 pars quadragesima quinta operis de civitate dei, haeka transcriptio a societate libri vocefakta, bono publico uzu est. Kaput decimum, de opinione eorum quì humanum genus sicut ipsum mundum semper fuisse existimant. omittamu sigitur konyekturas hominum nexiencium quid loquantur dei natura vel instituzione generi sumani. ali enanque sicut de ipsum mundum crediderunt semper fuisse homines opinantur. unde hait et apuleyus, kum hok animantium genus deescriberet, singilatim mortales, kum titamen universo genere perpetui, et kum illis diktum fuirit si semper fuit humanum genus konam modo verum eorum loquatur historia narras quì fuirint quarun quererum inventores, quì primi liberallium disciplinarum aliarunque artium institutores, vel aquibus primum illa vel illa regio pasque terrarum illa aque illa insula incoliceperit. respondent diluvius et conflagrazionibus per certa intervalla tempurum non quidemomnia sed plurima terrarum ita vastari, ut redigantur homines ad exigum paucitatem, ex quorum progenie, rursus multitudo pristina reparetur, aksic identitem reperiri et institui quasi prima kum restituantur pocius, què fuirant illis nimi is vastarsionibus interrupta et extinta, cetorum homine nisi ex homine existere omnino non posse, dikunt altem quod putant non quod shiunt. caputun decimum, dei falsitate eius historie què multa milia annorum preteritis temporibus ascribit, faluntheos etiam quedam mendacissime littera quas peribent in historia tempurum multa annorum milia continere, kum ex litteris sacris ab instituione hominis non dum completa annorum sex milia computemus, unde ne multa disputem quem ad modum illarum literarum in quibus longe plura annorum milia referuntur, vanitas referlatur et nulla in illis rei huius idonia reperiatur autoritas, illa epistula alexandri mani ad olimpi adem matrem suam quam ascripsit narracionem coius dama egypti sacerdotis in sinuans quam protulit ex litteris què sacre apudillus haberentur, continet etiam reiña què greca quoque noviti historia, in quibus reiña massuriorum in ne adem epistula alexandri quinque milia excedit annorum, in greca vero historia mille ferme et trecento sabet abipsius beli principatu quem regem et illa egyptius in eius dem reiña ponit exordio, persarum autem et maccedonum imperium usque adipsum alexandrum, cui lo quibatur plus quam octo annorum milia illa egyptit, cum apud grecos maccedonum usque ad mortem alexandri quadringenti octo ginta quinque reperiantur. Persarum vero donek ipsius alexandri victoria finiretur du ginti et trecenta tres computentur, longe ita què hii numeri annorum illis egyptis sunt minores, ne keis etiamsi ter tantum computarentur e quarent, peribentur enim egypti quondam tamma breves annos abuisse, uta quaternis mensibus finirentur, unde annos plenior et verior, qualis nunc et novis et illis est, tres eorum annos komplecte batur antiquos. Sed ne siq quidem uta diksi greca egyptie numero temporun concordat historia. Etidio grece potius fides habenda est, quia veritate non excedit annorum, quì literis nostris què vere sacre sunt continentur. Por sihec epistula alexandri què maxime innotuit, multum avorret in spaatis temporum a provabili fidererum, quanto minus credendum est illis literis, quas plenas fabulosis velut antiquitatibus profere volurint contra autoritatem notisimorum divinorunque librorum, què totum orbem sibi crediturum estse predixit, et quì totus orbis siqutabea predictum est credidit, què vera se na rasse preterita exis, què futura prenunciavit, contanta veritate in plentur ostendit. Capod duodecimum de his quì hunk quide mundum non sempiternum putant, sed aut innumerabiles aut eundem unum certa conclusione secularum sempernashi et resolvi opinantur. Alivero quì mundumistum non existimant sempiternum, sive non eum solum sed innumerabiles opinentur, sive solum quide messe sed certis secularum intervallis innumerabiliter oriri et ocidere. Necesi est pateantur hominum genus prius sine hominibus ginientibus extitisse. Neque enim ut alluvionibus incendi isque terrarum quas illi non putant toto prorsus orbe contingere et ideo paucos homines exquibus multitudo pristina reparetur semper remanere contendunt, ita et hi possunt putare quod aliquid hominum pereunt mundum relinkuatori mundum, sed sicu tipsum mundum ex materia sua renashi existimant, ita in illo ex elementis eius genus humanum acdeinde aparentibus progenium pululare mortallium, sicut alliorum animallium. Caput terthium decimum, quid respondendum sitis quii primam condizionem hominis tardamesse causantur. Quodautem respondimus qum de mundi origine eius quii nolunt credere non eum semper fuisse sedesce cepisse, sicut etiam plato apertissime confitetur, quan vis anon nullis contra quam locutur sensis e credatur. O ketiam de prima hominis condizione responderim proptereus quii similiter moventur, quur homo per innumerabilia acque infinita retrotempora creatus non sit tan quam serosit creatus, utminus quam sex milia sintan norm ex quo esso cepisse in sacris literis invenitur. Si enim brevitas eus ofendit temporis quod tampao chi eis evidentur anni, ex quo institutus homo in nostris autoritati bus legitur, considerent nil esse di uturnum in quo ess aliquid extremum, etomnia secularum spathia definita, si eternitati in termine comparentur, non exigua existi manda esse, sed nulla. Acperoc si non quinkue vel sex, verumetiam sex aginta milia sive sescenta, alt sexages, alt sescienties, alt sescienties miliens dicerentur an norum, alt itidem per totidem toties multiplica retur hec summa, ubiam nullum numerinomen haberemus, ex quo deus hominem fecit, similiter queri poset, quur antenon fecerit. Dei quipe habominis creazione cessatio retursus eterna, sine inizio tanta est, ut si eis conferatur quam libetmania et inefpabilis numerositas temporum, qua