 Eerste deel van hoofdstuk 33 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van noteursrechten. Ga voor meer informatie of ermee te doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karole Jansen, Eline Veren van Louis Coupérez, hoofdstuk 33, 1. Danielle Vera bewoonde met zijn jonge vrouw Elise Moulonvay in de Avenue Louise een groot appartement. Het vertrek waar ze het meest vertoefde was een soort van zaal die met vijf ramen op straat uitzag. Half salon, half huiskamer was dit vertrek hoewel in geen stijl artistiek wilderig ingericht. Als Schenen ook de meubelen en ornamenten een weinig van iedere auksie bij Elkander gesleept, toch vormden zij te samen een geheel van aangenamen, zacht doffe tinten en bevallige lijnen. Dof, goud, leer, bedekte de wanden. Het plafond was in morse stijl beschilderd met vaalbontentinten, matgoud, verwelkblauw, versgrote rood. Een veelarmige kaarse kroon van kleurig Venissiaans glas hing er vanaer. Onder een hoge, antieke schouw van zwaarige beeldhout, ijkenhout brandde een groot vuur. En overal vulden palmen en oud-porcelijn, Turkse en Chinese curiositeiten, de hoeken van het vertrek met een wanoorden van artistieke grilligheid. Het middelste, breed uitgebouwde raam vormde een soort van inwendig balkon, waar Elieze en Elieëne veel zaten. Sedat een week woonde Elieëne bij Daniel Veren in, en zij voelde iets als een aangename verposing in het gezelschap van haar oom en haar jeugdige tante. Haar oog werd liefelijk gestreeld door de zacht lachende bondheid van die grote kamer welke museum leek. De moderne luxe van Betsy Salons, vol verguldsel, peluche en satijns, geen habernaal en smaakloos toe bij deze iets wat slordige, stoffige en toch gezellige wilde. Het was ochtend, en tante Elieze in een zondelingepenuaar van grijze Chinese zijden met rode kwasten schilderde in het balkon en het tafel bezaaid met verven en penselen. Elieëne was huiverig en had zich bij het grote vuur gezet, een boek in de handen. Haar ogen dwaalde zoekend door het vertrek en een onbewust grim lachje speelde om haar bleke mond. Het is aardig zoals je je hier hebt ingericht, sprak zij in het Franse tot Elieze die neuriënt haar penseel uitspoelde. Je kan rustig hier bij de haart zitten en je kan toch de grappigste fantasieën maken, want elk van die biblioloos wekt een idee bij je op waarop je kan voortproderen. Als je hier de kamer rond ziet, is het alsof je reist. Elieze likt het penseel af, zag haar aan en begon te lachen. Wat kan je toch eigenaardige denkbeelden hebben Elieëne, antwoorden ze, terwijl ze steeds zeer beweegelijk op stond en hun kruisend haar dat altijd in de war was, even losmaakte, uitschudden en weer samenwond. Ik heb nu al drie jaar in deze kamer gewoond, maar het is nooit bij me opgekomen dat ik reisde wanneer ik al die prullen zag. Trouwens, jullie hebben allemaal zulke vreemde ideeën, jij en Daniel en Vincent. Het is wel amusant, het is origineel zie je, maar het is zo curieus, het frappeert met telkens, is je zuster ook zo. Eliene zag haar even verwonderd glimlachend aan. Betsy herhaalde zijn nadenkend? Nee, ik geloof het niet, Betsy is zeer praktisch, zeer gedecideerd. Betsy is meer als mama was, ze heeft niets van de veris. Elieze glimlachte vrolijk. Weet je wat het is, jullie hebben allemaal een tikje beet, bepaald waar, jullie hebben allemaal een tikje beet geloof me. Ze betuigde dit op zulke een luchtige, bijna gemoedelijke wijs dat Eliene niet boos kon worden en even meelachten. Oh, ik vind het wel interessant een tikje beet te hebben. Er is niets wat me zo terugstuit als banaliteit. Banale mensen, oh, en begrijp je, daarom hou ik zoveel van je. Je bent niet banaal, je hebt niets origineels. Waarlijk, vroeg Eliene, smachtelijk lachen, nu ik verzeker je. Ik gaf er mijn halve leven voor als ik niet origineel en niet interessant was, maar banaal, zo banaal mogelijk. Maar lieve meid, wat een verlangen. Anne van, zie je, ik vind, je moet nooit naar iets verlangen, je moet nemen wat je krijgt en tevreden zijn met wat je krijgt. Voila, le secré du bonheur. Jij bent origineel, Eliene, wel nu, bezig gelukkig met je originaliteit. Maar nee, natuurlijk verlang je naar iets anders en wel, naar banaliteit. Ah, vie donk. Ze zag Eliene nu scheregaan en zetten zich toen eveneens bij de haard. Haar handen uitstrekkenden naar het vuur. Zie je, ik zal je eens iets vertellen, Eliene. Iets wat mij altijd in je verwonderd heeft. Je bent mooi, je hebt geld genoeg om geheel onafhankelijk te zijn en je profiteert niet van het leven. Je droomt altijd lieve meid, je droomt, maar je leeft niet. Was ik in jouw geval geweest voordat ik trouwde? Ik had geleefd, ik had genot gehad, maar ik bezat geen cent en ik was een lelijke meid, trouwens, dat ben ik nu nog. Daniel vond charmens in me en ik heb hem geaccepteerd. Natuurlijk, maar was ik als jij mooi geweest en had ik een beetje geld gehad, ik had me geamuseerd zonder Daniel zie je. Met wie? Dat zou ik je op het ogenblik niet kunnen zeggen, maar geamuseerd had ik me. En jij, om me zet un pitié. Je verveelt je, je verkwijnt van verveling. Het is dood jammer zie je, in één woord. Je bent een raadsel voor me, maar dat bekoort me juist. Eliene glimlach te weemoedig in antwoorden niet. Afver, ik weet je geschiedenis niet, alleen weet ik dat je in een storm het huis van je zuster hebt verlaten. Dat doet niet iedereen zie je, dat vind ik grappig. Daar is iets in. Zeker, ik vermoed dat je een roman in je leven gehad hebt. Ach, wie had er geen gehad? Misschien een liefdes roman. Maar dan beklage ik je kind, want dan ben je dom geweest. Zij hield even op. Misschien wilde Eliene iets antwoorden, maar Eliene bleef zwijgen. Je moet me niet verkeerd begrijpen, vervolgde zij in het genot dat haar vluggeratel haar zelf verschafde. Ik vind liefde iets heel goeds, iets heel aangenaams. Maar ik vind, liefde moet iets aangenaams blijven. Zodra ik aan mijn zielsruis door verloor, zou ik niet meer lief hebben. Aan het bestaan van zo'n enkele vlam die geen andere bijvlammetjes duelt, geloof ik niet, dat is iets onmogelijks. Zie maar zelf, ik heb steeds hier in Brussel gewoond. Dani helpt woon hier ook, we hebben elkaar ontmoet. We hebben elkaar zogenaamd lief gekregen, we zijn gaan trouwen. Goed, stel dat ik een lapland gewoond had, en Dani hel aan de Zuidpol. We hadden elkaar nooit gezien en we hadden beide iemand anders bemint. Ik een Eskimo en hij een Zuidpolse? Natuurlijk, niet waar. Liefde is toevall en de mens kan honderd ma lief hebben in zijn leven. Wat ben je stil, ik vervel je toch niet? Een tekendeel, lachte Eliene. Ik geniet dat je zo ratelt. Elise lachte ook, goedsmoeds. Af en ja, ik ratel wel een beetje, maar daarin heb ik gelijk dat jij niet van je leven geniet. Denk daar eens over na, heus kindlief. Denk daar eens over na. Je bent nog jong genoeg om je te veranderen. Eliene wist dat er niets aan haar te veranderen was. Zij wel steeds willoos van een helmvlak gedeeld. Zij wel steeds naar omlaag geduwd, en hoewel ze de afgrond had zien gapen, had zij nooit omhoog kunnen stijgen. Maar weet je wat ik geloof dat je fout is? Je bent toch gevoelig, Eliene? Je trekt je te veel aan. Je bent toch met een grote dosis onverschilligheid in zijn strijd van het leven. Zie je, we zijn nu eenmaal in het leven. We moeten leven, we moeten mee. Laat we het ons dus zo aangenaam mogelijk maken. Jij, je hebt er de middelen toe. Je hebt voor kind nog kraai te zorgen. Je zou kunnen leven voor je eigen genot. Maar je denkt te veel en veel denken maakt ongelukkig. Ik, ik denk niet. Ik heb impulsies, ik heb invallende gedachten, maar ik denk nooit gelukkig niet. Ik filosoveer nu, maar ik denk niet. Haar zorgenloze luchtigheid vermaakte Eliene, die iets gevoelde als zou Elieze gelijk kunnen hebben. Maar zij, Eliene, was nu eenmaal anders. Ze kon nu eenmaal niet haar melancholie, die haar in haar merk scheen gevoelde zijn van zich afwerpen. En zij gevoelde het, zij zou sterven zonder te hebben genoten, zoals Elieze het bedoelde. Ze verlangde ook niet zulke genot, terwijl het hoger genot gekent. Zij was gelukkig geweest met hem. Otto. Twee. Elieze vond haar indolent, maar zij, ze genoot van haar niets doen. Zij gaf ze geheel en al over aan haar moederloomheid. Zij bleef meestal thuis, voor haar hoest zoals zij voorwende, maar inderdaad om haar dachten verdroom op de Turkse kussens van de grote stoel bij het vuur. Ze deed moeite aan niets te denken, zoals Elieze en een zeker opzicht slaagde zij in deze studie. Alleen werd het haar of zij op iets wachten, wachten. Hoewel zij weinig uitging, zag zij toch veel allerlei mensen. Telkens bracht om Daniel een vriend of een paar vrienden somtijds vergezeld door hun vrouwen mede en zij bleven steeds eten. Aan Elieze was de koterie waarin zij tegenwoordig leefde niet geheel en wel vreemd. Dikwijls herkenden zij dezelfde lieden die zij gedurende haar eerste verblijfde Brussel voor haar grote reis, ook in het huis van haar oom gezien had, maar zij kon zich niet aan hem bennen. Zij beheelde steeds iets vreemd voor haar, dat haar zowel afstuiten als boeiden. In Den Haag was zij steeds gewend geweest aan een koterie van gelijke en gelijk vormige mensen. Trots hun verschil van fortuin, van éénzelfde stand, van éénzelfde denkwijze over zeeëde en fatsoen, mensen die hoffelijk beleefdheden wisselden, elkander op diner zijn zwarees vroegen en elkaar visie te smaakten. Men had in die koterie onderlingen maatschappelijke verplichtingen, mensen geen die hier niet te hebben. Ze hoorde soms vreemde theorieën verdedigen, theorieën die men bij Betsy of bij de Eekhof zelfs niet geuid zou hebben. Zij gevoelden zich niet thuis bij die lieden welke alle en een stempel van emancipatie droegen en toch boezemde zij haar belang in door hun exotische tint. Het was zeker een zondelingszamer rapsel, die vrienden van Omdaniel. Nu was de graaf D&D, die oomte