 Hər vaxtını seyir, hürmətli bir birlikini şəhər də manətdir, televiziyası müzəkdəri, hər kəsi xoşrəbli ki, bu günləri, mən Noyabrın 20-i də təkrar efirdəyəm, bu gün efirimiz əsləsən, Türkiyərin Bazar Bacan-ı Milli Varyutasının alırkı durumu və gələtək alquiyyətini əsirə olunuldu, bununla qədər olaraq, mən qısahtsı, profesyor, qomdom, qısahtmə etəbin, böyük elimi işcisi olaraq, sizə özbüçədərmi görüşmək istəyəm. Əslə maşahtsılar, görmətlə izəcicilər, bizizcəyə artıb, Türkiyə lirası dünən, yəni ki, hər tənin 5. günü Noyabr 19-umda özünün demiyorlar ki, ən dekor seviyyədə dəhər süzdəşməsinə gələt çıxıptı və dünən ki, məlumata görə, Türkiyədə artıb, bir doldur almaq üçün 11 lira 23 kuruş ödəmək lazımdır. Yəni, gəlbiz bunu müqaist edəsək, məbəl ki, dövərinə müqaist edə, sürpət bir ildən girdirse, təbminən türf bayaist Türkiyədirəsinin dəhər süzdəşməsindən fəes etmək müəqkudur. Qatırlı isə, 2018-ci də Türkiyərin prezidenti Tənap Erdoğan yenidən bu vəzfiə seçilərsə, o zaman Türkiyədə dürənin timbolatik məzənnəsi 4-15 lira, bir doldur almaq seviyyəsindir. Yəni ki, demək istəyəm ki, son üçün də çox sürətdən Türkiyədirəsi əriməyə başlayıqdır. Yəni, son üçün də Türkiyəli bərisinin əriməyinin səbəblərindən fəesirəmə istəyirəmdir. Yəni zamanda, yaxın zamanlarda Türkiyədirəsinin nə gözlüyür? Azərbaycan manatının arqiyyətini çolacaq və bu gədən prezeslərin tövbiqdə böyükdə Türkiyək sadətinin adıq, bəzənik sadətinin təsirləri nələrdən imbarət olacaq, bu barədə sizdən öz fikirlərimi bölüşmə istəyirəmdir. Yəni, gəliniyim ki, Türkiyədirəsinin hazırçı durumu, yalnız siyasi səbəqlərinən qaynaqlanmı, həvi ki, burada iqsadi səbəqləri var, və vullar bir-birinin sintez olunmuş şəkildə Türkiyədirəsinin dəris edəşməsində qəkrib çıxarıbdır. Məsələ, bundan ibarətdir ki, bütün ölkələrdə, ən vacib ünistərdən biri, məsəl, manatın və yəqdə, digər barəli talabın səbikliyi nəzərindən ölkərin mərkəzi bancıdır, mərkəzi bancının müstəqiliyi isələrinən halda, təmin olunmalıdır ki, bir də halda baş birəndə mərkəzi banc istədiyi əməliyyətlərinən, süre də açıq bazır əməliyyətlərinən, barəliyyətlərinən, kredi-təməliyyətlərinən, çolclara cələrinən tövbiqdə baz əməliyyətlərinən təzinbəyə bilsin. Türkiyədə, hadırkıdır, də ən ciddi problemlərdən biri imkliasiyadır, imkliasiyadır, deməyələr ki, çirəkən bir deyir, artıq 20 faiz ətrafında imkliasiyadın olduğunu qeyd eləyirlər. Buraya qəmə öz də şüphədə olur, hər halda Türkiyədə imkliasiyanın daha çox olduğu da iddiyə olur. Ümumiyyətlə, bulun bir gün açqalmasına görə, bu günləri Türkiyəni iləsi deməyələr ki, dünyanın ən pis valifalarından sahədir, çünki ilərin bir də sürətinən ucuzlaşması təbii ki, Türkiyə ilk sadiyyətində də eləyizamanda Türk, Mənşəli, Sərmayə və digər məsələrə də ən pis idə isiratılara ciddi təsqi göstərir. Türkiyəni prezidenti Erdoğanın yanaşmasında Türkiyədə imkliasiyanın hər adı nəsə səraqlərdən biri uçsul staflasının yüksə yolmasıdır. Buna görə, həli ortaya bayında Türkiyə prezidentinin dəkidinin uçsul staflası 18 faizdən, 16 faizdə, bu yabraizde isə, bu günlərdə demək və ki, bu yolası aldığımız həftədə 16 faizdən 15 faizdə indiribdir. Yəni, birini bununla imkliasiyyə yaradan amirlərin tənzilənməsi və onun bidarı olunmasına çalışmalı istəyən bökmət mərkəd-i bankin faaliyyətində müdaxil edədir. Yəni, bu gününci və sorudun müdaxilə deyil, dəfələrdən bilətik müdaxilələləri biz müşahidiyyələmişik və bu günləri, bu siyasi müdaxilələri dükkədə ciddi şəkiddə pisoloji gözlətlər yaradır və demək var ki, sonunətçədə də dilənin dəhərsizləşməsinə gətib istərir. Məsurabından ibarətdir ki, bu müdaxilə nətçəsində ona ehtiraz edən Türkçənin mərkəd-i bankinun rəhvərləri, bayaqləri, rəhvərbəl suda çalışan istəyələri özürləsələrinə itiriklə. Yəni ki, əgər 2019-un cildən pis hesablasaq, deyə bilərik ki, Türkçənin mərkəd-i bankinun dört dəfə sədri dəyişibdir və bu dört dəfə sədrin dəyişməsi təbii ki, Türkçənin mərkəd-i bankinun dört də yeni siyasətlərinə əlarbə dəldir, gələrsələrinə soqdərəcələrinin tərzələnməsi, vədikəlməsələrinə və bu bir növb siyasəmi daxilə sahədə umman öz nəqativ fəsirini demək olar ki, bir başa olara məs, Türkçənin milli vadiutasında göstəribdir və biz nə olunmuş hədi, yədiyə təsir ki, gələrik və Türkçə milli vadiutasında ilənin dəyət sizləşməsi həgətən bugün ən ciddi problemlərdən birisə aidir. Mən bununla ilə qədər olaraq digər məlumaklarda sə bilmək istəyirəm, gələrinin gələcəyindən varlıq, manafın gələcəyindən varlıq. Azərbaycanda deyib albasiya gözəndirmi məhləyə, yaxın zamanlardadır, bəlcəm manafın təliyi nəc olacaq və bu digər məsələrinə