etamen fine concluza certi spathia terminatur, nex altem tanta videri debeat, quanta si humoris brevissim amgutam, universo mari, etiam quantum oceanus circum fluit comparemus. Quoniam istorum duorum unum quidem per exigum est, altem incomparabili termagnum, sedutrun quen finitum, ilud vero tempori s'spathium, quod abalico inizio progreditur etalico termino coercetur, magnitudine quantan cunque tendatur, comparatum illi, quod inizium non habit, nexio utrum pro minimo anpotius pro nullo deputandum est. Hink enim sia fine vel brevissima singilatim momenta detragantur, decrescente numero licent tam ingenti, ut vocabulum non invenia, retursum redeundo, tant quam si hominis dies abilo in quonung vivit, usque adillum in quonatus est detras, quandoque adinizium illa detragcio perducetur. Si altem detragantur retursus in spathium, quod anullo cepit exordio, non dico singilatim minuta momenta vel horarum, auta dierum, auta mensum, autanorum etiam quantitates, sed tam mania spathia quanta illa summa comprendit anorum, quaeiam dici a qui buslibet computatoribus non potest, quae tamen momentorum minutatim detraccione consumitur et detraantur hec tanta spathia non semel atque iterum se piusque, sed semper. quid fit, quid agitur quando nunquam adinitium, quando omnino nunlum est pervenitur quapropter quod anos modo querimus post quinku emilia ed quod excurrit anorum possent et posteri etiam post anorum sascentiens miliens e adem curiositate requirere, si intantum hec mortalitas hominum exoriendo et occupando et imperita perseveraret infirmitas. Potuerunt et quie fuuerunt antenos ipsis recentibus hominis creati et temporibus is tam movere questionem. ipsi denique primus homo vel postridie vel eodem diae poste a quam factus est potuit inquirere quurnon ante sit factus et quando quunque ante a factus estet nonvires tung alias et alias nunc vel etiam poste a ista de initio reerum temporalium controversia reperiret. Caput XIV de revolutione secolorum quibus certo fine conclusis universa semperi neundem ordinem e andemque reditura quidem filosofi crediderunt. Hank autem se filosofi mundi huius non aliter puta verunt poste vel debere disolvere, nisi ut circuitus temporum inducerent, quibus e adem semper fuis serenovata atque repetita, in reerum natura atque ita deinceps foresine cesatione asseverarent volumina venientium et pretereuntium secolorum sive in mundo permanente isti circuitus fierent sive certis intervallis oriens et ocides mundus e andem semper quasi nova què transacta et ventura sunt exibaret. Aqquo ludibrio prosus immortalem animam etiam cumma sapientiam perceperit liberare non possunt euntem sinne cesatione ad falsam veatitudinem etad veram miseriam sinne cesatione redeuntem. Cuomodo enim vera veatitudo est de cuius nuncom eternitate confiditur dum anima venturam miseriam aut visime in veritate neshit aut infelicissime in veatitudinem per timeshit at si ad miserias nuncom ulterios reditura exius ad veatitudinem pergit fit ergo aliquid novi in tempore quod finem non habit temporis. Cur non ergo et mundus cur non et homo faktus in mundo utili necio qui falsi circuitus a falsis sapientibus falacibusque comperti indoctrina sana tramite rekti itineris evitentur. Nam quidem et ilud quod legitur in libro salomonis qui vocatur ecclesiastes quidest quod fuit ipsum coderit ed quidest quod factum est ipsum quod fiet et non est omnerecens subsole. Quilo quetur et dicet et se hoq novum est jam fuit seculis quae fuerunt antenos propteros incircuitus ineadem rediuntes et ineadem cunta revocantes diktum intellegi volunt quodille auteis rebus diksit de quibus superius loquebatur hoqest de generationibus alis euntibus alis venientibus de solis anfractibus de torrentium lapsibus autecerte de omnium rerum generibus quae oriuntur atque ocidunt. fuerunt enim homines antenos sunt et noviscum erunt et posnos ita quacue animanzia bel arbusta monstra quacue ipsa quae inusitata nascuntur quamvis interse diversa sint et qualdam eorum sem elfactan arentur tamen secundum id quod generaliter miracula et monstra sunt auteique et fuerunt et erunt neq regens et novum est ut monstrum subsole nascatur quamvis haek verba quidam sig intelexerint tankwam in pre-destinatione dei jamfacta fuisse omnia sapiens ille voluiset intelligi et idio nihil regens est subsole apsitautem aerecta fide ut his solomonis verbis illos circuitus significatus est secredamus quibus illiputant sig edem temporum temporaliumque erum volumine repeti ut verbigratia circut isto seculo plato filosofus inurbe ateniensi et inea scola quae akademia dicta est dixipulos doquit ita per innumerabilia retro secula apsit inkwam ut nos istacredamus semel enim christus mortus est propekatis nostris surgesautem a mortus jam non morsi eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem eidem konvenire quad seqytur in cirkuitu impi ambulabunt, non quia per cirkulos koos opinantur eorum vita est recursura, sed quia modo talis est erroris eorum via id est falsa doctrinea. Caput quintum decimum, de temporali condizione generis humani, quam deus nek novo consilio instituerit, quid autem mirum est si in his cirkuitibus errandes nek aditum nek exitum invenjunt, quia genus humanum nek we ista nostra mortalitas, nek ko inithio cepta sint shiunt, nek ko fine claudatur. Quando quidem altitudinem dei penetrare non poshunt, quaa kum ipsesit eternus, etesine inithio, abalico tamen inithio exorsus est tempora, et hominem, koem nunquam ante affecerat, fecit in tempore. Non tamen novo et repentino sed immutabili eternoque consilio. Quis ankh valiat altitudinem investigabilem vestigare et inscrutabilem perscrutari, secundum quam deus hominem temporalem ante quem nemo un quam hominem fuit non mutabili voluntate in tempore condidit, etegenus humanum exuno multiplicavit. Quando quidem