dinerig gevraagd had en die Eline met verbazing zag binnen treden, anfrak, met een twijfelachtig schoon plastron, diamante knoopjes en grote kameringen aan de vingers. De graaf droeg een lange zwarte lok op het voorhoofd, had een knap maar enigszins verflenst uiterlijk Hij bood Eline een exemplaar van zijn dichtbundel aan, benefes een bundel van overige drukte recensieën waarin hij zeer geroemd werd. Men zei dat hij rijk was en Elise vond hem geestig. Eline gevoelde echt er iets als wal ging wanneer ze hem de hand moest geven. Dan was het een acteur en Eline vroeg zich ontsteld af of zij belicht fabriek nog eens in deze kring ontmoeten zou. Een volgende keer kwam er een groot juwielier met een kolossale, dikke blonden vrouw in het rood vrouwiel, zeer gevardeerd. Maar soms ook waren het de moulangiers en de luin die uit Parijs of Bordeaux kwamen en in wie Eline met een vreugde en bekend element van distinktie terugvond. Deze beide families uitgezonderd, welke slechts van tijd tot tijd verschenen, waren die vreemde kennissen veel over de vloer. Zij kamen of eten of om 11 uur de avonds wanneer Eline zich reedsbereidde naar bed te gaan. Ze bleven dan tot half drie, drie uur. Er werd champagne gedronken en Elise rookte mee en lachte zeer luid. Om dan heel lach glimlachend en wat moe in de stoel en Eline kreeg vaak het vermoeden dat die zonderlingen kennissen alle hem van enig nut waren. Eline had ook nooit begrepen hoe om zonder ooit iets uitgevoerd te hebben aan zijn geld was gekomen. Maar zij dachten niet over na. Zij dacht over niets als Elise en ze liet zich door dit leven zo zeer verschillend van het leven in de salons van haar haagse kennissen in zekere mate boeien. Drie. Maar vooral boeierde haar de gesprekken die zij wisselden met Omdaniel's dokter. Een man van onzekere leeftijd, zeer beleefde van menieren, zeer kies van woorden en die haar steeds met grote belangstelling geen gaten te slaan. Zij gevoelde zich in de aanvang een weinig bevreesd voor die belangstelling als zou hij iets in haar doorgronden dat haar zelf onbewust was en dat een schande zou blijken te zijn. Maar er ging iets als een magnetische invloed van hem op haar uit. Zij gevoelde zich als gebiologeerd door zijn vast de vriendelijke doordringende blik en welder haar vroeg zij hem vaak wanneer zij aan hoofdpijn leed of hij even zijn koele hand voor haar voorhoof wilde houden. Hij had het eens uit zichzelf gedaan en het was Eline aanstondst geweest of een verfrissende versterkende stroom door haar gloeiende hersens was gevloeid. Sedert verslaafde zij als het ware aan de koele verwieden van die hand die haar zelfs niet aanraakte, maar die een koude bries voor haar verhit hoofd scheen te kunnen laten waaien. Eline had hem gesproken over haar slaapeloze nachten en hij had Wille Pogen haar naar hij zijde alleen door zijn wil te laten slapen. Maar ze had hem gesmeekt haar niet geheel en al tot niets te maken. Zij had reed zo weinig wil. Zij was bevreesd en geheel en al willoos wezen te worden. Zou hij haar zo zelfs in zijn afwezigheid zou kunnen beheersen. Daarop had hij haar morfinedrankjes gegeven. Druppels die zeer duur waren die hij zelf gemengd had en die hij zelf haar telde in een glaswater. Zij bracht haar de snachts, zolang zij nog wakker lag, in een zacht zuizende extase waarin zij van haar kusses uit herlaken scheen op te zweven langs dijnen de blauwe luchtstromen die haar als gol verwiegelde. Maar daarna zonk zij tot laat in de morgen in een doffe rust neer en zij roemde om Daniels dokter zeer. Hij wist een zo helzame invloed op haar uit te oefenen als Rije nooit vermocht had te doen. Hij wist de minste haar te laten slapen. Vier. Zo ging het leven voort en Elinus schikte er zich zoveel mogelijk in. Zij hoeste nog zeer, maar zij gevoelde zich desniet min betrekkelijk tevreden. Elise, al ratelde zij, schreef van haar te houden en om Daniel al was zijn galante hoflijkheid wat koud eveneens. Wel kreeg zij soms het vermoeden dat zij huigelde zoals ook iedereen in Den Haag gehuigeld had, maar zij wilde deze twijfel niet analyseren. Haar hersenen sluimerde in als in een letagie. Geheel onverwachts kreeg om Daniel een brief van Vincent Vierre uit New York. Zij hielde geen correspondentie en oom was iets wat verbaasd. Eline, wie er briefwisseling met haar neef niet van lange duur was geweest, gevoelde echter nu zijn naam onverwachts haar in de oorkloon een grote belangstelling in zich herleven. Zij was zeer nieuwsgierig wat oom van het epistel zou mededelen. Misschien vroeg Vincent wel om geld. Maar hierin vergist Eline zich. Vincent vroeg om geen geld, zelfs niet om een recommandatie of andere hulp. Vincent deelde invoudig mede dat hij met zijn vriend Lawrence en Claire een reis dachten doen naar Europa en kondigde oom hun komst de Brussel aan. Zij zouden van Liverpool, over Londen naar Parijs gaan en vervolgens de Brussel komen. Wanneer oom zijn brief ontving waren zij op zee. Deze brief wekte Eline enigszins op uit haar geestelijke letagie. Zij herinnerde zich hoe Vincent kwijnende van zwakte op haar dievan had gelegen, in zijn Turkse chambercloak en hoe zij hem verpleegd had. De gedachte aan Otto mengde zich in die herinnering en zenuwachtig zocht haar vingers dan het miljon van zwarte in Mai aan haar hologiketting. Had zij zich niet verbeeld dat Vincent haar lief had en dat zij Vincent lief had? Vond zij nu nog iets van die gevoelens in haar hart terug? Nee, die gevoelens waren ver weg als vogels die waren weggezweefd. Oom en Elise spraken hun weinig over Vincent en zweeg het toen over hem. Maar Eline bleef, hoewel zwijgend, veel over hem en zijn Amerikaanse vriend denken. Zij herinnerde zich het portret van Sinclair gezien te hebben toen het uit zijn brief aan Vincent gevallen was die dag waarop zij aan tafel zo tegen Otto had uitgevaren. Aan Vincent had zij gevraagd of Sinclair blond of bruin was, maar zij herinnerde zich niet wat hij geantwoord had. Zij herinnerde zich ook niet meer Sinclair's trekken, zoals zeer nu scherig na hem bijden. Er verliepen enige weken toen Omdaniel van Vincent in tweede brief uit Parijs kreeg. Na enige dagen verschenen de twee vrienden op een achternaamiddag en zij bleven dineren. Oom en Elise vroegen hen uit beleefdheid te logeren, maar Sinclair weigende vriendelijk. Ze hadden reeds hun kamers genomen in het hotel de Vlanderen. Vincent was niets veranderd in zijn uiterlijk en in zijn gebaren, en Eline bespeurde opeens toen zij beide staande praten en zij zich naast hem in de spiegel verkastzacht dat zij oud was geworden. Hij, keurig en elegant gekleed, was dezelfde van voor twee jaren. Zelfs scheen zijn gelaat naast het haren zo geel, bleek, hol en mager, gezonder dan zij het ooit gezien had. Zij, in haar zwarte kant, een stof die zij tegenwoordig steedsplach te dragen, gelijk met haar ingevallen schouders en haar sombere doffe ogen, een ruïne van haar vroegere schitterende jeugd. Een ruïne van binnen als van buiten. Lawrence Sinclair maakte aanstond zijn zeer aangename indruk, zowel op Elise als op Eline. Als Amerikaan had Eline zich hem ineens in z'n rieuwen zonder manieren voorgesteld, misschien wel spuwende, vloekende en non-whiskyvragende, en zij werd aangenaam verrast door zijn innemende, gemakkelijke wijze van zijn. Groot en zwaar gebouwd, met zijn volle donkerblonde baard, die hem op de borst hing, blonk er trotsheid uit zijn heldere ogen, maar een trotsheid die zonder een zweem van aanmatiging van kracht en vaste wil getuigde. Die kracht, die vastheid van wil, gaven hem iets onafhankelijkst, iets bijna konenkluks, iets als een vieren op rechtheid die vertrouwen inboezemde. Of Schoon Eline vroeger van Vincent slechts nu en dan iets over Sinclair had vernomen, scheen het haar zodra zij enige woorden met hem gewisseld had, dat zij hem lang gekend had. Zijn open glimlach, zijn zachte doordringende ogen boeide haar en wekte haar op. En het trof haar eens klaps, toen zij aan tafel een blik over alle die daar zaten wijden, hoe hij van een rustige, gezonde waarheid straalde, waarbij de hoofdelijkheid van oom, de schuimachtige, lichtzinnige oppervlakkigheid van Elise, de neeflachtige melancholie van Vincent en van haarzelf regularei en ziekelijke bedorvenheid afstaken. Na die neging mijn koffiedrinken in de grote zaal, en Eline gevoelde zich tevreden in Sinclair's gezelschap en hoopte dat niemand van de andere kennissen hen die avond zou komen stooren. Toch sprak Sinclair haar niet veel toe. Elise nam hem geheel en al in beslag en vroeg hem honderd uit over New York, over Philadelphia en St. Louis. Hij antwoordde haar in het Frans en sprak langzaam met een vreemd accent dat Eline aangenaam streeelde. Vincent had haar bij beide handen genomen en haar opmerkzaam aangestaard. Hij was her dankbaar voor wat zij hem vroeger gedaan had en iets als medeleider vervulde hem nu. Ik heb wel een beetje aan je verloren, Elise sprak hij, terwijl zij in het balkool hing zitten. Je moet een beetje zien aan te dikken hoor. Ze lachte even en de punt van haar schoentje vrommelde zenuwachtig in de mollige witte schrape vacht van de tapijt. Het is niets, zij zei. Ik vond me nog al wel in de laatste tijd. Ik ben heus erger geweest en ik ben heel blij je weer eens te zien, heel blij. Je weet, ik heb je altijd nog al mogen leiden. Ze stak hem gul hur hand toe en hij drukte die en schroef zijn fotooi een weinig dichter bij de haren. En wat zeg je van Lawrence vroeg hij? Bevalt hij je? Ja, hij is een goede kerel geloof het, niet waar? Hij is de enige man die ik in de wereld ken als iemand op wie je staat kan maken. Ik vertrouw niemand, niemand zie je, zelf jou niet, zelf mezelf niet, maar hem wel. Dat spreekt hij grappig Frans, hè? Hij spreekt het heel goed, antwoorden Eline. O, je kan niet begrijpen hoeveel hij over heeft voor iemand van wie hij houdt. Ging Vincent vertrouwelijk voor het. Als ik je vertelde wat hij