 Twaalfde hoofdstuk van de negenhut. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negenhut door Harriet Beecherstow in de vertaling van C&Mensing. Twaalfde hoofdstuk. Een proefje van wat er in de wetten gehandel voorkomt. Een stem is gehoord in Rama. Geklaag, geween en groot gekerm. Rachel beweent haar kinderen en wil niet vertroost wezen, omdat zij niet meer zijn. Mister Hedy en Tom hodsten op de wagen voort. Ieder voor een poos in zijn eigen gedachten verdiept. Nu is het met de gedachten van twee mensen die naast Alcandre zitten zonderling gesteld. Terwijl zij op dezelfde bank gezeten zijn, dezelfde ogen, oren, handen en allerlei andere organen hebben, is het verwonderlijk welk een verschil wij in hun gedachten zullen vinden. Wat Hedy bijvoorbeeld betreft, hij dacht het eerste aan Tom's lengte, breedte en stijkte. En voor hoeveel deze verkocht zou kunnen worden, als hij vet en in goede staat gehouden werd, tot hij aan de markt kwam. Hij dacht hoe hij een troep bijeen zou brengen. Hij dacht aan de waarde van zekere mannen, vrouwen en kinderen, waaruit die troep bestaan zou en andere handelszaken. Daarna dacht hij aan zichzelfen en hoe menselijk hij was. Daar terwijl anderen hun negers aan handen en voeten boeiden, hij Tom alleen boeien aan de benedeed en zijn handen vrij liet. Zolang hij zich wel gedroeg. En dan zuchte hij bij de gedachten hoe ondankbaar de mensen waren, zodat het zelfst twijfelachtig was of Tom zijn barmarktigheid wel waardeerde. Hij was zo dik als beet genomen door negers, die hij gunsten had bewezen, dat hij zich verwonderde hoe hij nog zo goedhartig was gebleven. Wat Tom aangaat, hij dacht aan enige woorden uit een oudboek, dat tegenwoordig niet meer in de mode is, maar die hem gedurig in het hoofd kwamen. Zij waren de volgende. Wij hebben hier geen blijvende stad, maar wij zoeken de toekomende. Daarom schaamt zich God hun nog niet om hun God genaamd te worden. Want hij heeft hun ene stad bereid. Deze woorden uit een oudboek, voornamelijk door onkundige en ongeleerde mannen geschreven, hebben door alle tijden heen één gezondelingenmacht uitgeoefend over het gemoord van armen, eenvoudige lieden zoals Tom. Zij brengen hun ziel tot in haar diepste diepte in beweging en wekken als met trompetgeschal, moed, kracht en geestrift op, waar tevoren niets anders dan wanhoop was. Hely haalde enige courante uit zijn zak en begon met aandacht de advertentie na te zien. Hij was geen zeer flotlezer en had dus de gewoonte om in een soort van recitatief half overluid te lezen, als wilde hij zijn oren laten oordelen of zijn ogen het recht begrepen. Op deze tom las hij het volgende, verkoop bij executie, negers. Volgensmachtiging van het Hof zullen op dinsdag 20 februari voor de deur van het raadhuis in de stad Washington, Kentucky verkocht worden de volgende negers. Hagar, oud 60, John, oud 30, Ben, oud 21, Zal, oud 15, Albert, oud 14. Te verkopend ten voordelen van de crediteur in een erf genaam in de boedel van Jesse Blutchford. Samenwel Morris en Thomas Flint, executeur. Daar moet ik naar kijken, zei de heli tegen Tom, uitgebrek aan iemand anders om tegen te spreken. Gemoot weten, ik zal een mooie troep bijeenbrengen om met u mee te nemen, Tom. Dat zal het gezellig en plezierig maken. Zulk goed gezelschap, hè? We moeten eerst de recht naar Washington. Daar zal ik u dan in de gevangenis plakken, terwijl ik zaken ga doen. Tom hoorde deze aangename kennisgeving met zachtzinnige gedweeheid aan. En verwondelde zich eenvoudig bij zichzelf hoeveel van die ongelukkige mannen vrouwen en kinderen zouden hebben. En of zij ook hetzelfde zouden gevoelen als hij, wanneer zij die moesten verlaten. Het moet ook gezegd worden, dat het naieve bericht dat hij in de gevangenis zou gezet worden, geen zeer aangenaamde indruk teweeg bracht bij een arme kerel, die altijd enig sinds trots was op zijn eerlijkheid. Daar hij niet veel anders had om trots op te wezen. Als hij tot sommige hogere klassen de maatschappij had behoort, zou hij misschien geen gevaar hebben gelopen om tot zulk een trotsheid te komen. Maar hoe dit zij, die dag verliep en de avond zag Haley en Tom te Washington bezorgd. De een in de herberg, de ander in de gevangenis. Tegen elf uren van de volgende dag verzamelde zich een gemengde troep mensen bij de stoep van het raadhuis. Rookende, pruimende, spuwende, vloekende en pratende, volgens ieder smaak en neiging en wachtende tot de verkoping beginnen zou. De mannen en vrouwen die verkocht zouden worden, zaten afzonderlijk in een groep en spraken zacht medelkander. De vrouw die in de advertentie Hagar was genoemd, was een echt Afrikaanse van gezicht en gestalte. Zij kon 60 jaar wezen, maar scheen door zwaar werken en ziekelijkheid veel ouder. Zij was half blind en half kreupel van rheumatiek. Naast haar stond haar enige overgebleven zoon Albert, een jongen van 14 jaren, met een schander uitzicht. De knap was alleen nog over van een hetalrijke familie. Die stuk voor stuk naar de zuidelijke markt was verkocht. De