psalmus ipse, kum apremisiset atkwediksiset, tu domine servabis nost, et custodies nost a generazione hak et in eternum, ak deinde repercusiseteos, in quorum ostulta, in piakwe doctrina, nulla liberationis etabiatitudinis anime servatur eternitas. Continuo subiciens, incircuitu impi ambulant, tamquam ei diceretur, quidergo tu credis, sentis, intelligis. Nun quidnam existi mandum est subito deo plakwisse hominem facere quem nunquam antea infinita retro eternitate fecisset, quini il novi acidere potest, in quom mutabile alequid non est. Continuo respondida adypsum deum loquens, secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Sentiant inquit homines quod putant, ed quod ei saplacet opinentured disputent, secundum altitudinem tuam, quam nullus potest nosse hominum, multiplicasti filios hominum. Valde quippe altum est et sempre fuisse, et hominem quem nunquam fecerat, exali quotempore primum facere voluisse, neg concilium voluntatem quem mutasse. Caput decimum sextum. Anut deus sempre etiam dominus fuisse intelligatur, credendum sit creaturam quok quem nunquam de fuisse qui domina retur, et quomodo diikatur sempre creatum quod dici non potest quaternum. Ego quidem secut dominum deum ali quando dominum non fuisse dicere non audeo, ita hominem nunquam ante afuisse et exquoda tempore primum hominem creatum esse dubitare non debio. Sed qum cogito cuius rei dominus sempre fuirit si sempre creatura non fuirit afirmare ali quide pertimesco. Quia et me y intuer et scriptum esse recolo, quis hominum potest shire concilium dei, auto quis poterit cogitare quid velit dominus. Cogitationes enim mortallium timide et incerte adiventiones nostre. Corruptibile enim corpus aggravat animam et deprimit terrena inabitatio sensum multa cogitantem. Ex his igitur quai inhak terrena inabitatione multa cogito, ideo uti quemulta quia unum quod exillis vela preterila quod forte non cogito verumest invenire non possum. Si diksero sempre fuisse creaturam cuius dominus esse, quis emper est dominus nec dominus un quom non fuid. Sed nun quillam nun caliam per alia at quia alia temporum spazia. Ne ali quom creatori coa eternam esse di camus, quod fides ratioque sana condemna. Cavendum est ne sit absurdum et a luce veritatis alienum, mortallem quidem per vices temporum semper fuisse creaturam, decedentem aliam aliam succedentem, im mortallem vero non esse ce pisse, nisi quom ad nostrum seculum ventum est, quando etangeli creati sunt. Si eus rekte luks ila primum fakta significat, aud ilud potius celum, de quod dictum est, imprincipio feicit deus celum et terram, quom tamen non furin ante quom firin, ne im mortalles si semper fuisse di kuntur, deo coa eterni esse credantur. Si autem diksero non intempor e creatus angelos, sed ante omnia tempora etipsos fuisse, quorm ad deus dominus esse, qui nun quom nisi dominus fuid, qua eretur a me etiam si ante omnia tempora fakti sunt, utrum semper potuerit esse qui fakti sunt. Hic respondendum forte videatur, quomodo non semper, quom ide quod est omni tempore non inconvenienter semper esse dikatur, usque adio autemisti omni tempore furunt, utetiam ante omnia tempora fakti sunt. Si tamen a celo cepta sunt tempora, et illi yam erant ante celum, atsi tempus non a celo verum etante celum fuid, non quidem in horis et diebus et mensibus et annis, nam yiste dimensiones temporallium spaziorum, què usitate acpropria di kuntur tempora, manifestum est quod a moto sidirum ceperint, unde et adeus, quom a hek institueret diksit, et sintin signa et in tempora et in diez et in annos. Set in alico mutabili moto, cuyus alio de prius, alio de posterios preterit, eo quod simul esse non posssunt, si ergo ante celum in angelicis motibus tale aliquid fuid, et idio tempus yam fuid at quangeli, ex quod fakti sunt, temporalliter movebantur, etiam sig omni tempore furunt, quando quidem qumilis fakta sunt tempora. Quis autem dikat, non semper fuid, quod omni tempore fuid, sed si hek respondero, dice turmiki, quom do ergo non co eterni creatori, si semper ille, semper illi furunt, quom do etiam creati dicendi sunt, si semper fuidse inteleguntur? Adok, quid respondevitur? Man dicendum est et semper eos fuidse quoniam omni tempore furunt, quicum tempore fakti sunt, aut quidus fakta sunt tempora, etamen creatos. Neque enime tipsa tempora creata esse negabimus, quan vis omni tempore tempus fuidse nemo ambigat. Namsi non omni tempore fuidt tempus, erat ergo tempus quando nullum erat tempus, quis hok stultisimus dikserit. Possumus enim recte dicere, erat tempus quando non erat Roma, erat tempus quando non erat Jerusalem, erat tempus quando non erat Abraham, erat tempus quando non erat Homo. Et si quid huyus modi, postremo si non cum initio temporis, sed post ale quad tempus faktus est mundus, possumus dicere, erat tempus quando non erat mundus. Atavero, erat tempus quando nullum erat tempus, tam inconvenienter dicimus, ach si quis quam dikat, erat Homo quando nullum erat Homo, aut erat este mundus quando este non erat mundus. Si enim de alio atque alio intelegatur, potes dicei aliu quomodo, ho kest, erat alius Homo quando non erat este Homo. Si kergo, erat aliu de tempus quando non erat hok tempus, recte possumus dicere. Atavero, erat tempus quando nullum erat tempus, quis vel incipientisimus dikserit. Si kutergo dicimus creatum tempus, kum ideo semper fuis sedikatur, quia omni tempore tempus fuid, ita non est consequence, ut si semper fuerunt angeli, ideo non sint creati, ut apropteria semper fuis sedikatur, quia omni tempore fuerunt, et apropteria omni tempore fuerunt, quia nullumodo sinihis ipsa tempora esse potuerunt. Ubi enim nulla creatura est, cuius mutabilibus motibus tempora peragantur, tempora omni no esse non possunt, akperok et si semper fuerunt creati sunt, il le enim semper fuid eternitate