al niet voor mij gedaan heeft, zou je het niet willen geloven. Ik zou niet aan iedereen willen vertellen wat hij me gedwongen heeft van hem te accepteren en zelfs nu ik aan jou over spreekschame kan mij wel een beetje over. Je moet weten dat ik in New York zwaar ziek ben geweest. Heel lang en tot op de dood toe. Ik had toen nog een betrekking aan hetzelfde handelshuis waarin hij zijn geld heeft. Hij heeft me toen in zijn huis opgenomen en me verzorgd, bijna zo lief als jij het gedaan hebt. Ik weet waarlijk niet waarmee ik zijn vriendschap verdiend heb en ik kan hem die vriendschap nooit goed maken. Toch geloof ik dat ik alles voor hem over zou hebben. Als er een grijntje goed in me is, is dit door zijn invloed in me gekomen. Terwijl ik ziek was, heeft hij weten te bewerken dat mijn plaats, ik was tweede boekhouder, alleen tijdelijk door een ander werd vervuld, zodat ik niet op zwart zaad zat toen ik telkel hersteld was. Maar nu onlangs kreeg hij het idee te gaan reizen. Hij kende weinig van Europa en hij bewerde dat mijn betrekking me eigenlijk te zwaar was. Af en in één woord, hij inviteerde mij met hem mee te gaan. Ik heb eerst geweigerd omdat ik reed zoveel verplichting aan hem had, maar hij dron aan en ik gaf toe. Hij wil van de winter tot Petersburg en Moskow gaan en de aanzende zomer in het zuiden van Europa rond walen. Je weet, ik heb altijd nog al veel her- en derwaarts getrokken en ik ben blij hem hier en daar enigszins tot gids te kunnen zijn. Maar zo schiek als ik nu reis, heb ik het nooit gedaan. We hebben overal het beste en het fijnste en niets is goed genoeg. We nemen het daarvan, begrijp je? Hij hield op en weinig vermoeid van zijn lang gefluister. Zo veel sympathie heeft hij dus voor je, sprak Eline Zacht. Hoe curieus! Ik ken hem natuurlijk niet, maar ik zou toch zeggen dat hij geheel in al het contrast is van jou, Vincent. Dat is hij ook, daar heb je gelijk in. Misschien juist daarom houdt hij van mij. Hij beweert tenminste altijd dat ik beter ben dan iedereen en ik zelf me vinden. Dat is tenminste troostelijk niet waar. Hij vind je misschien interessant, zoals Elise mij, sprak Eline, haar is ondanks met een schamper lachje. Maar zij voelden nu zij Sinclair op haar toezag komen, enigszelf verwijt als had zij hem onderrecht gedaan. Hoe kon zij de vieren waarheid welke van hem uitstraalde vergelijken met die luchtige kilten van Elise? Elise was druk in de weer met haar liqueur, en zij vroeg Vincent of hij kiers of kures zou dronk of misschien konjak wilden. Vincent nam bij haar en bij Omdaniel die om de haart zaten plaats, terwijl Sinclair zich in de vensterbank zette, bij Eline. En u is dus het lieve Nygge waarvan Vincent me zoveel verteld heeft. Het Nygge dat hem zo goed heeft opgepast, vroeg hij met een glimlacht terwijl hij zijn handen in de zakkenstak en zijn helderen ogen doordringend in die van Eline zagen. Eline had het op de lippen hem te zeggen dat Vincent verhaald had hoe hij Sinclair eveneens goed zieken kon oppassen, maar zij bedacht zich. Het was wellicht niet goed hem te laten blijken dat Vincent er eet zoveel over hem gesproken had op die eerste avond. Ja, dat ben ik. Ik heb hem opgepast, antwoorden zij, in het Frans. Zij sprak goed Engels, maar zijn Frans behaagd haar zo dat zij hem niet vroeg of hij liever Engels sprak. Dat was in Den Haag, niet waar? Ja, in Den Haag. Hij logeerde toen bij mijn zwager. En u was daar ook een huis bij uw zwager, niet waar? Hij schreef naar enigszins te willen uitvragen, maar de wijze waarop hij het deed had het zo weinig van omscheidheid en zoveel van belangstelling dat zij niet gekrenkt werd. Ja, antwoorden zij, had Vincent u dat gezegd? Juist, Vincent sprak dikwals over u. Zijn woorden gaven haar de indruk alsof hij veel van haar leven wist. Na haar vlucht uit het huis van Henk en Betsy had zij Vincent geschreven. Hij, zijn klaar, wist dus zeker van die vlucht. En u heeft veel gereist, vervolgd hij? Oh ja, met oom en tante, heel veel. U denkt nu ook veel te reizen, hoor ik. Van de winter tot in Rusland toe. Beide zwegen zijn poos. Het scheen Elina alsof zij elkaar veel te verhalen hadden en niet wisten waarmee dit te beginnen. Het had haar geschenen alsof zij hem reeds lang kenden en nu bleek het dat ook hij haar reeds kende. Zij waren geen vreemde meer voor een kander. Houd u veel van Vincent, vroeg zij? Heel veel. Ik heb veel meelijden met hem. Wanneer hij een flinke gezondheid had gehad, was hij een buitengewoon man geworden. Er zit energie, werkkracht in hem en hij heeft een ruime blik over veel zaken. Maar zijn lichamelijke zwakte belemmerd hem in iets vol te houden en iets tot stand te brengen. De meeste mensen kennen Vincent niet. Ze denken dat hij luig, griddig, egoist is en ze willen niet inzien dat hij alleen maar ziek is. Ik geef het de beste werkzaam en standvastig te zijn en zijn gaven en talenten de wereld te nutten te maken als hij halfstermde is van zwakte. Ze had Vincent nooit zo beschouwd. Ze had alleen een onberedeneerde sympathie voor hem gevoeld. Ik geloof wel dat u gelijk heeft, sprak zij na een korte pauze. Maar zal zo'n verre reis nu niet vermoeiend zijn voor Vincent? Rusland in de winter? Oh nee, een koud klimaat is opwekkend voor zijn gesteld en hij behoeft zich niet te vermoeien. Ik wil zelfs niet eens dat hij alles meedoet wat ik van plan ben te doen. Tegen sporen kan hij, hij trekt dus een pels aan en gaat in een wagon zitten, dat is alles. Zij vermoedde uit zijn halve woorden zoals hij het uit haar gesprek met Vincent vermoed had dat ze in klaar hij met alle mogelijke gemakken omringden. Ik geloof dat u nog al goed hartig is kon zij niet nalaten te zeggen. Hij zag er even verbaasd aan. Hoe komt u daar zo op, vroeg hij lachend. Dat weet ik niet antwoorden zij en blozen en lachten en weinig. Men krijgt van iemand een zekere indruk niet waar. Misschien vergis ik me wel. Hij maakte een onbestend gebaar met de hand. In haar laatste woorden was het een tintje van coquetterie dat haar nu zeggen sprook had ergerden. U sprak zo even van energie, van werkkracht, hij nam zij. En u geloofde dat wanneer men ziek is, het te vergeven is wanneer men geen energie en werkkracht heeft. Natuurlijk, wat bedoelt u? Hij had iets door tastens, iets alsof hij steeds recht op zijn doel afging en dit bracht haar in verwachting. Met Vincent had zij zich wel eer in nevenlachtige filosofische gesprekken verdiept, gesprekken waarvan de zin als pirale rook waren geweest die zich gillig en toevallig ontkronkelden en verbreiden, gesprekken waarin zij beide niet hadden gebeten op welk doel zijn mikten. Hij, Sinclair, maakt haar volstreek met zijn wat bedoelt u. Ik bedoel, antwoordde zij onzeker, of u aan iemand die... die veel verdriet heeft gehaald, niet nog veel meer zou het vergeven dat hij geen energie, geen werkkracht had, dan bijvoorbeeld een Vincent die alleen maar ziekelijk is. Hij zag haar een poos vast aan. Wanneer hij getracht had energiek te zijn en onder zijn poging bezweken was, ja, anders niet. Niet wanneer hij zich willow zat laten medeslepen door de omstandigheden met de gedachte dat er niets te doen is tegen iemand's noodlot. Dat fatalisme heeft Vincent ook. En er is niet zo onsenuind als dat fatalisme. Het leven zou in een morele dood ontaarde wanneer in ieder ging zitten de handen in de schoot legden en dacht, nu komen wat komen wil. Haar gedachte dwarrelde hun weinig. Ze wist niet wat zij dacht. Had zij energie gehad? Had zij zich laten medeslepen? Ze wist het niet. Zijn kracht drukte haar neer en verhinderde haar na te denken. Maar als die persoon geleden had, vooral geleden had uit Barauw over wat hij eens deed, fluisterde zij bijna smeekend met een vochtige glans in haar ogen en haar voet trippelde zenuwachtig in de schapen wacht. Haar vingers slingende met het zwarte middeljon. Zijn blik werd zeer zacht, overvol van medelijden. Dan, oh ja, dan zou hem alles te vergeven zijn, fluisterde hij met een onfermende gerustelling. Maar die onferming maakte haar verlegen. Het werd haar opeens of zij zich geheel had bloot gegeven en dingen gezegd had die maar niet zijden. Het werd haar of zij geen kracht had gehad, zich in haar terughoudendheid te verschuilen. Zes. Sinclair wist niet hoe lang uit de Brussel zou blijven. Vanuit Brussel wilde hij namelijk mechelen, antwerpen, bruggen, gend zien. Tante Elise vond hem een zeer innemende persoonlijkheid, maar keurde het af dat hij des winters reisde in het noorden. Zij hield ook veel van reizen, maar niet van kouleiden. Sinclair lachte en beweerde dat nog hij, nog Vincent, kouleden. Vincent vergezelde hem, hoewel niet geregeld, wanneer hij uit de stad ging. Zo ging er soms dagen om, dat de verenste beide vrienden niet zagen. Dan sprak men veel over hen, met de zondelingen kennissen die de zavonds om 11 uur verziet te komen maken. De graafmede in vroeger in Sinclair kent te hebben, een soort van chauvelier d'industrie, en riet de verens aan op hun hoede te zijn. Om Daniel echter haalde de schouders op en Eline verpletterde de graaf onder een zwijgende minnachting en trok zich om 12 uur terug in haar slaapkamer, waar zij de hoge, schreeuwende stem van de blonde dame in het rood flueel en het gelach van Elise hoorde doorklinken. Het geraas van die orgie verhinderde haar trots de druppels te slapen. Maar hoewel zij niet sleepen en het targinst niet rustig was, gevoelde zij toch iets van een rust in zichzelf. De gedachte aan Sinclair bracht haar een kant aan, nog wel dadiger dan de koule fluide van haar dokter. Er scheen in de wereld nog iets anders te zijn dan huigelerei. Er scheen ook nog vriendschap, toewijding, in één woord waarheid te zijn. Sinclair en Vincent bleven een week weg en Eline verlangde naar hen. Toen zij kwamen was het de dag voor oudejaarsavond en Elise vroeg hen beide morgen terug te komen. Zeg af dan een soiré, een grote soiré. 