nə də qədər istəyəndir ki, öz üçülərinizi seçatırəm. Əbələ, gələrin Türkçədə ki, bəziyyət-i xarakterisi ilə yətməli ən ciddi bu problemi yaratın sərəklərdən biri, məs, Türkçədə ki, müəccud hakimiyyətin iqsaidiyyətə hüdafiləsi də sual edə bilərsiniz ki, azərbaycanda raqimiyyət iqsaidiyyətə, daxil yəniyə bu hallar azərbaycanda baş verirmi, Türkçədə baş verir. Tüksiyyət iqsaidiyyətə liberal iqsaidiyyətə, tüksiyyət iqsaidiyyətində özə də ömərim bələk çoxdur. Tüksiyyət iqsaidiyyətə iqsaidiyyətə iqsaidiyyətə, ilə zamanda çvaibqədər diərdim ki, hammal qalından asılı bəziyyət dolanma iqsaidiyyətdir, enerji resurslarından asılı bəziyyət dolanma iqsaidiyyətdir. Yəni, Türkçənin iqsaidiyyətdən çvaibqədər böyük baya maliki çolan qazlı, elə Filipini qazlı və iqsaidiyyətində neftin, nefməsulardır. Sonun əçədə dükkərin maliki ökiyyətlə ördəklərinin əhmiyyəti dərəcidə artırır. Yəni, bu baxımdan Türkçə iqsaidiyyətindən adırbadan iqsaidiyyətini müqazilə məhdüz dündil adırbadan iqsaidiyyətində devlətin müdaqləsi çoxdur, çünki iqsaidiyyət təndirmlərin və iqsaidiyyətin təndirməməsi iniki halda ona görə manatın əsadidləyilə iqsaidiyyət iqsaidiyyət ki, çərin əsas iqsaidiyyət məhvəl olar, nef məhvəl qaz qeymətləri dünya bazarında yıxarıdır. Yəni, sabahlarında nef məhvəl qeymətlərin də əhər hansı bir dəyişlik edərsə, o zaman təbii çəzələ biləcən manatın da təliyi şıqxalqınən şövbələr və geri gəlmişən qeyd edim ki, əməkə biləcmiş dətlərin prezidenti Joy Biden artıq bu iskamətdə paliyyətə starf birikti və Joy Biden ümumiyyətlə istəyir ki, nef qeymətlərinin sabitləşdirisi nef qeymətlərin aşaq uquşməsində nəli olsun və Joy Biden-in bu iskamətdə biləcək ki, təşəbbüsləri var artıq nef, iqradiridən əsas öypçələrinə öz rezervləri hesabına əfasladır daha da artırmalar çağrış edib ki, təçoq bürük ehtimalınan toy Bahadirin this yanaşması, bu siyasəti və yürtəmdən da biləcə çalışları məyən efekt verəcək və son mətədə, əm də dünya bazarında neftin, qeymətinin aşaq uquşməsində getirip çalabiləcək. sün ki, dünya bazarında əsas nəptik razı açıları bilirsiz ki, Amerikaya bələşmişlətləri və Səhdiyərəb İslamı və Rusiyada, Amerikaya bələşmişlətləri öz rezervlərləmdən daha çox istifadiyyə bələri verir, Səhdiyərəb İslamiyyəmdən bağlı bu söhbətlərdə gedir və içə ölkərin birlikdə rezervlərləmdən daha çox istifadiyyəmdən səyi dünya bazarında nəptik imətinin xozullaşmasına gətirir. Qara bilər, gəlik ki, bu bir təşəbbüslə, siyasi təşəbbüslə və Amerikaya bələşmişlətlərinin pezini tələp edilən irəli sürüləm təşəbbüslə. Bu baxımdan düşürürəm ki, Azərbaycanda yaxın zamanlarda manatın aliyy ilə bağlı risklər az olsa da, amma biraz orta və qozul və dələtlə ürdə manatın devalvasiya riskləri qalır. Bunda bağlı daha genişləni şətcən və söhbəti yalnız bundan müətiklaşdırma istəmirək digər faktorlar da var. Amma manatın həm də lirənin və dəyərinə təsil göstərən, onlar üzərə dədə qayam alışdırm və təkərəl olaraq ki, lirək və aidirəm, geydirədim ki, ən ciddi problemlərdən bir isyazın daxilələrdir, mərkəd-i banyun sədirlərinin tislizlə işməsidir, uçut dələtlərinin aşağısalın masudur və hükmətin yanaşmasında uçut dələtlərinin aşağa olması ilə infiliasiyanın tənizlənməsi iskamiyyətində atıramaldırurlar ki, bunlar heç bir effekt vermir. Və bu günləri təbii ki, infiliasiyanı yaradan əsas amil, Türkiye də əsasən, monitor amillərdir, kredit faizləridir və uçumlətən banatın ümumu, lirənin dival basiyası və dəhərsizləşməsi, infiliasiyanı yaradan əsas həbəblərdən biridir, amma işlərin, kredit faizlərin, aşağısalın masudur, uçut dələtlərinin azatmağına, bu günləri infiliasiyanın qarşısını almaq, nükür 15-15 eki seqriqdir lirənin dəhərsizləşməsi davam edirsək. Lirə nədən dəhərsizləşir, indiki halda birdən birə bilət bilət bir üç sırayışdır, ilə işini nəsə səbəb edinədir? Nədir? Çünki 2021-ci lindin Noyab raya də tükkanın özəl sektorunun şirkətlərinin və pançlarının ödən işləri kədiləmək istəyirəm ki, borza görə ödəlikləri 800 milyar doldurlar gözlərinlikdir, 8 milyar doldurlar demiyorlar ki, son 10 ayın orta gözlərisindən təhmiyəri gidəbə çoxdur. Yəni, biləm birə Noyab raya ində boşlara görə valüte etyaşləri 60-dir, valüte etələbə çox almışdır, onu görə də həm şirkətlə, həm da banklar, öz boşlarını ödəmək ki, həm faiz, həm də səz boşlarını girdi edirmək üçün valüte almaq mecubiyyətində qalırdılar. Dekab raya üçün gözlərinli 5 milyar da, 5 milyar da son 10 ayın, daha doğrusu bu ilin ilk 10 ayının orta gözlərisindən yüsləriqdir. Yəni, dekab raya da görə sənir ki, yenə də təhmiyərin şirkətləri və banklarının xarici poşlar üzrə ödəlikləri belciyi