere də işə düzələ bilməcik. Mərkəmet onun vəzifəsinə təyin edə bilməcik. Və kömri organları müxtələf zamanlarda kimsə güzdolar ağlıb adı ilə kimsə on manatalı adı ilə bir nə çəklalama qallı işdərdə vermişdir, deyə ki, baş prakorluğa rəb-i güluş abiyyektinə çevirilmişdir. Təbii ki, o adamları sadece olaraq rəhbərli şərliyi işdən çıxartmışdır. Yəni, çünki onların qaydasına qağımla və yaxud onun himaya dəyəri hansısa nazirm-i deputatm işdən çıxarılmışdır, ona görə onun quhumlarını işdən çıxardır. Vələ yollan çıxarımlar. Bu quhumlarda işləyənlərin hamsın, demək yollar ki, mütləq əksəriyyəti o, belə eldirində deyəsək pullu yerlərdə, həmişək biz millet vəkili olanında da gəlirdilər bizi bir anımıza, hamı çalışır, uşağını pövqalada hallarına azərində gömrüya, vergiya işə düşəsiniz. Çünki, o dediyimiz klasik anlamda rüşvet və dolanışıq, bu yollandan baş verir. Rəsimi maaşla yox. Siz təsəb ver edin ki, son illərə qədər gömrü organların orta maaşlı 300 lira iki manati. Çil bundan qaba. İndi də beləkədə baxsanız, rəsimi maaşları onların yenə də aşağılık. Ancaq dediyim ki mü? Maaşdan əlavə əvvəllər paket olurdursa, o deməli o qaçama alçılıq vaktı. İndi rəsimi vaktı, rəsimi maaşını əlavələr olur. Bu da sahibkarlardan və digərlərdən ona görə rüşvət anlayışı transformasi oluluq anlayış dəyişi. Bu, rəsmi ləşdirili. Demək olar ki bütün dövlət organlarında bu belədir. Ona görə biz ya dövlətin dediğim kimi qurumları vətəndaşlara yemkimi baxma balanlar, sahibkarlara yemkimi baxma balanlar. Bu əvvəllərdən hissi olunur ki dövlət qömrət qoptasi vətəndaşa, ölkəyə qətirilən mallara, yəni, qətirilən şəxslara yemdən də pis səviyyədə baxır. Daha pis səviyyədə baxır. Çünki yazılanlar, mən çoxunu xumram, həyə qətən çox uraya xodaca bilməzərədir. Yazır ki, mən maaşın qətirmişim ödən işəyə qarhtan etmək istəyirəm üç gün məni deyir orada saxladılar, boş boş saxladılar. Karta pul yoxdur, mən online şəkildə dir telefonu göstərəm bank sistemini ki, baxın, kartımda bu qədər pul var. Amma deyirlər ki, kartta pul yoxdur və məcbur ettirlər ki, mənim mən gedib başqa bankamattan pul çıxartdım, qətiridim pulu veririm. Və belə bir fikirlər da var, digər fikirlər da var, çox ağır ifadalar da var, da onları mən səsləndirmirəm. İnsanlar, sözün həgim mən aslında dövlət qömrət gönbriq məntəqələrində bu qaza yığılırlar. Nə gedirə bilirlər, nə aparanda minbir problem qətirəndə minbir problem Sizi sədəcə qısa olaraq ilham eləyibim bunlardan net bir xəbəri var mı ökə başsın ki, vətəndaş qömrət komitəsinin əlinən bu qaza yığılır. Təbii ki, Ərkə başlı binni çədəfə televiziya ekranlarından vətəndaşlara səslənib və deyib ifadə edib ki, məhamurlar o cümdədən qömrət çüklərdə vətəndaşlarının cidirli məhsəl səslənib turistlərin zamanında bilirsiniz pandemiədən qabaxda bu fikirlər səsləndirilmişdir. Çoxın cidirlilər zəlikimi sahipkələrin boğazına yapsırlılar zəlikimi qanlarını sorurlar təhətdə bələ ifadələr də var. Bunlar hesab edirəm ki, ökə başlıcı bütün bu məhsələlərdən təbii ki, belə təfsilatından olmasa da yəni ki, məlumatlar verilir və hesab edirəm ki, bir nəticə olmalıdır. Çünki, bəlri bəzəhli sözlər altında biz şəffafıq deməklə, biz manapalistərə qarşı mübarizə aparılıq deməklə ökən niksiali siyasətini varmaq mümkün deyil. Məhə, bildiyiniz kimi, təbiyyətdə enerji itmədiynə görə, biz növdən başqa növvə keçi, o cümlədən iqsa adiyyətdə da politmir. Bir yerdən gəlir isə kimi se yanına gelir, kimi se cibinə gelir. Səlkardan çıxırsa dövləz