7. Die volgende avond omstreeks half 10 verschenen haar gasten. Om Daniel en Elise ontvingen met gemak die enigszins welkande geraapte kennissen. Tabituees, de graaf, de acteur, de juleer en de blonden juleerse verschenen het vroegst. En Eline zag daarna de revue passeren voorbij gastheer en gastvrouw. Een vreemde revue, de heren met iets poeners of bohemien, de dames met te grote diamanten en verwelkte sleepjaponnen. Zij gevoelde zich niet thuis in deze kring en toch vermaakte haar die vreemde mensen, welke door die met biblioloos opgepropte salonstwaalde en zich vooral ophoopte in de grote zaal. 8. Het licht van de bougies de Venitiaanse kroon tintelde zonderleng over al dat antieke bronze, dat antieke porcelijn en die antieke stoffen. De gasten hadden alle iets eigenaardigs dat belang inboezemde. Elise had immers afkeer van banale mensen. Eline trok zich een weinig terug als in de schade hoe van gastheer en gastvrouw toen zij Sinclair en Vincent zag binnenkomen. Zij waren aan vrak met witte das en er trof haar dat zij beide een waas van distinctie mede voerden. Maar toen zij oma en Elise begroet hadden, schelen zij haar niet op te merken in het gedrang die er luid terug te gemensen en Eline gevoelde zich verlaten. Hoewel een kleine oude dame beruinen en gerimpelt als een nood met rode pluimpjes in het haar, haar drukverhalen deed over schilders en beeldhouwers. De oude dame lieten zich op voorstand dat zij arme artiesten beschermde. Het is zeker een artistieke zware evenavond, vroeg zij, haar ogen dichtknijpend. Ik geloof het wel, antwoordde Eline in een toenemende malaise. U zingt ook? Oh nee, ik zing niet meer, de dokter heeft me verboden te zingen. U was zeker anders aan het toneel gegaan? Oh nee, nee. Enige heren boogen voor het oude dame en zij stelden ze Eline voor. Het waren alle zeer talentvolle artiesten, muzici, acteur, schilders, alle miskende genieën. Het oude dame vertelde Eline 100 uit over opera's, rollen en panoramas die ze geschreven, gecreëerd en geschilderd hadden. Hun roem zou wel draad de wereld doorklinken, zij zou ze beschermen. Eline gevoelde iets, alsof al die miskende genieën haar omsingelde. Het duizelde haar en het was haar een redding toen zij Sinclair op haar toezag kwamen. U is zo omringd, lachte hij zacht, er is geen doordringen aan. Eline trok een minnachtend mondje. Laat we een beetje op zij gaan, daar is ze druimer, dispelde zij. Zij ontvluchtte behendig aan de omsingeling der genieën en viel met een zucht op een poefnedig. Zenuwachtig speelde haar vingers met de dofgoude kralen, die haar gedekolleteerd corsage van zwartse tijden zijn glinsterende regen bedekte. O, die mensen vervelen me nu al, sprak zij met lichte afkeer. Hoe heeft u het gehaald in Gent en in Brugge? Toe vertelt u me wat. Hij bleef naast haar staan en verhaalde het een en ander. Herend daar vormde zich groepjes en de heer wipte soms voorzichtig over de sleepen daar dames heen. Drie lakkeien dien de wijn, sorbets en gebak rond. Maar wat zal er vanavond gebeuren, groeg zijn klei nu schierig, terwijl hij zijn verhaal onderbrak. Elise stond, een en al die vertalligheid, zich in betuigende bochten te verringen voor de graaf en men zag naar hen op en fluisterde. De graaf scheen verlegen en verontschuldigde zich. O, ik bid u, u mag me niet duperen, hoorde men Elise smeken. Ze vraagt hem zeker iets voor te dragen en hij is confus, lachte Eline. Eline had gelijk. Elise sloeg een zegvierende blik op enige dames in haar buurt en de graaf, met een gebaar alsof hij het niet helpen kon, poseerde zich en keugte. Hij zou een episch gedicht voordragen, het verhaal van Pizarro's verovering van Mexico, van Montozuma en de Astheke. De titel deed de ronde. Er ontstond de stilte waaronder men een gedemd fluisteren riet. De Alexandreine rolde daverend en dreunend over de hoofde de gaste met een hard gerommel van erg klanken. Vindt zijn knikte Eline uit een andere hoek de zaal ondeugend toe. De graaf schreeuwde al harder en harder. Suplien vindt u niet, vroeg het oude dametje met de rode pluimpjes dat opnieuw dicht bij Eline was teruggekomen. Eline knikte, bewonderen terug. Maar hier en daar zuchten men met wanhopige gezichten ook begon men harder te fluisteren. Geduld en leidzaamheid sprak Eline glimlachend tot Sinclair en glimlachden terug. En zij vond het lange gedicht niet meer zo ondraaglijk vervelend nu hij naast haar zou staan tot het gedaan was. Toen de graaf zijn laatste Alexandreine donderend had laten wegsterven, ontstond er als een elektrische beweging in de eerst roerloze groepen. Men lachte, men dronkt tussen elkaar door. Enige dames stonden twee punten graaf te bedanken. Kunnen we ons niet vast in verdediging opstellen voor een volgend nummer van het programma, vroeg Sinclair lachend? In de wintertuin zullen we vrije zijn, antwoorden Eline. Ze begraven zich met enige moeite beleefd dringend naar de kleine wintertuin. Er zaten slechts twee groepjes, twee oude heer aan een tafel vol lege wijnglazen en een jong vrouwtje met een jong mens die haar iets geen te vragen en telkens met een waaien op haar knikte. Er hing een zoelengeheur als een adem van tropische bloemen onder de palmen, de vernierplanten en de orchideën. Doe de glazen zag men buiten een sneeuwstorm zijn wittons verstuiven. Zij zaten nauwelijks of zij hoorde in de zaal enige akkoorden over de piano rammelen. De acteur die dikselst om 11 uur avonds kwam, was Bas en zou duo zingen met de blonde jubileerse nu in blauw peluche gedost. Sinclair en Eline zagen hen voor de piano weerkaat zijn één van de spiegels van de wintertuin terwijl een miskende compenist hen accompagneren zou. Ik wist niet dat ze zo, riep Eline verbaasd uit. Let bones surprise, oh, het wordt bepaald amusant, maar vertelt u nu onder wel door. Er begon een bloosbaar wanger te tintelen en zij kreeg iets terug van haar vroegere schitterende bevalligheid. Een enkele maal bracht zij haar champagne-kelk aan de lippen. Aan dag er hoorde zij naar zijn verhalen, hij sprak zeer boeiend. Daar gins galmde de hoge kreten van de sopran en het lage gebroel van de basstegel kan erop als een schillen cacophonie. Meer groepjes kwamen de wintertuin vullen. Men behoefde er niet de vereiste bewondering van haar gins te tonen. Mijn praten en lachten er zeer vrolijk. Vincent voegde zich bij Sinclair en Eline. Juna de Rangpa, vroeg hij, paar exemplen, riep Eline uit. Het scheen als of zij zich met hun drieën op een publiekfeest bevonden. Zij kende nauwelijks iemand van al die zondelingen mensen en zij vermaakte zich met hen een weinig instil te uit te lachen. De twee oude heren hadden hoe langer hoe meer lege wijnglaats om zich gekregen en in de schaduw van de banaan scheen het jonge mensen met de waaien ongezien een arm om de leest van een jonge vrouwtje te hebben geslagen. In een andere hoek, waar mijn enige glazen gebroken had, herkende Vincent iemand die zich voor een Russische prins uit gaf, zeer luidt rugtig met twee uquiëren van een cirque van wie Vincent niet begreep hoe zij zelfs bij Omdani al geïntroduceerd hadden kunnen worden. Oh, ze moeten door een achterdeur gekomen zijn. Elise zal niet weten dat ze er zijn, gedezideert niet, lacht hij. 8. In de zaal ontrolde het programma zich voort. Men zong, men deklameerde ernstige gedichten, men zei komieke monologen. Maar de bewonderende stelte werd hoe langer hoe minder. In de wintertuin liep de Russische prins de equiëres na om z'n omhelzen en de twee oude heren barst de eensklaps in een woedende twist uit. Ze waren zo goed als dronken. Het jonge paardje was verdwenen. Ik zou u raden u meer in de naambijheid van uw oom en tante te stijden, het wordt hier wel enigszins zondelingspraks in kler tot Eline. Vincent had hen verlaten. Eline stond enigszins angstig op en Sinclair volgde haar. Maar in de zaal was Elise omringt door een zeer luidruchtige troep waar de dames sigaretten werden gepresenteerd en zijn champagne morsten. Sinclair voerde Eline naar het bakon. Z'n trotsen ogen stonden zeer strak en zijn lippen trillde even. Nu hij een blik op de groep om Elise sloeg. Hoe komt u toch hier? Vroeg hij opeens aan Eline met een ontevredenheid die hij niet vermogte temperen. Hoe is het eigenlijk mogelijk dat ik u hier heb aangetroffen? Zij zag hem verbaasd aan. Ik begrijp u niet, antwoorden zij cool. Ik vraag u hoe het mogelijk is dat ik u hier vindt. U is hier toch niet in gezelschap dat u past? Zij begon zijn mening te doorgronden en ontstelde over zijn zo grote vrijmoedigheid. Niet in gezelschap dat mij past, herhalde zij langzaam. Mag ik u herinneren dat ik mij in het huis van mijn oom en tante bevindt? Dat weet ik, maar uw oom en tante schrijnen mensen te zijn in wie ik kring u niet behoort. U is hier natuurlijk met goedvinden van uw andere familie. Zij begon te sidderen over haar gehele lichaam en haar ogen zagen hem met al de hoogmoed aan die zij op dit ogenblik wist te verzamelen. Mag ik u vragen, meneer Sinclair, waaruit u het rechtput mee in verhoord laten ondergaan? Ik dacht dat ik vrij was te doen en te laten wat ik verkoos, en ik ben oud genoeg mijn kennissen te kiezen zonder toestemming van wie ook, nog van mijn andere familie, nog van u. Haar toon was als een naald zo vleimend. Zij willen zich omwenden. Hij vatte haar hand. Zij trok die aanstondst terug. Ik bid u, blijf nog een ogenblik, vergeef me als ik u gekrenkt heb. Ik heb dat niet willen doen, maar ik stel in u belang. Ik had veel van Vincent over u gehoord. Ik kende u voordat ik u gezien had. Ik beschouwde u enigszins als, laat me zeggen, als een onbekend zusje, zoals ik Vincent als mijn broeder beschouwde, en ik vind u hier tussen mensen. Ik bedank u voor uw goede bedoeling, haar nam zij, koud als ijs, maar wil uw broedelijke belangstelling voortaan op gepastere wijze uiten. U kende mij voordat u mij gezien had, zet possible. Ik ken u sedat een week, en ik begrijp niet hoe u mij durft toespreek alsof u