moeder hield hem met beide handen vast en beefde van angst als er iemand aankwam om hem te bezichtigen. Wees maar niet bang, tante Hagar, zeiden de oudste der mannen. Ik heb hem met meester Thomas overgesproken en hij dacht dat hij het wel schikend kon om u te samen te verkopen. Ze behoefden mij nog niet versleten te noemen, zeiden zij daarop, haren bevende handen opheffende. Ik kan nog koken, schrobben en schuren. Ik ben het kopen nog wel waard als ik goedkoop ga. Zeg hem dat, zeg hem dat toch, volgde zij er met aandrang bij. Hele kwam naar de groep en bezichtigde het eerste oude man, deed zijn mond open en keker in. Bevoelde zij net tanden, liet hem opstaan, zich uitreken, zijn rugbuigen en verschillende bewegingen maken om zijn spieren te laten zien. Daarna ging hij naar de volgende en nam dezelfde proeven. Eindelijk kwam hij bij de knap, betaste zijn armen, kneep zijn handen, bekeek zijn vingers en liet hem springen om zijn vlugheid te tonen. Hij wordt niet zonder mij verkocht, zeiden de oude vrouw met hartstochterlijke drift. Hij en ik gaan samen in inkoop. Ik ben nog heel sterk meester en kan nog een boelwerk doen, een boelwerkmeester. Op een plantage zei de heli met een blik van minachting, dat gelijkt er wel naar. En voldaan met zijn onderzoek keuurde hij op en bleef met zijn handen in zijn zakken en een sigaar in zijn mond heen en weer drentelen. Wat dunt u ervan? Zeiden een man, die helis onderzoek had gade geslagen, als of hij zelf daarop wilde afgaan. Wel antwoorden heli, een spurende. Ik zal op een paar van de jongsten en op die knap bieden. Zij willen de knap en de oude vrouw samen verkopen, hervatte de man. Dat zullen zij vrij moeilijk vinden. Zij is immers een oude zak met knokken, die haar zout niet waard is. Gij zout haar dan niet willen hebben? Het zou een gek zijn, die dat wilde. Zij is half blind, krom van de rheumatiek en nog simpel ook erbij. Er zijn mensen die dat oude goed kopen. En zeggen dat er nog veel meer mee te doen is dan men denken zou. Zijde de man pijnzend. Ik zou haar niet present willen hebben, antwoorden heli. Ik heb haar gezien. Wel, het zou jammer zijn haar niet met haar zoon te kopen. Zij scheenter haar hart zo opgesteld te hebben. Als zij haar nu goedkoop op hem toegeven. Voor iemand die op die manier geld heeft weg te gooien, is het goed en wel, antwoorden heli. Ik zal op de jongen bieden voor een plantagearbeidig. Maar met haar wil ik niet belastwezen. Al ga van zij er haar op toe. Zij zal razend te werk gaan, zeiden de man. Natuurlijk zal zij dat, antwoorden de handelaar koeltjes. Heer werd het gesprek gestoord door een algemeen gemompel. En de afslager, een kort en dik manneke, dronk met veel drukte en grote deftigheid door de menigde heen. De oude vrouw haalde diep adem en greep onwillekeurig haar zoon vast. Blijf dicht bij mij. Albert, dicht bij mij. Zij zullen ons te samen opzetten, zeiden zij. Oog, moeder, ik vrees dat zij toch niet zullen, antwoorden de knap. Zij moeten kind, anders kan ik niet blijven leven, riep zij heftig uit. De vorse stem van de afslager, roepende om ruimte te maken, konden er nu aan dat de verkoping beginnen zou. Men schikte zich in een kring, en het bieden begon. De mannen die op de lijst stonden, werden spoedig toegeslagen tot prijzen, die bewezen dat er tamelijk veel vraag aan de markt was. Twee van hen vielen heli ten deel. Kom aan nu jongen, zeiden de afslager, en gaf de knap een stootje met zijn hamer. Op, en laat zien hoe gespringen kunt. Zet ons samen op, samen, als het u belieft meester. Riep de oude vrouw, zich aan haar zoon vasthoudende. Uit de weg, zeiden de afslager, haar ruw terugduwende. Gij komt het laatst, kom aan zwarte spring. En met deze woorden duwde hij de knap naar het blok, terwijl achter hem een zware zucht werd geslaakt. De jongen bedacht zich nog een keek om, maar er werd hem geen tijd gelaten. Hij veegde de tranen uit zijn helderen ogen en was in een ogenblik omhoog. Zijn welgemaakte leden, voor zijn lichaamsbouw, en strander uit zich, wekt een aanstonskooplust op en wel zes stemmen deeden tegelijk een bot. Angstig keek de knap van de één naar de ander, terwijl het opbiedend voortging, en nu hier, dan daar, een hogere zon werd geroepen, tot eindelijk de hammer viel. Hely had hem gekregen. Hij werd van het blok naar zijn een nieuwe meester geduwd, maar bleef nog een ogenblikstaam en keek om, terwijl zijn armen, oude moeder, over al haar leden bevende, haar recidrende handen naar hem uitstak. Koop mij ook meester, om onze lievenheers wil, koop mij. Ik zal sterven als jij het niet doet. Gij mocht sterven als ik het doe, antwoorden Hely. Nee, zeg ik, en daarmee keerde hij zich om. Voor de armen, oude sloof, werd maar één bot gedaan. De man, die met Hely gesproken had en niet van mee de leden om bloot schint te zijn, kocht haar voor ene kleinigheid en daarna begonnen de toeschouwers uit één te gaan. De arme slachtoffers der verkoping, die jarenlang middelkander op dezelfde plaats hadden gewoond, verzamelde