imutabili, istiauten fakti sunt, sed ideo semper fuis sedikuntur, quia omni tempore fuerunt, sinihibus tempora nullumodo esse potuerunt. Tempus autem, koniam mutabilitate transcurrit, eternitati imutabili non potest esse koerunt. Akperok etiamsi imortalitas angelorum non transit in tempore, neq preterita est quasi jam non sit, neq futura quasi non dum sit, tamen eorum motus, quibus tempora peraguntur, ex futuro imprateritum transiunt, et ideo creatori, in cuius motu dicendum non est vel fuirunt, cendum non est vel fuise quod jam non sit, vel futurum esse quod non dum sit, ko eterni esse non possunt. Quapropter si deus semper dominus fuid, semper habuit creaturam suo dominatui servientem, veruntamen non de ipso genitam, sed abipso denihilom faktam, neq eiko eternam, erat quipe ante ilam, vis nunlo tempore si neilla, non ea ma spazio transcurrente, sed manente perpetuitate precedens. Sed hoq si respondero eis qui requirunt, ko omodo semper creator, semper dominus fuid, si creatura serviens non semper fuid, auto ko modo creata est, et non potius creatorico etterna est, si semper fuid, verior ne facilius judicer afirmare quod nesio, quam docere quod shio. Redio igitur adid quod creator nostre shire nos voluit, illa vero ko evela sapientioribus in haq vita shire permisit, vel omnino perfectis in alia vita si enda servavit, ultravires meas esse confidior. Sed idio putavi sine afirmazione tractanda, ut quie haq legunt vidiant a quibus questionum a periculis debiant temperare. Ne kadomnia se idoneos arbitrentur, potiusque intelligant quam sit apostolo obtemperandum precipienti salubriter, ubiaid. Dico autem per gratiam dei, ko e data est mici, omnibus qui sunt invobis, non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad temperantiam, uni quicque sicut deus partitus est mensuram fidei. Si enim proviribus o suis alator infans fiet, put cresendo plus capiat. Si autem vires su e capacitatis excedat, deficit ante quam crescat. Caput decimus septimum, quomodo intelligendasit promissa homini adeo vita etern, ante tempera etern. Quae secula preterirint ante quam genus instinture etur humanum, me fateur ignorare, non tamen dubito nil omnino creature, creatori e seco eternum. Dicitetiam apostolus tempora etern neg ea futura sed quod magis est mirandum preterita, sic enim ait. In spem vita etern quam promisit non mendax deus ante tempora etern, manifestavit autem temporibus o suis verbum sum. Et sedixit retro quod furint tempera etern furint deo co etern, si quidem ille ante tempora etern non solumeerat, verum etiam promisit vita eternam, quam manifestavit temporibus o suis, idest congruis, quidagliu de quam verbum sum. Ho cest enim vita etern. Quomodo autem promisit qum hominibus utique promiserit, qui quim erant ante tempora etern, nisi quia in eius eternitate, atque in ipso verbu eius e idem co eterno, jam predestinazione fixumerat, quod suo tempore futurumerat, caput duo de vigesimum. Quid de incomutabili consiliu ac voluntat dei, fides sana defendat contra cecinazione eorum, qui operadei ex eternitate repetita per eosdem semper volunt seculorum redire circuitus. Ilu de quoque non dubito, ante quam homo primus creatus eset, nunquam quenquam fuise hominem, nec eundem ipsum necio quibus circuitubus, necio quociens revolutum, nec alium aliquem natura similem. Neque abahak fide me filosoforum argumenta deterrent, quorum acutisimum ilu deputatur, quod dikunt nulla infinita ulla sciensia posse comprendi. Acperoc deus, inquiunt, rerum quas facit omnium finitimarum, omnes finitas apud se racione sabet. Bonitas aute meius nunquam vaqua fuise credenda est, necit temporalis eus operatio, cuyus retro furit etern cesatio, quasi penituerit eum prioris sine initio vacationis, ak propterea sit operis agressus initium. Etidio necesse est inquiunt, e Adam semper repeti eum denque semper repetenda transcurre, vel manentemondo mutabiliter, qui licet nunquam non furit etesine initio temporalis tamen facctus est, vel eus cuoque ortu etoccasru, semper illis circuitibus repetito, semperque repetendo, ne videlicet si ando primum dei operacepta dicuntur, priorim sua sine initio vacatio tanquam inertem ak desidiosam, etidio sibi displicentem damnasse cuo dam modo aque obok mutasse credatur. Si altem semper quidem temporalia sedalia aquealia peribetur, operatus ak sik aliquando retiam ad hominem faciendum quam nunquam ante afecherat pervenisse non nascientia, qua aputant non posse quacunque infinita comprendi, sed quasi adoram, siket venyebat inmentem, fortuita quadam inconstantia, videatur fecisse quae fecit, porro si illicircuitus admittantur incion, quibus vel manentemondo, vel ipso quoque revolubiles ortus suos etocasus e isdem circuitubus incerente e adem temporalia repetuntur, nec ignavumotium presertim tam longe sinne initio diuturnitates deotribuitur, nec improvida temeritas operum suorum. Quoniam sinon e adem repetantur non possunt infinita diversitate, variata un la eius sciencia, vel presciencia comprendi. Has argumentaciones quibus impii nostram simplicen pietatem ut cumillis incircuitu ambulemus, devia recta conantur avertere, si razio refutare non posse files irridere deberet. Quod inadiutorio domini dei nostri os volubiles circulos quos opinio confingit, razio manifesta konfringit. Hink enim maxime isterrant, ut incircuitu falso ambulare quam vero eterecto itinere malint, quod mentem divinam omnino immutabilem, coiuslibet infinitatis capasem et innumera omnia sinne cogitationis alternatione numerantem, desuha humana mutabili angustakwe meti untur, et fit illis quod ait apostolus comparantes enime semetipsus, sibi metipsis non intelegunt. Namakuiya illis quid quid novi faci endum venitim mentem, novo consilio faciunt mutabile squipe mentes gerunt, profecto non deum quem cogitare non posunt sed semetipsus