 Örməsizləyicilər, hazırda Türk Şəhiklər abidəsinin müsabat partiyası ziyarət edir. Belə ki, Nuri Paşa'nın kamandağılığa altında Türk İslam ordusu. Yüz üç yıl bundan öncə bakını, taşnaxlardan azla delir. Və bu münasibətlə, bir müdəf bundan öncə paraq kesirildi. Sağda onda başlayan paraq, 11-də yekunlaşdı. Və hazırda partiyalar bu belə ziyarət etməyək gəlib Türk abidəsini və İkinola Müsabat Partisi hazırda Şəhiklər Qiyabanla yerləşən Türk döşçülənin şərəfini uzaldırmış abidəni ziyarət edirlər. Çox örmətli qanımlar və bəylər, əziz dostlar. Bugün Azərbaycan tarixinin ən şərəflü günlərindən biridir. Bundan, yüz üç il əvvəl Nuri Paşa'nın rəhbəliyi etdiyi Qafqaz İslam ordusu bakını işxaldan azad etdi. Bu bakımdan 15 centiyabır Azərbaycan tarixinə bakının işxaldan azad edilməsi günü kimi dahil olub. Halbuki həmin dövürdə Azərbaycanın işxaloğullan ərazisi yalnız baki şəhərindən ibarət deyildi. Bilirsiniz ki, 1918-ci ilim baharında bakıda hakimiyyətə ələ keçirən Balışevik Kamunası, İstipan Şamiyanın rəhbəliyi ilə burada hökumiran olan Balışeviklər, Daşnaklar, Eserlər, Bakının müsləlmanlardan təmizlənməsi, bütün Türk və müsləlmanların baki şəhərindən şirvandan, şamaxıdan, qubadan çıxarılması üçün hər bir əməliyyatlar keçirdilər. Din cəhəliyə qarşı amansız rəftar qenatsiz siyasəti əyətə keçirildi. 10 millərlə insan baki şəhərində qubada, şamaxıda, kürdəmirdə, göy çayda qətləyə yedirildi. Azərbaycan ərazisindən təxminən 1 milyona dək məcburi köçkün yevlaq ucar istiqamətində sığınacaq takmaq məcburiyyətində qaldı. Bələ bir şaraitdə 1918-ci ilin mayayının sonlarında elə Azərbaycan qaqç ümüriyyətinin eylani edildiği güllərdə Musavat Partiyasının başkanı Böyük Məhəmədəmin Resulzada Osmanlı İmperiyasının Hərbin Aziri Əmvərpaşa ilə müqavilə bağladı. Bu danışıqlar olula nəticələndi ki, iyun ayının onunda Azərbaycanı Şumali Qafqazı, burada yaşayan Türklərin, Müsləlmanların klasın aminə Qafqaz-Islam ordusu yarandı. Qafqaz-Islam ordusu cəmi 4 day mövcud olub. Ancaq bu ordu çox qüsaf bir müddətdə yancadan bakiya doğru irəlləyərək Azərbaycanın bütün ərazilərini işqaldan azad etdi. Bu ordu milyona dək öz dədə baba yurdlarından qaçqın düşmək məcburiyyətində qalmış Müsləlmanları, Türkləri öz yurdlarına qaytardı. Bundan başqa bilirsiniz ki, Azərbaycan qaqç ümüriyyəti Mayanini 28-ində Canıbı Qafqazın əksər ərazilərində 114.000 km mubahisəsiz ərazidə Azərbaycan qaqç ümüriyyətini eyalan etmişdi. Ancaq Səntiyab rəhinin 15-inə dək bu cümhüriyyətin, bu cümhüriyyət hökumətinin bütün Azərbaycan ərazısında süverən hüquqları təmin edilməmişdi. Göl çaydan bu yüzə, kürdəmirdən bu yüzə, vaçıda, şamakıda, quba da daxil olmaqla, Azərbaycanın şımal şag rayonları da daxil olmaqla bir çox ərazilər balışeviklərin, daşnakların, əsərlərin, ikinci dünya müharibəsindən çıxmış başı pozur şəkildə Azərbaycana baki şəhərində gəlmiş, rüs ordusunun törtö küntürlərinin nəzarəti altındaydı. Bu ərazilərin ışıxaldan azad edilməsi ilə baki şəhərinin ışıxaldan azad edilməsi və qafqaz İslam ordusunun bakiya daxil olması ilə Azərbaycan xaq çümüriyyətinin hakimiyyəti bütün Azərbaycan, dövləti Azərbaycan resulikası ərazısında bərqərar oldu. Bu baxımdan bu hadisənin əhəmiyyəti, bu hadisənin vacibliyi yalnız baki şəhərinin ışıxaldan azad olunması ilə yox, eyni zamanda Azərbaycanın böyük ərazilərinin ışıxaldan azad olunması baxımından çox əlamətlərdir. Ötənil, 24 günlük