zich om de wanhopige oude moeder, wie er ziele smart jammerlijk was om aan te zien. Konden zij er mij niet één laten. Meester heeft altijd gezegd dat ik er één houden zou. Altijd heeft hij dat gezegd. Hij haalde zij gedurig op een hardbrekende toon. Vertrouw maar op de heren, tante Hagar, zei de een der man het roeverg. Wat zal mij dat baten, antwoorden zij, hardstochterlijk snikkende. Moeder, moeder, spreek zo niet, riep de knap. Zij zeggen dat jij een goede meester hebt gekregen. Dat kan mij niet schelen. Dat kan mij niet schelen. O, Albert, o, mijn jongen, mijn laatste kind, o, heren, hoe kan ik? Kom, maakt haar liever los, zij heel droogjes. Het doet haar immers geen goed dat zij zo te werk gaat. De oudste van de troep dwongen de oude vrouw half door overreding, half met geweld haar zoon eindelijk los te laten. En poogten haar te troosten, terwijl zij haar naar de wagen van haar een nieuwe meester brachten. Kom aan, zei de heli. Zijn de drie koopjes bij alkander duvende. Daarop haalde hij een boshandboeien uit. Deed ze hun om de polsen, maakte allen aan een lange ketting vast en dreef hen zover voor zich uit naar de gevangenis. Enige dagen later was heli met zijn eigendom op ene der stoomboten die gedurig de Ohio bevaren. Deze nieuwe koopjes waren nog maar een begin van zijn de troep, die hij naarmate de boot verder de rivier afvoer zou vermeerderen met andere koopvaar van dezelfde aard. Welke hij hier en daar langs de oever in bewaren had gelaten. Label rivieren. Zulk een vrije boot als ooit de rivier had bevaren. Naar welke zij genoemd was, dreef vrolijk de rivier af. Onder een heldere lucht net de strepen en stern van het vrije Amerika aan de mast. En het dek vol wel gekleden heren en dames die heen en weder wandelden en zich in het heerlijkst weder verlustrden. Alles was vol leven en vrolijkheid. Alles, behalve de troep van heli, die met de andere vracht op het beneden dek was verborgen en waarvan niemand enige reden tot blijdschap scheen te gevoelen. Kom aan jongens, zei de heli, luchtig naar hen toekomende. Ik hoop dat jij vrolijk blijft. Geen druilen hoort ge, houdt u goed en ik zal mij ook goed houden. De aangesprokenen antwoorden met het onveranderlijk ja-meester dat zeer dat even de leus van het arme Afrika is. Maar het moet gezegd worden dat zij toch niet bijzonder opgeruimd keken. Zij hadden hunne verschillende kleine voordelen ten gunsten van vrouwen, kinderen, moeders en zusters. Die zij voor de laatste maal hadden gezien. En hoewel hunne verdrukkers vrolijkheid van hen eisten, was deze niet zo aanstond gereed. Ik heb een vrouw, sprak het artikel op de lijst, als John ouddechtig aangeduid. En legde zijne, geboeide hand op Tom's knie. En zij weet geen woord hiervan, de arme ziel. Waar woont zij, zei de Tom, in Enenherberg? Een eindtweegs heel de rivier af, antwoordde John. Ik wensde dat ik haar nog maar eens in de wereld zien kon. Arme John, zijn wens, was wel enigstens natuurlijk. En de tranen, die onder het spreken over zijn erwangen rolden, zagen er zo natuurlijk uit, als waren hij een blanke geweest. Tom haalde met een beklemd hart diep adem en pogde hem op zijn eenvoudige manier te troosten. En boven een hoofd, in de kayuit, zaten vaders en moeders, mannen en vrouwen, en vrolijk huppelende kinderen, vladderden als vlindertjes om hen heen. En allen waren vrolijk en weltemoede. Oh mama, zei de entknapje, dat juist van het dek was gekomen. Er is een eigen handelaar aan boord, en hij heeft vier of vijf slaven daar beneden. Arme schepsels, zeiden de moeder, op een toon tussen beklag en verontwaardiging. Wat is er, zeiden ene andere dame. Enige armeslaven beneden, antwoorden de moeder. En zij hebben kettingen aan, zeiden het knapje. Welk een schande voor ons land, zeiden andere dame, dat men zoiets ziet. Oh, er is aan beide kanten veel van de zaak te zeggen, zeiden nu, een zwiere dame die bij de deur van haar salon zat te naaien, terwijl een jongetje en een meisje bij haar speelden. Ik ben in het zuiden geweest, en ik moet zeggen, ik denk dat de negers het beter hebben dan het geval zou zijn als zij vrij waren. In sommige opzichten hebben sommigen van hen het goed. Dat geef ik toe, zeiden de dame, wie je gezegde, zij had beantwoord. Het schrikkelijks der slavernij, naar mijn gedachten, is het geweld dat zij de natuur en het gevoel aan doet bij het scheiden van huisgezinnen bijvoorbeeld. Dat is zeker een kwaad, zeiden de andere dame, met aandacht de beleggsels bekijkende van het kinderjerkje dat zij neiden. Maar ik verbeeld mij dat het niet dikwels gebeurt. Oh ja, zeker, zeiden de eerste dame haastig. Ik heb jarenlang, zowel in Kentucky, als in Virginia gewoond, en genoeg gezien om iemand het hard te doen wegkrimpen. Verbeeld u eens, mevrouw, dat ure twee kinderen van u afgenomen en verkocht werden. Wij kunnen ons gevoel niet met dat van die soort van lieden vergelijken, antwoordde de andere dame, nog altijd bezig met het jorkje. Inderdaad, mevrouw, als jij zo spreekt, moet jij niets van hen