pro illo cogitantes non illum sed seipsus nek illi sed sibi comparant. Nobisauten fas non est credere aliter afficideum cum vacat, aliter cum operatur, quia nek affici dicendus est tanquam ineius natura fiat aliquid quod ante non furit. Patitur quipe qui afficitur et mutabile est omne quod aliquid patitur. Non itaque ineius vacazione cogitetur ignavia desidia, inerzia sicut nek ineius opere labor, conatus, industria. Novit quiesciens agere et agens quiesciere. Potest adopus novum non novum sed sempiternum adibere concilium, nek penitendo quia prius cesaverat cepit facere quod non fecherat. Sed et si prius cesavit et posterius operatus est, quod necio quemat modum possit intelligi, hoq prokul dubio quod dicitur prius et posterius in rebus prius non existentibus et posterius existentibus fuit. In illo autem non alteram precedentem altera subsequens mutavit autabstulit voluntatem. Sed una et ademque sempiterna et imutabili voluntate res quas condidit et ut prius non existent eget quand iu non fuerunt et ut posterius existent quando es ceperunt hink eis qui talia videre possunt mirabiliter portassi sostendens quam non eis indiguerit sed eas gratuita bonitate condiderit cum sine illis ex eternitate initio carente in non minore bea titate per mansit finis partis quadragesime quinte pars quadragesime sexta operis decivitate dei heik transcripsio a societate libre voce facta bono publico usui est kaput unde vigesimum contraeus qui dicunt ea que infinita sunt nec dei ciencia compreendi iludautem aliud quod dicunt nec dei ciencia quae infinita sunt posse compreendi restateis ut dicere audian at que huik se voragini profunde impietatis emergant quod non omnes numeros deus noverit eos quipe infinitos es certisimum est quoniam incuo quunque numero finem faciendum putaveris idem ipse non dico uno adito augeri sed quamlibet sitmagnus sed quamlibet ingentem multitudinem continens in ipsa razione at que ciencia numerorum non solum duplicari verumetiam multiplicari potest ita vero suis quisque numerus proprietatibus terminatur ut nullus eorum paresse quicunque alteri possit ervo et dispares interse atque diversi sunt et singuli quique finiti sunt et omnes infiniti sunt ita ne numeros propter infinitatem necit omnes deus etusque ad a quamdam sumam numerorum ciencia dei pervenit cetero signorat quis hoc etiam de mentissimus dixerit necaudevunt isti contemnere numeros et deus dicere ad a dei ciencia non pertinere apudu quos plato deum mania autoritate commendat mundum numeris fabricantem et apudnos deo dictum legitur omnia in mensura et numeru et pondere disposuisti dequo et profeta dicit quii profert numerose seculum et salvatur in evangelio capilli inquit vestri omnes numerati sunt absit itaque ut dubitemus quod ei notus cit omnes numerus intern c iligentie secutim sal mocanitur non est numerus infinitas itaque numeri quanvis infinitorum numerorum nullus sit numerus non est tamen incompreensibilis ei cuyus intelligentie non est numerus quapropter si quid quid scientia comprenditur scientis comprensione finitur profektu et omnis Profektro etomnis infinitas quodam inefabili modo deo finita est, quia scienzie ipsius incompreensibilis non est. Quare si infinitas numerorum scienzie dei quac comprenditur esse non potest infinita, quia tandem nos sumus homunguli, quia eius scienzie limites figere presumamus, dicentes quod nizi e isdem circuitibus temporum e adem temporalia repetantur, non potest deus kuta quae facit vel preshire ut faciat vel shire kum fecherit? Quia scienzie simpliciter multiplex et uniformiter multiformis, tam incompreensibilis compreensione omnia incompreensibilia comprendit, ut quacunque nova et dissimilia conseguencia preshidentibus si semper facere velet inordinata et improvisa habere non posset, nek ea provideret ex prossimo tempore sed a etern praescienzia contineret. Caput vigesimum, dea seculis seculorum. Quod utrum ita faciat et continuata sibi connexione copulentur quae apellantur secula seculorum, alia tamen at quae alia ordinata dissimilitudine procurencia, eis dumtaxat quae ex miseria liberantur in sua beata immortalitate sine fine manentibus, an ita dicantur secula seculorum ut intelligantur secula insapienzia dei inconcussa stabilitate manentia, istorum quae cun tempore transeunt tan quam eficienzia seculorum definire non audeo. Fortassi senima possit dici seculum quae sunt secula uttenigil aliaud peri beataur seculum seculi quam secula seculorum, si cuttenigil aliaud dicitur celum celi quam celi celorum. Nam celum deus avocavit firmamentum super quoda sunt aque, et tamen psalmus et aque incuit quae super celus sunt laudent nomen domini. Quidergo istorum duorum sit, an apreter hec duo ali quid aliaud dei seculis seculorum possit intelligi, profundissima questio est, ne quae hoc quod nunc ajimus impedit, si indiscusa interim di feratur, si ve ali quid inea definire valeamus, si ve nos faciat cauti ores diligencior ipsa tractatio, ne intanta obscuritat tererum afirmare temere ali quid audeamus. Nunc enim contra opinionem disputamus quae illi circuitus aseruntur, quibus asemper e adem per intervalla temporum necesse esse repeti existimantur, quae libet autem illarum sententiarum de seculis seculorum verasit, ad hoc circuitus nihil pertinet, quoniam si ve secula seculorum sint non e adem repetita, sed alterum ex altero connexione ordinatissima procurrentia, liberatorum beatitudine sine ullo recurso miseriarum certissima permanente, si ve secula seculorum etterna sint temporallium tanquam dominancia subditorum, circuitus illi e adem revolventes locum non abent, quos maxime refellit etterna vita sanctorum. Caput vigesimum unum, de impietat eorum quae aserunt animas sume veraeque beatitudinis, participes etterum ad quae etterum per circuitus temporum adeasdem miserias laboresque