orta gözlərisindən münqaistində yüsləriq olacaq. Yəni, bu günlə valüteya talabat yarada namibdir, yenə deyirəm ki, Noyab raya ində daha böyük talabat var, 8 milyar doldurlar, ilə geniş nəzərdə durubun, Noyab raya hərə başa çatmayıqdır. Bu gün ayın 27-i ilk 12-10 günü biz yolas alırıq, amma bundan sonra da bu ödəliklər davam edirik. Çəkəmə gürə Noyab raya və dekab raya istərin haldır, Türkiyə niləsi üçün, məsə o xarici banklar qarsında Türkiyə şirkətlərinin, qöytəriklərinin kəskind artdığı bir təsatif etdiynə görək, ülkə niləsinin hələ bu soluncu kursun məcənnəsidır deyə bilməri ki, ülkə niləsi gəlbün ki, bundan sonra da dəhər sədəşməkdə davam edirik, və bu dəhər sədəşmə təbii ki, tüykəri göğsulaşmasına, tüykədə inkliyəsərin artmasına, tüykədə iştizləyir, çox almasının gətirib çaradan və siyasi problemlər doğraçaq, sosial problemlər doğraçaq, və istələn haldə mövcudu xiddərə də çətiniklər və problemləri yaradaq. İkinci başla bir məsələr, yəni, tüykədə tüykələrdən valiyutiyyə tərəbatı artırdı, yəni, tərəbdən isə, tüykərin ölçünün valiyutiyyə qazanma icanları azalıptı, bunun səbəklərinə biri pandemiyyətdir, digər səbəbi, həbid ki, tüykə valiyutasının belə dəki itibadını itirməsi deyə, bu vaxtmından tüykədər xarici sərməyələrin təlbədi məsəlbədə lasan deyir, tünki xarici sərməyələr son nəcədə tüyç iləsi ilən həyətə keçilətək sərməyəçlərin də burada ickiləri yaranabilər. Amma tüykərin dilsiz ki, ənənə bir iqraç məsumları var, və eyni zamanda ənənə bir həm də tüykərin iqraç qidmətləri var, əslərosun ki, hər iki sahədə çəfinişlər var, düzdür bu ildin birinci mübündə hər bəki dövməm müqahisədə Türkçə iqraç atının təhvindən 5 vaxtları qeyd olunmuşdur. Amma bu, davamlı xalakləri taşımadığı yenə də Türkçə iqraç atından gələn valiyyətə qəridləri, bu ölkərikləri ödəməyin çamlarına malik değil. Ən böyük itiklərdən biri bildiyiniz kimi turizmi sektorundadır, müyətələri turizmi sektoru son 10 ildə müqahisədə 5 dəfə az qəridlə malik oldu. Ən ki, son 10 ildə turizmi sektorun ən az qəridləri əlzətdiyi məz bu ilə təsad-ı fəliyyətərin də turizmi sektorun gələr mazalması müşahid ediləkdir və bu həm də öykə gələn valiyyutlanın və sülədə öykədə xəşlərinin valiyyutlanın dövrəyəsinin aşağıl düşməsini şəhərləndirətdir. Yəni, Türkçənin demək istəyirəm ki, iffayətlədir, tiddi problemləri var, həm ictaldan bağlı, həm ictaldan bağlı, həm də borçlarla bağlı. Türkçənin borçları 250 milyar dolar səviyyəsində, 250 milyardır övrətin borçları hesab olunur, yəni qələr 200 milyardır isə özəl böylmərin borçları hesab olunur və Türkçənin tarihe balansında, söhbət, tədiyə balansında tarihe hesablarından gedir, kəsirik etdiyse yüksəlir. Tükənin ücəsinin kəsirik etdiyse yüksəlir, təbii ki, ücənin kəsirini örtmək üçün də Türkçəyə labı borç götürmək lazımdır. Yeni zamanda, Türkçənin o, tədiyə balansının tarihe hesablarını kəsiribədəmək üçün Türkçəyə labı bağlı yutalı alsındır. Bəbqün bu, əlavı bağlı yutalı, əlavı borçlar, son nəcədə dolara təlabatı daha dağıqdırır. Və bunların da, hər bilinin ayrı ayrı təsiri, məzəlnə də İranin ziyanın adı və İranin dəhər sləşməsini gedirək, çarabın. İranin dəhər sləşməsini təhzir göstərən bunlar daha ahlamilərdə, amma harizamibdə var. Ondan ilə gəlir ki, doldal indiksi deyilən bir köstərisi var. Doldal indiksi gəlir, doldaların dəyərini, başqa vəli talarından qüvaysədə özündə 8 verir. Doldal indiksi, dəyərin ki, indi çəhalda pahalaşmaqlar davam edir. Çünki məkbirləşmiş tatların özündə də İmkiliyasiya səbiyəsi artır və amma küləşmiş tatların federaq ehtiyyat sistemi çox dərəcələrini qaldırır və bu son nəcədə belə dəki doldaların pahalaşmasıdır şərfəndirir. Və doldaların pahalaşması, təbii ki, doldal indiksinin daha da üsləlməsini gətirib çıharıdır və bu da həm tüyüklirəsini, həm də digər belə çox etmək doldaların milli barücalarına təhsirsiz ölçüşməkə, bu bir benaxap haqqordur. Digər belə haqqordur, yenə də bayaq qeyd elədiyim kimi, türkənin əsas itfal elədiyip enerji resülarının dünya bazar qeymətlərin pahalaşmasıdır. Düzdür, Azərbaycanla, Türkiye arasında yüzəşli satdərinə qaz alışı var, amma visiz ki, Azərbaycanın Türkiye verdiği qazda tümkənin bütün ehtiyacların ödəməsinə kibayet eləmi, Türkiye, Rusiya dan və digər mənqələrdən də bilircə resülar, hədd edib və buna görə də palitə edəmək məcbriyyətində qalır. Türkiye də lirənin dərsizləşməsinin hansı təhsiləri olabdə, bundan kim odur, kim oduzur? Bu barədə də mən istəyətim ki, sizə öz fikirlərimi açqılır. Və vələ, Türkiye də lirənin dərsizləşməsinin dükkənin əmlak bazarında, dimətlərin sürətlərin aşağı bişiməsində ilgətirib ısrarıqdır. Və