weten, zeiden de eerste dame met warmte. Ik ben onder hen geboren en groot gebracht. Ik weet dat zij gevoel hebben. Een eventfijn gevoel, nog fijnder misschien dan wij. Inderdaad, zeiden de andere dame, en keek geewende uit een venstertje. Ten slotte herhaalde zij om alles af te doen. Nogens het gezichten, waarmee ze begonnen was. Ik denk toch dat zij het beter hebben dan wanneer zij vrij waren. Het is ontwijfelbaar de bedoeling der voorzienigheid, dat het afrikaanse ras dienstbaar zal zijn en in onderwerping gehouden worden. Zijden een deftig heer in het zwart. Een geestelijke, die bij de deur der kajuit zat. Vervloekt zij kanen aan. Een knech der knechten zal hij zijn, zegt de schrift. Zegensvreemdeling. Is het dat wel wat die tekst betekent? Zijden een lang man die erbij stond. Zonder twijfel. Het heeft de voorzienigheid om ondoorgronderlijke redenen behaard dat geslacht even geleden tot slavernij te veroordelen. En onze eigen meningen moeten daar tegen hem niet aandruisen. Wel zo, dan gaan wij onze gang maar en kopen negers, als de voorzienigheid het toch zo hebben wil, zeiden de lange man. Niet waar heerschap, vervolgde hij, zich naar helikerende, die met de handen in de zakken bij de kagel stond en oplettend naar het gesprek had geluisterd. Wel ja, vervolgde hij, wij moeten ons immers naar de besluiten der voorzienigheid voegen. Negers moeten verkocht en versleept en onderbedwang gehouden worden. Dat is het waarvoor zij geschapend zijn. Zulke begrippen schijnen heel verquikkelijk, niet waar vreemdeling, en daarmee keerde hij zich weder naar heli. Ik heb daarover nooit gedacht, antwoorde heli. Ik wist dat niet eens, want ik heb niet geleerd. Ik heb de handel maar opgevat om voor tuin te maken. En als ik niet wel deed, dacht ik wel bij tijdsbarouten zullen hebben, weet je? En nu zult hij u die moeite maar sparen, niet waar, hervatte de lange man. Zie-en zo goed, het is de schift te kennen. Als jij uw Bijbel maar had gelezen, gelijk die brave man, dan had hij dit tevoren kunnen weten en dus niet ongerust behoefend te zijn. Hij had maar even kunnen zeggen, vervloekt zij, o, hij heeft ook er weer. En alles zou in orde zijn geweest. Daarmee zette de vreemdeling, die niemand anders was dan de eerlijke paardenkoper, met wie onze lezers in de Herberg in Kentucky kennis hebben gemaakt, zich weder neer en begon te roken, met een zeer zonderlinge glimlach op zijn lang en strak gezicht. Een reizig, tengere jongman, wins uitzicht, verstand en gevoel aanduiden, nam nu het woord en zeiden, alles wat jij wilt, dat de mensen u zouden doen, doet jij, hun ook al zo. Ik meen vervolgde hij, dat dit evengoed in de schrift staat als, vervloekt zij kanen aan. Zeker vreemdeling. Die tekst schijnt even duidelijk voor armelieden zoals wij, zei de John, en rookte als een vulkaan. De jongman bedacht zich, als of hij voornemens was, nog meer te zeggen. Toen eens klaps de boot bleef stilig hem en het gezelschap volgens gewoonte naar het dek snelde om te zien waar men aanlegde. Zijn die twee allebei dominees, zei de John tegen iemand, toen zij naar buiten gingen. De man knikte. Toen de boot stilig, kwam een zwarte vrouw als razend over de plank stormen. Drong er alles heen, vloog naar de plaats waar de trop slaven zat, sloeg haar een armen om het stuk koop waar bekend als John oud dertig. En jammerde met tranen en snikken over hem, haren echt genoot. Maar wat behoeven wij, ene geschiedenis te verhalen, die maar al te dik werf, die dagelijks erhaald wordt, hoe harde gebroken worden, en hoe er zwakker wordt vertrapt ten voordelen van de sterke. Dit behoeft niet meer erhaald te worden, elke dag verhaalt het. Verhaalt het voor de oren van een die niet doof is, hoewel hij langstil zwijgt. De jongman, die vroeger voor de zaak naar menselijkheid en van God gesproken had, stond dit toneel met overalkande geslagen armen aan te zien. Hij keerde zich om en Heli stond naast hem. Mijn vriend zeiden hij met ene gesmoorde stem. Hoe kunt hij, hoe durft hij, zulk een beroep drijven. Zie die arme schepsels aan. Hier ben ik, mij verheugende in mijn hart, dat ik naar huis ga, naar mijn vrouw en mijn kind, en dezelfde klok die het teken geeft om mij naar hen toe te brengen, zal deze armerman en zijn vrouw voor altijd scheiden. Wees er zeker van, God zal daarvoor met u in het gerecht treden. De handelaar keerde zich zwijgend om. Zegens zeiden de paardenkoper hem aan zijn ellenboog stotende. Dat is een verschil in dominees, niet waar? Vervloekt zij kanen aan, schijn bij deze niet af te doen hem. Heli, blijkbaar zeer slecht op zijn gemak, bromde iets binnen ons. En dat is het eerste nog niet, hervatte John. Misschien zal het ook bij de heren niet baten, als schij eens met hem afrekend. Gelijk wij allen toch moeten, geloof ik. Heli wandelde pijnzend naar het andere einde der boot. Als ik met deze, en nog één of twee troepen goede winst maak, dacht hij, denk ik er toch maar van af te stappen. Het wordt inderdaad gevaarlijk. Daarmee dehaalde hij zijn portefeuille uit