over mij te waken had. Ik ben u verplicht voor uw goede zorg, maar heb die niet nodig. Hij maakt een ongeduldige baar en hield haar nogmaals tegen. Zij zit op de nog van woede, maar toch bleef zij. Ik verzoek u vriendelijk, wees nu niet boos, haar nam hij gemoedelijk. Het is mogelijk dat ik wat vrijmoeder gesproken heb, maar u vindt u zelf dat u hier in gezelschap is dat u past? De kennis van mijn omentanten kunnen ook de mijnen zijn, men ik. In alle geval is het een zaak waarmee u niet heeft te bemoeien. Waarom verbiedt u mij belangen niet te stellen? Omdat u aanmatigend is. Is er geen vergeving voor die aanmatiging wanneer ze uit een vriendschappelijke gevoel voortspruit, vroeg hij een staks zijn hand uit? Oh, zeker, antwoorden zij ijskoud, schijmbar zonder hen hand op te merken, maar spaar mij voortaan zowel uw aanmatiging als uw al te vriendschappelijke gevoelens. Te veel belangstelling kan hinderlijk worden. Zeer gekrenkt wenden zij zich om. Hij bleef alleen in het balkon en zag haar zich verliezen tussen de equiëres en de Russische prins, de blonde dame, de tweede ronke heren en de graaf die dichter was. Einde van het eerste deel van hoofdstuk 33, opgenomen door Karola Jansen op 26 oktober 2008 te Rotterdam voor LibriVox.org. www.karolajansen.nl Tweede deel van hoofdstuk 33 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox opnames zijn vrij van noteursrechten. Ga voor meer informatie of een meter doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karola Jansen, Eline Veren van Louis Coupérez, hoofdstuk 33, 9. Nu het feest was geëindigd over dacht zij haar krenking alleen in haar kamer. Het was vijf uur in de morgen en zij gevoelden zich bijna te moer om zich te ontkleden. Ze was niet zo gekrenkt omdat hij aanmatigend was geweest, maar die avond had zij voor het eerst zei dat lange tijd een weinig haar leed vergeten. Ze had zich een weinig vermaakt en iets van vroeger in zich teruggevonden. En hij had dit onschuldig genot vergald door haar te herinneren dat zij zich in een kring bevond die haar niet voegde. Wist zij dit niet zo goed als hij? En juist omdat zij dit wist, omdat ze gevoelden dat hij gelijk had. Omdat hij dacht als zij zelf dacht, was zij gekrenkt. Waarom had hij haar niet dat korte oogblikje van vreugde en vrede laten doorbrengen? Waarom had hij gesproken van haar andere familie? Wat kon het Henk en Betsy schelen of gooiden zij zich aan de zonnelingen, kennis ze van oma en Elise? Maar zij deed het niet. Ze had nauwelijks met iemand anders een woord gesproken dan met Vincent en met hem. Ze had zich slechts in kosten van die kring geamuseerd. Zij wirpt zich in haar zwarte zijde japon op een bank neer en terwijl zij nadacht over haar krenking, gevoelden zij die vervrouwen en vervrouwen als een eilenrook. Maar toch wilden zij gekrenkt zijn. Oh, ze was gekrenkt. Ze was zeer gekrenkt. Ach, eigenlijk was het toch niet zo bijzonder. Hij was ter wille van haar zo geerget geweest over die vreemde korterie. Verdacht artistocratisch, verdacht artistiek, verdacht in alles. Hij had haar zo flink weg die ergenis getoond en zij hoorde hem nog zeggen hoe komt u toch hier? Is u hier met goed vinden van uw andere familie? Hij stelde dus in haar belang, oprecht belang, met al de vieren trots van zijn zonnige waarheid. En een groot verlangen om vingerplotsling om hem vergeving te smeken en hem te vragen wat hij wilde dat zij doen zou. Het zou zadelig zijn zich te schikken naar zijn wil, zeggen heel en al een hem over te geven. Het zou zo rustig zijn, zo rustig en zo zoet. Om twaalf uur trots zijn na een weinig gesluimer te hebben zeer bleek met blauwe kringen onder de ogen in de grote zaal waar Elise met een meid en een knecht nog bezig waren de wanoorden die de orgie achter zich had gelaten te regelen. Elise was zeer tevreden over de soiree en wensde Eline een gelukkig nieuwjaar. Omdaaneel was uit. Wat een glazen hebben ze me gebroken. Gelukkig dat ik ze gehuurd had. William bijdt Eline, gaat dan in de salamanger. Hier hinder je toch maar. Neem niet kwalijk dat ik het je zeg. Maar het was amusant gisteren niet waar. Eline ging naar de eetkamer. Zij had iets en bleef er een weinig treuzelen. Zij wachtte op iemand, op Sinclair. Maar nog Vincent, nog hij kwam. Ook niet de volgende, ook niet de daaropvolgende dag. Als Eline gedurfd had, had zij hem geschreven. Terwijl zij zich in afwachting dat hij komen zou verdroomden ontving zijn brief van mevrouw Van Raad die haar meedeelde hoe zij Paul, al woonde hij nu te bodegraven, een enkele maal zag en hoe hij in verdriet scheen te hebben dat zij niet raden kon. Het speed haar dat er iets als een vervreemding was tussen haar en haar zoon en het twijfelde eraan of zij hem wel genoeg liefde betoond had. Zij niet genoeg liefde, dacht Eline. Zij was een en al liefde, tenminste voor mij. Zij las door en vandaam dat Lily een kleine bébé wachten, in maart. Maar aan het einde van de brief ontstelde zij hevig. Jean Ferrelein was in Banguil gestorven. Eline's ogen vulde zich met tranen. Mijn god, mijn god, herhaalde zij langzaam en een zenuwachtige snik schokte haar. Haar arme vriendin was dood. Oh, wat had Jean haar niet zorgvuldig opgepast toen zij met die bronchides in hun klein bovenhuisje had gelegen. Wat was Jean niet altijd zacht en troostvol geweest? Hoe hield zij niet van haar man en haar kinderen? Nu was ze dood. Wat had ze aan haar leven gehad? Niets, oh, niets! En mevrouw Van Raad had verdriet, Paul had verdriet, Lily zou ook verdriet in teleurstellingen van haar kind hebben. Wat was het leven anders dan één groot verdriet? Zij snikte hevig over de brief vol van de gedachte dat Jean dood was. Jean is dood. Jean is dood, zij is dit in haar oren en in haar hersenen. Ze had zoveel verplichting aan Jean en zij zou Jean nooit terugzien, want Jean was dood. Oh, god, ze was dood. Ze wierp zich achterover in haar stoel en bedekte haar gelaad met de handen. Maar eens klaps hoorde zij stappen in de antishambren. Zij zag op en voorzij zich herstellen kon, zag zij iemand in de portiëren verschijnen. Het was Sinclair. Weeseloos, met haar winende ogen, blikte zij hem aan. Ik hoop dat u me niet kwalijk neemt als ik u stoor, sprak hij zacht, want hij zag dat ze schrijden. De knecht zij dat u thuis was en ontving. Ik zal morgen liever terugkomen. Zij rees op, wisst haar oog af en glimlacht er vriendelijk. Wilt u dan al weg aan, sprak ze weemoedig. U stoort me niet, sinds degendeel. Ik vind het heel lief dat u gekomen is. Gaat u zitten. Maak Vincent het goed. Heel goed, dank u, sprak hij op een toon die haar al zijn vriendschap voor Vincent openbaarde. Wij zijn aan luik en verviegen geweest om enige fabrieken te gaan zien. Dat is dus de enige reden dat ik u niet eerder na de zwaar regen zien heb. Hij zag haar even aan. Ja, antwoordde hij, de enige. U was dus niet boos? Volstrek niet. Ik had ongelijk, ik had niet zo moeten spreken. U was in uw recht. Ik geloof niet, sprak zij. Ik weet toch dat ik u beledigd heb met mijn stugheid. Beeld u mij dit vergeven? Of weigert u me uw hand zoals ik u de mijne gewijgend heb? Zij stak haar hand uit. Hij drukte die vast. Ik vergeef u graag, antwoordde hij. En ik waardere het dat u bekennen wil dat u een beetje ongelijk had. En zal u me voortaan zoals toen uw belangstelling tonen? Wilt u voortaan geloven dat uw belangstelling en uw vriendschap mij niet hinderlijk zullen zijn als ik toen beweerde? Mag ik daarop rekenen? Zeker, vast. Dank u, dank u hartelijk. U het vergist toen ik u zei dat u goedhartig was. U is meer dan goed, u is edel. Hij lacht en weinig. Wat gebruikt u grote woorden? Sprak hij scherzend. U wordt zo deftig? Nee, sprak zij beslist. Ik word niet deftig en ik gebruik geen grote woorden. Dat mag u niet zeggen, ik meen wat ik zeg. U weet niet wat plezier het mij doet u te zien en van u te horen dat u niet boos op mij is. Vooral juist nu. Ik voelde me zo ongelukkig. U huildig, geloof ik. De tranen vielen haar van de wimpers. Ik had zo juist het bericht gekregen dat een lieve vriendin gestorven was. Een zwakke schepseltje, maar ze was zo nodig. Ze kon niet gemist worden voor haar man en haar kinderen. Zo gaat het altijd in de wereld niet waar. Mensen die nuttig zijn sterven en mensen die zoals ik iedereen tot last en hunzelf tot verveling zijn blijven leven. Waarop spreekt u zo treurig? Is u dan niemand van nut? Houd dan niemand van u? Zij lacht te schamper. Maar er zijn toch mensen die belang in u stellen vroeg hij verder. Wat zal ik u zeggen? Ik heb geen ouders. Voor mijn zuster zal u door Vincent wel het ene aan de gehoord hebben. Weet u dat ik uit het huis van mijn zwager ben weggelopen? Ja. Sedertijd heb ik gezorgd. Ik was altijd bij vreemde mensen. Omentanten hebben mij nu tot zich genomen maar ze zijn mij toch ook vreemd. Ik heb een tijd lang bij een oude dame de moeder van mijn zwager die heel lief was en van wie ik veel hield maar ik was niet lief tegen haar. Ik heb heel veel medeleider met u sprakei. Ik wou dat ik iets voor u doen kon. Maar zou het niet goed zijn als u een bezigheid zocht? Verveelt u u niet? En voelt u daarom niet ongelukkig? Ik heb bezigheden in Den Haag gezocht. Ik heb veel gereist. Maar ik voelde mij toch ongelukkig. Het is mijn eigen schuld, weet u. Ze begon te wenen, het hoofd in de handen. Hij vroeg niet verder. Zeg me of ik niet iets voor u doen kan, drong hij aan. Niets, dank u. Niemand kan niets voor mij doen. Maar het is waarlijk niet goed zich zomaar te dompel in zijn verdriet en aan niets anders te denken. U mag dat niet doen, u moet flinker zijn en u uit uw leed oprichten. Iedereen heeft verdriet. Kom, belooft me dat u voortaan flinker zal worden. Ik ben niet flink, ik ben zo zwak. Ik ben gebroken, gebroken. Ja, klonk zulke een hopeloze krachtenloosheid uit haar woorden, dat hij niet wist wat te zeggen. Maar hij vloeide over van medeleide. Een medeleide gemengd met een wanhoop