halacırda, Türkiye nəmlak bazarına bu sərmayələri tərməcə eləyibdir. Və bu ilin 10 aynın etimlərinə görə, Türkiye nəmlak bazarında ən toq və s. yatram, İran olub və Rusiya olubdur. Birinci üştüyü bu ölkələr təşkiləri, həvi ki, Azərbaycan mənşəli və s. də Türkiye nəmlak bazarına və digər bazarlara yerləşdirilir. Amma indi ki, halda, ediləmək istəyirəm ki, bu əvvəlki illərlə müvaistədə çox deyilək işinə azdır. Tüməli, Türkiye nəmlak bazarı eləyibdir. Zəlbəti, o bürsən görə, daha çox İran və İran, mənşəli və sayətlə, Türkiye nəmlak bazarında aparatı sərmayə mənbəinə çirkdirdir. Rusiya də, Türkiye nəmlak bazarına bu ölkətlə rağdırdır. Həstə maşaçılar, Türkiye də Lirənin dəyişməsinin, Lirənin uzuqlaşmasının təsiri Azərbaycana güzəlik fenallarına mümkündür. Birincisi, Türkiye də mövzud olan Azərbaycan biznesinin belə dəki aftibiləri uzuqlaşır. Azərbaycan biznesinin imkanları məhlətlaşır. Yəni, bilirsiniz ki, Türkiye də yalnız soqar. Həstəsinin bizindir 18 milyar dolayı sərmayəlis var. Türkiye də böyük istabıqlarımız var. Pek kim var? Starzab oldu var. Təbii ki, digər sektorlara da böyük istabıq var. Düzlə enerji sektorunda bizim bələ böyük istilər gözləmərinizə dəmir. Çünki enerji qeymətləri dürməyə pazarında yüksəkdir. Amma digər sektorlar da Azərbaycana biznesinin məyən çətinicəri yaranır. Azərbaycan mənşəli investorların, Türkiye də lirənin uzuqlaşmasından meqativ mənada təhsiləndir, indiməyə əsas verir. Başka bir kanal, ticaret kanalıdır. Ticaret kanalını biz hüsbət dəhərləndirə bilərik. Tünki Türkiye 2020-li də görə, Azərbaycanın paricisaret böyükəsində İçinci əsas tərəkləş olubdu. Birinci tərəkləş İtalyadır, bilirsiniz ki, İtalya, Türkiye onu görə qabaqdır ki, İtalya biz, əsasən İtalya vasitə Sinan Avrupa birə dəki, öz xam neftimizi çatdırılır, və onu görə də İtalya birinci yerdədir, Türkiye şimdi yerdədir. Əsində, Azərbaycan bazarı, liberal bazarı varsa, Azərbaycanın tüşmalarını qətirən, şirkətlər bu günləri tüks məsullarını Azərbaycan bazarında daha uçuş satabilərdir. Tünki Türkiye də mənşə ölkəsində malların doğulara nifadədə və yaxud da manadına nifadədə dəri ucuzlaşıqdır. Yəni, gərinə dəzərə, Azərbaycanın en xəşlərinə onun taşıyı bazar bazarına qətirir isə, bu haldar həmin mənşulların Azərbaycanın daxili bazarında ucuzlaşacağını gözləməyə də yerdəm, Azərbaycanın daxili bazarında iqsadiq anıları işləmir, Azərbaycanın daxili bazarı, ucum nədən itxalı, həm də imsaçıların təsir altındadır və Azərbaycanın türkədən gələn məhsullar onu görə də biz, və də ki, üçlə bir şəkildə ucuzlaşmasının şahidi yə bilbək. Stələn halda Azərbaycanın türkədən gələn bu məhsulların dövləyəsini aftaracaq və düşünürəm ki, türkə mənşəli azərbaycanına gələn məhsulların dövləyəsini aftaması türkə-Azərbaycanın tarad məhsubətlərin həsminə müsbətləsini göstərəcək, halda şəcir, bizdəyəndə şövbət bu iskamətdə iqstaslaşmış şirkətlərdən gəlir və düşünürəm ki, bu Azərbaycan bazarına təsir göstərən amirlərdən biridir. Azərbaycana-Türkəli rəsinin ucuzlaşmasının başqa bir təsir, psaloji təsirdir. Birisiz ki, Azərbaycan-Türkəyə nasibətləri çox yaxşıdı, üstə-seviyyədədir. Azərbaycanlar nən çox səfər elədi, ölkə-türkədir və elin zamanda, həm iqstadi, həm siyasi proseslər istərisləməz Azərbaycanda da müzakirəyə səbəbubur və Azərbaycanda da məyən iskamətdə rüz izdəyətini braxır. Bu vaxımdan, psaloji təsir Azərbaycan manatın olacaq və bunu artıq hiss edəmək müəkündür. Artıq Azərbaycanda manatın inni ki, halda məyən çətinikləri var. Çünki Azərbaycan manatı bu günləri alıcılıq qafiyyətini çildə itiribdir və Azərbaycan manatının dival vasiyası olmasa da Azərbaycan manatının alıcılıq qafiyyətini itirməsi onun dəhərsizləşməsinin bir görsərisi sayılabilər. Bir gəl bir tələkdən isə nəzər almaq lazımdır ki, Azərbaycanda son içi hər raşda Valitaya təlabat ciddi şəkildə artıqdır. Azərbaycan mərkəzi bankiyu Noyabr ayında dört dən hər raş yetiribdir. Səfirləməsə birin 10 doluqdur, 16-in doluqdur, 18-in doluqdur. Noyabr, 22-in dolan hər raşda təminən səhsən 5 milyon Valitaya satılıqdır. Noyabr, 10-in dolan da bu 60 milyondan biraz az oluqdur. Noyabr, 16-in da isə 90 milyonun cəriddə elin zamanda 18-ində 90 milyonun cəriddə Valitaya təkəfi demək ulaqirə yallaşıqdır. Göründə içimi həm də intensivləyə artıbdır, həm dəki Valitaya ulaqirə təlabat çox alaqir. Nədən Azərbaycan da Noyabr və deyikabr ayında Valitaya təlabat artır? Bu səbəb demək olar ki, Türkiye ilə eyni də hesaba olma bilər. Tünki azərbaycanda da Türkiye doldur bu kimi. Azərbaycanın həm dövlət həm dəki uza şiqətlərinin kaili çıxarısında müəyyən burc ödəlikləri var. Bu burc ödəlikləri kişiyirə dövlük. Bu cəsində və daxil olan xarici burc ödəlikləri 2 milyar manaptan çoxdur. Və onun bir tam onda 5 milyardır məz əsas borca görür dən işləridir. 