en begon zijn een waarschijnlijke winst te berekenen. In het tijdkorting welke nog vele andere heren, behalve Heli, een specifiek middel voor een ongerust geweten hebben bevonden. De boot stak weder af en alles was evenvrolijk als te voren. De mannen praten, keulden, lazen en rookten, de vrouwen naaiden, de kinderen speelden en de tocht ging vandaag tot dag zo voort. Op een dag, toen de boot voor ene poos bij een stadje in Kentucky bleef stilig, ging Heli van Boord om zaken te doen. Tom, winstboeien, hem niet verhindelden enemaatige wandeling te doen, ging naar voren en stond daar verstrooit naar de oever te kijken. Na verloop van enige tijd zag hij de handelaar met vluggetred terugkomen in gezelschap van enige kleurde vrouw die een kleinkind op de arm had. Zij was zeervatsoenlijk gekleed en werd gevolgd door een kleurling die haar koffertje droeg en zo kwam zij de plank over en op de boot. De klok luidde, de stooms ciste, de machine standte en heigde en de boot voor weder af. De vrouw ging naar het voordek tussen de koffers en de balen, zette zich daar neer en begon zachtjes voor haar kind te zingen. Heli wandelde de boot een paar malen op en neer en toen, na haar toekomende, zette hij zich naast haar neer en zijde iets op een zachte onverschillige toon. Tom zag dat het gezicht van de vrouw er stond betrok en dat zij snel en driftig antwoord gaf. Ik geloof het niet, ik wil het niet geloven, zei de zij. Steek de gek, maar met mij. Als jij niet geloven wilt, zie dan hier, zijde Heli, een papier tonende. Dat is de koperief en daar staat uws meestersnaam onder. En ik heb hem duur genoeg betaald. Dat kan ik u zeggen. Dus ik geloof niet dat meester mij zo bedrugend zou. Het kan niet waar zijn, zei de vrouw met toenemende ontroering. Gij kunt een van die lieden hier vragen die schrift kunnen lezen. Hier zei de Heli tot iemand die voorbij kwam. Lees dit eens even, als jij wilt. De meid wil mij niet geloven, als ik haar zeg wat het is. Wel, het is een koperief, geteken door John Vosdik, antwoordde de man, waarmee de u de mijke lucie en haar kind worden overgedaan. Het is alles in orde, zover ik zien kan. De hartstochtelijke uitroepingen der vrouw verzamelde Weldra ene groep om haar heen. En de handelaar zeiden met korte woorden wat de reden van haar aandoening was. Hij heeft mij gezegd dat ik naar Doewieswiel ging, om als keukenmeid verhuurd te worden in dezelfde herberg waarmee man werkt. Dat is het wat de meester zelf mij gezegd heeft. En ik kan niet geloven dat hij mij voorliegen zou, zeiden de vrouw. Maar hij heeft u toch verkocht, arme vrouw, daaraan is niet te twijfelen. Zeiden een man met een goedhartig uitzicht die de papieren had nagezien. Hij heeft het gedaan, dat is niet anders. Dan helpt er geen praten, zeiden de vrouw, eens klaps, bedarende. Sloot haar kind, vaste in haar armen, zette zich op haar kist neder, keerde zich met de rug naar de groep en staarde verstrooit naar de rivier. Zij zal het toch nogal licht opnemen, zeiden de handelaar. Het kan haar niet veel schelen, zie ik. Terwijl de boot voortvoer, beleefde vrouw bedaard zitten. En het zachte, zomerkooltje, zwevende als een meede leidende geest over haar hoofd. Dat zachte koeltje, dat nooit vraagt of het voorhoofd dat het streeuwd zwart of blank is. Zij zacht de zonderschein op het kabelende waterflikkeren en hoorde vrolijke stemmen in het rond. Maar haar hart was zo beklemd, als ware, haar een zware steen op de borst gevallen. Haar kindje klouten er tegen haar op en streelde haar afwangen met zijn handjes en scheen haar door zijn kraaien en dachtelen te willen opwekken. Zij klemde het, eens klaps, nogvast er in haar armen. En langzaam viel de ene traan na de anderen op het onhoozelen verwonderde gezichtje. Maar zij scheen, langzamerhand, weder tot kalmde te komen en streelde en koesterde het wicht. Het kind, een jongetje van tien maanden, was buitengemeen groot en sterk voor zijn ouderdom en zeer vlug en krachtig in zijn bewegingen. Het hield zich geen oogomelijk stil en gaf zij een moeder gedurig werk om op te passen dat het haar niet van de schoot sprong. Dat is een fris kind, zeiden een man, die met de handen in de zakken voor haar bleef staan. Hoe oud is hij? Tien en een halve maand, antwoordde de moeder. De man vloot eens en hield de klein een klontje suiker voor, dat deze gredig pakte en ter stond in zijn mondstak. Slimme jongen, zeiden de man, hij weet zijn weetje al en daarmee de wandelde hij fluitend heen. Toen hij aan de andere zijde der boot gekomen was, trof hij heli aan, die op een stapel kisten zat roken. De man stak ook in de sigaar aan. En dit gedaanhebbende, zeiden hij, een knappe meid die jij daar hebt, verendeling. Ja, zij ziet er tamelijk wel uit, antwoorden heli, een rookvulk uitblazende. Brengt ge haar naar het zuiden, zeiden de man. Heli knikte slechts. Voor een plantage was wederom de vraag. Ja, zeiden heli. Ik moet ene bestelling voor ene plantage beeenbrengen, en ik denk dat ik er haar bij zal doen. Ze zeiden dat ze ene