 Mən kitablarımı yaratmazdan öncə, kitablarım mənə yaratdılar. Bütün hadisələr, yaşantılar, iç baxıqstan önəmsiz görünən bir fikir, sözbələ beynimizdə müəyyən izlər bırakır. Bu izlərdən hec izit ozu qalmadan silinibqədənlər de olur, tədriyyəcən dərinləşib yeni-yeni cığırlar, yollar açanlar da. Təkirarlardan ibarət gündəliş yaşam ritmində bucır cığırların öz-özünə açlaacağını gözləmək, sadyo löhlük olar. Konforst sonrası nə qədər arxayınlıq, rahatlıq duyulusu yaratsa da oradan çıxmadan zəhnimizdə fəyqli-fəyqli izlər formulaşdıra, həmin izləri cığırlara, yollara çevirə bilmərik. Kitab, tək informasiya müəyyən beyi, müəyyən mevzu da məlumat toplamaq üçün vasitə deyil. Kitab həm də mənəli estetik zövq verən, fərdi inkişafda lakamativ rolunu oyunayıb öyrənməyi öyrədən, dünyayla tanışlı yaratıb, həyata baxış buzağını qənişləndirən, beyində məlumatların filtirlənməsi mekanizmi təkmünləşdirən, nəzərdən qaçam məqamara diqqət səkən, çürbəcür ideyalar doğuran, empati hissini güzləndirən, özündə elmə, sənətə, insanlıqa sevgini ihtiba edən zəhni qidadır. Mütaliyyə vərdiş halını alıb, yaşam təhriznət sevrilmədikcə bu qidanın da dəyəri əhəmiyyəti anlaşılmaz. Hər kəsin, sütku əzində müəyyən müddət, bir çoxlarının isə sağatlarla vaxtı olur ki, onu istədiyi ki, müxəzləsin. Zamanı qısa müddətli, anlıq zövqlərə, ələnzələrə də sərf etmək olar, uzaq perspektivə yönələn, beyində yeni yeni neyron şəbəkələrinin, düşüncə ahınlarını yaranmasına təkən verən məşquiliyyətlərə də cümlələrdən, sözlərdən, onların yarattığı emosiyalardan yaxşı, şuorun dərinliklərinə nə nüfuz edə bilər ki, məsq oxuyub öyrəndiklərimiz vaxtaşırı yataşın alt qatlarından üzə çıxıb, attığımız attımlarda, verdiyimiz qərarlarda çəmək olur. İllər əvvəl oxudularımız bucunə, bucun oxudularımız isə sabaha açılan yoldur. Saadə məntiqə görə, həskəs özünü dünyanın ənahalı, bilikli, təzürbəli adamı sayabilməz. İstənlən sahədə bizdən qat qat savazlı, bacaralı, sərişləli insanlar var. Onlar aylarla illərlə zəhmət çəkip, təzürbələrini, düşüncələrini bölüştükləri kitablar yazırlar. Bələ kitablar nəinki beyindəki bir çox suallara cəhav verir? Eyni zamanda insanı düşündürük, belkədə cevab tapmaktan daha vacib şəyə mühtəlif sualların yaranmasına səbəb olur. İnsan bilərəkdən ya bilməyərəkdən daim uşaq kimi kimlərisə, nələrisə yamsılamıha meyillidir. Böyüdük sə təqilit abiyəkləri o qədər çox alıb bir-birinə qarışır ki, kimlərin ya da nələrin təhəsiri altına düştüyümüzü fərqinə varmalıq. Tədirizən isimizdə yeni, fərqli bir mən əmələ gəlib kimliyimizi formuvaşdırır. Düşüncələrimizə, danışlıqlarımıza, hərəkətlərimizə yön verir. Bu səbəbdən də təhəsiri altında olduğumuz şeylərə diqqət getirib, həmin o zihni qidanın çeyfiyyətini artırmaq çox önəmlidir. Yatmaz insanlarla, Budda, Kanhutsi, Sokrat, Dekart, Hegel, Schopenhauer, Dastievski, Borges, Ekokimi mütəfəkçirlərlə daim ünsiyyət qurmaq. Onların fikirləri ilə tanış olub belə demək mümkünsə ustad dərsləri. Master classlar kəsmək müəhtəşən bir təcrübə deyilmi? Belə bir söz var, kitab, zamanan dalalar üzərində səyahət edib öz qeymətli üçünü ehtiyyatla nəsillərdən nəsilə yetirən fikir gəmsidir. Başka sözlə, kitab, boş