500 milyonu isə faiz ödən işləridir. Yəni, faiz ödən işləridir, ailir həyətəcə çetilir. Əsas borca görür, ödən işləridir. Əsasən ilin sorunda həyətəcə çetilir. Ona görə Azərbaycanda da Türkiye doldur bu kimi. Bu ilin sonunda, dikabır aylarında valitiya ehtiyyat artılacak. Və ona görə dən mən düşünürəm ki, valitiya ehtiyyatın artması Azərbaycanda manatını təsiləndirə bilər. Homa isə biləm rəmi ki, Azərbaycanda manatını təsiləm məsi, onun dival vasiyasını gətirir, çaratar. Düşünürəm ki, siyasi və sosial amigləri əsas götürən, Azərbaycanda hakimiyyət özünün tənzin bəhiti və inzibati müdafirlə salahiyyətlərinin ismadi elgərək Azərbaycanda manatının uylərisində dival vasiyasına imkan verilməyik. Ölkənin manatının dival vasiyasını qatılmazdı. Yəni, onun qarşısını heç bir hakimiyyət alabilməyik ki, azərbaycanda əsas gəlirlər təsilə olsun ki, enerji resülarınlandı, və enerji resülarından da bağlı artı dünyada yeni bir situasiya yaranılır bər bu yeni situasiya somnətcədə Azərbaycanda həmin valitiya gəlirlərinin azalmasına gəlirlik çıxara bilər. Azərbaycanın bütçək dəlirləri artır. Azərbaycan dəvrət nə fondurdan dəvrət bütçəsinə qurill transferi əvvəlki illə müqaisiyyədə biz 510 milyon manat artırır odimətir ki, daha çox biz o halda valitanı manata çevirmək məcbiyyətində qalancı yıq və daha çox Azərbaycan nək kulları xəşdiyəcək və bütün kullarda təvebi ki, mən kəsirsiz etişməkdir. Gəlbütcanın imkanları artırsa bütcanı xəşdəmələr çox artırsa və növbətin üçün də qüccanın kəsiri 3 milyardan yüçsək nəzərdə təlubsa və bu bütçək kəsirini ödəmək üçün də vizə qəlici borçlar lazımdırsa və biz son nəcədə aldığımız qəlici borçları da Azərbaycan bütçəsinə növdiyə yüksək, bu istədən halda valitiya təlub artır. Yüksək, səbiyyədə olacağın üçün dəmək dəyir. Miyyətlə, son aylar təpmünən belə 560 milyon dolar ətrafında Azərbaycan Dövlətni Fondu valitiya satırdığı və çoxlığı yeğitim alınan ən bu ay həmdə kellən ay valitiya təlubatı artırsa. Təlubat yalmız Azərbaycanda belə deyik ki, borç ödələr nə görə işlərin artmasıyla ilə qələ qələndir ilmir Təlubatın artmasının bir səbəbi Çünki bizim indiyə qədər parlılmız araşdırmalar, pəhlirlər, gözləri ki, Azərbaycan Bütçəsinin əsas xəçləmələri ilin ahırın züribində baş verir və ən çox əçləmələr də ahırın züribdə deyqadu aynət əsas edir. Yəni ki, bu orta aynir xəçləmələr münbəzi də bəz hallarda üç dəfə üç də yoluqdur. Yəni, son illərim bəqqasını demək əsas verir. Təlubat Bütçə və sayətlərinin silin məsə başlayır, daha çox orurlar başlayır və bu orurluğundan əldədilən və sayətlərin, föypət manatın olan və sayətlərdən gedir. Onun əşdə hansısı pazar-a istəyilək məhsədinin çıxarılmağının böyük bir isəsi yolun məhsədindən Balyutiya çevirilir. Və Balyutiya çevirilir, təbii ki, bu da Balyutiya olan təlubatı artırır. İlərzində bir nəfəri ilmək bir manatdan artır, Balyutiya dəəşməsi mümkün deyir. Yəni, belə bir deyir, əsm-i və əsm-i qadara vaxt mançlar bunu etmirlər. Amma digər bir tərəfdən o sağda adamlar üçündür, o, təkir, sizin və bizim üçündür, bu, belə böyük adamlar, o, Bütçədən böyük kullar götürənlər üçün, onlar bir başa onu mançlarla, öz mançlarında belə deyik, əsəriyyətin, o kulları valitet çevirirlər, əsasında doldara çevirirlər və abo et çevirirlər, böyükədən çıxarırlar, məsələn, London-da bilirsiniz ki, yalnız əliyyət ailəsinin və onun orsaklarının əmlər pazarında, ticaretinin dövdiyyəsi 466.166.000.000 100.000.000 100.000.000 girdi. Yəni, o kullar təbii ki, Azərbaycan manat iğnə qazalına ki, Azərbaycan da manatın oğlanı, doldara və əqtə künstelinkə və abo et çevirirlər nəsəsindir, yəni kədən çıxarlıbdır. Yəni prosesi indirət alamıyor, və ona görə də, bu içay arasında, Azərbaycan manatının biraz da zəkləyəcəyəni qözləməyə dəyər, mən deyim rəm ki, ivalva serisiklər bu içay baş verənlərdən daha da əsas. Bütçəsində kimilər demək, bu ildikçün qarici borçları üzrə öyhtəriklərdir, yalnız dövqətin öyhtəriklərdir. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən şirkətlər, o cümlədən də sokar və yəni digər şirkətlər öz öyhtəklər üzrə də qarici Qorca görə valitiya tələbata artırırlar. Mən, 2022. ilə təsat edir, valitiya artırırlar və düzdür bu ildikçalda nefq imətlərinin yüksəyulması sokarın valitiya olan təlabatların bir kismi müodəməsində qətirib çıxarır, amma deməzdim ki, lazım olan qədər ollar. Nefq imətlərinin artmasından qazanda eləyib öz öyhtəklərinin gediniyətlə edir. Həm də ki, Söyfəti Yalnız sokardan ged bir özəl sektorda çalışan şirkətlərdə var. O şirkətlərdə, hətünliklə, onu demək istəyirəm ki, Azərbaycan üçün də manatın məzəlindəsini, ortal-ozun müddəti də hürdə sadisarlamak aslan olmayacaq. Qısa müddəti də hürdə mülkündü bu ildə onun hədə bilənlə, gələnlərin hətta birinci və içindir üründədə nefkin dünya valar qeymətlərin mən asılı bir vəcəyətə düşə bilər, bu proses amma əfqəl aqır bin Azərbaycanda devalvasiya, zəvrəti yaranacaq, Əxsadiyyatımız kifayət kədər asılı bir vəcəyət də dünya bazarından başvyrən çöklərdən və digər sələklərdən, ona görə də, mən düşünürəm ki, bu son məhcədər bizi devalvasiya məcbülyəti mənatın devalvasiyasına gedir. Əgər, belə bir məcbülyət olmasaydı, 20.000 manat demək kulu dollara dəyişmək məhcbülyəti aradan qaldırdı. Niyə qaldırdın bunlar? Yəyin, yəyi qədər, mərkəti banklar vətəndaşa evin manattan çox dollara dəyişmək, çan bir bir. Ona görə çözdərdə bilirlər ki, bu qərar ne zaman soğullara məhəm mənədə dəstəyə olabilər devalvasiya ələkəsində valito bazarındaki proseslərəmi dahil edəmək üçün. Ona görə, kələtlər, gerzək, bəcəndə iş bir problemi yoxdursun da, bu üçünlər valito var, iş bir marhaflı hətliyə rəhaq, kimdən həbedə istir valito dəyişsin. Ama qorqullar ki, valitoya artan ələvaltın qarşısına bilələk çəklər, yəni bilək, ənzıvatın daqrələrlərinə bunun qarşısına bakmək, tüykədə bu qədər valito yapıcısı vaşması var, tüykədə iş bir məhcbülyət və yaxud da doldara ansəli valiyyutə istəsə, lirə dolan və sahibdəridə ki, doldara, funtsi delingə, avboya, başqa valiyut olara çürünmə müəqkündür. Halal hazırda qonuş ölçələrə nəzər sağlısı aksiyon, valiyuta sabitliyini ödəyə nəzərlə, bu daha mühikəm görsənir. Çünki qonuş ölçələr arasında birisizçi Rusiyanın indikə halda sülə də qa satışlarından və nef satışlarından əldihti valiyutada daha da artırqdır və bu Rusiya ruhunun sabit sağlanmasını təmin edir. Ölmətliyizə edilərəyiz tam aşatı var, mən həm də sizin geytləriniz əsasında bu müzaklərinin müəqvət isəsini davam etmək istəyirəm, geydirəmək istəyirəm ki, əbifəz arazarda yatır ki, azərbaycan nef tanası olduğu üçün tevalvasiya hər anıq olabilər. Hancayın da neft bazarı yaxşıdır. Doğrudur, əbifət bəyi, amma geydirədiyim kimi neft bazarıda yeni proseslər gözləndir, yeni proseslər dünya bazarıda neftin qeymətin çıraşmasına dəqrı çərabilər. Həmzı Aslan Yadırcıq qaldır bizdən 5 qəpialı bir monatəli qəpiyə satanda xalqına ərdogan belə də olacaq və orada xalq kalan maxtadır. İlhaməliyə və bərdəşim deyərin inkişafı qeyrolar. İndi ki, halda ərdogan paytümiyyətinin ərdogan iktidarın dəziyyəti çətindir. Tünki, bən şürram ki, bu siyasi proseslərə də təsir göstərə bilər. Hətta davamlı şəkin də tükərin valitası öz deyərin itirərsə bu siyasi bövrana da yatırıq çıraabilər. Təbii ki, biz tükədə siyasi bövrana başverilməsi, türki qizadiyyatının, türkə dövlətinin zəkləməsini aldıramazdır. Mən həmişə deyirəm ki, tükəya gücl olması, Azərbaycanın xeyrindədir, azərbaycanın gücl olması, tükənin xeyrindədir. Yəni, əri ki, ölkənin iqsadiyyatın gücələtdə olması bizim böyükədə və və iqsadiyyatın ölkəmləməsiniə gətiririz, bərabilər, amma biz tükəyinə müvaist edirə bilməri, tükədə daha böyük iqsadiyyatın malisti və inkişalda tükədə giden proseslər, tükəyi iqsadiyyatını çox aciz bir vəziyətə salıptır və bu baxımdan da, tükəyədə iqsadiyyatın zəkləməsi proseslə işlələr və azərbaycanın maraqlarına uygun deyib. Həmzə aslan yazır ki, amir kəmbarlarının yıldırı nefti işləsək, 200 il bəhsidir bütün nefti ölkələri azından bir birini kemirəcək. Amir kədə rezervlər təbii ki, çox yüksəkli və amir kədizivlərin bir isəsin bazarına çarqmaq istəyir və məhsəd doldan ibarəti ki, dünya bazarında neftin qeymətinin pahalaşmasının qarısının və dünya bazarında neftin qeymətini, neftin qeymətini quzurlaşdırsın və sabitləşdirsin. Həvvifəd və yenə yadırcı bu vaxt və əsas məsələ, aftar-i tarizinin olmasıdır. Yəni ki, demokratiya yoxdursa qarursya var, demokratiya yoxdursa pis idarətilih var, demokratiya yoxdursa əbii ki, oğurluq var. Eyni zamanda bu sununətçə də kendində iqsadi güdrətinin azalmasına qətirib çıxarır. Deməli, burada yenə növbəti problemli krəitləri varəsində soruşurlar, bununla bağlı dəciyyət geticək isə şirumiyyət dadırı vaxtında bir sülə banklarım durumu xeyri çətinləşikdiyi və indiçə halda nəmişimdən çox banklarım bağlanması ilə bağlı. Gerhal və yesində, amma müəkul dükkü gələrinləri bankların bir kismi də və aliyyətini dayandırsın və bu varədə mənə bəl də bir belə işəyələnmişə, hansı bankların problemində olduğu varəsində sizə məlumat vermişəm. Amma