goede keukenmeid was. Zij kunnen haar dus daarvoor gebruiken, of aan het katoenpluis inzetten. Zij heeft de rechte vingers daarvoor, kijk er maar naar. Zij is op beide manieren haar geldwaard. Maar zij zullen op ene plantage dat jong niet willen hebben, zeiden de man. Ik zal het ook verkopen, zodra ik maar gelegenheid heb, antwoorden heli, en stak in de andere sigaar aan. Gij zult hem zeker tamelijk goedkoop geven, zeiden de verendeling, en klon insgelijks op de hoop kisten, waarna hij zich op zijn gemak neerzette. Dat weet ik nog niet, antwoorden heli. Het is een ferme jongen, welgemaakt, sterk en wet, met vlees zo hard als een spijker. Dat is waar, maar de kosten en de last van het groot brengen, gekheid, zeiden heli. Zij zijn even gemakkelijk groot te brengen als andere beesten. Ze geven niet meer last dan jonge honden. De kleine snaak zal over een maand overal heen lopen. Ik heb een goede gelegenheid om klein goed groot te brengen, en zou nog wel wat voorraad willen opdoen, zeiden de man. De ene keukenmijd heeft verleden week een jong verloren, in de wasstoppen verdronken, terwijl zij het goed de drogening. Het zou niet kwaad zijn haar dit te geven om groot te brengen. Heli en de vreemdeling beleven een poosje te roken, daar geen van beiden genegen scheen om ter zaken te komen. Eindelijk zeiden de vreemdeling, jij zou het wel niet meer dan tien dollars voor dat snaakje willen hebben. Daar gij hem toch van de hand moet doen. Heli schudde zijn hoofd en spewde met bijzondere nadruk. Wel nee, zeiden hij, en begon weder te roken. Wel vreemdeling, wat wil het gedan nemen? Wel, antwoorden Heli. Ik kan hem zelf groot brengen, of later groot brengen. Hij is buiten gewoon gezoend en fris. Over zes maanden zou hij honderd, en over een paar jaren, twee honderd dollar zalen, als ik hem aan de rechten markt bracht. En dus wil ik nu geen cent minder dan vijftig voor hem nemen. Oh vreemdeling, dat is al te gek om van te spreken. Het is toch zo, zeiden Heli, met nadruk. Wel nu, ik zal u veertig dollars geven. Ik zal u eens wat zeggen, zeiden Heli, wederom krachtig spuwenen. Ik wil het verschil delen. En 45 zeggen, dat is het uiterste wat ik doen wil. Wel nu, toegeslagen, zeiden de man, naar een poos bedenkens. Gedaamdus, zeiden Heli. Waar gaat jij aan land? Te luis veel. Te luis veel, heel goed, daar komen wij tegen schemeravond. Het kind zal slapen, zoveel te beter. Gij kunt hem stil meepakken, zonder schreeuwen of huilen. Dat komt heel mooi uit. Ik doe graag alles met zachtheid. Ik heb een hekel aan rumoer en opschudding. En nadat enige banknoten uit de portefeuille des vreemdelings, in die des handelaars waren overgegaan, nam deze zijn de sigaar weder. Het was een heldere, stille avond, toen de boot aan de werfde luis veel aanlegde. De vrouw zet met haar kind in de armen, dat nu gerust liep. Toen zij de naam der stad hoorde noemen, legde zij het kind in een wiegje. Dat in een holte tussen de koffer stond. Nadat zij eerst zorgvuldig haar omslagdoek over het weer had gespreid en ging toen naar het boord. In de hoop dat zij onder de knechts uit de herbergen, die op de werf stonden, misschien haar man zou zien. In deze hoop bukte zij over de leuning heen en tuurde naar het gevoel op de oever, terwijl een troep mensen tussen haar en haar kind rong. Nu is het uw tijd, zei de heli, het slapende kind opnemende en aan de vreemdeling overgevende. Maak hem niet wakker en laat hem niet schreven, anders hebben wij de drommel maar last met de meid. De man knapt het pakjesorgvuldig aan en verdween spoeder onder de hoop mensen die naar de werf gingen. Toen de bood weder voortvoer, keerde de vrouw terug naar de plaats waar zij gezeten had. Daar zat de handelaar, het kind was het niet meer. Wat, waar begon zij voorbijstand van verrassing? Lucie zei de heli, uw kind is weg. Het is even goed dat jij dit nu hoort als later. Gee begrijpt wel dat ik het niet kon neen nemen naar het zuiden. En ik had gelegenheid om het te verkopen aan een familie van de eerste rang, die het beter zal grootbrengen dan gij kunt doen. De handelaar was tot die trap van gisterlijke en politieke voldmaaktheid gekomen, die zei dat enige tijd door sommige predikkers en staatkundigen in het noorden wordt aanbevolen en had dus alle menselijke zwakheden en vooroordelen overwonnen. Zijn hart was zo ver. Meneer, als het uwe en het mijne met behoorlijke moeite en oefening ook gebracht zouden kunnen worden. De woestepblik van angst en landhoop waarmee de vrouw hem aanzag, had iemand die minder geoefend was, kunnen vond rusten. Maar hij was raamd gewon. Hij had dezelfde blik honderden malen gezien. Gij kunt ook aan zulke dingen gewoon worden, mijn vriend. En het is het grote doel, daar onlangs aangewende pogingen om tot de roem der Uni on zich hele noordelijke maatschappij daraan gewoon te maken. De handelaar beschouwde dus de dodelijke angst, waardoor hij die trekken zag vervormen worden, die dicht geknepen handen en die benoude ademhaling slechts als kleine bijzaken van