vaxtı öldürmək yox ölmüş zamanı diriltmək üzündür. Bu gün beynə səpilən fikir tohumları sabah düzərib gələcəyimizi yaradar. Kitabı marağın az olmasında diqqətimizi yayındırıq vaxtımızı əlimizdən alan, fikirimizin uçu biqətməsini yol açan bir çox faktorlar var. Bizi ekranlara yapışdıran video oyunlar, çalcağırlı, haiküylü şov verilişlər, internetdəki informasiya kitabı, cəlbədizi, hipnotik, vampir kimi enerjimizi soran sosial şəbəkələr. Gözlərimizin önündə bir göz qırpımında zə axıb yudən, mənbəyi bilinməyən butikənməz məlumat səli sadəcə bilgiz ələcikləri. Uzakbaşı dəmzularıdır. Həmin dəmzularını sə nə vaxtsa bir iləşib böyük bir dalqaya, dolayısıyla biliyyət səvirləcəyini gözləmək həstə məntillir real deyil. Bəzi adamlar, kitabın ona ətnə vermədiyini, okumaga əhdiyacının olmadığını düşünür. Mövasir üsullarla günərzində 3-5 dəyqə xəbərlərə qulaqasıb 5-10 ortobab status okumakla qarşısına çıxan 5-10 dəki gəlik 3-5 videoya bakmaqla işinəyə bitmiş sayır. Amma informasiya ya internetdən anında çatmaq imkanı bəsətmir. Bu gün qırıq-qırıq, kəsik-kəsik, fragmentlər şəkində əldi itdiyi məlumatlarla həttən artıq çox şeydən xəbərdir olan, amma son dərəzə az şey bilən insanlar yaranıq. Ara bir, dərinlən nəfəs alıb özümüzə sual verəc. Indiyəzən düşüncə spektirimi qenişləndirməkdən, özümüz zənginləşdirməkdən ötürü nə etmişəm? Hansız əhməklərə qaflaşmış amm? Diycə dərəftən, səvrəmizdə mütaliyə edənlər, kitaba laiq olduqu dəyəri verənlər azlıq təşkil edirsə, qrup psihologiyasını təsirlə okumaktan, uzak qaçmağa başlayacaq. Okumayan çoxluq təsdəz kitab adama nəvər raqı, sualıyla okuyan azlıqı həvəstən salıb öz tərəfini çəkəcək, amma bir məqamı da unutmamalıq. Tariq boyunca düzgün yoldoğluq başqalarının yoluna ışıq salanlar, həmişə təklənib azlıqda qalıblar. Kitabı ayracaq vaxtım yoxdur. Mənim savadımı nə gəlip ki? Okumana ehtiyazın var. Çoxdan bitib kitabların zamanı. İndi tamam başqa şeylər lazımdı. Kimi ifadələr bəhanədən özünə haqq qazandırıb təskilniş verməkdən başqa bir şey deyil. Hədəfə çatmaqdan ötrü nə qədər başsındırıb qısa yollaraq darsaq da, bəzən qısa yol sadəcə növzud olmayabilər. Təhnolojaların qazandırdıqı vaxtı, enerjini yenə təhnolojalara xəzləməklə dünyaya yaxınlaşsaq da özümüzdən uzallaşırıq. Yapon əsirli Amerikan alimi, fizik, puturolog, Michio Kaku, Kələzəyin fizikası kitabında vurgulayır ki, Kələzəyin təhsil sistemi büsb bütün internet tehnolojalarını əsaslanacaq. Əzbərçilik tutuquşulu tamam sıradan çıxıb tarixin tozlu səhvələrini qarışacaq. Mühakimə yürüdük təhlil etməyi bazaram, daha ağırlı, məsuliyyətli, bir manitor bir mənprincipi ilə öz özünə təhsil alan şacirdlər formulaşacaq. Kələzək robotlardan bazaralı, suyunu zəkədən ağırlı olmağımızı tələbədir. İntəlektual yaratıcı keyfiyyətlərə, səlhəlsiz təxəyül imkanlarına, programlaşdırma dilinə, liderlik, idarə etməkimi qabiliyyətlərə yelənə bilməyənərin zəmiyyətdə yer tutmaları daha da sətinləşəcək. Bəlkə də mümkünsüz olacaq. Oxumak tək bilmək üçün yox, həm də nələri bilmədiyini bilmək üçündür. Paradoksal məqamisə niye kitab oxumalıyıq sualını cevabın yenə də beynimizdə yeni yeni zığırlar yollar açan kitablarda gizlənməsidir?