bu bir dinamik prosesli, ona görə də mən həm problemli krəitlərinə, həm də ki, bankların dəziyyətinə bağlı, bu ilin sonunda demək olar ki, çarilin nəsələləri əsasında mən size həllada məlumat verəcəm, həm isə də izləyin, bu varədə ən gerçək ən də məlumat davisilib bizim ekrandan iləcək biləcəksiniz. Diğər qeytlərə baxran, süməyəyəyə altır ki, nərtəniz udaşması olsayı bir müzək ki, işdiyimiz su qabında aparazak var. Sosyoli isə artıq görməm, çox kejisti Azərbaycan'da yaşayan türk, qanlı qardaşlarımız isə et qazilərə də əsdə verilmir. Mən sizin ən razı yəməsində bugün neftin baxalaşmasında xəlcəyə və Azərbaycan qalqın üzərini qoydu, eyni zamanda neftiniz udaşmasında xəlcəyə yəni ki, daha da çox olabilər. Qalqın soygunçu, siyasət əsasında yoxsullaşması, səfalət, ağaca bitərisində yaşaması daha-də artabilər. Çünki Azərbaycan'da da peşdə Türkiyədən geri qaladın, kiliyəsə yoxdur. Azərbaycan'da çatıyın kiliyəsən yaradan Türkiyədə kimi main taramillər deyir. Geri main taramillər deyik, qarufsiyyədə insafsılıqdır və ona görə də adırbaycan qalqıda də Türkiyə qalq bi kimi ünlən günə yoxsullaşmaqda davam eləyir və bir kisimdə həm Türkiyədə həndalırbaycan doldu bu kimi yoxsullaşan insanların bitifikləri və s. əsabına daha da varlanırlar. Burda, deməli, Sadikbəyif var yadır ki, nefsi qaz qeyməti 45 dolar olsa deşbüccədən maliyyələşən iqara və təşilatlar həm də pensiyyətə qədaklar tam ödənilə bilməyətik. Sadikbəyif problem ondan ibarətlik üçün və bətinin bücəsində ödən işləri, bu sülədə pensiyyədən işlərinə, əsasən aylıq dağıl olmaları də üzerində qurulqları düzülməyən ehtiyaclar var, istəlin halda aylıq dağıl olmaları da hər hansı bir çətinlik yaranasa bunda pensiyyaların, muabinatların, təbaiklərin ödən işlərin də də rabilinə rubadilər ki, işlirmələr də üçayda olunabilər. Yəni, sünnə rahatlığınızı mənbölüşürəm. Təbii, fəzal azadə yazdırdı ki, sual, rubad bəyi Türkiye də hakimiyyət deyisi də lirə üslələ bilərdir. İndi ki, halda üçün müraq ki, Türkiye lirəsi hakimiyyətin dəyişməsindən güzallıq müəkəmlənəcək. Təbii ki, məyən təsirlər olacaq ama hakimiyyətin Türkiye lirəsinin ucuzlaşmasına, indi ki, hakimiyyətin təsirləri çox olub. Yəni ki, birisiz ki, bu ondana ölkənin diplomatının ölkədən çıxarılmasından bağlı və ənad təsirli göstəribdir. Ilə, 19'dan 19 əncik ilə indiqəda olan dövürdə dört dəнə mərkədi, bansıdə dərinin işindən qovulmasıq ona təsəb göstərib. Yəni, bu qaqan ban, yəni hakimiyyət başqa siyasəti yer edərsək, bu haqamdan nəbi ki, Türkiye lirəsi uzun müdətdir və yaxudun müdətdir dövürdə müəkəmlən həbiliyər. Hələ, ki, bəli Türkiye lirəsiifsindən bilərdir. Burda əriməli Süleyman Qaziyevi yazır ki, iqtisadiyyətdə hər şeyi analizləri nətcəsində səsən deyilir. Az-a, yəni ki, bir-bir rəymə çatdırdım və həmz aslan yazır ki, neft ondolara düşəndə dünyanın hanısı iqtisadiyyət süz iqtisadiyyətcə demişdir. Yəni, əgər neftin iki mətir udaşarsar, bu Türkçə rəsində məhəmənə də müsbət təsir göstərə bilər, çünki Türkçədə demək var ki, iqthalda əsas bir tam enerji rejistarıdır və enerji rejistarın gürmətinin udaşması son məsələ tübkənin həm də iqthala yönədən bağlıq da təlabatın naşa düşməsində gəfri çıqara bilər. Bizim izləyicilərin digər qeytləri var, burada gürüm yine Süremam bəyi axtibriyeli çvaətləri yazır, əbüfəz bəyi də təçilət olğa gitmək istəmirəm. Demək istəyirəm ki, burada əbüfəz və həmi bir qeytlə var, çox kivan çox bu yil vək ələni itdivarlası olmayasam o pek külüsün efladarında asıbın daxil edir və bir də təçiləm və təbii ki, bu bir qarnoz olabilər ən azıb bu yüli üçün bu qarnozun özünü doğurma, ehtimalı daha yüksəkdəmək, gələrinlə bağlı əndi çağında qarnoz verir və və ziyyəti dələndirmək ki, gələrinlə bağlı biz, gələrinlə dünya bazarında və ziyyəti baş verən dəyişləri, dinami kanalı, trenkləri, hanslı listəyəc ondan sonra bu qərarə gələk çox. Burda şinə qeytlə var və bu qeytlə alasında mən həmzaslan qeytlə içəsində, əslində qeymətləri artanda doğurlar, qalqdır, bizdə qeymətləri artır, amma doğurlar, şəkil kimi öz dəyərin də saxlayırıbsa, o da daha da siyan vurur, onsuzda hər şey qalqırdı, doğurlar nəyə öz keymətlərdə qalsın. Yəni, əslində bu üksadiyyətə manatın bir də sabitli, ciddi siyan vurur və odur ki, mən düşünürəm ki, Azərbaycan həyi kimi həti eqər ıksadiyyətə istahda gələcə isə dəyişlərə nəli olmaq istəyərsə, onalda bu istiqamiyyətlə dəyişlər cəruldü. Yəni, həm vəzəlnə siyasətində, həm kredid, həm də valiyyutə siyasətində. Şöylət, Malikisabut yazır ki, ilman istəməm o, deyik ki, manat, sarif qalaca o nəmişə belə belə danışandan sonra manatın başına vələ gəlir. Burda, Beylulə