zijn beroep. En berekende alleen of zij zou gaan gillen en opscheuding veroorzaken, want gelijk andere voorstanders van onze eigenaardige instellingen had hij bepaalde afkeer van alle gerucht. De vrouw gilde echter niet. Het schot was haar te onverwacht, recht door het hart gegaan, om te kunnen schrijven of geluid te geven. Duizelig ging zij zitten. Haar slappe handen vielen als levenloos bij haar neer. Zij staarde recht voor zich, maar zag niets. Het gereugd op de boot en dat haar machinery klonk haar in de oren als of het in een droom was. Het armige troffe hart had Kreet nog traan om zijn jammer te uiten. Ze bleef geheel kalm. De handelaar die je voor zijn doen bijna even mensliefend was, als sommige onze staatslieden scheen zich roepen te voelen om die soort van troost toe te dienen die het geval toe ligt. Ik weet wel dat u dit in het begin een beetje hard moet vallen, Lucie, zeiden hij. Maar zulk een knapper, en schanderen mij het als jij zeidt, zal zich dat toch wel niet willen aantrekken. Gebegrijpt het wel, het was nog zakelijk en niet te veranderen. O, houd op, meester, houd op, zeiden de vrouw met ene stem, als of ze op het punt was om te stikken. Maar Hely bleef aanhouden. Gij zeidt in de knapper meid, Lucie, zeiden hij. En ik meen het goed met u te maken en u ene beste plaats daar aan de rivier te bezorgen. En gij zult gauw een andere man krijgen, zulk een frisse meid als gij zeidt. O, meester, spreek nu maar niet tegen mij, zeiden de vrouw op een toon zoveel zielsmart, dat de handelaar begreep dat er in dit geval iets was, waarvoor zijn troost te kort schoot. Hij stond op en de vrouw keerde zich om en verborgen haar gezicht in haar omslagdoek. De handelaar wandelde ene poos op en neer en bleef nu en dan staan om naar haar te kijken. Ze neemt het wel wat zwaar op, was zijn alleen spraak, maar toch stil. Laat ze maar een poosje huilen, zij zal straks wel weer bijkomen. Tom had dit gehele voorval van het begin tot het einde gade geslagen en begreep volkomen wat de afloop zou zijn. Voor hem was het iets onuitspreekelijk vreeds en groeulijks, omdat hij, armen, onkundige, zwart de ziel, niet geleerd had, zich op een hoger standpunten verheffen en de zaken in het algemeen en met ruime blikten beschouwen. Als hij slechts, door zeker een christelijke leraar en onderwezen was geweest, zou hij er misschien beter over gedacht hebben voor een dagelijks voorval in een wetigen handel. Een handel die de steun is in een instelling, welke, gelijk een Amerikaanse godgeleerde ontzicht, geen kwaad heeft, dan wat van alle andere betrekkingen in het gezellige en huiselijke leven onafschijkbaar is. Daartom echter, gelijk wij zien, een arm, onkundig man was, wienselectuur geheel tot het nieuwe testament beperkt was gebleven, kon hij zich niet met zulke begrippen troosten en opbeuren. Zijn hartbloeden over het genij hield voor het kwaad, dat de arme vrouw werd aangedaan. Die daar als een vertrapt wegwerpsel op de kofferslag. Voordat gevoelende, levende, bloedende en toch onstervelijke ding, dat de Amerikaanse wetent van staat koelbloedig onderpakken, balen en kistenrang schikken, waar tussen het lach. Tom naderde en pogde iets te zeggen, maar zij antwoordde slechts met tranen en zuchten. Met oprechte ijver, en terwijl de tranen over zijn wangerolden, sprak hij van een hart vol liefde in de hemel, van een medeleidende Jezus en een eeuwig vaderland, maar het oor was doof van Zieleleed. En het dodelijk getroffen hart kon niets meer voelen. De nacht kwam, die stille, plechtige, heerlijke nacht, en zag met zijn onttellbare glinstigende ogen op haar neer, als of het ogen van Engelen waren. Doch er kwam geen spraak of taal, geen medeleidende stem, geen helpende hand uit de verwijderde hemel. Langzamerhand werd het stiller en stiller, eindelijk sliep alles op de boot en hoorde men alleen het kabelend van het water voor de boeg. Tom trekte zich op een kist uit, en terwijl hij daar lag, hoorde hij nog steeds een gesmoorde snik of uitroep van de bedroefde vrouw. Oh, wat zal ik doen? Oh, heren, oh goede heren, help mij. En zo al gedurig voort, totdat ook dit gemompel ophield. In het midden van de nacht werd Tom eens klaps met schrikwakker. Iets zwart snelde hem voorbij naar het boord, en daarop hoorde hij een plomp in het water. Niemand anders zag of hoorde iets. Hij hief het hoofd op, de plaats van de vrouw was ledig. Hij stond op en zocht vruchteloos om zich heen. Het arme bloedende hart was eindelijk stil, en de rivier kabelde evenhelder als of zij haar golfjes niet daarboven gesloot had. Geduld, geduld, gij weer hartsweld van het verontwaardiging over onrecht gelijk dit. Geen zucht, geen traan der verdrukten wordt vergeten door de man van smarten, door de heerder heerlijkheid. In zijn geduldige mensliefende borst draagt hij het leed in haar wereld. Draagt gij gelijk hij met geduld en arbeid in de liefde. Want zo zeker als zij God is, zal het jaar zijn er verlostend komen. De handelaar werd vroeg en friswakker en kwam buiten om naar