dat hij niets voor haar doen kon en dat hij dit gevoelde en hij wilde haar trouwste wat het kostte. Nee, sprak hij vast. U is niet gebroken. Dit is een fraze. U is jong. U heeft een leven voor u. Breek met uw verleden. Verheet uw verleden. O, hoe kan dat? Hoe zou dat mogelijk kunnen zijn? Hij wist dat hij zelf een fraze gezegd had. Hij begreep dat de smart van een verleden voor altijd brand merken kon. Ik heb zo'n medeleide met u, herhaalde hij. Zo'n medeleide als ik nooit voor iemand gevoeld heb. Dat is nog het enige dat u voor me doen kan. Riep zaardstochtelijk uit. Heb medeleide met me. Dat doet me zo goed. U heeft in me gezegd dat u me iets kende voor u me gezien had. Dat ik voor u was als een onbekend zusje. Hij was opgestaan. Hij legde de handen op herteren schouders en zag hij aan. Zeker, sprak hij hartelijk. En zij had voor hem kunnen sterven van innige geneerheid. En nu is u mij niet meer onbekend. En alles wat ik voor u doen kan, zal ik doen. U moet me maar veel vertellen. Ik zal u wel flink maken. Hij klopte haar even op de schouders als een cameraat. In haar hart blikste hem een grote spijt op dat zij Elkanda niet eerder hadden leren kennen. Wat was het haar een zoetgenot geweest zich voor hem verlaagd hem vergiftnis gevraagd te hebben. Tien En voorlief een grote week dat de veren nog Vincent, nog Sinclair zagen daar zij enige dagen in Holland door brachten. Er was sprake van een bal masqué dat de graaf zou geven. Om Daniel zou zich niet kostumeeren maar Elise ging als Almé en Eline, weer fantasie niet veel werkte ging denkelijk ook als Almé. Eline had bij de invitatie voor dat bal even aan Sinclair gedacht. Hij zei ervan zeggen als zij aannam. Maar zij schrikten ervoor een avond thuis alleen door te brengen. Ze dacht dus niet verder aan hem en hield zich met haar toilet bezig. Een dag voor het bal kwamen de vrienden terug. Eline meende iets straks op het gelad van Sinclair te bespeuren toen hij voornam dat men haar dat bal zou gaan. Hij zei er echt dan niets. Maar de volgende avond om streeks half negen kwam hij met Vincent even aan. Zij waren ook geïnviteerd. Vincent had aangenomen Sinclair niet. Hij vroeg Eline te spreken, maar Eline was juist aan haar toilet begonnen even als Elise en oom. Toch dronk Sinclair aan en Eline liet hem door de Kamineer verzoeken even te wachten. In de grote zaal was niemand. Vincent, gerocht, had zich op een diva neergevlijt en nam Lain Dependance op. Sinclair stond in het bakon de handen in de zak na te denken en hij tuurde op de sneeuw die vaalwit schemerde in de avond. De knecht kwam vragen of de heer Tee wilde drinken. Ik moet zeggen dat je moed hebt. Lawrence sprak Vincent in het Engels terwijl hij zijn kopje langzaam omroorde. Weet je zeker dat alles goed zal worden opgenomen? Ik kan nu eenmaal niet anders. Ik wil het zo, antwoorden Sinclair vast en hij bedankte voor de Tee. De knecht verdween en zij zwegen beide een poos toen Eline binnenkwam. Een roze waas van filoutine bedekte haar geel bleekheid. Zij was reeds gekapt met rissen van blinkende munten die in drie rijen of neervielen. Maar verder was zij nog niet gekostumeerd en had zij zich in een wit flanelle penuaar gehuild. Vincent stond op en zij verontschuldigde zich over haar toilet maar zij zag er zeer bevallig uit. U verlangde zo dringend mij te spreken sprak zij zacht tot Sinclair terwijl zij hem de hand rijkte neemt u me dus niet kwaardijk dat ik maar zo gekomen ben. Gaat u zitten? Zij zette zich terwijl Vincent zich met zijn courant in de wintertuin terugdrok. Sinclair nam Eline met een blik op. Wat wilt u me vragen? Vroeg zij. Ten eerste, vergiftnis voor mijn brutaliteit u zo zonder decorum van uw toiletten hebben afgerukt. Nou goed, dat is niet. Ik heb nog de tijd. Ik ben er zeer mee gevlijt dat u daadelijk gekomen is. U zal zeker begrijpen dat ik niet anders dan voor een nog al gewichtige zaak zo indringend ben geweest. Ik heb u een verzoek te doen. Dat geen uitstel kon gedogen? Nee, dat geen uitstel kon gedogen. En ik loop gevaar dat u zeer boos op me zal zijn wanneer ik u dat verzoek doe. Dat u zich gekrenkt zal gevoelen en me zal zeggen dat ik me met zaken bemoei die me niet aangaan. Zij kreeg een onbestemd vermoeden van zijn vraag die hij nog niet uiten. Spreek maar ronduit, sprak zij eenvoudig. U heeft me verzocht in het vervolg u zoveel belangstelling te vertoon als een broer voor een zuster zou hebben. Is dat waar of vergeest ik me daarin? Nee, dat is waar. Als u mijn zuster was, zou ik u vriendelijk verzoeken mij een groot genoegen te doen en vanavond niet naar dat bal te gaan. Zij antwoorden niet en zag hem aan. Als u mijn zuster was, zou ik u zeggen dat ik met Vincent geïnformeerd heb wie je vanavond op dat bal komen dat ik zeker weet dat een groot gedeelte van de geïnviteerde nog minder in uw omgeving passen dan velen van de kennissen van uw oomentanten. Ik zou mij voor mijn zuster niet veel duidelijker kunnen uitdrukken en hoop dat u me begrijpen zal en dat u enigszins kan vermoeden wat voor geïnviteerde u vanavond zou zien als u ging. Zij sloeg haar ogen neer en zweeg en daarom vraag ik nog eens op gevaar mij met iets te bemoeien dat mijn zaak niet is op gevaar dat uw oom en uw tante mijn inmenging in uw zaken kwalijk zullen nemen op gevaar dat u zelf naar mij alleen een indiscreetie te hebben vergeven heel boos op mij zal worden ga niet naar dat bal u pas daar niet zij zweeg steeds en haar vingers woede sidderend in de cordeliëren van haar penjoaar is u heel boos vroeg hij nee antwoorden zij na een boos zeer zacht nee ik ben niet boos en ik zal doen wat u me vraagt ik zal niet gaan in ernst riep hij verheugd uit in ernst herhalen zij ik zal niet gaan ik ben u heel dankbaar dat u voor mij geïnformeerd heeft weer op dat welkomen ik had al vreesd dat u het niet goed zou vinden als ik zou gaan maar ik zag het tegenop een hele avond alleen thuis te blijven dat maakt me altijd melancholiek u vreesde voor mijn afkeuring vroeg hij glimlachend ja antwoorden zij u heeft zoveel vriendschap voor me ik zou niet graag iets doen dat u niet goed vond en voor vanavond schik ik me geheel en al naar uw wil dank u sprak hij ontroord en druk daar hand u mag het wel apprécieren riep zij quasi luchtig uit een weinig tenneer gedrukt door haar demoedigheid weet u wel dat ik zeker drie kwartier bezig ben geweest die munt in mijn haar te arrangeren en u is het voor niets ik apprécieer wat u doet ik verzeker u dat ik het apprécieer betuigde hij ernstig om daniel kwam binnen bonsoir zijn klaar je gaat niet mee wel ah Elina, kleed je je nog niet aan Elina stamelde iets en kon haar woorden niet vinden die op de kaminier bronden Elishe van binnen, schitterend van munten en algereinse draperie twee moorsemeltjes aan de voeten bonsoir zijn klaar hoe jammer dat je niet gaat, het zal zo aardig zijn ciel, Elina Vincent kwam uit de wintertuin het is bij half tien en je hebt je nog alleen maar gekapt vervolgen de Elishe, ontzett van verbazing waar heb je aan gedacht ik geloof niet dat u niet je meegaat mevrouw, sprak Sint Claer daar Elina zeer verlegen was wij hoorde, Vincent en ik dat er nogal gemileerd gezelschap kwam op dat bal en ik heb je vrouw Vera aangeraden liever niet te gaan dan zich bloot te stellen aan onaargename ontmoetingen ik hoop dat u mijn dieraad niet kwaarlijk zult nemen ze zou natuurlijk onder de hoede geweest zijn van haar oom en van u maar ik dacht dat zulke kringen voor een jong meisje nog eerder te ontwijken zijn dan voor een getrouwd vrouwtje al is ze ook gaseus als u had ik ongelijk wil of zij zich boos zou maken of niet maar er klonk zoiets beslist en tevend zoiets innemens in zijn stem dat ze ontwapend werd daarnaal Vera trok even de schouders op ongelijk herhaalde Elishe nog in wijfeling ach, misschien niet Eline kan natuurlijk doen wat ze wil wil ze liever niet gaan? ik ben ja, sois dan zullen we mikreinen voorwenden niet gemakkelijker dan dat maar je zal je verschrikkelijk ambiteren Eline ach nee, heus ik blijf liever thuis sprak Eline tenminste, als je het niet kwadelijk neemt wel neen, liever thee, sherry hoor kind de knecht kwam zeggen dat het rijtaag voorstond en bracht de pelzen van oom en vinsend de kamerneer hield Elishe's bonte mantel op als uw oom en tante het goed vinden zou ik graanen u nog een oogmilk gezelschap houden, vroeg Sinclair oom en tante vonden het uitstekend Eline bleef steeds weinig verlegen adieu, amuseer je sprak ze met een schuchte glimlach je tot Elise oom en vinsend bespotterlijk, prom de oom daniel terwijl ze in het rijtaag zaten, bespotterlijk hij wil niet hebben dat ze naar dat bal gaat maar hij wil wel bij haar blijven om haar gezelschap te houden, dat is zeker Amerikaans ik weet minst niet wat meer compromiteert met ons naar een bal gaan of alleen met een jong mens een avond te passeren bespotterlijk vinsend zweeg, hij achter het beneden zich zijn vriend te verdedigen maar Elise legde in een vloed van betuigingen het stilzwijgen aan haar man op hij mocht geen kwaad spreken van een nichtje dat onder zijn dak was en van een vriend die zij zoveel zagen kwaad, oh nee, her nam oom daniel nog zeer gekrenkt het is alleen maar Amerikaans, het zal Amerikaans zijn elf Eline was nog steeds verlegen ik geloof niet dat oom het goed vond dat ik uw raad opvolg sprak ze toen zij alleen waren misschien ook niet dat ze meeging, Sinclair zag haar kalm en verwond het aan dan had hij het kunnen zeggen niet waar ik vroeg het hem, dat is liever hebben dat ik weggen nee, ik zal het zeer vriendelijk van u vinden als u nog een ogenblikje blijft heel graag want ik wou u nog iets anders vragen maar nu niet iets dat zo gewichtig is wat dan één van die munten waarmee u zo lang bezig is geweest om ze in uw haar te schikken Eline glimlacht en zij ontnam voorzichtig uit haar kapsel een snoer van munten en rukte er een af die ze hem aanboot dank u, sprak hij en hij hechte