Vəliyev yazır ki, görməm odur ki, bu hakimiyyət dövründə bundan biləxalqın bəziyyəti daimi bizdə şəcəc. Yəni, zamanda Avropada və dünyada əri iliklilikli nəriyyət başlarına çeşdirmədir alsam, bütçəsi nəkti iqraçatından asıl olan ölkələr üçün yaxşı, heşnə kövfərininə tamam ilə doğrudur. Sazdolara qurməyəm bir müddət aparacaq, yəni ki, çeçidə o qədərdə sürətmə gətməyir və bu 10 illərin ən təvəmək edə bilər. Amma istələn haldan eftin qeymətində ölstələrini quraxacaq, Sadik Nuriya bir yadır çamiyyək istəməyədə qurulub ki, bütün dünyaya onulara atlaşmalıdır Rusiya, Çin istələr yeni valiyuta quraxsınlar alınmadı. Yəni, öz valiyutalarında istələr, yəni demək istəyik ki, disarətə çeşidinlər alınmadı, suot müqavlələrə olsalaralarında bunu həyətə çetirmək bir təvəliyətə mümkün olmadıdır. Burda, eyni zamanda Eşəm Bayramın yadır çubuqaq və xayrəş edirəm, səhmi çabab bilərsizdədır, vəcə nefqaz qızıl satın ölkərdir. Nədən bu vəziyyətə düşük maliyyət, vəziyyətində maliyyət nazili işini düşürün, qurma malı olarmak? Yalnız maliyyət nazili deyil, maliyyət nazili fiskal siyasətələndən şüldür. Bu siyasətlər bir bünə əlaqən ən dürməridir. Eşəm Bayramın həm nəzəndə siyasətə, həm fiskal siyasətə, həm krediyət, həm bir təsir olsun ki, azərbaycanda əlaqən ən dürünmiş siyasəti yoxdur. Çünki ölkədə baş nazir də namnə o karakteri daşı iləsində bu işi ölkənin baş naziri həyətə çetirməlidir. Sadiq eti bariyadır ki, bu bakbək mümküncə Ruslu qurluğunda devadəsə olub mu üç milyar biricildə, əksidən Ruslu qurluğunun mühəkkamlə məsə olubdur. Yəni ki, Ruslu qurluğun uzunlaşmıyor ki, Sabiq bəyi Ruslu qurlu daha da mühəkkamlə nəvdə üçüncə Ruslanı baritə gəlilər atlıktı. Tükki oğlu Tükkiyadır ki, bu bakbək Çinin dünyaya yüz ola dağına inanırsız, yəni, Surk perikütünə Amerikan geridə qoyacaq olun. Kisad-i baxımla mümkündə içimli olsun ki, də Çinlə Amerikadəşmiş Tatlardır mümkün dəxil məsulun bərabərləşməsi gözləndir. Amma üləşmiş Tatlardır həm hər bir, həm siyasi, həm də digər birə göstərtilərlə, diplomatik göstərtilərlə görə, daha üstün oldu ona görə, yaxın onur illiklərdə Çin dünyada söz sahibi olabilməyəcək. Asib-i baxmur yadırcə qurbaq bəyi sizin şəhs-i fikirin də görə dəbarbəsil olacaq mı? Mən dedim ki, yəni bu ildikçin gözləmirəm amma gələn üçün istisnə etmirəm, gələn üçün ondan sonra kilələri üçün isə eğitimalı getircə daha da artıcaq əgər gələnik biz bu skamətdə atmasaq. Örmət nizə edilərəz təmaşaqcılar, mən istəyərdim ki, bizim bu kənti üçlirəsi, həm bu həm də manatına bağlıq, qurbi üçü sökətimizi burada yetimləştirəq. Hər kəsə həm rəinə görə, həm də suallarına görə təşəkür eləyirəm və hər birinizdən artıq tərəzədə haiş eləyirəm ki, ki, siz bizim bu vəlilişi bənəsiz, paylaşasınız və en zamanda kanalımıza albın, olumiyanlara albın olsunlar ki, bundan sonra da bu məsələlərdən bağlı sökətdərdən daimi, apriaktiv olaraq məlumatınız olsun. Anal Fatihlüs bir qeyt yazıb ona da münasbət bildirib sizdən savullaşın. Yazıcıq var və Rusiyan rejəlilər tariqlədi qurbi vura vura gedirə artıq altı-dilmi, altı-milyaqda olaraq satır. Hatırsız, təhminə 200 milyar dolda Rusiyan milli qafondunda və sayət yerlərdir, amma Rusya iqsadiyat üçün altı-dilmi, altı-milyaqda olaraq və iqsadiyat üçün qürt dört milyar tün bir şeydir. Yəni ki, iqsadiyatın bilgəsi nə baxanda hələ ki, bu da Rusiyan üçün, şimdiki halda belə deyim ki, uzun müddəti sabitliyi təmin edəcək kədər və sayət deyil. Ona görə düşündəm ki, hər halda Rusiyanın vəziyyəti, sanksiyaları altında olan bir ölçək ki, bu qədər də bəyətsan deyil. Cən azərbaycan da yazıcıq, dört spali yılı bu mərisətimizi bitirən və işsiz qalır. Hayır, hayırdır, qardaş, fəyaqda batı bilmirəm nəki dört spali, hətta 500-600 balda yürə bilməsi də bir sən də azərbaycan da işsiz təsürki, təsürki azərbaycan iqsadiyatı onlarınla, onları işinlə təmin edətmək gürcündə deyil. Sağ olun, məlumətli izləyiz, də rəz təmaşaçılar, həmişə var olun, həmişə bizi izləyir və biz çalışarız, size daha geniş məlumatları verir və biz izləyənlərdən də bir kaşıbda ondan ibarətdir ki, Sağ olun, oğurlanmış pulların necə bələtərin nasilən bağlı söhbətimiz olacaq? Yəni, biz azərbaycanın oğurlanmış pullarını gələcəyətə qaytara biləcək mi və bunu qaytara mı olsun? İndə nələriq mələzimdir? Bu sallarda çabaklandıracır. Və siz də sət bir gün baki vaktinin Sağ olun da biz də birə yenidən qoşulun, bizi izləyir və biz size bu iskamətdə hələvə məlumatları da satıracır. Sağ olun. Bugün November 20-i də 2021-i də Sağ olun da baki vakti ilə, bizi Sağ olun dan sonra qətirət görüşmək bir də ilə bir daha Sağ olunlaşıran qələricək.