redituras. Quorum enim aures peorum ferant post e emensam tot tantisque calamitatibus vita, si tamen vitaista dicenda est quae pocius mors est, vita gravis ut mors quae abache liberat mortis huius amore timiatur. Po stam maña mala tanquemulta et horrenda, tandem aliquando per veram religionem at ques sapienciam expiata at coe finita, ita pervenire ad conspectum dei, at coe ita fieri beatum contemplazione incorporee lucis, per participazione immutabilis immortalitatis eius, cuius adipi shende amore flagramus, uteam quandocque necesisit deseri, et eos quae deserunt abilla eternitate, veritate, felicitate, deyectos tartare mortalitati, turpi stultitie, miseris execrabilibus implicari, ubi deus amitatur, ubi odio veritas habeator, ubi perimundas nequitias beatitudo coeratur. Et hoc itidem at coe itidem, sine hullo fine priorum et posteriorum, certis intervallis et dimensionibus secolorum factum et futurum, et hoc propterea utpossit deo circuitibus definitis euntibus sem per at coe redeuntibus per nostras palsas beatitudines et veras miserias alternatim quidem, sed revoluzione incesabili sem piternas, nota esse opera sua, cuoniam neque afaciendo quiesere, neque siendo potestea, coe infinita sunt indagare. Quis hec audiat, quis kredat, quis ferat, coe si vera essent non solom tazerentur prudentius, verumetiam uto komodovaleo dikam quad volo, doxius neci rentur. Nam si hec ilik im memoria non habebimus et ideo beati erimus, kur hec per eorum ascentiam gravatur amplius nostra miseria? Si autem ibi ea necesario shi turisumus, hec saltem nexiamus, ut hec felicior si tec spectatio quam ilik adeptio sum mimoni? Quando hec etterna vita consequenda expectatur, ibi autem beata, sed non etterna quandoque amitenda cognoshitur. Si autem dikunt neminem posse adillan beatitudinem pervenire, nisi hos circuytus ubi beatitudu et miseria vicissim alternant, in huius vitae eruditione cognoverit, quomodo ergo fatentur quanto plus quisque amaverit deum, tanto eum facilius adabeatitudinem perventurum, qui ea docent, quibus amor ypsetorpescat? Namquis non remissius et tepidius ameteum, quem se cogitat necesario deserturum, et contra eius veritatem sapienciamque sensurum et hocum a deius plenam prosua capacitate notitiam beatitudinis perfexione pervenerit, quando nek hominem amicum posit quisque amare fideliter quise futurum novit inimicum. Sed apcit ut vera sint quenobis minantur veram miseriam nunquam finiendam, sed interpositionibus false beatitudinis sepe aksine finerumpendam. Quid enim illa beatitudine falcius adque fallacius ubinos futurus miseros autentanta veritatis luce neciamus autinsum felicitatis arcetimeamus si enim venturam calamitatem ignoraturi sumus peritior est hic nostra miseria ubin venturam beatitudinem novimus si autem nos ilik clades imminens non latebit beatius tempora transicit anima miser quibus transactis ad beatitudinem sublevetur quan beata quibus transactis in miseriam revolvatur. Adque itaspes nostre infelicitatis est felix et felicitatis in felix undefit utquia hic mala presencia patimur ibi metuimus imminentia verius semper miseri quan beati aliquando esse posimus. Sed cuoniam hec falsasunt clamante pietate convincente veritate ila enim novis veraciter promititur vera felicitas cuius erit semper retinenda et nulla infelicitate rumpenda certa securitas. Viam rectam sequentes quan novis est christus e oduce acasalvatore avano et inepto impiorum circuitu iterfidei mentenque avertamus. Sienim de istis circuitibus et asine cesatione alternantibus itionibus et reditionibus animarum porfirios platonicus suorum opiñonem secui noluit sive ipsius rei vanitate permotus sive jam tempora christiana reveritus et quod in libro decimo comemoravi dicere maluit animam propter cognoscenda mala frallitam mundu utabeis liberata aquepurgata cumad patrem redirit nighil ulterius tale patiatur quan tomagis nos istam inimicam christiana fidei falsitatem detestari ak devitare debemus. His autem circuitibus evacuatis atque frustratis nul necessitas nos compellit idio putare non habere initium temporis exquo esse ceperit genus umanum quia pernexio quos circuitus nighil sit in rebus novi quod non etantea certis intervallis temporum furit et posthea sit futurum. Si anima liberator anima non reditura ad miserias sicut nunquam antea liberata est fit in illa aliquid quod antea nunquam factum est etoc quidem val demanum idest quae nunquam desinat eterna felicitas. Si autem in natura in mortali fit tanta novitas nullo repetita nullo repetenda circuitu quur in rebus mortalibus furi non posse contenditur. Si dikunt non furi in anima beatitudinis novitatem quoniam adeam revertitur in quwa semper fut ipsa certe liberatio nova fit qum demiseria liberatur in quwa nunquam fut et ipsa miseria novitas inea facta est quae nunquam fut. He cautem novitas si non in rerum quae divina providencia gubernantur ordinem venit sed casu potius e venit ubisunt illi determinati dimensicue circuitus in quibus nulla nova fit sed repetuntur e adem quae furiunt. Si autem et hayek novitas ab ordinatione providencie non excluditur sive datasit anima sive lapsasit posunt furi nova quae neque antea factasint nektamen a rerum ordine alienasint et si potuit anima per imprudentiam facere sibi novam miseriam quae non estet improvisa divina providencie uta hanq quokue in rerum ordine includeret et ab haq eam non improvide liberaret quae atandem temeritate humane venitatis audemus negare divinitatem facere posse res non sibi sed mundu novas quas neque antea factirit neq unqam haburet improvisas si autem dikunt liberatas quidem animas adem miseriam non reversuras sed kum hoq fit in erebus nigil novii furi quonem semper alie atque alie liberate sunt et liberantur et liberabuntur hoq certe concedunt si ita est novas animas furi quibus sit et nova