de penning aan zijn horlogieketting het werd Elise wonderlijk te moeden zij gevoelde zich zeer tevreden, zeer gelukkig en toch enigszins schuchter en zij vroeg zichzelf af wat Betsy het minst passend zou hebben gevonden dat ze met oom en tante naar dat bal was gegaan of dat zij die avond alleen en zelfs en negligee met Sinclair was zeker het laatste dacht ze maar scheen dat zo invoudige en natuurlijk te vinden dat ze hem niet eens doorst vragen of zij zich even mocht verkleden en laten we nu eens prettig praten sprak hij, terwijl hij zich in een Turkse voetuil zette en zij op de divan bleef zitten steeds een beetje verlegen spelende met het snoer vertel u me nu eens het een of ander uit uw kinderjaren of van uw reizen zij zei dat zij niet wist wat te vertellen maar hij vroeg haar, zij antwoorden hem en langzamerhand werd zij vertrouwelijker ze verhaalde hem van tante Vera van haar lectuur van Wida vooral van haar vader en zijn grote doeken die hij nooit voltooiden ze verhaalde hem ook van haar zang van Betsy en Henk en zij dat ze vroeger heel anders dacht dan nu en er ook geen heel anders uitzag wat noemt u vroeger voordat ik ziek ben geworden en met oom en tante ben gereden voor mijn engagement en hoe zag u u dan uit veel gezonderen en frisser u wilt zeggen, mooier zij moest lachen dat hij haar gedachte riet en zich niet de minste moeite gaf geland te zijn daarna vroeg ze hem of hij haar portretten uit die tijd wilde zien en terwijl ze een album van een tafel nam dacht zij eraan dat zij hem wel kon vergunnen haar bij de naam te noemen maar zij kwam er niet toe hij bladerde in het album dat veel van haar portretten bevatten zeer fijne kopjes met een lint of een collier van parel om de hals wat zegt u, vroeg ze, daar hij zwijgen bleef heel lieve gezichtje sprak hij onverschillig maar overal een onuitstaanbaar coquette lach je en lievigheid die pretentieus is poseerde u altijd zo of deed u dat alleen voor de fotograaf zij was een beetje gepiekkeerd foei wat kan u soms zo hadelijk zijn sprak zij verwijtend was ik hadelijk vroeg hij vergeef u me dan het is waar, dit zijn uw portretten ik was een oogblik in de war om hierin te herkennen geloof me, ik zou u onuitstaanbaar gevonden als ik u ooit zo gezien had mooi maar onuitstaanbaar u is nu een beetje vermagerd u heeft iets leidens maar er is iets innemens in u gelaten en de gezichtjes hier zijn niets dan coquetterie ik zie u liever zo, als u nu is hij sloot het album en legde dat weg en nu, hernaam hij wou u liever zijn zoals toen? regenteert u die tijd? zuchte zij, ik was toen ook niet gelukkig maar nu zal u al uw best doen gelukkig te worden niet waar? zij lachte zacht en haalde de schouders op het geluk laat zich niet dwingen murmelde zij dromerig en haar is ondanks onbewust in het Engels hij zag haar verbaasd aan spreekt u Engels? vroeg hij ik riep zij in het Frans uit ontwakende uit haar droom ja u, ik spreek ik Engels? nee, nu niet maar zo even sprak ik toen Engels? ik wist het niet waarom heeft u nooit Engels met me gesproken? ik weet het niet ja wel, u weet het wel nee, huis niet ik verzeker u dat u het weet zegt u me nu waarom kom zij lachte vrolijk zacht omdat u zo grappig Frans spreekt u heeft zo'n aardig accent u heeft me dus altijd in stilte uitgelachen nee, ik verzeker u waarlijk niet wat wil u voortaan spreken? Engels of Frans? Frans, anders denkt u toch dat ik u uitlacht daar is niet geen logica in het geen u nu zegt dat is wel mogelijk maar toch wil ik Frans blijven spreken goed, weet u wel dat u niet zo heel zwak meer is, maar dat u flinker wordt? waarom? ik heb u voor de eerste keer dat u ken horen zeggen, ik wil let op mijn woorden, u begint met een beetje wil te krijgen, en dan krijgt u een heel vaste wil, en als u een vaste wil heeft wordt u flink zal u uw beetje wil nu goed cultiveren als een broeikastplantje dat veel zorg nodig heeft? zij lachte steeds, op haar zacht het liefelijke wijze ik zal nog verbazend koppig worden onder uw invloed nee, dat hoop ik niet, maar ik zou heel gelukkig zijn als u een beetje flinker werd onder mijn invloed ik zal mijn best doen ik hou u aan uw woord en nu ga ik u verlaten, het is bij elven zij zweeg ze had een uitroep, iets als nu al, op de lippen, maar ze had zich bij tijds ingehouden en vertelt u me nu oprecht, vindt u niet dat u verstandiger zal doen met vanavond vroeg naar bed te gaan te proberen te slapen, dan u gedaan zou hebben als u tot zes uur in de morgen had gedanst met zonderlijn cavaliers en in het bijzijn van nog zonderlenger danseuzes? u heeft volkomen gelijk ik ben u in echt dankbaar ik u ook, voor de munt die u mij gegeven heeft zij voelde dat hij haar niet alleen dankbaar was voor de munt en nu, goedenacht goedenacht, Eline zij zag volzachtheid naar hem op bij het horen van haar naam die hij zo zonder haar vergunning uitsprak goedenacht, Lawrence, fluisterde zij zij stak haar hand uit hij hield ze even in de zijne, met de ogen in haar ogen toen liet hij de dunne vingertjes los adieu sprak hij met een laatste, hartelijke knik en hij ging zij bleef even pijnsend staan daarna bevalt zij de knech het licht in de zaal uit te doen en zij trok zich terug in haar slaapkamer zij deed de munte van haar kapsel op haar kaptafel glijden op een stoel lagen de glinsterende draperies van haar toilet en haar almee je mailtjes stonden erbij terwijl zij zich uitkleden hoorde zij nog steeds zijn stem en hoorde zij dat lichte accent draalend, ordenen zij haar bijzouterie haar oog viel op haar horloge aan welk schetting een zwart miljon hing zij opende haar er lang in met vochtige ogen toen gaf zij een zeer zachte kus op de beeltenis die het bevatten zo zacht als met een afgestorvene kust ze dacht een ogenblik het los te haken van de ketting om het in een laadje van haar bijzouterie kisje te bergen waarin zij kleine geden bewaarde die zijn niet middroeg maar toch deed zij het niet zij legde zich ter bed zij schliep niet, zij nam ook geen druppels in om half zes hoorde zij Elise zuchtende van vermoeidheid met Omdaniel terugkomen de napeloosheid was niet verstoord geweest door angstige nachtmerries en het had haar geschenen over een kalme roos lichtschijn om haar heen had geschitterd tegen de morgen schliep zij een weinig in en toen zij ontwaakte voelden zij zich niet zo loom als gewoonlijk bij haar ontwaken twaalf Elise zag de volgende dag niet voor de lunch om twee uren Omdaniel was reeds uit hij had steeds veel bezigheden die nooit nauwkeurig werden omschreven en waarvan men dus niet juist wist waarin zij bestonden Eline vroeg Elise of zij zich geamuseerd had oh ja wel ze Elise goedig nog al een broer ha ha ha het is misschien beter geweest dat je niet bent gegaan het zou je over stuur hebben gemaakt Le Cher Poet et des au Lé is in klaren nog lang gebleven tot elf uur ach zie je, het kan mij niet schelen of hij je heeft overgehaald thuis te blijven maar Omdaniel vond het nogal gek van je dat je zo gehoorzaam was intussen, hem kan het ook niet schelen hoor je bent bij ons zo vrij mogelijk dat weet je Eline zweeg maar je moed met toegeven ging Elise lachende voort dat het geval nogal te denken geeft gedigideerd Eline het geeft te denken Eline zag haar onderzoekend aan wat denk je dan, vroeg zij lieve meid, dat hou ik voor mezelf dat vertel ik je niet maar ik die zoals je weet nooit denk ik denk nu wel het ene van haar toch wil ik je niet intimideren hoor ik vind het heel goed als het waar is wat ik denk dan hoorde haar op iets doelen dat in haar eigen geest slechts in zeer vage omtrek was opgenoemd zij bleef stil, en terwijl Elise die nog wat moe was van haar bal zich met een boek op een divanbeerp en weldra sliep zette zij zich in het balkon om na te denken ze had in de laatste dagen weinig nagedacht ze had zich slechts laten medeslepen door een zoete wekheid die haar overweldigd had maar nu hadde Elise eens bedekte woorden haar tot zichzelf er gebracht het geval gaf te denken het gaf te denken Claire had durven vragen thuis te blijven en dat zij zich naar zo'n verlangen gevoegd had zij dors de gedachten die je te denken gaf niet te formuleren hoe graanen zij zich had willen overgeven aan die gedachten zij wist dat het nooit kon zijn, nooit oh, waarom had zij hem niet eerder ontmoet wat was het noodlot vreed zij begon te vrezen dat zij anders met hem had moeten handelen dan zij gedaan had zij had hem misschien moeten afstuiten door stugge koelheid door verontwaardiging over zijn inmengingen naar zaken zij had hem ook niet vergiftnis moeten vragen nadat zij eenmaal stug geweest was maar het was zo zalig geweest zich te buigen naar zijn wil hij was zo sterk en ze vond zo veel steun in zijn kracht ze had nooit kunnen denken dat hij haar zou kunnen liefkrijgen ziek gebroken schepsel dat zij was hij had haar ook niet mogen liefkrijgen maar nu was het misschien te laat dertien toen zij hem na een paar dagen terug zag trof hij haar alleen in de grote zaal het weer was guur en Elinne ging bijna nooit met oom en Elise uit om haar hoest zij zat in de turkse stoel bij het vuur onder de hoge schouw en buiten langs de spiegelruiden zwiept een velle wind de sneeuw vlocken voort ik wil zeker u thuis te vinden daarom ben ik gekomen sprak hij terwijl hij plaats nam zijn uw oom en tante uit ja, ik weet niet waar ze naartoe zijn ik geloof naar een auxie om antiquiteiten te kopen zij nam zich voorenig trighuidendheid in haar antwoorden te leggen maar zijn gezelschap was haar zo wel dadig dat zij er niet inslagde en haar zondanks zij ze ik ben heel blij u weer eens te zien hij glimlachte even sprak over oudheden en maakte enig opmerkingen over het porcelijn dat hier en daar verspreid stond daarna zei hij ik zal uw gauw voor lang gaan verlaten we gaan over keulen en berlijn verder het was haar of haar adem stokte wanneer vertrekt u vroeg zij werktuiglijk over een paar dagen u gaat tot Petersburg, tot Moscou toe ja