 Deel 3 van Schetsen uit Amerika door Charles Dickens. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Konders, hoofdstuk 2B, de Heenreis deel 2. Dankzij ener hoffelijke uitnodiging was ik nu zeer op mijn gemak in de dameskajuit gevestigd, waar zich behalve onszelfen maar vier andere passagiers bevonden. Voor eerst de hierboven vermelden kleine schotse dame, wie bestemming New York was, waar zij zich voor een jaar of drie neergezet had. Ten tweede en ten derde een fatsoenlijk jongman uit Yorkshire, die met een Amerikaans huis in betrekking stond. In dezelfde stad woonden en er zijn mooie jongevrouw heenbracht, waar hij nog maar 14 dagen geleden meegetrout was. Een jongevrouw, zo bevallig en schoon dat ik me niet herinner ooit schooner en bevalliger onder de Engelse meisjes uit de provincie te hebben aangetroffen. Ten vierde en ten vijfde of ten laatste nog een paar ook onlangs getrouwd, althans de oordelen naar de bijuitstek, lieve wijze waarop ze met elkaar omgingen. Een paar waarvan ik alleen dit weet, dat het een geheimzinnig paar was, dat alle waarschijnlijkst op de loop was gegaan. Dat ook deze jongevrouw zich door persoonlijke aantrekkelijkheid onderscheiden en dat meneer meer geweren bij zich had dan Robinson Crusoe. Dat hij een jachtbuis aan had en twee grote honden aan boord had. Nog valt me in dat hij als geneesmiddel tegen zeeziekte heet gebraden varkensvlees en gebotteld eel probeerde. En deze geneesmiddelen dag in, dag uit, gewoonlijk in bed met verwonderlijke, volharding gebruikten. Laat mij er ter wille van hen die nieuwsgierig naar de uitslag mochten zijn. Bijvoegen dat deze geneesmiddelen volstrekt niet aan de verwachting beantwoorden. Daar het weer bij voortduring en bijna voorbeeldenloos slecht bleef, sukkelden we min of meer zwak en akelig, gewoonlijk, zo wat een uur voor de eten deze kayuit binnen en gingen dan op sofas liggen om een beetje op ons verhaal te komen. In welke tussentijd de kapitein bij ons placht binnen te komen om ons te zeggen hoe de wind was en dat hij de zedelijke zekerheid had dat de wind morgen wel uit een andere hoek zou waaien. Op zee zal het weer altijd morgen wel beter zijn. Dat het schip zoveel en zoveel knopen per uur liep. En wat is meer zij? Waarnemingen waren er in het geheel niet mee te delen, want er was geen zon te zien, maar een beschrijving van één dag mogen voor al de overige gelden. Dus volgen ze. Als nu de kapitein weg is, maken we ons gereed om te lezen, als het daartoe licht genoeg is. En zo niet, dan gaan we beurtelings wat dutten en praten. Om één uur gaat er een bel en komt de Hofmeesteres beneden met een dampende schootel, gebakken aardappelen en een andere schootel, gebraden appelen, met schalen, krabbetjes, koudeham en pekelvlees of misschien met een rookende schootel, ongewoon hete lapjes. Op al die lekkernijen vallen we aan. Eten er zoveel mogelijk van, we hebben nu ergetrek en houden er onzolang mogelijk mee bezig. Als het vuur wil branden, soms wil het, dan zijn we vrij, wel in onze schik. Zo niet, dan maken we elkaar de opmerking, dat het erg koud is. Vrijven in onze handen, bedekken ons medjassen en mantels en gaan weer liggen, om te dutten en te praten en op de zo even aangeduide voorwaarden te lezen totdat het etenstijd is. Om vijf uur luid er nog een bel en alweer verschijnt de Hofmeesteres met nog een schaal, ditmaal gekookte aardappelen en een overvloed van allerlei hete vleessoorten om niet te vergeten het gebraden varkensvlees voor geneeskundig gebruik en weer gaan we aan tafel zitten in iets wat plezieriger stemming dan de eerste keer. Verlengen hetmaal met een min of meer beschimmeld dessert van appelen, druiven en zinnersappelen. Drinken oude wijn en brandewijn met water. De flesen en glazen staan nog op tafel maar de zinnersappelen enzovoorts rollen naar verkiezing en naar de gang van het schip. Daar komt de dokter op een bijzondere uitnodiging beneden om een avondje bij ons door te brengen en onmiddellijk na zijn komst spelen we een partijwist en daar het die avond ruweertje is en de kaarten niet op het tafel kleed willen blijven liggen zo steekt ieder de slagen die hij maakt in zijn zak. Met voorbeeldige deftigheid blijven we doorwisten met uitzondering van een korte tijd die we ons gunnen om thee te drinken en wat geroosterd brood te nuttigen. Tot elf uur of daarom trendt daar komt onze kapitein weer beneden met een zuidwester op die onder zijn kin is vastgemaakt en een piekker aan. De grond natmakende overal waar hij maar staat nu schijt men met kaart spelen uit en weerwoordende flessen en glazen op tafel gezet en na een uur gezellige koud over het schip en de passagiers over koetjes en kalfjes zet de kapitein die nooit naar bed gaat en nooit uit zijn humeur is de kraag van zijn jas weer op want hij moet weer naar boven schud iedereen de hand en gaat lachend naar boven hoe ongunstig het weer ook zij ja zo vrolijk als ging hij naar een verjaarpartij wat dagelijkse nieuwtjes betreft oh daar is geen gebrek aan van deze passagier vertelt men dat hij gisteren in de salon veertien pont verloren heeft met ventingen en van die passagier vertelt men dat hij dagelijks zijn fleschampagne leegdrinkt en hoe hij dat doet want het is maar een kantoorbediende dat weet niemand de eerste machinist heeft duidelijk gezegd dat er nooit zulke tijden waren hij bedoelt er het weer mee en vier goeie handen zijn ziek en hebben het op moeten geven om nog langer te werken verschijden hutten staan vol water en al de kajuiten zijn lek de kok die beschadigde whisky wat al te druk in het geniep heeft toegesproken is dronken gevonden en heeft nu kennis gemaakt met de brandspuit totdat hij weer nuchter was al de hofmeesters zijn herhaaldelijk als het etenstijd was van de trappen gevallen en lopen er nu bij met pleisters op verschillende plaatsen van hun lichaam de bakker is ziek de banketbakker insgelijks een nieuweling die vreselijk ongesteld is is gerequireerd geworden om de plaats te vervullen van laatst genoemde beambte en is met een hoop lege vaten in een klein huisje op het dek gebarricadeerd geworden met order onpastijkkorst uit te rollen waar tegen hij aanvoert hij heeft, moet men weten erg veel last van de gal dat het zijn dood is om er naar te kijken en dan zou men al te met durven vragen of er nieuws was aan boord nieuws een dozinmorden aan wal zouden minder belang inboezemen dan deze kinderachtige voorvalletjes op zee onze tijd tussen onze avondjes en dagelijke ongevalletjes verdelende liepen we naar Wemeenden de vijftiende avond onder een labberkoelte en bij Lichtemaan de haven van Halifax binnen we waren inderdaad de vuurtoren al voorbij en hadden de loodsen aan het werk gesteld daar stied het schip op eens op een modderbank natuurlijk was alles opdekter stond in rep en roer in een oogemlik stroomden allen naar de kanten van het schip toe en gedurende een paar minuten verkeerden we in zo'n staat van verwarring als de grootste minnaar van wanoorden maar zou kunnen begeren daar echter de passagiers en kanonnen en watervaten en andere zware dingen naar achteren gestuurd werden om het schip van voren lichter te maken raakte het gauw weer vlot en na een tijdlang naar een onplezierige streep van voorwerpen gedreven te zijn waarvan de nabijheid ons al heel gauw in ons ongeluk was aangekondigd geworden door een luidgeschreeuw van branding aan de boeg en na dat het dieploot hoe langer hoe minder diepte van water aanwees lieten we eindelijk het anker vallen in een allervreemde hoek die erzeer uit een lands uitzag en die niemand aan boord kon herkennen hoewel er overal land om ons heen was en zelf zo dicht in onze nabijheid dat we de op en neergaande takken der bomen duidelijk konden zien waarlijk een vreemd schouwspel al die tronisch te zien waar de verbazing zo onbewimpeld opgetekend stond toen men daar in dat stille uur van minder nacht en bij de doodse stilte die in het leven geen geroepen te zijn door het even plotselingen als onverwachte stilstaan van diezelfde machines die zoveel dagen onophoudelijk in onze oren geklonken hadden beginnende met de officieren weer verbazing als het waren door alle passagiers heen liep en neerdaalde tot op de machinisten en stokers in kluis die één voor één van beneden opkwamen dagen en bij de trap de machinekamer in een rookere groepje bij elkaar hokten en daar fluisterend met elkaar stonden te praten nadat we een stuk of wat vuurpijlen opgelaten en zijn schoten gedaan hadden in de hoop van enige assistentie van land te zullen krijgen waar echter taal nog teken opvolgde werd er besloten om een boot aan wal te sturen het was aardig om aan te zien hoe gedienster sommige passagiers waren om vrijwillig aan wal te gaan met dezezelfde boot natuurlijk ten algemene nutte in de verste verte niet omdat ze dachten dat het met het schip niet rechtpluis was of de mogelijkheid voor uitzagen dat het op zij zou kunnen vallen als het begon te hebben niet minder vermakelijk was het om op te merken hoofdreselijk onpopulair de armeloods in één ogenblik werd hij was van Liverpool meegegaan en gedurende de gehele reis was hij niet weinig in tel geweest als iemand die de kunst verstond om anecdotus aan de man te brengen en uien te tappen en kijk dezelfde personen die het luidst zijn aardigheden gelachen hadden balden nu de vuist in zijn gezicht verwensten hem tot in de afrond en scholden hem uit voor al wat maar lelijk is het duurde niet lang of de boot voorweg met een lamptaren en verschillende blauwe lichten aan boord en in minder dan een uur keerden ze terug terwijl de commanderende officier een nogal groot jongboompje meebracht dat hij met wortel en tak uit de grond getrokken had ter geruststelling van zekere van trouwe gepassageers die zich maar niet anders verbeelden of ze waren bij de neus genomen en zouden stellig schipreuk leiden en die op geen andere voorwaarden wilden geloven dat hij aan wel geweest was en niet maar voor de leus een beetje rond had geroeid in de mist express om hen om de tuin te leiden en hun dood te beramen van den beginne af had onze kapitein ingezien dat we op een plaats moesten zijn die de oostelijke passage genoemd werd en zo was het ook wel eens waar was het de laatste plaats ter wereld waar we iets hadden uit te voeren of de geringste reden hadden om te wezen maar een plotsling opgekomen mist of een kleine vergissing van de loods waren er de oorzaak van wij waren omringt van zandbanken en klippen en ondiepten van allerlei aard maar toch naar het scheen gelukkig terechtgekomen op de enige veilige plek die daar in de buurt te vinden was en door dit verslag en door de verzekering dat de tijd van app voorbij was meer op ons gemak gekomen gingen we om 3 uur's morgens weer naar beneden de volgende dag stond ik met tegen half negen aan te kleden daar maakte de herrie boven dat ik gauw naar het dek vloog toen ik het snachts verlaten had was het donker mister en nat en overal zagen we witachtige heuvels om ons heen nu geleden we langs een effen om en legden 11 meilen per uur af vrolijk wapperde onze vlag onscheepsvolk was zo mooi mogelijk aangedirkt onze officieren weer in uniform de zon scheen als op een schitterende april dag in engeland als met lichte moestjes van sneeuw bedekt strakte zich het land aan weerzijden uit het volk stond aan de deur telegraven werkten vlaggen opgehezen werven kwamen voor de dag schepen kaien die van mensen krieelden geluid dat niet ver af kon zijn hurra's maar men jongens die dus tenen gelooiingen afliepen naar het havenhoofd en dat alles helder en vrolijker en frisser voor onze aan zo'n schouwspel sinds zo lang ongewone ogen dan woorden het zouden kunnen afschilderen wij kwamen aan een landingsplaats die als met aangapende tronies geplavijd scheen gingen er aan de kant liggen en werden naar het vieren en spannen van enige kabeltouwen vastgemaakt nauwelijks was de trap uitgestoken om ons de gemoet te komen of we vlogen er naartoe voordat ze nog op het schip lag en zie daar sprongen we weer op de vaste veilige grond ik veronderstel dat men dit Halifax ook zelfs dan als een Elysium zou aangezien hebben al was het een plaats geweest die zich door haar naaresombaarheid onderscheiden had maar ik nam een allerplezierigste indruk mee zowel van de stad als van haar inwoners een indruk die mij tot op deze stond is bijgebleven het was dan ook niet zonder leed wezen dat ik thuis kwam zonder een gelegenheid te hebben gevonden om er nog eens aan te gaan en nog eens de handen te schudden van hen wie er vriend ik die dag geworden was toevallig was het de opening van de wetgevende raad en algemene vergadering waarvan het ceremonieel zo van A tot Z gelijk op de plechtigheden die bij de opening een of nieuwe parlement zitting plaatsvinden en zo's tiptelijk werd in acht genomen natuurlijk op verkleinde schaal dat het precies was als of men Westminster door het verkeerde ent van een verre kijkere bekeek als vertegenwoordiger van haar majestijd sprak de gouverneur dat uit wat men de troon reden mag noemen en wat hij te zeggen had dat zij hij mannelijk en fix het militaire muziekkorps dat buiten het gebouw stond speelde het God Save the Queen met veel vuur voordat zijn excelentie daar nauwvernood gedaan had het volk riep Hurra die binnen waren vreven in hun handen die buiten waren schudden hun hoofden de regeringspartij zei dat er nooit hoe de redenvoering werd gehouden de oppositie verklaarde dat er nooit zo'n slechte redenvoering gehouden was de president en leden van het huis stopten op om veel te wouwelen en weinig uit te voeren kortom alles liep daar van stapel en belovde precies als het bij zulke gelegenheden bij ons thuis gebeurt de stad is gebouwd aan de kant van een heuvel waarvan het hoogste punt beheerst wordt door een sterk voort dat nog niet geheel en al af is verschillende straten die vrij breed zijn en er ook vrij goed uitzien lopen van die top af tot aan de waterkant en worden door dwarsstraten door sneelen die parallel met de rivier lopen de huizen zijn grotendeels uit hout opgetrokken de markt is overvloedig voorzien en de levensmiddelen zijn buiten gewoon verkoop daar het weer toen ongewoon zacht voor het seizoen was werd er niet geart maar er waren tal van die voertuigen in tuinen en plaatsen waarvan sommigen zo prachtig opgetuigd waren dat mensen zo als ze daar heilden en zelden had kunnen gebruiken in een melodrama in de Schalburg het was een dag uit hondenden de lucht fris en gezond het gehele gezicht dat de stad opleverde plezierig druk en bedrijvig we lagen daar 7 uur om de brieven af te geven en mee te nemen na dat eindelijk al onze bagage en al onze passagiers weer bij 1 waren een stuk of 3 uitgezochte geesten in kluis die de Oesters en Champagne wat al te familieaar aangesproken hadden en derhalve als lijken gevonden werden op hun rug in onbezochte straten na dat nu zeg ik alles en allen bij 1 waren werden de machines weer in beweging gebracht en stoomden we naar Bolstern daar we alweer onstuimig weer troffen en de fundibai was het die gehele nacht en de gehele volgende dag weer het oude doen tuimelen en rollen dat het een aard had de daarop volgende naamiddag dat is te zeggen op zaterdag de 22e januari kwam ons een Amerikaanse loodsboot opzij en spoeder daarna werd de stoompakket van Liverpool die 18 dagen onderweg was geweest na Bolstern getelegrafeerd met welke belangstelling ik mijn ogen inspande zodra de eerste stukken Amerikaanse grond als Molshopen uit de Groene Zee oprezen en ze volgden zo als een langzame hand en schier onmerkbaar al groter en groter worden de één doorlopende kustlijn vormden zie daar iets dat zich niet laat beschrijven een allerscherpste wind woei ons vlak in het gezicht aan wal hoor het dat het kraakte en vinnig was de kou niettemin de lucht was zo helder en klaar en daarbij zo droog dat de temperatuur niet alleen draagelijk maar zelfs lievelijk was hoe ik op dek bleef altijd maar in de ronde kijkende dat we aan de dok kwamen en hoe ik al had ik zoveel ogen als aardjes gehad die allen wagenwijd opengezet en ze allen gebruikt zou hebben om nieuwe voorwerpen op te nemen dat zijn al temaal van die komendeenspraatjes waarmee ik dit hoofdstuk niet noodloos wil verlengen ook wil ik er maar evenals in het voorbij gaan gewag van maken dat ik me namelijk op zijn vreemdelings derelijk vergiste toen ik veronderstelde dat een troep allerbedrijvigste personen die met levensgevaar tegen het bord opklauterden zodra wij de kijk naderden nieuwsbodend waren van die mannen die aan die neivere klasse van mensen bij ons thuis beantwoorden terwijl ze ondanks de lerenbriefentassen die sommigen hunnen om de hals droegen en ondanks de brede vellen in allerhanden uitgevers waren die de schepen in eigen persoon bezochten als een zekerheer met een wolle boefante om me mededeelden omdat zij ervan hielden hetzelfde ondervinden als er op die manier een beetje leven in de browberei kwam laat me eenvoudig bij deze gelegenheid nog dit vertellen dat één deze indringers met een prompte hoffelijkheid waarvoor ik hem bij deze mijn innerste dankbetuig voor uitliep om kamers in het logement te bestellen en dat toen ik hem volgde wat ik gauw deed ik merkte dat ik de lange passages doorrolde met een onvilkeurige nabootsing van de tret des heren in een nieuw zeemelodrama een dineen als het u blieft zei ik tot de kelder wanneer zei de kelder zo gauw mogelijk zei ik rechtuit na me een ogenblik te hebben bedacht zei ik op goed geluk, nee niet rechtuit riep de kelder op zo'n toon van verbazing dat ik ervan ontstelde ik keek hem vraagend aan en herhaalde nee, ik wou het liever in mijn eentje gebruiken op deze kamer ik hou er nog al van om alleen te dineren hierop dacht ik werkelijk dat de kelder buiten Westen zou geraken iets wat naar ik geloof stellig zou gebeurd zijn was hier geen ander tussen beide getreden die hem in het oor verluisterde dadelijk wel, dat spreekt vanzelf een ander mij medeleilend aankijkende rechtuit nu merkte ik dat rechtuit en dadelijk woorden van 1 en dezelfde betekenis waren ik veranderde dan ook mijn voorafgaande antwoord en 10 minuten later zat ik te dineren en het was een kapitaal diner ja, dat mag gezegd worden het logement een zeer voortreffelijk logement tussen twee aakjes heet de treement house het heeft meer gallerijen kolonades piazza's en passages dan ik mij herinneren kan en de lezer zou geloven en is een beetje kleiner dan Bedford Square einde van deel 3 deel 4 van schetsen uit Amerika door Charles Dickens deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders hoofdstuk 3A Boston deel 1 in al de openbare inrichtingen van Amerika eerst de uiterste hoffelijkheid de meeste onze departementen zijn in dit opzicht voor een werkelijke verbetering vatbaar maar het tolkantoor vooral zou wel doen als het voorbeeld nam aan de verenigde staten en zich wat minder hatelijk maakte Jegens de Vreendelingen de slaafse hoofdsucht de Franse ambtenaren is voorachtelijk genoeg maar onder de onze eerst een Norse vlegelachtige onbeleefdheid even stuutend voor al de personen die in hun handen vallen als onterend voor de natie die er zulke ongelikte beren op na hout om de Vreendelingen aan haar poorten af te groeien toen ik in Amerika aankwam maakte dit contrast onwillekeurig de sterkste indruk op me en trof het me zo beleefd zo vriendelijk zo innemend als de verschillende ambtenaren van het tolkantoor zich van hun plicht kweten aangezien we tentgevolgen van één of ander op onthoud aan de landingsplaats niet voor de donker te Boston aan land gingen ontving ik mijn eerste indrukken van de stad toen ik de eerste morgen na onze aankomst die op een zondag viel naar het tolkantoor keurde ik durf niet zeggen hoeveel schriftelijke van banken en stoelen ik wel ontving om de godsdienst oefening bij te wonen voordat we nog maar half ons eerste diner in Amerika ophannen maar als het mij vergunt mocht zijn dien aan gaande eenmatige gissing te maken zonder het nu daarom op een haar uit te rekenen dan zou ik zeggen dat er ons ten minste zoveel zitplaatsen werden aangeboden dat een stuk of 40 volwassen huisgezinnen het er voorlopig mee konden stellen het aantal geloos beleidemissen en religiën die het genoegen van ons bij zijn verzochten was naar evenredigheid vrij groot daar we wegens gebrek aan behoorlijke kleren die dag niet naar de kerk konden gaan waren we wel genootzaakt voor al die vriendelijke aanbiedingen zonder onderscheid te bedanken en moest ik tegen wil en dank het genoegen derven om Dr. Channing te horen die toevallig die morgen weer voor het eerst na een zeer lange tussentijd zou preken ik vermeld de naam van deze gedistingeerde en hoogstbeschafde man met wie je kort daarna het plezier had personen kennis te maken opdat ik de zelf voldoening mogen smaken mijn nedere geschatting van bewondering en eerbied op te brengen voor zijn uitstekende talenten en voor treffelig karakter en voor de koenen mens liefendheid waarmee hij zich steeds heeft aangekant tegen die afzichtelijke vlek die grote schande der mensheid de slavernij maar om weer naar Boston terug te keren toen ik nu op die zondagmorgen de straten opkuyerde was de lucht zo helder de huizen zo glunder en zo vrolijk waren de uithangborden met zulke levende gekleuren geverft waren de vergulde letters zo schitterend waren de bakstenen zo rood waren de gehouden stenen zo wit waren de blinden en balustraden zo mooi groen de knoppen en plaatjes aan de straatduren zo allerglinsterend en was alles schijnbaar zo licht en luchtig kort om zo onstoffelijk dat het overal waar men in de stad passeerde er precies als een toneel uit een ballet uitzag zelden gebeurt het in de winkelstraaten dat een winkelier als ik het mag wagen om iemand een winkelier te noemen waar ieder een koopman is boven zijn magazijn woont zodat er dikwijls verschijnde zaken in één en hetzelfde huis gedreven worden en de gehele voorgevel met borden en opschriften bedekt is toen ik daar langskuierde hield ik deze goed in het oog daar ik erstellig op rekende dat ik ze nog eens in iets zou zien veranderen en nooit sloeg ik plotseling een hoek om zonder dat ik naar de clown en pantalon heb gekregen die zich o, ik twijfelde ervels trek niet aan in één of andere portaal of achter de één of andere pilaar verscholen hadden en heel dicht bij de hand waren wat Harle Kijn en Columbien betreft ontdekte ik onmiddelijk dat ze een erg klein klokkenmakerswinkeltje van één verdieping naast het logement woonden in een ballet zien ze immers altijd naar logisch om een winkeltje waar behalve dat de gehele voorgevel vol van allerlei zinnenbeelden en zinspreuken zat een grote zonnewijzer waar men wel doorheen kon springen natuurlijk zo mogelijk zien de voorsteden er nog luchtiger nog onstoffelijker uit dan de stad zelf de witte houten huizen zo wit dat men er onwille keurig van knip oogt als men ligt met hun groene zonnenschermen zijn zo naar alle kanten verspreid zonder dat ze de geringste wortel in de grond hebben en de kleine kerken en kapellen zijn zo nuvrug netjes en glunder en zo zwaar vernisst ik bijna geloofde dat alles zo als het daar helde en zelde al speelgoed van een kind uit elkaar genomen en in een doosje kom gestopt worden het is een mooie stad en het kan niet missen zo komt het mij althans voor of zo moet op alle vreemdelingen een gunstige indruk maken de woonhuizen zijn meer een deels groot en zeerlijk de winkels buiten gewoon goed en de openbare gebouwen vrij het statehuis het gebouw waar de staten bijeen komen is gebouwd op de top van een heuvel die bijna van de waterkant af eerst trapsgewijzen en daarna zeer stijl boven de grond uitstikt van verre vindt men een groenveld de komend genaamd de lichaam is mooi op afgezien leverd de gehele stad met haar omstreken een bekoorlijk panorama op behalve tal van gemakkelijke kamers bevat het gebouw twee vrije zalen in één waarvan het huis der vertegenwoordigers van de staat in de andere de senaat zijn zittinghout de zaken die ik hier zag behandelen worden met onberispelijke ernst behandeld en met het grootste decorum en waren zeker wel berekend om aandacht en ontzag in te boezemen er valt niet aan te twijfelen of de verstandelijke ontwikkeling en meerderheid van bolsten is te danken aan de krachtdadige invloed de hoge school van Cambridge die maar een meil of vier van de stad aflicht de hoog leeraren die universiteit zijn geleerde en veelzijdig begaafde heren ja, zijn zonder dat ik een enkele uitzondering zou weten op te noemen van die mannen welke iedere maatschappij in de beschafde wereld tot sierraat en tot eer zouden vertrekken verschijndende deftige burgers die in bolsten en in de omstreekend wonen en ik geloof dat ik hier zonder vrees voor vergissing gerust mag bijvoegen de meesten van hen die daar aan de een of andere fatsoenlijke betrekking verbonden zijn hebben op dezezelfde school hun opvoeding genoten welke de gebreken van amerikaanse hoge scholen ook mogen zijn ze verspreiden geen vooroordelen vokken geen donperianen of fimelaars laten er zich niet mee in om de begraven as van oude bijgelovigheden op te delven steken nooit een staak tussen het volk en zijn vooruitgang sluiten niemand om zijn godsdienste gemeningen uit en tonen vooral uit hun gehele cursus van studie en onderwijs dat zij een wereld erkennen en een wijde wijde wereld ook die buiten de muren de collegezalen ligt het was me een bron van onuitspreekelijk genoegen de bijna onmerkbare maar niet te min zekere uitwerking na te gaan die deze inrichting op de smalle gemeente van Boston uit oefende en telkens en telkens weer te bespeuren hoe die inrichting de smaak en de begeerten veredeld had hoe door haar de innigste vriendschap ontstaan was wat al ijdelheid de oordeel zij uit de weg geruimd had het gouden kalf dat men in Boston aanbidt is een dwerg vergelaken bij de reuzachtige kalverenbeelden die opgericht zijn in andere delen van dat grote handelskantoor dat daar aan Ginzenzij van de Atlantische Oceaan ligt en de almachtige dollar verzingt tot iets dat vergelijkend wijs onbeduidend mag heten onder een geheel pantheon van betere goden ik geloof dan ook in alle oprechtheid des harten dat de openbare inrichting van liefdadigheid in deze hoofdplaats van Massachusetts der vermaaktheid zo nabijkomen als wijsheid welwillendheid en menselijkheid in haar hoogste graad van ontwikkeling zulke instellingen zou kunnen maken nooit in mijn leven trof me de aanschouwing van geluk onder omstandigheden van ontbeering en ellende in die mate als toen ik deze instellingen bezocht het eigenaardige en aantrekkelijke van al dergelijke inrichtingen in Amerika is dat de staat ze of geheel een al onderhoud of bijspringt en dat zij bij al diem ze nog het een nog het ander nodig hebben in alle gevallen een lijntrekken met de staat en zo in de volle nadruk dessenwoorts volksinstellingen mogen het met het oog ginssel en zijn trekking om het karakter de arbeidende klasse te verheffen of neer te drukken ben ik overtuigd dat een openbare instelling van liefdadigheid oneindig beter is dan een bijzonder gesticht met welke rijke fondsen dit laatste gegeftigd mogen zijn in ons eigen land waar het eerst in de laatste tijd in de smaak der besturen is gevallen om meer dan gewoonlijk achter slaan op de grote massa der bevolking of haar bestaan als voor verbetering valtbare schepsels te erkennen zijn particuliere instellingen van liefdadigheid ontstaan die zonder voorbeeld in de geschiedenis der aarde onder de ellendigen en bedroefden onze maatschappij onberekenbaar veelgoeds hebben gesticht maar aangezien het burgerlijk bestuur er part nog deel aan heeft zo ontvangt het ook niet het geringste deel de dankbaarheid die zulke inrichtingen noodzakelijker wijzen moeten inboezemen en aangezien het al bitter weinig bescherming of hulp verleemd buiten het geen van dien aard in het werkhuis gevangenis wordt aangetroffen zo is het alles behalve onnatuurlijk dat het in het burgerlijk bestuur eer een streng meester ziet die klaar staat om te kastijden en te straffen dan een vriendelijk beschermer die goede tieren is en waakzaam de grondstelling dat uit het kwaad het goede geboren wordt wordt tensterkste bevestigd door deze inrichtingen thuis gelijk de verslagen van het prerogatieve office in dokters commens college van civiliens of rechtsgeleerden in londen in overvloed uit kunnen wijzen de een of andere schatrijke oude heer of dame die dik in behoefte gebloed verwanten zit maakt volgens een matige berekening iedere week een nieuw testament de oude heer of dame die nooit zelfs niet in de beste tijd des levens bijzonder uitblonk op het punt van goedigheid en scheutigheid is nu van top tot teen vol kwalen en pijnen vol inbeeldingen en grillen vol zwaar moedigheid wantrouwen achterdocht en landerigheid oude testamenten te vernietigen en nieuwe te verzinnen is eindelijk en ten laatste de enige bezigheid van zo'n erf later of erf laatster en bloed verwanten en vrienden waarvan sommigen klaarblijkelijk grootgebracht geworden om een groot deel derna laatenschap te erven en met het oog daarop van de wieg af opzettelijk verleerd hebben om zich op de een of andere nuttige zaak toe te leggen deze nu zijn zo dikwels en zo onverwachts en zo kort maar bondig van de lijst geschrapt en er weer opgezet en er weer van geschrapt dat de gehele familie tot de verste achterneef toe bij voortduring in een koortsachtige toestand wordt gehouden eindelijk wordt het duidelijk dat de oude dame of heer niet lang meer zal leven en hoe duidelijker dit wordt des te duidelijker bespeurt de oude dame of heer dat iedereen tegen hun arme oude stervende bloedverwand samenspant weshalve de oude dame of heer een andere laatste wil maakt ditmaal stellar de laatste die in een Chinese porcelijne trackpot wegmoffelt en de volgende dag sterft dan komt het uit dat de gehele nalatenschap verdeeld is onder een half dozijn liefdaardige inrichtingen en dat de overledenen en opgestapte ervlaater of ervlaatster de lauter uit spijtigheid heel wat goed in de hand gewerkt heeft en dat ten koste van één onmetelijk bedrag van lage hardstocht en ellende het blinden instituut de Boston ofzo als de officiële titel luid het Perkins Institution en Massachusetts Asylum voor de blind wordt bestuurd door een college van commissarissen die daarom trend jaarlijks een verslag uitbrengen aan de corporatie de behoeftige blinden van die staat worden kosteloos opgenomen de blinden uit en naar buren gestaat Connecticut of uit de staten Maine Vermond of New Hampshire worden alleen toegelaten onderborgestelling van de staat waar zij respectiefelijk toe behoren of bij gebrek daarvan dienen hun vrienden zekerheid te geven besticht voor de betaling van ongeveer 20 pond voor de verpleging en het onderwijs van het eerste jaar en 10 pond voor het tweede jaar na het eerste jaar zegende commissarissen zal er met iedere pupeel een rekening courant geopend worden hij zal gedeputeerd worden voor de kosten zijn verpleging die een bedrag van 2 dollars per week niet zullen te boven gaan ongeveer 5 gulden en gekrediteerd zal hij worden voor het bedrag dat de staat of zijn vrienden voor hem betaald hebben ook voor het geen hij meer verdient dan zijn kostgeld bedraagt zodat al wat hij meer verdient dan 1 dollar per week voor hem zelf zal zijn met het derde jaar zal het bekend zijn of zijn verdiensten meer bedragen dan het kostgeld voor zijn verpleging zo ja dan zal het aan hem staan om te blijven en zijn loon te ontvangen al dan niet zij die niet in staat blijken te zijn om de kosten van hun onderhoud te bedruipen mogen niet langer blijven daar het niet wenselijk is de inrichting in een soort van Almouseniershuis te veranderen of andere dan werkbijen in de korf te houden zij die wegens lichaams gebreken of zwakte der zilsvermogens niet werken kunnen kunnen dan ook geen leden zijn van een nijverig vereniging en kunnen beter verzorgd worden in gestichten die voor zwakken en zieken opgericht zijn op een zeer mooie wintermorgen ging ik deze plaats opzoeken ik had een Italiaanse hemel boven mij en de lucht was aan alle kanten zo helder en klaar dat zelfs mijn ogen die niet van de beste zijn de kleinste lijnen van afgelegen gebouwen heel goed onderscheidend konden gelijk de meeste andere openbare inrichtingen in Amerika van dezelfde soort staat ook het blinde instituut een mijl of 2 buitende stad op een even lievelijke als gezonde plek en is een luchtig ruim en mooi gebouw het is gebouwd op een hoogte die de haven beheerst toen ik een ogenblik aan de deurs teelbleef staan en merkte hoe fris en vrij het gehele toneel was wat glinsterende bellen er op de golven tintelden en ieder ogenblik naar de oppervlakte opborden als of de wereld daar beneden evenals die daar boven schitterde van het zondelicht en de volheid van haar glans uitstorten toen ik van het ene zeil naar het andere kijkende ten laatste een schip op zee gewaar werd een klein wit glinsterens tipje het enige wolkje aan het stillen diepe en ver zich uitstrekking de azuur en meondraaiend een blinde jongenzag die zijn gezicht naar die kant keerde als of hij enige voel in zich had van die heerlijke ruimte toen gevoelde ik een soort van smart dat de plaats zo bijzonder licht moest zijn en rezer een vreemde wens bij me op dat ze omzijnend willen donkerder mocht wezen natuurlijk was dat maar een kortstondige opwelling en lauter verbeelding maar niet te min gevoelde ik een diep zo diep de kinderen waren aan hun dagelijkse bezigheden in verschillende kamers behalve een stuk of wat die al vrij af hadden en nu speelden hier draagt men niet enelijk kleding zo als in vele inrichtingen en om twee redenen was ik daar zeer blij om ten eerste omdat ik zeker ben dat niets dan onzinnige sleur en gedachte loosheid ons verzoenen kan met de liefrijm en kentekenen waar we thuis zo dol veel van houden ten tweede omdat de bezoeker bij ons tenten is van deze dingen ieder kind in zijn of haar eigen karakter met zijn of haar ongeschonden individualiteit kan zien zonder dat dit karakter gaat in een sombere lelijke eentonige herhaling van hetzelfde niets betekende kledingstuk iets dat werkelijk een zaak van hooggewicht is de wijsheid om wat hun voorkomen betreft zelfs onder de blinden een beetje onschuldige hierheid aan te moedigen of de grillige ongereimtheid om gelijk wij Engelsen doen liefdadigheid en een lerenbroek als onafschijlijke metgezellen te beschouwen zie daar iets dat geen commentaar van nodig heeft in iedere hoek van het gebouw eerste orde zinderlijkheid en gemak de verschillende klassen die om hun meesters heen stonden beantwoorden de hun gedaane vragen vlug en met nadenken terwijl de aardige wijze waarop ieder zijn best deed om het van zijn buurman te winnen mij recht veel plezier deed zij die aan het spelen waren waren opgeruimt en maakten evenveel leven als andere kinderen er scheen veel meer wezenblukken en innige vriendschap onder hen te bestaan dan men gewoonlijk onder andere jonge mensen aantreft die geen gebrek kennen maar die ik en was daarop voorbereid dat behoort ook al tot het grote raadsbesluit van zemelsgenade gezorg voor de ongelukkigen deze wereld in een opzettelijk daarvoor ingericht gedeelte van het gebouw zijn werkplaatsen voor blinden weer opvoeding afgelopen is en die een ambacht geleerd hebben maar hetweegens hun organisch gebrek in een gewone winkel niet voort kunnen zetten hier waren verschillende personen aan de gang ze maakten borstels maatrassen enzovoorts en de vrolijke stemming bedrijvigheid en orde die in elk ander gedeelte van het gebouw vielen op te merken ze heersten ook in dit departement zodra er een bengel luiden begraven al de kwekelingen zich zonder enige gids of leidsman naar een ruime muziekzaal waar ze in hun voordatdoel opgericht orkest plaatsnamen en met kennelijk genoegen naar een fantasie op het orgel luisterden die door één daar hunnengespeeld werd toen dat stuk uitwas werd de uitvoerder een jongen van een jaar of 20 door een meisje vervangen en door haar geaccompanieerd zongen zij allen een gezang en daarna een soort van koor men werd er naar van hen te zien en te horen al waren zij in hun toestand ontegenzeggelijk gelukkig en ik zag dan een zeker blind meisje ten gevolge enerziekte voor het oogomelijk van het gebruik van haar ledemate beroofd vlak naast mij zat met haar gezicht naar hem toegekeerd en in steel te schrijden terwijl zij luisterde het is vreemd de gelaadstrekken der blinden waar te nemen en dan te zien hoe onbewimpeld hun gedachten zich daarop af tekenen een waarneming naar aanleiding waarvan een man met ogen wel blozen mag over het masker dat hij draagt daar gelaten een zwing van verlegenheid waar hun voorkomen nooit vrij van is en die ogen dit gerust veronderstellen ook uit onze eigen gezichten spreekt als we proberen om onze weg in de donker te gaan voelen dat nu daar gelaten wordt elk denkbeeld zoals het bij hem opreist met de snelheid des licht en de waarheid de natuur uitgedrukt als het gezelschap op een partij of receptie ten hoven maar voor enige tijd even onbewust was van de ogen die op hem gevestigd zijn als blinden mannen en vrouwen wat al geheimen zouden er uitkomen en wat een bewerker van huigenlarij zou dit gezicht waarvan wij het gemis zozeer betreuren schijnen te wezen die gedachte schoot me te binnen toen ik in een andere kamer voor een blind doofstelmeisje zat van de rug en wat daarmee zo nauw in verband staat van het zintuig van de smaak een mooi jongschepseltje van Terenbouw waarin elk menselijk vermogen en hoop en kracht der goedheid en der liefde gehuistvest was doch met slechts één zintuig één uitwendig zintuig toegeroest het zintuig van het gevoel daar zag ik zijn vormen als het ware gebouwd in een marmerousel waar geen enkele lichtstraal en niet het geringste geluid in door kon dringen met haar magere witte hand door een spleet in de muur heen gestoken de een of andere mens lievende mens om hulp wenkende dat die een onsterfelijke ziel mocht wakker maken lang voordat ik naar haar keek was die hulp gekomen haar gezicht verstand en genoegen door haar eigen hand gevlochten was haar haar opgebonden rondom een hoofd waarvan de verstandelijke kracht en ontwikkeling op zo schone wijze door de gelaadstrekken en de brede openwenkbrouwen werd uitgedrukt door haarzelf oorde gebracht was haar kleding een model van netheid en eenvoud haar breiwerk lag naast haar haar schrijfboek op de lessenaar waar ze opleunden uit de treurige bouwval van haar ramsalig bestaan was van lieverleden dit lieve tederen argeloze dankbare wezen verrezen einde van deel 4 deel 5 van schetsen uit Amerika door Charles Dickens deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders hoofdstuk 3B Boston deel 2 evenals andere bewoners van dat huis droeg zij een groen lint om haar oogledend gebonden een pop die zij aangekleed had lag naast haar op de vloer ik nam die pop op en zag dat ze een groen lint zo als zij zelf droeg gemaakt en dat voor de nageboodste de pop gebonden had in een kleine afgesloten ruimte die door schoollessenaars en banken gemaakt was zat zij haar dagboek te schrijven maar zij maakte dit werk gauw af en trat in een levendige gebarenwisseling met een onderwijzeres die naast haar zat deze was een lieveling van het arme kind ik ben er zeker van dat als zij het gezicht van haar schone onderwijzeres had kunnen zien zij haar niet minder lief zou hebben ik heb enige losse fragmenten van haar geschiedenis uit een verslag getrokken dat geschreven was door diezelfde man die haar gemaakt heeft tot wat zij is het is een zeer mooi en treffend verhaal en ik wens te dat ik het geheel en al mee kon delen haar naam is Laura Bridgeman ze was de 21e december 1829 Tehanover New Hampshire geboren volgens de beschrijving moet ze een alle levendigst en lief kind geweest zijn met heldere blauwe ogen tot aan de leeftijd van anderhalf jaar was zij echter zo tenger en zwak dat haar ouders maar een flauwe hoop hadden haar te behouden ze leed aan geweldige toevallen die boven haar krachten schenen te gaan en zoals men zegt hing haar leven aan een zijde draadje maar toen ze anderhalf jaar oud was scheen zij er boven op te komen de gevaarlijke verschijnselen verminderden en toen ze 20 maanden oud was was ze volmaakt wel snel ontwikkelden zich toen die tot dus verre in hun groei tegen gehouden waren en als we het bericht ene moeder die dol veel van haar kind hield mogen geloven dan legde zij gedurende de vier maanden gezondheid die zij genoot een hoge mate van bevatelijkheid aan de dag maar tot zeling werd ze weer ziek vijf weken lang woede haar ziekte aller geweldigst haar ogen en oren werden ontstoken en veretterden geheel en al maar of schoon zij en gezicht en gehoor voor altijd kwijt was was het leiden van het arme kind daarom nog niet gedaan zeven weken lang woede de koorts vijf maanden lang moest het de bed blijven in een donker gemaakt de kamer een jaar verliep er voordat ze zonder steun kon lopen en twee jaar voordat ze de gehele dag op kon zitten nu kwam en tot de treurige ontdekking dat haar reuk oorgaan bijna geheel en al vernietigd en bij gevolg haar smaak erg verstand was niet voor haar vierde jaar scheen de lichamelijke gezondheid van het arme kind hersteld te zijn en eerst toen was ze in staat om iets van het leven en de wereld te leren kennen in wat voor toestand bevond zij zich om haar heen de duisternis en de stilte van het graf geen moederlijke glimlach lokte een glimlach op haar gezicht geen vaderlijke stem leerde haar om zijn klanken na te boodsen haar broers en zusters waren niet anders dan voorwerpen die zij kon aanraken nu ja maar die overigens alleen in zover van de meubelstukken thuis verschilden dat zij warm waren en zich konden bewegen en zelfs in dit tweeerlei opzicht waren ze voor haar niet van de hond en de katten onbescheiden maar de onstervelijke geest die haar ingeplant was kon niet sterven nog bedorven of vermingd worden en of schoon de meeste zij naar toegangen van gemeenschap met de wereld waren afgesneden begon hij zich door de anderen te openbaren zodra zij kon lopen begon ze de kamer te onderzoeken daarna het huis zij werd gemeenzaam met de vorm de omvang het gewicht en de warmtegraad van ieder voorwerp waar ze haar handen maar oplegend kom zij volgde haar moeder en voelde haar handen en armen en haar neiging om na te boodsen spoorde haar aan om alles zelf nog eens over te doen ze leerde zelfs een beetje naaien en breien ik zal de lezer evenwel niet opzettelijk behoeven te doen opmerken dat de gelegenheden om gemeenschap met haar te oefenen zeer zeer beperkt waren en dat het niet lang duurde of de zedelijke gevolgen van haar ramsalige toestand kwamen voor de dag zij die langs de zedelijke weg niet voor licht kunnen worden kunnen alleen door geweld worden geleid een omstandigheid die gepaard grote omberingen haar spoedig in een toestand zou gebracht hebben nog erger dan die van beesten waren het niet dat er bijtijds onverwachte hulp op kwam dagen toen er tijd was ik zo gelukkig van het kind te horen en vertrok onmiddellijk naar Hannover om het op te zoeken ik vond haar met een wel gevormd uiterlijk een sterk getekend nerveus sanguinisch temperament een breed en schoon gevormd hoofd en het gehele systeem in gezonde actie het kostte mij niet veel moeite de ouders over te halen om hun toestemming te geven dat het kind de borsten zou komen en 4 oktober 1837 brachten zij het naar het instituut gedurende enige tijd was zij alles behalve op haar gemak en nadat men een paar weken gewacht had in welke tussentijd zij met haar nieuw verblijf bekend werd gemaakt en ook met de overige bewoners iets wat gemeenzaam was geworden probeerde men haar op de hoogte te brengen van willekeurige tekens waarmee zij van gedachte kon wisselen met anderen van 2 en 1 of men kon in dit geval een tekentaal bouwen op de grondslag een natuurlijk taal die zij zelf al begonnen had of men kon haar de algemeen in gebruik zijn de willekeurige taal leren met andere woorden men kon haar of een tekend geven voor ieder afzonderlijk voorwerp of kennis van letters met behulp waarvan zij haar denkbeeld van het bestaan en de wijze van bestaan onverschillig van welk voorwerp uit zou kunnen drukken de eerste methode zou gemakkelijk geweest zijn maar zeer weinig aan het doel beantwoord hebben de tweede scheen zeer moeilijk maar eenmaal voltooid alles in stoeltreffend ik besloot der helven hier de laatste weg in te slaan de eerste proeven werden genomen met voorwerpen van algemeen gebruik zoals messen vorken lepels, sleutels enzovoort waar men een soort van etiket opvast plakten met de naam in zogenaamd opgelegd schrift erop dit schrift bevoelden ze al tent en ze merkte natuurlijk al heel spoedig dat de krommelijnen of tekenen van het woord lepel evenveel van die van het woord sleutel verschilden als de lepel in vormverschilde van de sleutel toen werden haar kleine losse etiketten met dezelfde woorden er opgedrukt in handige geven en merkte ze al heel gauw dat ze gelijk waren aan die welke men op de voorwerpen geplakt had dat zij deze gelijkheid ontdekten toonden ze hierdoor dat ze de etiketten sleutel op de sleutel lechten en de etiketten lepel op de lepel hier werd zij aangemoedigd door het natuurlijk teken van goedkeuring door haar namelijk op het hoofd te dikken hetzelfde werd toen gedaan met al de voorwerpen die zij hanteren en zeer gemakkelijk leerden zij er de etiketten opleggen die erbij hoorden het lag evenwel voor de hand dat de verstandelijke oefening niet verder rijkte dan tot nabootsen en onthouden zo herinderde zij zich dat de etikettenboek op een boek gelegd was en herhaalde de handeling eerst uit nabootsing daarna uit het geheugen met geen andere drang reden dan dat ze graag een pluimpje kreeg maar kennelijk zonder zichzelf enige mate bewust te zijn van het verband tussen de dingen na een boos werden haar in plaats van etiketten de afzonderlijke letters gegeven op losse reepjes papier men legde ze naast elkaar dat ze het woord boek, sleutel en zovoort spellen kom dan werden de letters door elkaar geschut en gaf men haar een teken dat zij zezelf zo moest rang schikken dat ze de woorden boek sleutel en zovoort uitdrukten wat zij dan ook deed tot nog toe was alles werktuigelijk gegaan en de uitslag zo wat even groot als dat men een vlugge hond een massa kunstjes beerd het arme kind had er een stomme verbazing bij gezeten en al wat haar onderwijzer deed geduldig nagebootst maar nu begon een vlikkering van het licht der waarheid in haar ziel door te dringen nu begon met andere woorden haar verstand te werken zij bemerkte dat hier een weg was langs welke zij zich een teken kon maken van elk voorwerp dat in haar eigen ziel was en dit aan een andere ziel kon tonen en zie op eens werd haar gezicht door een menselijke uitdrukking verlicht niet langer was het een hond bij het was een onstervelijke geest die zich met vuurig verlangen vastklemde aan een nieuwe schakel van vereniging met andere geesten er kon bijna het ogenblik waarnemen waarop deze waarheid voor haar ziel aanbrak en haar licht over haar voorkomen verspreiden ik zag dat wij nu de grootste zwaregheid te boven waren en haar voortaan slechts geduld en volharding vereist werd om volkomen te slagen de tot hier toe verkregen uitkomst is gauw verteld en kan gemakkelijk worden nagegaan maar niet al zo de gang van zaken zelf want verschillende weken verliepen er dat men schijnbaar te vergeefs gearbijd had voor en al eer men het gewenste doel bereikte toen we zo even van een teken gewaagden dat gemaakt werd wilden we daarmee dit zeggen dat de handeling door haar onderwijzer verricht werd terwijl zij zijn handen bevoelden en vervolgens de beweging nadeed de volgende stap bestond hierin dat men zich een stelmetales tifte verschafde met de verschillende letters van het alfabet ook een bord met vierkante gaatjes waar zij de stiften in kon zetten zodat zij alleen de einden daarvan met de letters boven de oppervlakte voelen kon wanneer men haar nu een of ander voorwerp ter hand stelde bijvoorbeeld een potloot of een horloge dan moest zij de letters uitzoeken die er het woord van uitmaakten welke letters zij dan op haar bord rang schikten en met blijkbaar genoegen las etelijke weken had zij al op deze wijze les gekregen totdat ze al vrij wat woorden beet had en toen ging men tot de gewichtige stap over om haar te leren hoe zij de verschillende letters met haar vingers kon maken in plaats van de omslachtigen toestel van het bord en de drukletters zij leerde dit spoedig en gemakkelijk want haar verstand begon reeds haar onderwijzer in de hand te werken dit was het tijdstip omstreeks 3 maanden nadat ze begonnen was dat het eerste verslag van haar geval in werd geleverd waarin geconstateerd wordt dat zij nu het handalphabet geleerd heeft gelijk dit ingebruik is bij doofstommen en het even plezierig als verwonderlijk is om te zien hoe Gal nauwkeurig en vleitig zij met haar werk voordert haar onderwijzer geeft haar een nieuw voorwerp bijvoorbeeld een potlood dat haar dit eerst onderzoeken en zich een denkbeeld vormen van het gebruik dat daarvan gemaakt wordt leert haar dan hoe het gespeld moet worden door haar met haar eigen vingers de letters voor te doen het kind grijpt haar hand en voelt haar vingers hoe als de verschillende letters gevormd zijn ze draait haar hoofd een beetje naar een kant gelijk iemand pleegt te doen die attent luistert haar lippen staan van elkaar ze schijnt nauwelijks adem te halen en tekent haar gezicht eerst verlegenheid trapsgewijzen neemt dit een lachende trek aan zodra zij maar alles begrijpt dan houdt zij haar dunne vingers op en spelt het woord volgens het handalphabet daarna neemt ze haar stiften en rang schikt haar letters en om nu aan te tonen dat zij zich niet vergist neemt ze al de druk letters die het woord samenstellen en zet ze op of brengt ze in aanraking met het potlood of wat het voorwerp ook mogen zijn het volgende jaar werd geheel en al besteed met het voldoen van haar vuurige begeerte om de name te kennen van ieder voorwerp dat zij maar met mogelijkheid hanterend kon terwijl men Tevens niet verzuimde haar in het gebruik van het handalphabet te oefenen en op alle mogelijke wijzen haar kennis van het natuurlijk verbanderd dingen uit te breiden ook werd er bijzonder veel zorg aan haar gezondheid gewijd aan het eind des jaar werd er een verslag van het geval opgemaakt waarvan het volgende een uittreksel is met een zekerheid die de mogelijkheid van twijfel uitsluit heeft men waar genomen dat zij geen licht kan zien geen geluid hoe zwak dan ook kan horen en dat ze nooit haar reuk organ gebruikt gesteld dat zij er een heeft bij gevolg woont haar ziel in duisternis en stillheid even diep als die waarin een gesloten graf voornachtelijk uur verkeerd van schone gezichten en zoete tonen en lievelijke geuren heeft zij geen begrip dit neemt niet weg dat ze even gelukkig en dartels schijnt als een vogel of een land en het gebruik haar zielsvermogen of de verkrijging van een nieuw denkbeeld verschaft haar een levendig vermaak dat dadelijk uit haar sprekende gelaadstrekken valt op te maken nooit schijnt ze misnocht te wezen maar ze heeft al de onbezorgdheid en vrolijkheid de kinderlijke jaren ze houdt dol veel van gekheid en speelt ze met de overige kinderen dan klinkt haar schillenlag boven allen uit is ze alleen dan schijnt ze zeer gelukkig als ze maar haar brei of naaiewerk bij de hand heeft en zal zich daarmee urenlang bezighouden heeft ze geen bepaalde bezigheid dan vermaakt ze zich klaarblijkelijk door denkbeeldige samenspraken of voorbijgaande indrukken voor de geest terug te roepen zij rekent met haar vingers of speelt namen van dingen die zij onlangs geleerd heeft natuurlijk in het handalphabet der Doofstommen bij deze schapsoefening met haar zelfen schijnt ze te riddeneren te overwegen en te redekavelen speelt ze met de vingers haar rechterhand een woord verkeerd opstaande voet krijgt die hand met de linkeren tik precies als haar onderwijzer doet wanneer die zijn afkeuring heeft ze daarin tegen het woord goed gespeeld dan tikt ze zich op het hoofd en ziet ze erver genoeg uit soms speelt ze een woord opzettelijk verkeerd met de linkerhand ziet er een oog omlijk goudig uit en lacht en slaat dan ouder gewoonte de rechter met de linkerhand om ze te verbeteren in de loop des jaar's is zij zeer vlug geworden in het gebruik van het handalphabet en zo goud en vlug speelt ze de haar bekende woorden en spreuken dat alleen zij die aan deze taal gewoon zijn de snelle bewegingen haar en vingers kunnen volgen maar mag de snelheid waarmee zij haar gedachten als het ware op de lucht schrijft verwonderlijk heten nog verwonderlijker is de gemakkelijkheid en al keurigheid waarmee zij de woorden leest die op dezelfde wijze door een ander zijn geschreven door namelijk hun handen in de haren vast te houden en iedere beweging hun vingers te volgen zoals de ene letter na de andere hun bedoeling aan haar geest vertolkt op die manier spreekt ze met haar blinde speelkameraden en niets kan de kracht de rezil om de stof aan zich diensbaar te maken krachtdadiger openbare dan een ontmoeting tussen zulke wezens want woorden er reeds groot talent en vlugheid in twee pantomimisten vereist om hun gedachten en gevoelens door de bewegingen des lichaams en de uitdrukking van het gezicht af te schilderen hoeveel groter is niet de moeilijkheid als beiden om zo te zeggen in duisternis gehuld zijn en de één geen geluid kan horen als Laura met de handen voor zich uit een gang doorgaat dan kent ze ogenblikkelijk ieder die ze tegenkomt en gaat hen met een teken dat zij ze herkent voorbij maar is het een meisje van haar eigen leeftijd en in het bijzonder iemand waar ze veel van houdt dan legt ze die herkenning in deze voegen aan de dag ten eerste speelt er dadelijk een lieve glimlach om haar mond dan drukt ze haar vriendinnetje in haar armen of grijpt haar handen en gauw gaan haar tengere vingers aan het telegraferen en worden door dat snelwerkende middel de gedachten en gevoelens van de buitenposten der ene ziel naar die der andere overgebracht het zijn vragen en antwoorden wisselingen van vreugd of smart het is een kussen en afscheid nemen precies zoals dit tussen kleine kinderen die het gebruik hun er vijf zintuigen hebben plaatsvindt in de loop van dit jaar ze was toen zes maanden buitens huis geweest kwam haar moeder haar een bezoek brengen de wijze waarop de ontmoeting tussen moeder en kind in het werk ging leverde inderdaad een belangwekkend toneel op een tijdlang stond de moeder met ogen waar uit een stroom van tranen vloeide haar ongelukkig kind aan te kijken dat ten ene malen onbewust van haar tegenwoordigheid in de kamer speelden daar liep Laura tegen haar aan en begon opeens haar handen te bevoelen en haar kleding te onderzoeken kortom men kon het haar aanzien dat zij haar best deed om uit te vinden of ze haar ook kende maar dit gelukte haar niet maar nu keerden zij zich als van een vreemde van haar af en de arme vrouw kon de bitterer smart niet onderdrukken die zij gevoelden bij de ontdekking dat haar lieveling haar niet kende toen gaf zij Laura een snoerkralen als zij thuisplag te dragen opeens herkende het kind dat met grote blijdschap sloeg zij het om haar hals en zocht mij driftig op om mij te zeggen dat zij wel begreep dat het van huis kwam nu wou de moeder haar liefkozen maar de arme Laura wou daar niets van weten zij duwde haar moeder weg en gaf niet onduidelijk te verstaan dat zij liever bij haar makkertjes was hierop werd haar een andere voorwerp van huisgegeven en nu begon ze iets wat meer belangstelling aan de dag te leggen zo onderzocht zij de vreemdeling nou keuriger en gaf mij te verstaan dat zij wist dat ze van Hannover kwam ja zelfs lied ze nu haar liefkozingen toe doch met die verstande dat zij haar op het geringste zijn onverschillig weer in de steek liet de droef hij der moeder was nu waarlijk om aan te zien want of schoon zij er wel bang voor geweest was dat zij niet haar ken zou worden de pijnlijke werkelijkheid dat zij door een aangebeden kind met koude onverschilligheid behandeld werd ze was te veel voor de vrouwelijke natuur om te dragen na een poos de moeder moet men weten hield haar kind weer vast scheen een onbepaal denkbeeld voor Laura Siel te flickeren dat dit toch geen vreemdeling kon zijn vandaar dat zij nu haar handen meer onstuimig bevoelden terwijl heel haar uiterlijk een uitdrukking van diepe belangstelling aannam ze werd erg bleek en dan plotseling rood de hoop scheen met twijfel en angst te worstelen en nooit waren tegenstrijdige aandoeningen sterker op een menselijk gezicht afgetekend op dit ogenblik van pijnlijke onzekerheid trok de moeder haar dicht aan haar zij en kuste haar hartstochterlijk daar ging opeens een licht op voor het kind en zie alle wan trouwen en angst verdween van haar gezicht en zich met een uitdrukking van hooggestemde blijdschap aan de boezem van haar naast bestaande vastglimmende het nu zelfe die de hartstochtelijke omhelzingen als het waren uitlockte na deze heugelijke ontdekking nam ze geen notie meer van haar kralen ook naar het speelgoed dat men haar gegeven had keek ze niet meer om haar speelmakertjes voor wie zij nog een ogenblik geleden blij moedig een beemdeling verliet deed de nu te vergeef zijn best om haar van haar moeder af te tronen en of schoon zij oude gewoonte onmiddellijk gehoorzaande aan het zijn dat ik haar gaf om mij te volgen deed zij het ditmaal met klaarblijkelijke tegenzin als of ze verlegen is zo drukte zij zich tegen haar aan en toen ik haar een ogenblik daarna weer bij haar moeder bracht sprong ze haar in de armen en drukte zich met onstuimige blijdschap tegen haar aan de wijze waarop zij vervolgens afscheid van elkaar namen toonde meteen versterkelijkheid het verstand en de vastberadenheid van het kind Laura ging met haar moeder mee tot aan de deur en drukte zich de gehele weg over tegen haar zij aan totdat zij aan de drempel kwamen zodra zij de moeder veel houdt greep zij haar met de ene hand terwijl zij met de andere haar moeder zenuwachtig vasthield en zo stond zij daar een ogenblik toen liet zij haar moeders hand los bracht haar zakdoek voor haar ogen draaide zich om en drukte zich snikkend de moeder van het gesticht aan terwijl haar moeder vertrok eventief ontroerd als haar kind einde van deel vijf