müharibə dövründə Azərbaycan-Türkiye birliyi bir daha özünü göstərdi. Bu müharibədə bir çox güc mərkəzləri, hərbi mərkəzlər, rüsyə kimi, rankimi dövlətlər Azərbaycana qarşı olduğu bir məqamda Ərməni lob misinin qərbdə çox ciddi tablıqa təpararaq, dünya işlum həyatının rəyini Azərbaycana qarşı yönəhtdiyi bir məqamda Türki cümhıriyyəti Azərbaycanın yanında oldu. Türki ordusu Azərbaycan ordusunun yanında oldu. Nəcə ki, 1918-ci ilin Səntiyab rəhili 15-də Qafqaz İslam ordusu, bu orduya boşulan, bu orduya dəslək verən, bu ordunun sıralarını genişləndirən Azərbaycandılar, Azərbaycanda yaşayan xalqların limayəndələri, Azərbaycan Türklərin həsabına müdafi olduq genişləndirilmişdirsə, 15-də Səntiyab rəhili gələbəsi həm Nuru Pasha'nın rəhbəriyyə etdiyi Qafqaz İslam ordusunun və bu orduya boşulan, dəslək verən Azərbaycan xalqının birgə ordusu idisa, elə 24 günlük muharibədə də Türkiyənin Azərbaycana verdiyi siyasi dəslək, diplomatik dəslək, Türkiyənin Azərbaycanla birlikdə keçirdiyi, Azərbaycan ordusuyla birlikdə keçirdiyi hər bir talimlər və digər amirlər ona səbəv oldu ki, biz ərazilərimizi işxaldan azad etməyə mail olduq. 24 gün ərzində 30 ilə dək işxal altında qalmış ərazilərimiz işxaldan azad edildi. Bu baxımdan Azərbaycan Türkiyə birliyi ötən ildə, yəni bu son məqamda da tarixin sınağından yenə üzə açıq çıxdı. Bugün bilirsiniz ki, Azərbaycanda orta məktəblərdə, tədris məktəblərin də dərsilinin başlandığı gündür və bugün birlik günəyilan olunur. Mən əsab edirəm və təklif edirəm ki, bugün yalnız birlik günü kimi yox, həm də birlik günü kimi, Azərbaycan Türkiyə birliyi günü kimi, gəydolulsun. Nusahat Partisi bu təklifi əvvəllərdən də irəli sürük ki, bugün Səntiyav rəhinin 15-ində Azərbaycanda orta məktəblərdə dərsilər başlayırken, ilk dərsilərdə, ilk dərsilərdə burada Azərbaycanın böyük bir istəsinin və baxının işxaldan azad olunmasının tarixi məktəblilərə danışılsın. Aziz əmvətənlər, aziz dostlar görürsünüz ki, bizim birlikdən danıştığımız, həmrəlikdən danıştığımız bir bəqamda da, bizim burada 15-20 dəyqəlik bir toqlantımıza da manəçlilik törədirlər. Ancaq ebi yox, bu məsələlələr də keçib gədəcək. Zamanında Musavat Partiyası, Məlmədəmi Rasul Zədəvə onun silaqdaşları 15 səntiyabrın baxının xilas günü olduğunu bəyanədən də Balışeviklər bu günü Güya Baxının işxal günü kimi qeyd edirdilər. Bu günün bayram günü kimi qeyd olunmasına imkan vermirdilər. Örməsiz dəyicilər hazırda Tük Şəkdər abidəsini Musavat Partiyası ziyarət edir. Belə ki, Nuri Paşa'nın kamandağılığa altında Türk İslam ordusu. Yüzü çil bundan öncə bakını, taşnaxlardan azad edir və bu münasibətlə bir müdəf bundan öncə para keçirildi, sağda onda başlayan. Örməsiz dəyicilər hazırda Tük Şəkdər abidəsini Musavat Partiyası ziyarət edir. Belə ki, Nuri Paşa'nın kamandağılığa altında Türk İslam ordusu. Yüzü çil bundan öncə bakını, taşnaxlardan azad edir və bu münasibətlə bir müdəf bundan öncə para keçirildi, sağda onda başlayan para. Örməsiz də, Karabinparat 11-də yeşıl başlı və hazırda Partiyası ziyarət edir. Ziyarət edir, Tük Şəkdər Abidəsini ziyarət edir. Ve 2 Noli Mütabba Plus Partiyası hazırda Tük Şəkdər-Həkbəliqə iləşen tük. üzaha çıx çıxdı. Bugün bilirsiniz ki, Azərbaycan'da orta məktəblərdə, tədris məktəblərin də dərsilinin başlandığı il gündür və bugün bilik günəyilan olunur. Mən əsab edirəm və təklif edirəm ki, bugün yalnız bilik günü kimi yox, həm də