trekt Rusland u aan haar antwoorden weinig afgetrokken in korte, hortende zinnen terwijl zij luisterde was het haar als had zij kunnen wenen en zijn woorden klonken haar door een waas heen toen zij hem hoorde zeggen als viel hij zichzelf in de reden maar ik wilde u iets vragen ik wilde u vragen of u in de tijd dat ik weg was nu en dan eens aan mij zou willen denken zeker wil ik aan u denken sprak zij met trillende lippen u is zo goed en vriendelijk voor me geweest en ik zou altijd een aangename herinnering van u houden dank u, sprak hij zacht vindt u niet dat er iets treurigs in is als mij elkaar heeft leren kennen en sympathie voor elkaar voelt en als men moet scheiden ja, maar er is zoveel treurigs in de wereld u zal zeggen vervolgde hij zijn eigen gedachte uitspinnend dat ik de Brussel blijven kan zolang ik wil omdat ik voor mij genoegen reis en van mijn plant kan afzien zou ik zelfs liever te Brussel blijven zij begon te sidderen over haar gehele lichaam maar zij deed zich geweld aan waarom zou u niet verder gaan meurmelden zij waarom zou u niet de wereld van al haar zijden willen zien omdat ik van u hou antwoorden hij kalm en zij door dringende ogen zagen haar beslist aan en omdat ik het tegen optie u te verlaten ik zou garende bij u blijven altijd bij u blijven om u te beschermen wij blijven ervoor van u weg te gaan het wordt me als ik aan mijn vertrek denk of u een ongeluk kon gebeuren zij wil iets antwoorden maar vermocht het niet want zij stikte bijna in uw ingehouden tranen dat is immers onmogelijk sprak zij smachtelijk bijna met wanhoop waarom is dat onmogelijk vroeg hij waarom is het onmogelijk dat ik altijd bij u blijf of liever dat u altijd bij mij blijft zeg Eline, waarom zij weenend je wel, het kan wel als je van mij hield zou het kunnen ik zou je meenemen ik zou voor je zorgen, je zou mijn vrouw zijn en ik zou je ongelukkig maken ween zij nee, nee, in tegendeel zou ik al mijn best doen je gelukkig te maken en ik weet zeker dat ik zou slagen hoorens, voordat ik je gezien had door Vincent's woorden, stelde ik belang in je de eerste keer dat ik je ontmoeten had ik medeleider met je toch had en dat je niet gelukkig was ik bedacht wat ik doen kon om je gelukkig te maken, maar ik vond niets alleen terwijl ik met je sprak en terwijl ik vol voor mijn gedachte was schrijn het me toe dat er iets opgewekters in je gezichtje en iets tevredeners in je woorden kwam misschien verbeelde ik me dat, maar het schreef me zo toe ik verbeelde me ook en misschien wel uit eidelheid dat ik zelf iets bijbracht tot die verandering ik lette op je wanneer je met andere mensen sprak maar als je met andere mensen sprak was je cool, stug en met mij kwam je van het ene woord op het andere en werd je zelfs vertrouwelijk toen kreeg ik een groot verlang om alles voor je te zijn want ik dacht, als ik alles voor je was zou je gelukkig worden en het leven niet meer zo somber zien Ellie lief, je bent nog zo jong en je verbeeld je dat alles voor je gedaan is denk dat niet meer, maar vertrouw je aan me toe en laten we dan samen onderzoeken of het leven waarlijk zo troosteloos is als je meent wil je met mij zien of het leven niet geheel nieuw voor je kan worden zij snikt de zachtjes en zij hiev haar vochtige ogen tot hem op en vouden bijna smekend haar handen oh, waarom vraag je me dat, kreeg zij waarom vraag je me dat waarom moet ik je verdriet doen jou ook al, maar het kan niet, het kan nooit zijn nooit waarom niet waarom niet, hij raalde zijn pijn omdat ik al ben ik jong gebroken ben waarom wil je dat niet inzien omdat alles in me verbrijzeld is omdat ik een ruïne ben Eline, gebruik geen grote woorden om mij te antwoorden spreek kalm ik gebruik geen grote woorden, ik spreek kalm ik spreek met overleg met een wanhopig overleg kreeg zij opstaande, en zij bleef voor hem staand terwijl hij haar handen vatte ik spreek zo beneden neer dat ik er van huiver hoort Lawrence, je weet dat ik geangageerd ben geweest ja, je hebt hem zijn woord teruggegeven en ik hield toch van hem terwijl ik hem schreef om hem zijn woord teruggegeven hield ik van hem, vind je dat niet vreselijk hij antwoordde niet en zag haar aan als of hij haar niet begreep je begrijpt dat niet volgens zij en haar handen trilde in de zijnen je begrijpt niet dat er in het hart van een vrouw zulke verschrikkelijke twijfelingen zijn je begrijpt niet dat ik soms niet weet wat ik voel, wat ik wil, wat ik denk zie, er is iets in me dat niet af is, dat niet voltooid is ja, ik heb hem zijn woord teruggegeven dat het niet af is, dat het niet voltooid is ik twijfel altijd, ik zoek altijd ik weet nooit ik hield van hem overgeef me dat ik het je nu zeg ik hield zo innig veel van hem hij was zo goed en hij had zijn leven voor me overgehaat en er kwam een ogenblik dat ik niet meer wist of ik van hem hield dat ik zelfs dacht van een ander te houden terwijl ik van niemand hield dan van hem nu weet ik dat, nu het te laat is en nu ik hem misschien ongelukkig heb gemaakt weet je ik heb het niet geloven nee, ik weet het niet, maar ik vermoet het in Den Haag hoorde ik wel iets als zou hij over zijn verdriet heen zijn maar ik heb het nooit kunnen geloven nu het te laat is weet ik alles nu weet ik pas hoeveel hij van me hield al hoorde ik nu dat hij getrouwd was ik zou toch niet kunnen geloven dat hij me geheel en al vergeten was het kan niet anders of hij denkt aan me zoals ik dickvils aan hem denk hou je nog van hem vroeg hij doof niet zo als ik van hem gehouden heb nu niet Lawrence ik geloof dat ik nu alleen medelijden met hem heb maar ik denk dickvils aan hem hier is zijn portret zij open het middeljon en liet hem otters beeldenis zien zwijgend staar daar je op je draagt dat altijd bij je vroeg hij zacht ja, verluisterde zij bijna onhoorbaar altijd, het is me heilig en daarom Lawrence, oh daarom kan het nooit zijn de gedachte aan hem zou zich te veel tussen ontstellen ik zou gelukkig met je kunnen zijn wanneer die gedachte niet in me spookte waar zelf gelukkig te zijn en het denkbeeld te koesteren dat hij ongelukkig was oh, het zou me onmogelijk zijn hij antwoordde niet en zij begon hevig te snikken zij zeeg op de grond neer en legde haar hoofd op zijn knieën oh, vergeef me Lawrence, vergeef me ik had nooit gedacht dat je van me had kunnen houden ik was zo ziek, ik hoeste altijd ik voelde me altijd zo zwak dat ik lelijk was geworden dat ik zelfs een man zou afstuiten had ik dat niet gedacht, dan zou ik je niet hebben getoond dat ik van je hield je sprak van ons als van broer en zuster waarom ben je zo niet blijven spreken waarom heb je nu anders gesproken ik heb je nu verdriet moeten doen het kon niet anders het zou slecht van me geweest zijn als ik je vrouw had kunnen worden zonder enige vroging hij hief haar zacht op en trok haar in weinig tot zich Eline sprak hij je hebt me eens gezegd ik had weggegooid ik vroeg niet wat je daarmee bedoelde maar nu vraag ik het je bedoelde je daarmee dat je Otto die brief had geschreven ja, snikte zij je gooide je geluk weg met die brief niet waar weet je zeker dat je je geluk niet voor de tweede mal weggooit als je mij nu geen ander antwoord geeft of kan ik nooit je geluk worden kan dat Otto alleen zij zag hem dwepend aan oh Lawrence mermelde zij hartstochtelijk bijna aan zijn borst wanneer ik je ontmoet had voor voordat alles gebeurd was had ik van niemand anders kunnen houden dan van jou maar het mocht zo niet zijn het was mijn noodlot oh, spreek niet over een noodlot noodlot is een woord ieder mens maakt zijn eigen noodlot je bent te zwak om jezelf het te maken laat mij je noodlot maken het kan niet, snikte zij een schuddaar hoofd dat tegen hem gevleid lag heen en weer ja, Eline, het kan wel antwoorden hij en je zegt dat je van niemand anders dan van mij had kunnen houden wanneer je mij eerder gezien had misschien was je mij dan onverschillen gebleven in elk geval zijn dat veronderstellingen die mij niets kunnen schelen nu, nu hou ik van je zoals je bent je zegt dat je ziek bent, maar ik weet dat je gezond zal worden ik voel dat dat is geen zekerheid, meen ze dat is zo, maar even min is het zekerheid dat je Otto ongelukkig hebt gemaakt dat voel je ook niet waar dat weet je niet zeker nee, nee, ik geloof wel dat ik het weet maar zeker ben je er niet van drong hij aan en je zegt me, nu ik je vraag mijn vrouw te worden dat het niet kan, dat het nooit kan is dat niet vreed van je? oh, arm verwijtje, maar dat snikte zij zo even zij jezelf ik twijfel altijd, ik zoek altijd ik weet nooit weet je dan nu zonder te twijfelen dat het nooit zou kunnen zijn ben je daar dan zo zeker van oh, kermen zei hoe kan je me zo doen, leiden, je martelt me hij zweeg even en richt haar hoofd, zacht van zijn borst op ik zal je niet langer martelen, Eline maar alleen moet ik je nog dit zeggen wijgen niet nu wat ik je gevraagd heb het zou kunnen zijn dat je later anders had willen gesproken hebben laat mij dat te minst er hopen overmorgen ga ik met Vincent weg over vijf maanden zie je mij weer ik zal vragen of Vincent je nu en dan wil schrijven je zal altijd weten waar wij zijn en je hebt maar één woord te zeggen en een keer terug beloof me niet, maar wijgen me ook niet laat mij hopen en probeer zelf te hopen wil je dat doen, is dat te veel nee, vlust zei oh nee, dat is niet te veel ik zal je mijn antwoord geven na vijf maanden goed, sprak hij anders vraag ik je niets en nu zal ik wachten dat je oom en tante thuis zijn om afscheid van ze te nemen goed, morgen maar mag ik nu afscheid van jou nemen zij antwoorden niet, maar zag hem aan hij drukt haar in zijn armen en kust haar tot over vijf maanden vlust zeleij met een glimlach zij richtte zich even op zag hem vast aan en sloeg toen haar armen om zijn hals toen kusten zij zijn voorhoof met een lange innige kus tot over vijf maanden mermelde zij terug 23 oktober opgenomen door Karola Janss op 27 oktober 2008 te Rotterdam