zijn levende waard te zien. Het was nu zijn beurt om verbijsters rond te kijken. Waar drommel is die meid, zeid hij tegen Tom. Tom, die de wijsheid van het stilzwijgen had geleerd. Achter het niet nodig van zijn opmerkingen en vermoedend se spreken, maar zeiden dat hij het niet wist. Zij zal toch van nacht niet aan ene van de landingsplaatsen zijn weggelopen, want ik was wakker en op de wacht, telkens als de boot stildag. Ik vertrouw die dingen nooit aan anderen. Dit werd Tom op een vertrouwelijke toon toegevoegd als iets dat bijzonder belangrijk voor hem zou zijn. Tom gaf geen antwoord. De handelaar zocht over het dek van het ene einde tot het andere tussen de balen kisten en vaarten, onder machinery en bij de schoorstenen, maar te vergeef ze. Zeg nu eens, Tom. Wees nu eens oprecht, zeiden hij, toen hij na zijn vruchteloos zoeken weder bij Tom gekomen was. Gij weet er iets van, maakt mij maar niets wijs. Ik weet het beter. Ik heb de meid hier zien liggen tegen tien uren en wederom tegen twaalf en wederom tussen één en twee en tegen vier uren was hij weg. En gij laag hier al de tijd gerust te slapen. Gij moet dus iets weten, dat kan niet anders. Wel, meester, antwoordde Tom. Tegen de ochtend schoof mij iets voorbij en toen werd ik zo wat halfwakker. En toen hoorde ik een grote plomp. En toen werd ik heel wakker en de vrouw was weg. Dat is al wat ik ervan weet. De handelaar was niet ontzettend verbaasd, daar hij gelijk bij vorige gezicht hebben aan veerde dingen gewoond was. Waaraan gij niet gewoondzijdt. Zelfs de geduchten tegen woordigheid van de dood boezende hem geen plechtige huivering in. Hij had de dood dikwijls gezien. Was hem in zijn beroep dikwas tegengekomen en had kennis met hem gemaakt. Hij vond in hem de slechts een lastige buurman. Die hem in zijn speculatie met koop waren, op één zeer onbillige manier dwarsboomde. En zo zeiden hij slechts met aan vloek dat de meid een karonne was. En dat hij duivels ongelukkig was. En dat hij, als het zo voor het ging, geen cent met zijn reis verdienen kon. Kortom, hij scheen zich voor werkelijk verongelijk te houden. Maar er was niets aan te doen, want de vrouw was ontsnapt naar een staat die nooit een verendeling wil uitleveren. Zelfs niet op de ijs de Roemrijke Unie. De handelaar ging dus onvergenoegd zitten. Haalde zijn notitieboekje uit en schreef het vermiste lichaam met de zeel op de rekening van het verliezen. Een hatelijk mens, die handelaar, niet waar. Zo ongevoelig. Is het inderdaad niet schrikkelijk. Oh ja, waar men telt die handelaars ook niet. Zij worden algemeen veracht, nooit in een fatsoenlijk gezelschap toegelaten. Maar wie meneer is de oorzaak dat er handelaar zijn? Wie is het meest te laken? De beschafde verstandige verlichte man die een stelsel in stand houdt, waarvan de handelaar een onvermijdelijk gevolg is. Of de ongelukkig handelaar zelf. Gij zei het een bestanddeel van die publieke mening. Die zijn beroep in wezenhoud. Die hem zo daarna verblind en zederlijk verlaagd, dat hij er zich niet meer forschaamt. In welk opzicht zei Gij dus beter dan hij. Gij zei het wel onderwezen en hij onkundig. Gij zei het aanzienlijk en hij gering. Gij zei het beschaafd en hij gemeen. Gij zei het helden van oordeel en hij dom, niet waar. Op de dag van een toekomstig oordeel zullen juist deze tegenstellingen het misschien voor hem draagelijker maken dan voor u. Aan het slot van dit profje, uit het geen, er in de wetige handel voorkomt, moeten wij de wereld verzoeken om niet te denken, dat onze Amerikaanse wetgevers geheel van menselijkheid ontbloot zijn. Gelijk misschien ten ondrechte zou kunnen worden afgeleid uit de moeite die zij zich geven om deze soort van handel te beschermen en in stand te houden. Wie weet niet hoe onze grote mannen zichzelf aan overtreffen in het deklammeren tegen de vreemde slavenhandel. Er is in dit opzicht een schaar van klarks en wilbeforzers onder ons opgestaan, die alles tichtelijkst is om te zien en te horen. De negen handel uit Afrika, lieve lezers, is toch zo afschuwelijk. Daraan is niet te denken, maar de negen handel uit Kentucky, dat is geheel iets anders. Einde van hoofdstuk 12. 13. hoofdstuk van de negen hut. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Kunders. Negen hut door Harriet Bieterstow in de vertaling van Zee en Mensing. 13. hoofdstuk, de Quakers. We hebben nu een stil toneeltje voor ons. Een ruime, zindelijke, net geschilderde keuken. Met een effen en glanse gele vloer. Zonder een enkel stofje erop. Een nette, zorgvuldig zwartgehouden kookkachel. Rijen van blinkend tinnegoed, die aan allerlei lekker eten doen denken. Glansige stoelen van gewoonhout. Oud, maar sterk. Een kleine schommelstoel met een kussenmerin. Waarvan het overtrek, aardig uit kleine lapjes van verschillende volle stoffen is samengesteld. En een grote armstoel, aartsvaderlijk oud. Welks wijde armen een gastvrije uitnodigingsschijne te geven, die door de veren kussens wordt ondersteund. Een waarlijk uitlockende, bruikbare, oude stoel. