 Salam, dəyəl izləyicilərimi sərbaq nasıl xeyr olsun, kanun çifirində 14 deqabı 22. tariqdə canlı yayma başlayırıq. Artıq ısraqa gün, vətəmzün güneyində 77 deyil, öncə quru, milli ökümətin il dönmü günü idi, 21 Azərləkatın il dönmü günü idi. Xoxtalif tədbirlər keşirdik, proqramlar etdik, hər haldə bizim vətəmzün güneyində indiyəl qedər ortaya qoyulmuş dövdəçilin umunəsidir, saygıda anırıq və bu cüm nasibətində bir daha soydaşlarımızı təbrik edirik. Biz mütəvli yayışı qidəriyik, biz vətəni mütöv görmək istəyirik, amma necə görmək istəyirik? Bu sualaca və tapacıyıq, mütövdük məhquresinin yeni nəsliyindən mütövdük məhqures üçün həyatlarını qoymuş və də deyik insanların bugün bu evliştə bir buluşmasını təşkirəcik. Bizim çox dəyirli doktorumuz Nurettin Gərəbi ilə bağlantımız olaca Almanya'dan biliriz ki, dəyirli doktora ötən ay terror hücum oldu. Çox böyük ağrı çəsində biz o terror hücumunu gördük, izlədik. Çox təsqlar olsun ki, hələ ki, ondan bağlı, indi özü də danışıcaq, təbii ki, bağlantıdan sonra hələk konkret nəçələr yoxdur, niye olub? Əralda vətəndi sabaşında hər şeyi gözə almalısan, amma bizim gənc mütövlüç əskelərimizdən deyik, bu sahədə çox ciddi araşdırmalar olan mütevazarbaycan ocağlarının də təmsidisi de bugün. Demələ, Anarbəy, Anarcan Kitay, demələ ilk dırıda doğunuldur. Anarbəy salandı Yoramhal hazırda bizim canlı yayındadır. Salam, Anarbəy, hər vaxtınız qeyrolsun. Anarcan Kitaydı. Kitay yox. Mən də öncə biraz tercih edəmişdim. Qıtadan gəlir, də Qıtadan gəlir. Yəni, gözə zəsirləm bir anı ola. Bilirsiniz ki, bu dır tariqdə İraman qüberniyyasının, İraman qəzasıının İraman kanununun bir tərkib isəsi olub, sürmeli qəzası adı inəm. 1920-ci ildə Türkiye'nin tərkibinə keçdiklən sonra kəndatları ilə soyadlarına müəyyən də yeşiklirlər baş verir. Bizim də cumhuriyyətdən öncəki soyadımız əslən tağlı olubdur. Ancaq daha sonra bir həyət vurarak Şərgi Anadolu'da ki bütün ünumiyyətlə, kəntləri, kəntlərə, tayfaları soyadları verirələr kən, bizə də Qıtay soyalı düşüldü. Məsələn, kəndimizdəki digər soyadları da o tay, altay, artan, sarak, atış gibi, digər küt tayfalarının tariqdə keçahları var, amma əsas soyadımız əslində tariqdə tağlı olubdur. Hər halda? Hər halda xoşdun sizi burada görmək, ümumiyyətlə, bu prosesdə gənclər görmək olduca görür vericidir? Bəli, bəli. Bu prosesdə gənclərin əslində mən son zamanlarda daha az iştirak elədiyi düşünürdüm. Ancaq Qarabal Muharib əslindən sonra gördüm ki, gənclər də də böyük bir həvəsi yerandı. Və bu zeydik güneyli, hər bir soydaşımız artıq mütöv azərbaycanı daha çox arzu etməyə başladı. Məni, təbii ki, azərbaycan qalqının ürəyində, gəlbində mütöv azərbaycanın sevgisi hər zaman oldu, bu sözsüzdür. Görürsünüz ki, burada məndən eyni yaşlı olan, yahu məndən yaşa daha balıcı olan adı təbqiz olan yüzlərlən azərbaycan genci var. Adı Rebanban, yüzlərlən azərbaycan genci var. Yəni, canubu azərbaycanımızın şəhirlərini, insanların ürbaqlarını və eləməsi belə onlarda mütöv azərbaycan şuurunun daim olaraq yaşadığını göstərir. Ancaq biz bugün niyə buradayır? Bəli, mütöv azərbaycan yaranmalıdır. Biz mütöv azərbaycanı yaratmalıyır. Ancaq burada əsas məsələ metoddur. Nəcə bir metoddan hərəkət etməliyik ki, gələcəkdə qalqımız daha böyük, daha mütöv, daha güclü bir dövlətin içində yaşayabilirsiniz. Və necə bir dövləşə bilirsiniz? Biz əsas bu məsələlərin üzəminə daha çox çalışmalıyır. Mən bir tariq üçü olaraq, bunun tariqı olaraq zeminlə inib, tariq olaraq en aşaqdan tariqın başlangıcından tutunur. Günümüzdə qədər bu məsələ üzərinə çox okunmuş amma, özümdə yazmış amma. İnşallah bu ini sonunda da Qacarların azərbaycan dövlətki indir yeri və rolu adlı bir disertasyana müdafiə gəlcə. Endirətlərində zabil bayramlıdır. Zəhmət olmasa, bizim mütöv azərbaycan xəritəmizi efirə verə bilərsiniz mi? O xəritə üzərinə daha çox tanışmalıdır. Öncə xəritəyə kesməzdən öncə ümumiyyətlə mütöv azərbaycan nedir? Nədə, niyəmməz mütöv azərbaycan? Çünki gün azərbaycanında siyasi proseslər dərinləşdir isə fərqli-fərqli fikirlər gəlir oltalga. Mən hər kəsi dilləməyə hazıram şəxsən özüm. Özümün də bildiklərim var. Mənin bir 15 yıllı günək də yaşay təcrübən var. Və kenardan durub nə isə liktə etməyindir tərəqlardə ediləm. Amma biz mütöv azərbaycan deyilik. Amma mütöv azərbaycan öncə gəli gün azərbaycan müstəqil olsun. Ələ deyilmi, Anarbayc? Günəyi müstəqil indib hürmətli doktorumuz Efra Qoşlanlı bir Alman Yenizə Birləşdir. O sualı da bizcə avlandıracaq ondan. Amma mən xəritəni təqdim ediyim izləyicilərə və xəritən üzərində siz müvqenizi açıqlayın. Və mütöv azərbaycan nədir? Bu sualı da biz elə bu xəritə əsasından. Təpaq, buyrun. Təbbi ki, Rufət bəyi belə deyim. İlcisi mütöv azərbaycan tariqdə bizim ata babalarımızın, yəni misal üçün elxanilər dövründən hətta mən midyadan olun başsaqmalın tərəfləriyəm. Çünki midyanında Türk dövləti olduğu barədə çox böyük subublar var. Nə qədər Türkiyədə midyallar Türk dövləti kimi qəbul edilməsə də 1950-ci ildər qəbul edilibdir. 1950-ci ildən sonra Türkiyənin tariq konsepsiyası diyeşdikdən sonra biz midyalları bir Iran-Fars dövləti kimi qələmə bərməyə başlamışıq. Ancaq bunun elini cədəni iş bir əsası yoxdur. Türkiyədə midyallar nə bağlı bir doktora, işlik bir doktora təziyə qiqb bir manis-sirli sərtasiyası yazılmıyor. Yəni, bu məmbaqla ətta bir kitabla tövbsi edə bilərəm. Mehmet Bayraqların, Mədlər və Türklər adlı çox ciddi bir akademik çalışması var. Neysə, təbii ki kekimşi də yaşamaq da lazım deyil. Midya ərazisine baxsınız görürsünüz ki, o geostrategik cədəndik ki, bitov azərbaycan xərətdəsi nə oqşar bir ərazıdır. Yəni, kişik sərət değişiklikləri, təbii ki, aradan minlərin əni keçik olabilər. Ancaq biz nəticəyə baxdığınız zaman nə görürdük? Yəni, bir bitov azərbaycan dövləti görürdük. Yahu, Bağbəkin biz üsyan qaldırdıqı hətta məncə dövlət koduqa ərazıya baxsaq, yəni, o həmin ərazıdır. Yəni, dərbəndən tutunuş, həmədana qədər böyük bir ərazıdır. Biz bitov azərbaycanı görürdük. Bələ deyim size. Təbii ki, ora müdaflı ələmək üzgün deyik. Günəyli qardaşlarımızın özlərinin bərdiyi qərarı əsasən bizdə fəaləyətdir sərəcici. Ancaq biz tariqə baxsaq görəri ki, həm co-strategik cəhətdən, həm fikir möhbəyin əzərindən, hər zaman şimaldan cenubayı nəkti. Ordular da şimaldan cenub uqsuttuq, fikirlər de şimaldan cenub uqsuttuq. Nəcək? Məsələn, Şah-ı İsmail birinci şimalı azərbaycanda hakimiyyətini quranlan sonra, Gülustan Qalası'nın muasrı altının adamda, orada Gızılbaş beylərində bir sual verir. Deyir ki, sizin Gülustan Qalası lazımdır, yoxsa azərbaycan taxtı. Bu tariq ələmərəyi apba səsərində keşir. Gızılbaş beyləri azərbaycan taxtı deyəndən sonra, təbizə girirlər və azərbaycan səfəbilər dövlətinin əsası qoyur. Buradan çıqardacağımız nəkici nədir? Burada şimaldan cenub o bir müdaxilə var və cenub tutduktan sonra da bütün bizim indik İran olaraq adlandırdığımız ələzidən tutmuş Türkistanın bir isəsində qədər, Iraqın bir isəsində qədər böyük bir imperiya qurma məsələsi var. Yaxut Nadirşah əfşar dövdünə baxın. Görəksiniz ki, Nadirşahın cenubdan şimala bir kücum olur, yəni bunu gizləştirmək istəyir. Amma buna bu məxsədən nəil olabilmir. Yaxut Ağam Məhəmiyyət Şahqacara baxın görəksiniz ki, bu mümkünsüz bir şeydir. Yaxut Osmanlı azərbaycan səfələrinə baxanda görəksiniz ki, Osmanlı ordusuda birinci şimaldutdur, daha sonra cenuba daxil olmaya çalışır. Yada A qoyunu, Qara qoyunular arasındaki muharibəya baxsınız görəksiniz ki, Qara qoyunular ilk başta şimaldut, tular daha sonra cenubdur. Tular təbzədə daxilovlarla Qara qoyunular, Qara qoyunular sulalesinə son qoyunlar. Amma dövlət yenə həmin dövlətdir. Hiçbir strukturu deyişmir. Dəməvak ideologiyasını da çox çiçik deyişikliklər baş verir. Amma həmin dövlət 1925-ci ilə qədər davam edibdir. Və heç kəsləyə bilməz ki, Qacarlar da Azərbaycan Türkçesi dövlət səviyyəsində istifadə olmuyum. Yaxut Qacarlar Azərbaycan Türkü deyirlər. Deyə bilməz. Bu mümkünsüz bir şeydir. Şimdi çahap bas dövləmdə səfərilərin... Anar bey, anar bey, burada saklıya nəyə görə bu çox önəmli mövzudur. Çox örmətli doktorumuz Nurettin Gərəbi. Nurettin bey, mənim tanıdığım qədər, Günya Azərbaycan davasını gəlmiş yeşilmiş. Hən önəmli simalarından biridir. Çünki dərimiz var və muasir genzliyin də çadaş nəslində. Ondan deməli çox öyrənəcəyimiz var. Nurettin beyə bir daha kesmiş olsun, deyək, mən və iləşin əvvəlin də eylən vədindim ki, salam Nurettin beyər vaxtı xeyr olsun. Soq səviyyəsiniz, sizin akşamı xeyr olsun. Sizin vaxtı əsrədə bütünü, hən akşamı xeyr olsun. Var, bugünkü və iləşimizdə mütövlüyümüzdən danışırıq. Mütövlüyümüz haklında istəyir, sizin fikirlərizi, ne zəbətən mütövləşsin, bu sual aydınlığı kətirmək istəyirik. İstirən, bu sizin dilinizdən eşidək. Siz uzun illə də, həyatınızın çox səsini Almanya də yaşamsınız. Almanya də yaşasanız da oradan her zaman yaşama, soyuq Avrupa'da yaşama, o dümək deyil ki, və sətən savaşında, ne isə, ne əsrədə yəsən. Və siz o savaşda olmusuz və bugün də varsınız və ətə keçmiş olsun ki, ötən günlərdə sizə o terörünə bağlı çox-çox üzüldük, geri şeydən çox üzüldük. Hələ ötən bağlı izləyicilərimizə məlumat verək ki, o terörün canilləri tapıldı mı, ölmətliyin ürətlin bəyi? Halus qeyr, halus qeyr, halus... Polis axtarır. Polis axtarır bəs. Hər haldı keçmiş olsun. Bütövdə inan bağlı çox öpədimizi keçək, sizi çox saklamayacıq. Tövb məsələ bir şey işbəlir, təsir ki, Azərbaycanın belədiyə, yəni, ayrılmamdan bəri, çiə börücənləm bəri, əsrəd, bütün nəslərin, əsrəd, çək bir şey, əsrəd, təriq bir çox-çox üzüldür. Bir zaman lazım. Çox bəxdana, yəni, bizim, yəni, sevindirizi budur ki, bizim bir pərsəsi öz müstəqilliyini azlə etmiş və bu bizim üçün sevindirizi bir hadisədir. Alibət də, mən bu nəyi size xaqirlədim ki, o vahət müstəqil Azərbaycan zəbəsi xumeyninin hakimiyyətə cətirilməsi ələfəsində qurulmuşdur. Yəni, o zaman ki, şahab pardılar o xumeynini cətiridilər, o ələfə də deyirəndə və təvizdən bizim aydınlarımızın biri dəlişim. Mən özümdə buradan gətmişdim. Yəni, o yəni, yox, çox sevindirizi dəşilir. O zaman da, o vahət cətirildi. Müstəqil, vahib, Müstəqil, Azərbaycan zəbəsi. Yəni, vahət tıxt davası çox qadimi şeydir və bu arzu, puşa çiridə bu təşkilatın vana oldu. Və o tariqdən də öz və aliyyətini davam edirir və özümdə qardırız. Və o dəmaqdə edən şey, yəni, azı bir ayrı şeydir və olan bir hadisələr, olan tariqdə cətiriləcəq bu çöntürəcəq adınlar tamamen ayrı bir şeydir. Çünki, tən arzı inə bu iş, bu, həllolur. Yəni, Millət çək 200 ildə birbirindən ayrılırdı. Yəni, bu sadəlikdə çətirilək birbirinə bağlıq, bağlıq məlumur təhəz süflət. Bu ne biz Almanlı yaşadır? Almanlı də mən 1970-də bürəc eləndə yəni, 1970-də bürəc eləndə Almanın içi farçiydi və hətta Almanın hər iç tərəfində xarici quldələr vağrıdır. Həm qərbı Almanı da həm şərq Almanı da cək Hüsranız diyarıdır deyir. Almanlılar bir duqusallığı çənərə qoydular bəxət uzun dəman çalıştılar həm şəncə Almanın xarici quldələr həşi. Həm şəq Almanı da bürəc eləndə çabatilərlər və mənə xadrəsdə olsa mən bu Alman qaptan ciləndə bürəc eləndə və bir də arasında 100 oyra da salampulu qoyur. Bu məsələni bir də iləştirək. Çünki qətdə bir kəsilmi oldu. Dəli ziləcilər doktor Nurettin Qərabi Almaniyanın bir iləşməzində qədər qərbı Almaniyanın öz soydaşlarını şərqi Almaniyandan olan soydaşlarını qərbən icə cəz və etməyin yollarını sizlərə təqdim edir. Lütfen, bu məsələni dikkatlən izləyin, lütfen. Buyurun doktor, davam edin. Məxanbili, sizi pasporturu gecirdilər. Çünki eləyə bir üstündür o pasporturun dolaşa bir üstündür. Ondan sonra o pasporturun içində də bir dən 100 oyra qoyur. Bir market qoyuruz. Qədim zəqdim, tamam? Gədim market. Orada salampulu yiq. Fəqət, mən orda yatsıra irtifabında dedin, bilmirək, bu duvar nə qədə durabilək. Həlbəl, üstündən üçüncə içdikdən sonra duvar yıxıldı. Məsəl, uydur ki və hətta bununla qeyd edindim ki duvar yıxılanın sonra bülündü ki şərqi bəlindən qərdi bəlimin arasında bir tüvəl də mozudubuş. Ha. Ben də insanları şərdə qərbə qasırdırmışlar. Yəni, bunlar bu işlər şükrördülər almanlılar. Bunların da uydur əsmi urasibəmətləri var deyətdə bu bunda şərqi almanım elsiləyi də var. Fəqət, amma qopt, ablalar arqa da öz işlərini görürdülər. Yəni, bürüsüz bu işlə təbulxatından olmaz. Bu işlər yəni, tamamen hər attım ki, götürülür. Götürük o yedilməsi lazım. Yəni, bu işlər çoxu hizliyəmələ deyilməməsi lazım. Hətta sonra da deyilməməsi lazım. Yəni, bəhəz şeyi azıq dəməzdir. Nəzər ki, almanlılar dəmədirdir. Ondan sonra qaldır bizim özümüze qeytirtirdə. Özümüze qeytirtirdə. Yəni, bizə bərsən yəni, bizim o məram namədə azərbaycanın şeydə vardı ya, az qızıb bir murda dostlar da vardı, o məram namə. Yəni, təhəsür o məram namə ərab alıb basındadır. Latın alıb basındada mozut deyilm. Orada da şey unutdu ki, yəni ilk şöngcə bu məsələ o məram namədə də öz, əksidətahmış. İlk şöngcə çalışması lazım ki, şunaya azərbaycan öz istiqlaliyyətinəldir. Yəni. Və ilk şöngcə istiqlaliyyətinəldir bu dərab alıb basındadır. Bundan sonra bu vəddətə qumət beləzax qumətin payasınıq o yəni basındadır. Bizi bu tərəfdə hər şey xavadadır. Çünki buzə azərbaycanda xoş bəxtanəyə sormasaq o sünnet zamanında olmuş olsaydı bir nazirliqlar vardı, bir təşkilət vardı, bir idarəni idarə etmə yol uzaktı ki, müəssislələri qanları boğudur. Şunayda bunların heç birisi yoxdur. Onun üçün də şudə bu struktür iki gəlilməsi lazım. Bu düzəldikdən sonra təbii ki, orada bizki iləmişoq, yəni, o programı də də bizi qeyd etmişoq, uzun və ədəl olaraq qumətin payasınıq bir iləşməsən və bu da içi parlamentonun. Yəni, biz parlamentonu da bu adda gəlilməmişoq, çünki parlamentu xarızı Avrupa'dan gəlmək istəyəcdir. Onun üçün də biz ona özümüzün çoğusun ki, də bir şox ki, azərbaycan el ozaqı. Çünki ozaq bizdə müqəqətdəst. Ona çövdə azərbaycan el ozaq, yəni, şunay azərbaycanın el ozaqıya parlamentosu deyəm. Bu, bərabər, bu zəli azərbaycanın sosu ilə bərabər və haqda qərar qəbul etmələl lazım. Yəni, qanuni, usullarla bu iş görülməsiləm. Ası. Bu, hə elə bu iləşrubu, bu çəkçizdə sətin olaraq, üçün olaraq məsələ, əz qəzərə burada almanında biz yəşir olalım. Yəni, bir burada bayaq iləlcəyəl bu əpni iləşməsində də şərqə almanın parlamentosu il üçüncə qərar verirdir ki, qərba almanla qərba almanın alay əsansını qəbul elədir. Əsas qarnını qəbul elədir. Yəni, bunlar bir işlərdə ki, bizim mənmişətdə də görülməsi lazım. Yəni, şey inə, nə çözgün belə bu iləşrubu, çox çözəlməm həyətdə ən böyükə arzum. O cüncə olmağısıdır. Vələ, amma, bu, təşkislərinə olmaz, yəni, qazır zamamız lazım. Əlbə, ətpa yə, iş tərəplələr, öz boyunlar üçən bəziqfələri var. Şurada işlər var, şurada mən burda dəma zəsaret edmirəm və ətmə deyəq dəma. Və biz də şey, cüncə yəni bəziq, cüncə yəni bəziq, cüncə yəni bəziq, cüncə yəni bəziq, cüncə yəni dəmək, cüncə yəni mən ətitətə, o arzu şey edir, məsəl, arzını əldə etmiş olalım. Və həli, cüncə yəni, Azərbaycan'da məbəsində çoxlə problemləriniz var ki, onu hər azda sizlər də mənlə yaxçı bilirsiniz. Çünki, orda bizim bir qərabağa bənzər, bəlçə qərabadan daha böyük bir problemimiz var. O da şut məsələsidir. Yəni, qərabağa Azərbaycanın yəni, cüncə yəni Azərbaycanın qərabaya aləfləri təhnüçə altında. Bunun üçün əlbət deyidən düşürülməksin Azərbaycanın işlə işlə cürmə olamadır. Yəni, həm bizim tərəftə həm cüncə yəni Azərbaycanın işlə cürmə hazırdır. Yəni, doktor, qüzeydən hansışlar görməlindir. Daha çox bizim izləyicilər qüzeydədir. Nə məsaj verə bilərsiniz qüzeyədə? Yəni, bu işi çəyəcəx Azərbaycanın rəstmə orqanlarıdır. Rəstmə məhəsisləridir. Əlbət deyidim, iş lazım deyir ki, hər şeyi atıb deyibax. Yəni, hansıq hazırlıqla olmamız lazım. Bu qədər. Yəni, bizim qüzey-Azərbaycanın bu cün küləy-Azərbaycanın qərabaya aləkdilərini təxri bən çıxlar. Yəni, əraxtan şahıns dövründə, həm də bu ilki rejim dövründə hətta 8-90 bin ailə kətirilir. Əksilər var da Əlbət deyir ki, əksilər olalım. Nəcər kətirilir biləm, nəşər kətirilir biləm. Yəni, onlar, çək, orta doğal uşaqlar biləm rəbzindir. Ər, çok doğru. Mən bir sual da sizdən soruşun, çox yormak istəm rəbsizi. Dedis ki, mütəvdüyümüz Günə-Azərbaycanın önce azarlığından keçir. Saygı duyuran təbii ki, bizim diləyimizdir bu, yəni, bizim həyat idialımızdır. Ama Günə-Azərbaycanın azarlığına gədən yollağın bağlı Günəyli fəralaran, dünyanın müxtəlif ölkələrində, daxılda, Fərqli-fərqli siyasi düşüncələri var. Bəzləri deyir ki, Günya-Azərbaycanın bir başa istiqlalına nələ olmalıyıq. Bəzləridir, Fedaraysya olak ondan sonra durma baxarı. Bəzləri milli muxtariyyətlə müəkifayətlərinir. Sizin önəriniz nədir və başqa yolları seçənlərə münausibətiniz nədir? Mən istəyərdim ki, alternativ fikirəm. Mən sözlük ki, Günya-Azərbaycanın bir başa istiqlalına nələ olmalıyıq. Məsələ, bir şey üç var. Təbək ki, Günya-Azərbaycanın bir başa istiqlalına nələ olmalıyıq. Bəzləri deyir ki, müddətinizində, şusilə, həm keşmiş rejimin, məxsuləli indizici rejimin zamanında, bizim tarəftə asım ilaslıyon, sefasatə, hətdindən artıqdir. Çünki, bunlardan o Azərbaycanlı olmaq, Azərbaycanslıq fikrini tarəbən bir huddə və bir bütox vətəndaşımızdan sirmişdir. Onlardan sorusunda, hətta bu urupada yaşayınlərdən də çoxundan sorusun ki, har alısan, har dəncəsən, dəri ilələn cəlirəm. Yəni, bu bir məsələli, məsələli bir tələfidir ki, asim ilasiyon tələfidir. Bir də ki, elədiyax, çünki tarəq boyu o məmləkəti Azərbaycanlılar iləri 3 bin illər boyu, hənoz bizim o ayrılandan sonra, şiəp ölünərinin sonra, mən onu ilə bir dünvanda bir şiçəp hazır zəmi azdırdım, hənoz şəhət sıfana nəil olab bilmək şəhəm, milli trauba, tariqi trauba, yəni tariqi yaralanma. Yəni, bilmək bir onu təkşe iləməm şəhəm. Yəni, o məsələlələtdər, o məsələləli Kötürkuya ediblə. Biz o məsələləli Kötürkuya etmərdəmizə üçün, hənozsa çəhənozdir, bir uxba ki, o İran bizimkidir. Yəni, o zaman, cətsebdir, İran vaxtdə bələ, biz haçimiyyət etmiş ol, amma və o zamanda o məsələlətdə müklətlətdər yaşayayım, müxtəlif ərazilələr olun. Təbii ki, bizim rostlarımızın, bizim qərdişlər, bazılarımızın bir kismi təsifəni ocur düşünür və hətta belə düşünülcək, məsələləmin bizi ayrılsaq aylələrin arasında pansalamolar bir qisim varı, evlənmişlər, qanavada qurmuşlar, famine olmuşlar. Yəni, yəni deyirlər ki, biri təbrizdə deyi, övladın biri məsələn, tehrandadır və yaxud da ki, şirazdadır və yaxud da ki, bu anlamda deyirsiz, səpələniblərdə soydırsaq, səpələniblə. Fəqət bir şeyçi vardı, biz ona hep o eləməram namədə də bir şəkildə süt diləcətirmişəq. Biz, bu ayrılma prosesindən, İranların ayrılma prosesində, çəknən istəbaqların yönünü cətməqəsdırıq. Və, nə, İnglaslaviya? İnglaslaviya. hasılıdəyi faslarım müstemdi çətisi yasətindən hasılıdır. Çözünüzü Amerika'da oturubdur. Diyət ki, biz cəvizdəq təbizi qana hamamda sevirəcəyik. Yəni, bu sözün qabağında siz ona nə cevaq biləcəsiniz? Hanki məldi girən onların dağını şəhsiniz. Məh. Onun üçün də bəndi girem ki, bir işdə bizim hazırlıqlı olmamız lazım. Və o təslikdətəşləyəmizdə ki, o düz düşünülə şəhəyə elə bu məsələyələrin qabağına vaat gelməməsiniz üçün. O şəhəyə onların öz düşününcəsində qalsınlar. Çünki bu düşününcələrin tühlərin bir çözəl sözü var. Yəllə fikirlərin səqqışmasından yeni fikirlər de var. Həlbət də oxtalı fikirlərin olması, hər mənim toplumda, hər istimada, hətta on bir şeydir. Zədən ağız arttığının əsas qoyalarından biri budu ki, müxtələf fikirlər, müxtələf görüşlər bir yerdə olsun, bir parlamentod olsun, hər istələrin fikirlərin edəsin. O yüzden zələk bir məsələdi. Onun üçün biz timən, yəni, fəbət arzın budu ki, yəni, on şey hiç biz arz edirik, onda həyətdir, onda fətaq, onda ulaşaq. Məqət bunun üçün dedin, mənim ki, yəni, oturub düşününb, yəni, bir onun üçün bir pay olması lazım. Payası söz bir şey olmaz. Yəni, payasız, bin dəkinzə, bin dəkinzə vermez, sonra da əz qıza sürtüşmələri cətirimiz xarda bilər. Hətta belədiyə. Biz istəmruxçi qəttaşlarımızın arasında ədəramat olsun, məhbət olsun. Yəni, bizim, yəni, o uzaya cələndə, oranə özümüzün zanımız, parçamız üçünümüzün bir parçası cələndir. O, biz də bilməsən var, dedir ki, quş, iki qanahtı ilə müsab, bir qanahtı ilə müsab bilməs. Yəni, o azərbaycanı, azərbaycanı diyələn, məhbət çətin, bir qanahtıdır. O biz qanahtıda şahadadır. Yəni, ancaq bunlar işsə ələrimi, qıdan sonra eləyə bilənizər dünyada özlərinə ispat etdir. Biz də varıb, biz də bir insanıb, bizim də həttimiz var. Bizim də o yaşama həttimiz var. Azərbaycancaq üçünlə, bir bilisində qoyma xıla. Onun üçün də, mənəm, yəni, sizin canalızı vaastəzdə özcüləyədir və guzəyədir bazı kərdişlərimiz. Həm səlamhanda azın Qudu ki, bu mən azun bir şəkirlə həyata geçirilmə, açık herə cəsəni eləndə nə açəlar məhbət qətibdə işledim, qıç qələmət, ki, biz bu işcə yoluq, biz bu işcə yoluq, biz bu işcə yoluq Yox, çox şeyləri təvəzlə, tarixdə çox şeyləri iyiydi məsələk. Yox, çorulə, çorulə quturduxtan sonra çorulə bəlim olar ki, bu işlər nəz dəman, ordiya qoydur, nəz dəman işlək. Mən dəlim vəxidin tə, bu də tə, tə əsvana şəhid bələzlərinə xoşuna gəlbəyəm. Yə, böyükcəmə, mütəlbəfın səzişləri zamanında bəlçə deyidim. Səlçə, mən şəhiddə nə, mən qoçətdim, dolaşdım, öz də, əlimirə Ahmet, o, Allah ona qani gəlirə, hədiləsi, cüzəl bir xanamət, cüzəl jurnalistidir. Onla bələbəri dolaşdım. Sonra dədim, ki, burada cədəq, əbul fəzbəyədə bir ziyaret hediyaq. Çox üçün ərdən sonra miting olar, çabad. Çək bu, orə, bu xoq tanışıqlərdən sonra fəyət, o məsələri, ədə, əbul fəzbəyəm. Mən gəldim Quran-ı Gəzdiq, Qoyuz, Sətsim yerlərin dolaşdım. Amma bu Sətsim baş tutmayəcə. Orta içində cələrsüz hakimiyyədə. Fəhət, təhəsuflə, məmkı cələm rəmçisiz, ucu müddətdə hakimiyyətdə qalabilərsüz. Onun üçün bu fırsətdən istifadəri, Azərbaycan adının əvvəllə bir düzün çələrisi bu. Tabi az küsura ahir şəydə alışq bir hediyaş yoxdur. Qazi Burda Asfandəli, əvvəlfəz beyək o zaman mənə dədir ki, mən sizi də təmsid edir. Mən ona bu sözü dedim, dədim əvvəlfəz beyək. Siz bir soviyyəs sistemindəyə Şamusuz 70 yıl, dağlı bir müdəri şamusuz. Biz bir hudu da qədər açıq müdəri şamusuz. Öcrdə yətmiş birbirimizdə nə ayırmış o, sən məni təmsil edədiyə bilməsən bu anda. Bə soralıqda amma bu anda xiyiz, bu anda nə dələsi, o işi üçün, sən Azərbaycan'a böyük xitmət iləmiş olasın. Və təhə suflə, çox təhə suflə çövmətdir ki, ölmət qoyduğun bir insanıdır, fəqət mütəhəsifanə bu işi qabur eləmət. Bə o zaman çox işlər görməyolardı, amma ki, zaman az oldu da, evlifəz bəyi özü də bilirdik ki, hakimiyyətdə çox qalabilməz, sünki həm İranı, evlifəz bəyin hakimiyyətdə qalmasının sistemidir, həm də Rusya'nın. Hər halda sizin dedikləriniz də mən razıyam ki, bizim bir çövlüyümüz də həm də bundan gedir. Amma son günlər Azərbaycan parlamentində də bu təkliflər var, vətənin üneyi və guzəyinin adlın olması önəmdir deyil. Məsələn, Qareya Halko-Demokrati resmublikası var, Şumalı Qareya idi, Qareya resmublikası var, o da Canvı Qareya idi. Amma Şumalı Qareya, Canvı Qareya sövbətləri dövlət adında olmasa da olar. Yəni, Azərbaycanada da olmasa da olar. Yətər ki, düşüncəmiz bir toq olsun. Çox təşəkür edirəm ki, hürmətli doktor. Və müodələtiz, kədəşem, çəkətli şəhətətiləriniz, sizin sevəciciləri, kulu asılları hap çəkətiklə dinliliyərdir, o hamsına sələmlirəm və üzə düzəl güzəl günlər və güzəl cələcaxlar və təhəlimiz üçün azizdirəm. Var olun, var olun doktor, minət daram, sağ olun. özüdən müqayihat olun. Allah hamanında, ağlamalık, görüşmək də yenə. Azərbaycan. Və də yəl izləyiciləs, Nurətdin beylə, minəm biz 20-25 də gerisi öpətimiz oldu, amma Anar beylə davam edəcəyik. Anar beylə biz Bütöv-Azərbaycan nədir? Həm Anar beylə tarixçi kimi, həm Bütöv-Azərbaycan hocaqlarının təmsisi kimi çox haşirəcəm ki, qaldığımız yerlə də davam edək. Bizim artsa yarım sadımız qalır elə, onu deyirləndirək, zamanı deyirləndirək və sizinlə bu məsələli aydanı kətirək. Buyurun, Anar beylə. Belirli Rüfəd beyimən dəyirli büyün sözlərinə sonuna qədər qulaq astın. Almanya'nın vahib bir milli dövlətə çevrilməsi ilə bağlıda çox qısaca toxunmaq istəyirəmək uzatmadan. Almanya bilirsiniz ki, ilk dəfə 19. əsirdə siyasi qazanmış bir dövlətdir. Həmin dövlətə, Avusturya da mətəlnih bir konferans teşkil edir. Bu konferansda, milletçiliyə qarşı, imperyaların qatın bir barzə atarması qəriktiyini burquluyur və deyir ki, hər hansısa bir Avropa dövlətində milletçi bir hərəkət baş versə, Avusturya macerasının imperyasının qoşunları oradan daha xil olacaq. Yaxıq, o konferansa qatılan digər Avropa ölkələri var. Və həmin dövlətə, Almanya'da pütov Almanya yaratmaq isteyən, universitet tələbələri və yaratdığı teşkilatlar çox ciddi fəaliyyət göstərir. Və bunun nəticəsində də bütöv bir milli Alman devləti yaratmadan ayrı olurlar. Amma yenə də Alman olan böyük bir imperyolana Avusturya macerasan, birinci dünya muaribəsindən sonra demiyorlar ki, tariq səməsindən çəkilir. Hala Azazada Avusturya nün həalisi, təxminən bir 7 milyon. Yəni, bir dövlü düzgün şəkildə qeymətləndir, məliyyik. Niyəsə, nə, yenə çox uzatmaq istəmirəmdir. Siz, bütöv azərbaycan xəritəsini veririz, əmək olmasa, xəritəmizin üzərindən bizdə anlayacak. Çünki, tam aşaçılarımızda tariqdə, nə düşünürəm ki, çox fazla tariqdə qalmaq istəmirəmələr. Hala Azar ki, verilmişimizdə tariq günümüzün verilmişidir. Demələ, mən bayaq şahadbazl övrünə toxunanda bir az kəsildi. Şahadbazl övründə neyiyiz? Ətmək istəyedim. Bəzi, Avropalı tariqçilər, yaxud Farz, Pan-Iranist tariqçilər, yaxud Urus tariqçilər, deyə bilərlər ki, şahadbazl övründə bu bir Farz-Iran dövlətinə çevrilikdir. Bunun neşri ilmi ərsası, demək olar ki, yoxdur. Ətda İtalyan bir Seiya var, Petro Devalviye, onun qatirələrini yazdıq ki, Paşi Bədənin Ağur Gələnədə, Manosarayınlar Farz sinirlədə danışarı. Yaxud, onun dövdünəki qulam sinifi, Türk aylilərinə verilirdi, ilk başladı. Türk dilini örgənirdi, daha sonra dövlətlə edibəsinə güzəlidir. Bu məsələrinin ayrı bir tərəfi. Biz gələk bu bitav-Azərbaycan məsələsinə və ideya məsələsinə. Nəyik ki, Türkçülük, qanunizm, yaxud digər ideyalar? Pan-Iranizm ideyasının özübələ, bir Azərbaycan oğlan bir zəfətəliatın doldu tərəfindən başladılırdıq və əsası qoydundu. Və Mahmud Afşarının amət kəsirədi və digər pan-Iranist fikir adamları bu ideologiyanı inkişaf eləttirib yaralıb ortalara qoyduq. Yəni, biz görbüldük ki, Pan-Iranizm bələ şimaldan cəngbə gedibdir. Biz indi Şimaldakı Azərbaycan Türkçüleri olaraq cəngb üçün müyənim ediyik. Biz onları ki, deyər məniyik. Biz onları düşüncə məniyik. Tövb Azərbaycan ocaqlarını da 15 ilə yaxınlı göstərdik fəaliyyət ərzində bu istiqamətlə bizəmcəm bir barzə yaparmışır. Bu xəritəni ortaya qoymamızında bizim geostrategik məxsələrdərimiz var. Bir, biz günəlilərdə bir coğrafya şubru yaratmaq istəyirik. İki, biz günəlilərdə bir dil tarıq şubru yaratmaq istəyirik. Üç, biz günəli qardaşlarımızda bir ortak mədəniye şubru yaratmaq istəyirik. Dört, biz günəli qardaşlarımızda siyasi şubru birazcık da olsa təhsil göstərmək istəyirik. Bunlar çox ciddi amirlərdir. Bakın, bu xəritəyə fikir verərsinizsə, bizim burada Tüçmenistan'a bir çıxşımız var. Yəni, biz orta asir dövlətlərinə, Tüksistan dövlətlərinə bir qurul səvhətdir yaratabilməkdir. İki, bizim okyana çıxşımız var. Biz əgər dünya bazarına açılmaq istəyirik isə bir mənalı şəkildir biz okyana çıxşı tələb etmək. Üç, biz Şımala Azərbaycandaki azərbaycan Türkləri olaraq, günəyin muhtariyyət almaqını istəməyimiz biraz üçün deyirik. Çünki biz özür də müstəqil dövlətləyə yaşayır. Biz nətər qardaşımıza diyə bilərik ki, sen muhtariyyət tələbət, muhtariyyətləyət yaşaq. Muhtariyyətik biz yox, onlar tələbətməlirlər. Biz ancaq və ancaq istiqval çoğunmalıyız. İstiqvalı hədəfləməkdir ki, biz salab muhtariyyətə birisi günü müstəliləyə, övrüsü günü də tükərləyə nəhir olaydır. Yəni, bizim bütöv azərbaycan ocaqları olaraq əsas biləyimiz budur. Siz də bilirsiniz ki, ay 17-də 6. günü bir bütöv azərbaycan korununu keçiriləcək burada Astoria hoteldə. Bu bütöv azərbaycan korununda da bu məsələlərə çox ciddi şəkildə toqunacıyıq. Bu məsələlərə çox ciddi şəkildə toqunacıyıq. Guzeyli, güneyli, bütün azərbaycanın soydaşlarımızdan, dişli maifəyallarla, azərbaycan parlamentini, iki milletvekirlərlərlə, qarici dövlət numayəndələri inə, bu məsələlərinə danışıq. Bir sıra qərarlar alacağıq. Bu ortak qərarların sonunda da bəzi nəticələrin nəhir olacağıq. Mən inanıram bu bütöv azərbaycan korununu, 2. bütöv azərbaycan korununu çox böyük yenilişləri və deyişikliləri tekan vericiyi nəmən şəxsən düşünürəm. Anar bəyi, sizə təfminən bir iki-üç sualım olacaq. Biri, əvvələ, bu xayritə nə qədər ki, burada da bu xayritə etrafında danışaq. Bu xayritənin, baxın, dəyəlizləyicilər, bir başı dərbətdən başlır. Bu bizim tariq topağımızdır, təbii ki, burada mosul da var, burada kərkük da var, burada gəlip çıxır bu işəyirə. Burada əhvaz kocistan ayrılır. Bak, hansı əsasla bu xayritə tərtib olmaq, izləyicilər bu haqda məlumat verək. Bilirsiniz, bu xayritəsində əbul fəzəlki beynin dövründə yaratılamak dövələr bəliyan xayritəsində çox da böyük fərbi olmayan bir xayritədir. Bu, çiçik deyişikliklər bu xayritədə baş veribdir. Biz əhvazı, yəni fikirlərisin isə rengi də, zətən bizim rengimize yaxınır. Biz əhvazı, ozaq başı staps verəkdir. Bilirsiniz, bu çürklər məsələn iranı parçalayıp özlərinə bir xəritə çəkirlər. Ərəblər iranı parçalayıp özlərinə bir xəritə çəkirlər. Yaxıb, bəlburslar iranı parçalayıp özlərinə bir xəritə çəkirlər. O xərtələrə baxsanız görərsiniz ki, onların neştiri Azərbaycanı fikircəşindir. Azərbaycanı sələtlərinə yeniləşdirir. Çünki onlara ancaq öl alacaqları torbax maraqlandırır. Bələ deyik. Bizim güneyli dostlarımız da, bu xərtədə bəlzi ehtirazlar bildirirlər ki, biz iranın daxilində müstəlində yalmaq isteyən digər qalblarla bu məsələ barədə razıqla gələ bilmirik. Problemlər yaranır və biz bir yerdə xərəkət eləyə bilmirik. Ancaq burada belə bir şey var ki, tariq oyu bu digər qalbların, İran dediyimiz indikiran adlanan tariqdə Azərbaycan Türklərinin darə elədiyi bövlətdə ne qədər rol oldu ki? Yəni, misal üçün, Abbas Mirzə əhvazıda Osmanlıya qarşı məsələn vuruşuqdur. Həmin körfəzdə Osmanlıya qarşı vuruşuqdur. Orada Azərbaycan ordusuyla vuruşuqdur. Yağıq Kirman'da Azərbaycan ordusu üç canlı yatsızdırıq. Yağıq Qorasan'da Azərbaycan- Anar beyi, səsim gəlir misiniz sə? Anar beyi ilə bağlantımız kəsildir, təsiflər olsun ki, mən Anar beyi arayayım. Bəli, Anar beyi, biraz internetdə problemim sıkıntı yarandı. Düşündüm ki, bələkə sizdən bağlı olub. Eşidirsiz, mənim. Anar beyi? Anar beyi, eşidirsiz, mənim. Anar beyi, eşidirsiz, mənim. Anar beyi ilə bağlantımızda problemi yarandı. Bizim əsas hədətimiz budur ki, dəli dostlar əzizləyicilər. Dəməli, bu bitov Azərbaycan, küniyə Azərbaycan istiqlalığı, bütün məsələrə biz aydınlıq getirək. Çünki məsələr kifayət qədər ciddi müstəviyə daxil olur. Ciddi müstəviyə daxil olduğu üçün də biz bu məsələri gəlik özümüz, öz aramızda müəyyənləşdirək. Anar beyi, mən eşidirsizmi? Anar beyi nə bəki səsli dəvam ediyək? Anar beyi, eşidirsizlə dəvam edir, lütfen. Anar beyi, siz dəvam ediyin, lütfen. Siz dəvam ediyin, çünki səsiniz kəsildi, lütfen. Və də buradan dəvam ediyin. Mən dələ çox qalmıyor belə işimizi, sonun. Bəl-bəl, gəlir, gəlir. Səsiniz gəlir. Tamam, dəvam ediyin. Mən, xəlitə və üzərindən, dəvam ediyir, dəli izləyicilər. Hal azırda canlı yayımda bizdə bitov azərbaycan ocağlardan təmzətləsi Anar canlı yayıdı. Anar beyi lə biz dəməli bitov azərbaycan nədir? O sualda çaba vaxtarıma çalışırız. Anar beyi dəməli problem yarandı təsqlər olsun ki bağlantısında. Anar beyi dəvam ediyin. Anar beyi, dəvam ediyin. İki dəvbəddir düşünün. İzləyicilərimiz o hissəni də görsün. Ha, görə bilərlər, görə bilərlər, dəvam ediyin. Tamam. Başlayaq. Dəməli, üfət beyi, bu xəlitə eyni zamanda dünyadakı ticaret yollarına da bir bağlantı getirir, bir iləştirmə getirir, nəcə azərbaycan tariqdə iki əsas ticaret dolduğun üzərində qurulan bir dövlətdir. Yəni, ona görə, cihasuratəcik cəhətdən biz hər zaman dəvbətdən dəmi olakı bəndər apbasa qədər uzanan bir dövlətin idareçiləri olmuşuz. Bu, bir Şimal Cennubdə erizi idir. Şimal Cennubdə erizi aradan başlayır. Baltıkaya, İskandinavya, Bəlar Ustansınuş, Rusyanın içindən keçir, Qafqazdan keçirir. Çəngəl köfrəzindən çıtan iki şərp-kərpdə elizi bu da İlqi hərədən tutmuş Çinə qədər davam ediyən, yəni bizim tariqda ipək yolu olaraq abdandırdırınız yoldur. İndi dünya siyasəti bizim üçün elə bir şəra et yaradır ki Məhəndə vətəndə şu olduğum Türkiye Cumhuriyeti dövləti hal azırda bir global gücü olma yolunda emin adlıqlandan irəliyir. İran kuycum zəifliyir bir böhrəmin içərsindədir. Biz bunu çox yaxşı görülük, yəni siz bir övlət təsəlbür ölüyün ki darhili siyasətində bərbat vəziyyət dədir qalb üç ayda orada meydanlarda etnik mənsubiyyətindən asılı olub yəraq yəni bu farsa da hoşqaq bilərəm bir şey deyil. Qarici siyasətdə İsrail Filistin münavi şəsində fələstini dəstəkdir, fələstin məhub olur illərdir, demək olar ki gələbənin esaməsi belə orada okunmuş. Yəni burala qan tökünməsinin bəyə bilməyə nəsi yoxdur. Məhubiyyət dələt məhub olanda artı bu müqavilək ol çəkməlidir. Məhubiyyətindən razı vaşına alın. Biz bunu görmük, bunun səbəbini deyil irandı. Yemen də husiləri dəstəkdir Sudan əbislan tərəfindən bomba alınır, orada qanlar tökünür. Orada bir ədalət getirmir, oradaki muharibəni ancaq davam ektirir və ədalətsiz şəkirdə bunu eləyir. Suriyada Bəşər əsadı dəstəkdir, Türkçəyisə gətməsi və Suriyanın demokratik bir dövlət olmalı tərəqdarıydı. Nəticə etibar ilə Suriya adlı bir dövlət qalmaz. Yəni İranın bu siyasəti ancaq Suriya halbini qanını tökdü, ancaq Suriyaya fəlaqət getirdi yaxud Afganistan'a bakın ən böyük düşmənlər qalabanıydı, talibanındır, Afganistan'da hakimiyyətdir. Hakimiyyətə getirdi. Yəni, bilirsiniz, farsızların da özlərin tərfiyyirlər ki, biz 2420-li bu torpaqların ağası olmuşu, ilə siz də övlətkiliyiniz olun. Bunlar yalandı, heç bir ilmi ənsası da yoxdur. Yəni, biz düşünərkən tariqə bir az daha abjektiv yox, öz perspektifimizdən yanaşmalıyıq ki, biz doğruya nəil olabilək. Yəni, tariq boyu farsın güclü dövləti vardırsa, şimdi bu içində tüşkü vəziyyətin sələbi nədir? Yəni, yahu... Anar bəyi, gəl bir xayritə əsasında danışaq. Çünki, məsəhildəniz Dürkü, Anar bəyi, xorsanı xayritəyə həllabı edilməsini izah edərdiniz zəhəmət olmasa. Aqı, burada bu şehr də var. Bu, xayritənin mahiyyətini dediniz. Yəni, sizlərə çıxmaq, okyanlara çıxmaq, bir böyük dövlətdə. Amma, burada digər qaqlarında mövqeyi olmalıdır. Saba biz bu digər qaqlarından problemi yaşam yazıq ki, ümumiyyətlə bu ideyəni ortaya atmaqla, çünki bu xayritənin özünlə istiqalıqsular var ki, bütöv azərbaycanlısular var ki, fərqli qayritət, burada çirlərin haçalanmasın necə aradan qaldırma olar, necə düşünürsünüz? Rüfət beyim, bayaq dediyim kimi biz çımalı azərbaycan olaraq biz bu ideyəni veririk. Olabilsin ki, biz bu qayritənin hirsəsinə nəil olabilməyik. Amma bu şehrinə var, çünki orada qaşqai küfləri yaşırlar. Çünki tariq boyu orasana zəhəm bizə aya oldu. Yaxıb, siz bu deyə ki, Anadoluya gətsiniz, Tükslərə soruşsanız ki, siz aradan çöşimsiniz, demək olar ki, 99 faiz deyəcək ki, biz qorasandan gəlməyik. Bunun elmi ənsatı olub olmamalı, ayrı bir məsələdir. Amma hamsır deyəcək ki, biz qorasandan bura gəlmişik, niyə ki, Türkənin tariq konsepsiyasına da var. Qorasan tariqdəymişə kürkürdü. İndi orada Türk sayını çox olması, yaxıb az olmaqını hədiyatı yoxdur. Mənimdir, Türkənin istigual müharibəsindən buna bir baxışq etirin, bir perspektivini ona çevirək. Birinci bünyo müharibəsində Osmanlı İmpariyasının məhlub olandan sonra, Osmanlı parlamenti misakı milli, yəni milli sınırlar adlı bir gizə qərarlar alır. Buralı bir Osmanlı mənim rəkətləri xəritəsi çəkildi. Bu xəritə Musul ve Çərk üçün dağfır olduğu, batumun dağfır olduğu indiki Türkəri ağzısına ilə batı-Türkənin dağfır olduğu bir qəritəydir. Bu qəritə hemin dövürləyə İngilizləri bıcıqlandırdığı İngilizlər İstanbul'da ki, muxtelif səbəkləri bəhanı eləyəlik, İstanbul işqal ettilər, hemin parlamenti dağıttılar. Bu parlamentinin müayendələrinin bir isəsini malte sürdünələrdilər, bir isəsini zindana attılar, bir isəsini də analıya keçib oradaki istigual mücadələsinə qoşuldu. Erzurum qongresindən sonra Sivas qongresində Anadolu və Rumeli müdafayı hüquq cəmiyyəti adlı bir cəmiyyəti yaranılır. Anadolu və Rumeli müdafayı hüquq cəmiyyəti. Bu dönəmi biraz teç keçiyək, çünki suallar var. Çox önəmdir bir zamandı. Mən düşünənki sualları cevaqlandırsan, sanki 6-7 dəğəgəmiz qalın. 6-7 dəğəgəmiz. Məhəmmət Anadolu tarif boyunca baxsanız görərsiniz ki, Trabzon'dan hataya qədər olan ədəzidir. Bizim indi Şərki Anadolu olaraq adlandırdığımız ərazinin Anadolu'ya bir aidiyyatı yoxdur. Mən bunu niyə demək istəyirəm? Anadolu və Rumeli müdafayı hüquq cəmiyyəti adlı, İngilizləri və digər işqalçıları daha azqı çıxlandırıq. Ona görə də bu tərkiyyədir. Yafıq, misal qəmiyyəti qəramlarına ıdır da yoxuydu. Mübarizənin nəticəsində Atatürk Şərki Anadolu da Türkçəni torpaqlarına qattı, ıldır da yoxda heç əsasabda olmağına baxmayaraq oranı da qattı və bir milli dövlət yarattı. Bu dövlətin əsas maliyyəti misal qəmiyyəti yerini yətirməyəti. Yəni, musundan, çərkiyün, batı-tırakyanın daxil oldu. İndi bizdə hədəfimizi seçirik, xəritemizi seçirik, mübarizəmizi aparıq və bu mübarizənin nəticəsi həm nəli olabiləcicisi ona nəli olabiləcidir. Və İran da, digər qalqlar da bunu yaxçı bilməyədirlər ki, Azərbaycan Türkləri əcək İranı parçalamak isteməsə, İran parçalamayacaq, Azərbaycan Türkləri İrandan müstəqil bir dövlət almaq istəməsə, digər qalqları neşbirli buna nəli olabilməyicik. Farslar da bunu yaxçı bilirlər, ona görə vurmaya Türkləri yələşdirirlər, ona görə el altından Türkəyə qarşı düşmənçiliyirlər, ona görə bu siyasəti yəlirlər və sizə bir şey daha yalav ediyim, daha sonra sual cevaba keçik. Bunun üçün deyirlər ki, bu Amerikanın bir projesidir Türkçəyədə, Amerikaya ayıd olan bir layihədir. Yaxçı, biz bunu qəbul eləyirik. Nəyə görə Amerikanın indiə qədər İranın ərazik tövbiynə qarşı hər hansısa bir əməliyatı olmuyordur. Bakmayara ki, Türkçəyə oluqdur. Trump dövründə Suriya səriyyətdində YPG silahlar verildi, Türkçəyə, parçalamakçinin bir məqsədə oluqunu və PKK'nın Suriya də qolu oluqunu, hər bir kezdə yaxçı bilir. Biz o həritədik. Anar bey, izləyiciləyimizin fikirlərini təqdim ediyəcəmi 5-dəyə qəmiz qaldı. Mehmet Züudi yazır ki, məsələ budur ki, güneydə qaqlar bir arada mərkəzə qarşı ibarzi etməyədlər. Azərbaycanlı və kürd və ərab və sahir anlaşıb hər bir qətə doğru getməyədilər. Züudi yazır. Başqa bir izləyicimiz yazır ki, bitov-Azərbaycan nəd, bitov-Azərbaycan demokratiyad, təhsidin yüksəyə olmağıdır, söz azarlıqdır, haqdə ədalətdir. Bunlar olacaksa bitov-Azərbaycan da olaca, bu da mənə fikrimdir. Qaqağın salmanov yazır ki, Anar bey, nezə düşünürsün? Canıda ki, hər həkətlər sonunda milli-ləyikömetin qurulmasına səhib olabilecəyimi? Mən bu fikirlər yazı, məraykeş, fransa, futbol dolayıcaq izləyicilərimizi də yəgin gedəcəklər, amma istəyərdin 5 dəya gəl çəhirsində. Riyalırlar bugünləyi kələ bilir. Arzular görçək, arzular bir başqa məqanddır, görçələr başqadır. Biz də mən bacıda oturub, biz Ankara doğrasız, bir başqası Almanya da, İsveçdə oturub, Günü-Azərbaycan üçün burada xayritə çəkməyət çox rahat, bugün Riyal olanlar nədir istəyirəm buna cevab verəsiz ki, maddənki Mehmet beydə öz fikirini açıvladı. Buyurun. Rüfət bey, onda vədə bir sual ortalqa doyaq. Biz bu xəritəni çəkərkən, orak Kürgüstan yazsaq, yaxıb Kürgüstanı biz bura daxil etməsək, sizcə, Türkiyə, Azərbaycanın dövləşməsi ne dərəcədə dəstəkliyə bilər? Zətən biz Türkiyəni bu məsələdə dəstəyi nəyə görə alabilmiric? Türkiyənin stratejisi deyirlər ki, Iran dövlsa, orada bir kürk dövləti yaratabilər, yaratılabilər və vahit bir Kürgüstan yaratılabilər və bu Türkiyəni parçalanmaqa alabilər. İndi biz bu DG, Kürgüstanı daxil eləməyəndə Türkiyənin dəstəyini bir mənəlal çəkibdə itirmiş oluyor. Bizdə global qüç olma yoluna gədən qardaş Türkiyə ilə əlaqələrimizi çorlayandan sonra necə bil də bilcəkiz? Yə, bugün riyallıq nəyi tələ biliriz? Soal budu. Bu günləri, Bütü Azərbaycan nə qədər riyaldı? Bəlkə hissəhsə bu prosesi getməyə lazımdır. Mən efilm başlangıcında da bunu dəmiş idim zaten. Mən dedim ki, şimallıqların şimallı Azərbaycan Türklərinin güne üçün istiqvaliyyət tələb etməkdən başqa heç bir seçenin yox. Və istiqvaliyyət sabah bizi muxtariyyətə də aparacaq birisi gündə bizi bir tövbiya aparacaq və biz əgər hədətlərimizi böyük qoymasaq sabah, bize verilən muxtariyyətdə sadecə şərqə Azərbaycan uslanı, qərbə Azərbaycan uslanı və ərdə bil olsa yəni bilirsiz künki farçların düşüncəsinə zəncan da ora daxil deyik. BMP zəncanı da azərbaycanı daxil eləmir. Amma burada bir ölkənin yaxud hansa xarici teşkilatın azərbaycanı sərətlərinin cizməni biz qəbul eləmir. Azərbaycanı sərətlərinin azərbaycanı xalbı cizəcək və biz azərbaycan dövləti olaraq sonra da Türkiyə Cumhuriyeti dövləti olaraq orada baş verə biləcək bütün hər şeye qarşı hazırlıqlı olmalıyır, nəcə? Misal üçün Şimalı kibır Türk Cumhuriyeti nəcə yarandı? Şimalı kibır elə yarandı ki oradaki Türk soydaşlara qarşı soydaşlarımıza qarşı də, bir mənəli şəkəsində qətliyan dövləti və Türkiyə müdaxil elədi və orada bir dövlət yarandı. İmdi, bir çıxıb deyə bilər mi ki, kürp silahlı dəstələri yaxud mərkəzi Fafq ordusu yaxud orada hər hansısa bir silahlı dəstə, Günü azərbaycan tükslərində qarşı qırdın dövləti, azərbaycan orqusu azərbaycanı güneye girməyəcəlim yaxud tutaklıyı ki, İran azərbaycanı hücum elədi. Biz Azərbaycan Türkləri olaraq bunları fikirləşmirik, bütün ehtimalları nəzəri olaraq, bütün ehtimallara qarşı bir plan qoymadır. Yəni, bizim plan ağımız bu xərtədir. Amma mən demirəm ki, plan B, plan C, plan D də daha fərqli yerləri tarqfizi getirib çıqara bilər. Bəlkədir bütün İranı götürün, ona nəil olacağı. Biz elə hərəkət etməni ki, İrandakir digər etnik xalqlar da bizə qoşulmaq istəsinlər, bizim dövlətimizin vətəndaşı olmaq istəsinlər. Və onlar da açıq şəkildə bilməyədilər ki, bura da gücbü bir mərkəzi dövlət yaranmayana sonra, bu ərazıda uzun illər qan töküləcək. Burası bir qan görülə, qan denizləyə çəkirləcək. Çox sağ olun, var olun, başqa bir sualdarsın, onu da cevablandırıq, cevablandırmayın. Çox sağ olun. Zətəkən bizim üçün ayrılan ifir vaxtı bir sadımız doldu. Mən, Anarbə, istə təşəkürəyirəm, vizə Nurettin Gərəbi, doktor Nurettin Gərəvi, Almanya dən qoşulmuşdum. Örmətli, axtaq qalmız, Anadili, gəzətinin gəradısı, dəvkisinin gəradısı, yəni, 70-ci iddə, 50-ci iddə artıq Almanya da Azərbaycan davası haparan kişidir. Onu da fikirlərini, böylərimizi fikirlərini eşitmək maraqlıdır. Mən düşünürəm ki, Anarbə, bu yol büç istişarələrdən, büç müzakirələrdən keçirir. Mən bugün dostlardan vaxtın mübəlisəmiz oldu, mübəlisə deyildi, əslində fikirlərin tartışması idi. Mən hiç kəsin bu məsələlə nə bağlıdır, fərdi fikir ilə düşürənlərin, xışlanmasının tərəqdarı deyir. Hər kəs bu məsələdə fikir orduya qoyacaqsa, o sonunda millətmizə xirinə olacaqsa, mən onu dəstək edərəm şəxsə. Çünki məhri realistəmək. Hə, bir də məsələrin başqa tərəfi var, farçların məşhur misali var, dir ki, ölməm əzbur elə dızdırmaya razı olsun. Şimdi daha böyük ideyalar uğrunda iləli yetməz sən ki, sona sonundan nəsə pay goparda və dəsən, bunu da düşünənlərə səxim var. Sonunda bizim də haqqımız birləşməydir, bizdə birləşməyi haqq edən millətik, neyə görə? Burada izləyicilərimizdən deyirlə əvəzbəyin çox marağlı fikirləri var idi, dəşəktir edəm əvəzbəyədə. Və təbii ki, bütün izləyicilərimizə millət tarıq hissiydə, bu üçücandı yayımı bura da sona çatdırıram. Bizdə izləyicilərin əzərlərinə çatdırıram ki, Şəmbə günü Bakıda, Bütöv-Azərbaycan oncaqların teşəbbüsü ilə ikinci Bütöv-Azərbaycan formu keçiriləcək. Və müdə edir ki, o formunda çox uğurlu nəhcələrinə biz buradan eylən eləyəcək. Marabəy, təşəkkülərin Nurettin beyədə can salı diliyəri, bu üçücandı yayımı bura da möktəl yerik. Sa olun, sağola qalın. Tanrı vətəlmizi, tanrı bir dətmizi buluruz.