 İnsan hükukları ne demektir? İnsan hükukları devletle karşılıklı münasibette her bir insana meksus olan başlızı ehlâgi ve hükuki haklardır. İnsan hükukları ve devlet âcimiyetinin mehdutlaştırılması ideyası 3 müddeyeye asaslanır. 1. Her bir insan doğulluğu gündenize büyük, tekrar olunmaz ve giymetli bir varlığıdır. Onun öz muhtariyeti ve leyâgeti var. İnsanın leyâgetine dokunarak onun muhtariyetine müdahale etmeye devletin ihtiyarı yoktur. 2. Her hâsı bir hâkimiyetin öz het hududu var. 3. Her bir kez öz hükuklarını koruyarak devlet karşısında telepler ireli sürebiler. Ayrılmaz hükukları insan ona göre doğulan gündenize kazanır ki o insandır. Bu hükuklar eyni derecede hem cemiyetin yaşlı numayendesine hem uşağa hem hürmetli adama hem de cinayet göre meksustur. Devlet hâkimiyetinin hâd hududu var. Devlet yalnız o hâkimiyete maliktir ki, hem hâkimiyeti öz hükuklarını müdafi etmek miksediyle insanlar. Özleri çönüllü olarak devlete vermişler. Hiçbir kanun, hâd da demokratik bir devlette sohluğun iradesi ile gâbul olunmuş kanun bela insan hükuklarını pozabilmez. İnsan hükukları sohluğun hâkimiyetine mehdudiyet koyur. İnsan hükuklarının bir gizmi ayrılmaz hükuklardır. Devlet insanı onun hükuklarından mehrum edebilmez. Hatta insanın özübele çönüllü olarak öz hükuklarından imtine edebilmez. Ece bir adam senediğimize alayıp çönüllü şekilde azaldıktan imtine ederse ve özünü kulağı sevirerse bu senet mehkemede heyyigi senet sayılmaz. Vaat için insan gerar verip özünün mülkiyetten tazir edebilir. Çünkü mülkiyet hükuku insanın ayrılmaz hükuklarından değil. İnsan devletten öz hakkını telebederken, hiç de mehkemede subute getirmeye bozdu değil ki onun anı olan cünden filan hükuku var. Devlete adeten bizim hükuklarımızı pozağın devlet memurlarını. Eğitiraz etmek hakkı insanın hükukları ideyasının esas müddalarından biridir. İnsan hükukları istimayet yok, ferdiyet meselesidir. Ona göre de insan hükuku anlayışı altında azlığın hükukları yok, bu azlığa dahil olan kanker şahsın hükuklarını zerede tutulur. Öz kanunstitutusiası olan resmublikalarda insan hükukları mez kanistitutusia kanunu kümüme yenilir ve bu kanun parlamentin kabul ettiği adi kanunlardan yüksekte dayanır. Odur ki insan hükuklarını bezen kanistitutusia hükukları adlandırırlar. İnsan hükukları yalnız insanın devletle karışıklı münasbetlerini ait bir meseledir. Egell kimse öz hareketleriyle herhansı bir insana zerrel vurursa bu artık insan hükuku meselesi yok, kanunçluluk meselesidir. İnsan hükukları iki esas grupa ayrılır. Maddi hükuklar ve prosesual hükuklar. Maddi hükuklar insana meksus olan birçok hükuk ve azadlılığlardır ki buraya fikir azadlığı, izdan azadlığı ve seski azadlığı dahildir. Prosesual hükuklar insana meksus hareket üsullarını ve onlarla bağlı olan mehceme ve prokroluk institutlarını ehat edir ki hemin institutuların çömeğiyle insan edavletin berbasından ayrılır. İzinayet tövletmekte iddia mı onarken hakimiyet karşısında öz hükuklarını müdafiyedir. Maddi hükuklara, hükuk ve azadlılıklar dahildir. Vatandaş hükukları, devletin her bir insan karşısında eyni derecede taşıdığı vezifelerdir. Mesela, insanın telsül hükuku, telsil sistemi yaratılma ve hemin sistemi desteklemeye devleti mezvur edir. Yahu insanın mehceme tehgikatı hükuku, devleti herkesin şikayetle mülaziyet edebileceği, mehceme sistemi yaratılma mevzbur edir. Vatandaş azadlılıkları, şahsi hayatımızla. Mesela, fikir azadlılığı, vicdan azadlığı ile yığınca kesilme, yer değişmek ve aile kurumak hükukuyla bağlı olarak devlet karşısında koyulmuş kadahalardır. Demeli, kanistut hüsyalarda ve beyin alak zazişlerde öz eksin takmış vatandaş azadlılıkları azadlığın. Vatandaş hükukları ise, beraberliğin korunmasına hidmet etmelidir. Azadlık, kanistut hüsyada mevcut hükuk prosedurları. Beraberlik ise, hamanı eyni derecede kanun tarafından korumak bir insip asasında müdafi olunmalıdır. Azadlığın tarihi daha çok, prosesual tahminatların yerine getirilmesi tarihidir. Amerikal hakimler bu sözleri tesis işledirler. Bugün demokratik devletlerin hakimleri, istintak prosedürü polis tarafından pozulduğu halde müddetimi günahçar saymaktan imtina edirler. Böyle hesap edirler ki, hakimiyetin layaketsiz bir uzulda çıkış etmesindense birikici neye karın cezasız kalması daha yaşlıdır. Ardı var.