miseria et nova liberatio nam si antikuas eas estet dikunt et retrosum sem piternas exquibus cotidie novii fiant homines de quorum corporebus si sapienter vixerint ita liberantur ut nunqam ad miserias resolvantur quonsequenter dikturi sunt infinitas quantus libet namque finitus numerus foiset animarum infinitis retroseculis suficere non valeret ut exilos emper homines fierent quorum estet anime avista semper mortalitate liberande nunqam ad eam de inceps rediture neq ulomodo explikabunt quomodo in rebus quas ut deo note estet possint finitas volunt infinitus sit numerus animarum quapropter quoniam circuitus illi jam explosi sunt quibus adeasdem miserias necesario putabatur anima reditura quid restat conveniencius pietati quam credere non estet impossibile deo et ea quae nunqam fecerit nova facere et inefabili presciencia voluntatem mutabilem non habere porroautem utrum animarum liberatarum neq ulterius ad miserias redituram numerus possit sempre augeri ipsi viderint qui de reerum infinitate coibenda tam subtiliter disputant nos vero ratio cinattionem nostram exutro quelatere terminamus si enim potest quid causa est ut negetur creari putuisse quod nunqam antea creatum estet si liberatarum animarum qui nunqam antea fuit non solum factus est semel sed fieri nunqam desinet si autemoportet utacertus sit liberatarum aliqis numerus animarum quae ad miseriam nunqam rediant neque iste numerus ulterius augeratur etiam ipsi sinedubio qui cunque erit ante utiqa nunqam fuit qui etada sue quantitatis terminum pervenire sine aliqo non poset initio quod initium e omodo antea nunqam fuit hok ergo uteset creatus est homo ante quem nunlus fuit caput alterum ed vigesimum de conditione unius primi hominis atque ineo generis humani hake ijitur qwestione dificillima propter eternitatem dei nova creantis sine novitate aliqa voluntatis quantum potuimus explicata non est ardum videre multu fuis semelius quod faktum est utes uno homine quem primum conditit multiplicare tagenus humanum quam si id incohasset pluribus nam cum animantes alias solitarias et quod amodo solivagas idest quae solitudin magis appetant sicuti sunt aquile milvi leones lupi et quacunque itasunt alias congreges instituerit quae congregate atque ingregibus damule et etc hujusmodi utrunquem tamen genus non est singulis propagavit sed plura simul jussit existere hominen vero cujus naturam quod amodo mediam interangelos bestiasque kondebat ut si creatori suo tankam vero in consortium transiret angelicum sine morte media beatem immortalitatem absque ullo termine consecutus si autan domineum sum libera voluntate superbe atque inobadi enter usus offenderet morti addictus bestialiter vivaret libidinis unum ac singulum creavit non utique solum sine humana societate deserendum sed ute omodo vehementius e commendaret ur y societatis unitas vinculunquem concordie si non tanto minterse nature similitudine vero metiam cognazioni feminem copulandam viru sicutipsum creare illi placuit sed exipsu ute omnino ex homine uno difundaretur genus humanum caput vigesimum tertium quod prescierit deus hominem quem primum condidit pekaturum simulque previderit quantum sed gratia translaturum nec ignorabat deus hominem pekaturum et morti jam obnoksium moriturum propagaturum e oque progresurum pekandi imanitate mortales ute tutius atque pacatius interse racionalis voluntatis expertes bestie sed terris plurium pollulavit exordium quam homines quorum genus exuno est ad commendandum concordiam propagatum neque enim unquam interse leones aut interse dracones qualia homines belagesserum sed previdebat etiam gratia patis justificatum spiritu santu santis angelis inaterna pacce socciandum novissima inimika morte destrukta cui populo estet huius rei consideratio profutura quad exuno homine deus ad commendandum hominibus quam caput vigesimum quartum de natura humane anime creata ad imaginem dei feci tergo deus hominem ad imaginem suam talem quippe ili animam creavit qua perrazionem atque intelligentiam omlibus estet prestantior animalibus terrestribus cuiusmodi non haberent et cum virum terreno formasset expulvere e ique animam qualem diksi sive quam yam fecerat suflando indidisset sive potius suflando fecisset e unque flatum quem suflando fecit quidest quem ili in adiutorium generandi ex eius latere os sedet tracto fecit ut deus neque enim hec carnali con suetudine cogitanda sunt ut videre solemus sopifices ex materia quacunque terreno corporalibus membris qui etiam visibilia invisibiliter operatur sedhec fabulosa potius quam vera esse arbitrantur qui virtutem acasapientiam dei quanovit et potest etiam sine seminibus ypsacerte facere semina ex his husitatis et noverunt infideliter cogitant quasi nonhec ypsa que noverunt de humanis conceptibus atque partibus si inexpertis nararentur incredibi liora viderentur quan vis etia ypsa plerico magis nature corporalibus causis quam operibus divine lius vel minime creature possint dici angili creatores sed cum his nullum nobis et in his libris negotium qui divinamente facere vel curare ista non credunt iliautem qui platoni suo credunt quos quidem ypsa creaverit permissu sieve ypsu eius animalia fakta esse cungta mortalia in quibus homo praecipum diisque ypsis cognatum teneret locum si superstitione cariant qua quaerunt unde juste viderentur sacra neque anim facest olius nature quam libet minime mortalisque creatorem nisi deum credere accedicere etante quan possiti intelligi angili autem quos ili deus libentius appellant etiamsi adibent vel tam non eos dicimus creatores animallium quam neque agricolas frugum acque arborum caput vigesimum secstum omnem naturam et omnem speciem universe creature non nisi operedei fieri acque formari cum enim alia perantur homines figuli et fabri acque idegenus opifices quie etiam pingunt et effingunt formas