birilik günü kimi, Azərbaycan, Türkiyə biriliyi günü kimi, qeyd olunsun. Müsaad Partisi bu təklifi əvvəllərdən də irəli sürüb ki, bugün Səntiyav rəhinin on beşində Azərbaycan'da orta məktəblərdə dəslər başlayırken ilk dəslərdə, ilk dəslərdə burada Azərbaycanın böyük bir isəsinin və bakının işxaldan azad olunmasının tarixi məktəblilərə danışılsın. Aziz əmvətənlər, aziz dostlar görürsünüz ki, bizim birilikdən danıştığımız, həmrəlikdən danıştığımız bir bəqamda da bizim burada on beş dəyqəlik, yirmi dəyqəlik bir toqlantımıza da manətçilik törədirlər. Ancaq ebi yox, bu məsələlərdə keçib gədəcək. Zamanında Müsaad Partisi, Mənmədəmin rəsuz adəvə onun silaqdaşları on beş səntiyabrın bakının xilas günü olduğunu bəya nədən də Balışeviklər bu günü güya bakının işxal günü kimi qeyd edirdilər. Bu günün bayram günü kimi qeyd olunmasına imkan vermirdilər. Bu günü bayram eğlən edənləri həpsedirdilər. Amma indi ki, şaraitdə, baxməyələk ki, yenə də Azərbaycanda Musavat ideologiyasının, Musavatçılığın inkişafına imkan verilmir. Rəsuz adənin onun sələflərinin fəaliyyatına maneçilik törədilir. Ancaq bugün Baki şəhərin də Azərbaycak qaldının mütləq əksəriyəti bayram tədbirlərini keçilir. Bugün Baki şəhərin də çox maraqlı yürüşlər oldu. Və biz inanırıq. Aminik ki, həm on beş səntiyabır günü, həm onsakiz oktiyabır Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpası günü, en zamanda yirmi səktiz may Azərbaycanın istiqlal günü, resmubika günü layıq incə qeymətləndiriləcək bu günləri təmin etmiş. Vələ bayramlarımızın yaranmasına nədən olmuş şəxsiyyətlərimiz? Azərbaycan qalqı, ayrı ayrı vətandaşlarımız, en zamanda Azərbaycan qalqının liderləri və həm mədəmin rəsuzada topçübaşıb, nəsib bəyüsüb bəyli, fətəliqan ko eski kimi şəxsiyyətlərimiz. Müstəqilliyimizin bərpası prosesinə rəhbələyətmiş əvvülfəz elçi bəyvə onun tərəftərləri. Baki'nin işxaldan azad olunmasında həllədici rol oynamış. Enver Paşa'nın, Nuru Paşa'nın, ələğə şıqlinskinin və digər generallarımızın qatirası layıq incə qeyd olunacaq və Azərbaycan qaldı bu şəxsiyyətlərin, bu proseslərin vahiyyətini aydın şəkildə dərk edəcəkdir. Örvətli qalımlar və bəylər. Sizi on beş səntiyabır, Baki'nin işxaldan azad edilməsi günü münasibəti ilə ürəktən təbrik edirəm, arzu edirəm ki, biz Azərbaycanın müstəqilliyinə nəil olduqumuz kimi Azərbaycanın azadlığına da nəil olaq, bu savat partiyası Azərbaycanda olan digər demokratik buvələr, Azərbaycanın müstəqilliyinə nəil olduqları kimi, Azərbaycan da demokratik bir cəmiyyətin, azad bir cəmiyyətin, hüqubi bir dövlətin qurulması uğruluq, bu yolda hamnıza uğrular arz uluyurəm. Əgər kimi yəsətləzdir ki, oradan gelişmiriz gözləyir, yox, səhəni istəməməm, mani olur ki, mümkəm verirəm. Maksəni elə hərkesi, elə kanı yoxdur. Hala hazırdır, açı qavada adamların toplaşmasına qədəqə yoxdur. Açı qavada maska təqbasını məcbüriyət yoxdur. Məsəfəq xaqlamuqları, məsəfəq xaqlamuqları, məsəfəq xaqlamuqları. Əgər kimi yoxdur, məsəfəq yoxdur. Məsəfə qölyə xoxdur ilə-iləyik və mu feedingə yoxdur. Əl qər nano. Və və mühəyyəm BTS, FACI, Məsəfə util Peaceinek Baranc var əki. Dün olara bir darama əsafəsi deyin görəkdir. Ona da deyildi. Demirsiz amma deyil. Orada demirsiz amma. Daraa mesafəsi ancaq bizahid dərəkdir. Biz istəyir ki, amma şey onları məcbur gəlir, darama. Baranc, darama əsafəsi amma. Buradan məsələ istərdir. Buyur, faşir. Baran əsafəsi amma əsafəsi amma.