bücəsi nə gelir, dövləz bücəsi vasitəsi digər müamurlara gelir. Yəni, islələn halda qarşı aldır ki, belə hələk ki, kütlavin farma və vasitələri dələ kibirlişlər edə bilirlə biz ehtiyaclanırıq ki, bu danışmalar da kutarsın. Yəni, medya qanı. Yəni, medya qanı. Muzakirələrə baxdım sosial şəpəkədə müqtələli cümləzizlərin danışdığıqlarına, fikirlərlərlərlərlərlər. Ona görə hələ, bu məli isə bilərək ki, bunu biz zarafatla deyə əslən də düzəl məliyik, yəni ammuz düzəl məliyik nizam indizamlı olmalıya, dövlət orqanları birinci nöbbədə sayılı olmalılar. Məli isə bilərək ki, ölkə başısı hər görüşündə, hər səfərin də bunu deyir. Ancaq biz mən son günlər, son aylar onu şahid edirəm. Hər yeri də hüquq münasibətlər yox, hüququ münasibətlər yox. Daha çox hüquq sistemi yox, daha çox münasibətlər sistemi istəyik. O cümlədən, dövlət orqanlarında, kim kimin qoğmudur, kim kimin dahi soğrul, böbisi olul, xalasoglu qudası və ya digərləri. Yəni, bu həli vəzifələrə təyinətə aldıqda insanlar, rəz məsuliyyət hüz xoğma qravlarına hüz başına yığmama onlar. Və təbii ki, bu qarrupsiya yaradır bu bir-birini işlərini dırnaq arası mal alamaq allamına gəlir və ona görə də vətəndə şarası gədirsə, şikayətə gədirsə və yaxu gömrə orqanlarından arası qalırsa, dəri ki, kətəris istəsən şikayətilməm. Və bu, bu ondan doğurur. Bu, arxayınçılıq yaradır. Ona görə, mən hesab edirəm ki, nəticə çıxarılmalıdır. Və dövlət rəhbərliyi iqsaidi proseslərə daha da stimullaşdırmaq üçün. Çünki, ölkəni zənginliyi onun valut arisuslarının çox olmağından və yaxud neftin qazın çox olmasından deyir. Ölkəni zənginliyi onun vətəndaşların orta təbəqəsinin normal zəngin olmasından keçir. Və dövlət rəhbərlə ayaxta durmasından keçir. Səhəbkarlar həm də sosial problemləri həll edirlər dövlətin əvvəzində. Utalib şiqirlər açmaqla, maaş verməklə dövlətin üçün azaldırlar. Nuhyru, səhəbkarlara diriyim kimi, yiyyim kimi baxmaq lazım deyir. Səhəbkarlara hürmət etmək lazımdır. Ona görə, mən hesab edirəm ki, dövlət başısı rəhbərlə şurasını yaratmaq. Riyal sakinlardan formalaşan. Eni zamanda, Azərbaycanda biznesan-busman olmalıdır, mütləqə. Düzdü bizdə hüquqla bağlı, cümlədən vətəndaşların hüquq və bərabərləyilə bağlı kifaya qədər problemləri var. Biznesin problemləri de specific olaraq deyək ki, nisan-busmanı bu işin belicisi, formalaşdırabiləcək bir şəx sorunmalıdır. Mən hesab edirəm ki, bu yaxın gələcəyətə biz bunları görməliyik. O cümlədən, mühtəlif qurumların rahat olardı ki, onların birləşdirilməsi baş verədi. Çox təsiv edirəm ki, son illərin məsul olaraq daha çox qurum yaratılmasının prosesini görürük və dövlət başlarının artırılmasını görürük. Yəni, həmin işinə təmin etmək mümkün deyil. Çalışın ki, bürokratik aparat azalsın, qurumlar məh tutlaşdırılsın və iqsadi fəaliyyət genişlənsin. Səhbkarlıq mühütü çox alsın. Bu bələdir, mən hesab edirəm ki, dövlət başlısı da bunları bizdən də daha yaxşan alınır. Çünki onun daha çox informasiya almaq imkanları var. Daha yaxşan alınmazlar almaq imkanları var. Nəyə ki biz? Uyurə, o da gözəl bilir ki, səhbkarlıq inkişaf etməsə, ölkənin inkişafı təlüksü altında. Azmi Bey, sizə dəşəkür edirəm. Bizim dəvətimizi qəbul ettiniz. Canlı yayama qoşsulunuz, minətlarım. Sağ olun, dəşəkürləm. Örmətli izləyizlər bugünlük. Bu qədər yenidən görüşməm. Çək isə abun olun ki, övkədə baş verənlərdən anındaca xəbərdər olasınız. Biz size gün ərzini də övkədə baş verənləri anbağın çatdırılırız. Sağ olun, salamat qalın, kecəniz xeyrə qalsın.