similes corporibus animallium alia vero què intrinsecus efficientes causas habit de segreto et oculto nature viventis acque intelligentis animanthium animas dum non fit facit supra dicta ilas peces artificibus quie busque tribuatur heck autem altera non nisi uni artifici creatori et conditori deo quie mundum ipsum et angelos sine et utita dicam effectiva quie fie rinescit sed facere acepit speciem comundus fiert rotunditas celi et rotunditas solis e adem vivina et effectiva quie fie rinescit sed facere acepit speciem rotunditas oculi idemus in rebus quie busque nascentibus non extrinsicus adiberi sed intima creatori potencia quie dixit celum et terram ego impleo et cuius sapiencia est quie atingit affine usque ad finem fortiter et disponi tomnia suaviterium prebuer inta creatori cetra pacienti necio nec tribuere illi saudio quad forte non possunt nec debio derogare quad possunt creatio nem tamen condizionem quie omnium naturalum quafit ut omnino sed debere quad sunt qum gratiarum aksione noverunt non solum iditur agricolas non dicimus fructum quorunque creatores qum legamos nec quie plantat est aliquid nec quie rigat sed quie incrementum promovet et fixa radicibus continent qum iditem legamos deus illi datacorpus quomodo voluerit et uni quie seminum proprium corpus idan nec feminam sui puerperi creatricem apellare debemus sed potius illum novi te et qum vis anima sic vele sic affecta prenyantis valiat aliquibus velutin durre qualitatibus fetum sicut debirgis variatis fecit jakub utpecora colore varia ginierentur naturum tamenillam quai quelibet igitur corporales vel seminales causa giniendis rebus adibeantur sive operationebus angelorum aut hominum aut corunque animallium sive marium feminarunque mixtionebus quelibetetiam desideria motusve anima matris valiant aliquid liniam mentorum aut colorum nusque conceptibus ipsas omnino naturas quesic velsic in suo ginere aficiantur non facit nisi summus deus cuius occulta potencia kungtapenetras incontaminabili presencia facit esse quidquid aliquomodo est in quanto incunquemest quia nisi faciente velatale esset sed prorsus esse non poset quapropter si in illa specie quam forincecus corporalibus opifices rebus imponunt urbem romam et urbem alexandriam nonfabros et architectos sed reges quorum voluntate concilio imperio fabrikatesunt illam romulum illam alexandrum habuisse dicimus conditores quantopotius non nisi deum debemus conditorem dicere naturarum qui neque exea materia faci taliquid quam ipse nonfacerit nec operarios habit nisi quos ipse creaverit et si nonerunt sicutante quam fierent nonfuerunt sedante dico eternitate non tempore qui senim alius creatures temporum nisi qui faci tea quorum motibus cureren tempora capot vigesimum septimum deb platonicorum opinione quapot averun tangelus quidem itasane plato minores etasum deo factos deos efektores esevoluit animallium ceterorum ut immortalem partem abipso sumerent ipsivero mortalem atexerent proinde animarum nostrarum eos creatores nonluitesses sed corporum unde quanien perfurios tantum modum ad hominum sekuitur eos ut dicant deos istus quos anobo eos quidem etiambestiarum perfurios tantum modum ad hominum sekuitur eos uta dicant deos istus quos anobo eos quidem etiambestiarum quos anobis volunt quasi parentes et conditores nostros coli nigiles sed agliu dequan fabros compedum carceruve nostrarum nec institutores sed inclusores alligatoresque nostros ergastulis erumnosis et gravissimis vinculis auterco desinan platonici penas animarum corporibus conminari auteos novis deos colendos nonapredicent quorum e novis operatioen uta quantum possumus fujiamus et evadamus hortantur cum tamen sed utruquem falsissimum nam neque ita lunt penas anime cum ad istam vitam vive in celo sieve in terra nullus est conditor nisi a quo fakta sunt celum et terra nam si nulla causa est vivendi in hock corpore nisi propter pendenda suplicia quomodo dicit idem plato aliter imple retur siautem nostra institutio qua velmortales conditisumus divinum munus est quomodo pena est ad ista corpore idest adivina beneficia remeare et si dedus quod asidue plato commemorat interna inteligencia continebat quomodo non ipsa cungta kondebat an ali quorum esse artifex nullet quorum eficiendorum artem inefabilis eius et inefabiliter laudabilis mens haveret capo duod et rigesimum imprimo hominem exortam fuisse omnem est premio quem damnanda suplicio merito iditur vera religio quem mundi universi eum animallium quoque universorum ochest et animarum et corporm conditorem aniosit et predikat in quibus terrenis precipus abilo adeius imaginem et factus est unus sed non relictus est solus nigel enymest quem hoca genus tam discordiosum vitio tam sociale natura neque comodius contravitium discordie vel cavendum ne existeret vel sanandum cum extitiset eum ilius parentis quem propteria deus creare voluit unum de quo multitudo propagaretur ut hag admonitione etiam in multis concurs unitas servaretur quod vero femina ili exeius latere facta est etiam hic hag opera dei propteria sunt utique inusitata quia prima qui autem ist non credunt nulla facta prodigia debent credere neque enym et y si usitato nature curiculo quan vis eius causa latiat frustra gingintur hag et quidam salmus sacia venite et videte opera domini quia posuit prodigia superterram cur ergo exlater viri femina facta sit etok primum quod nunka quoniam liberiste claudendus est in hoca primo homine qui primitus factus est non dom quidam secundum evidentiam jam tamen secundum dei prescientiam exortas fuisse existimemus ingenere umano societates tankam civitates duas exil angelis insuplitio ali vonis impremio sociandi quan vis okulto dei judicio set tamen justo kumenim scriptum sit universe via domini misericordia et veritas nek injusta eius gracia nek crudelis potest estse justitia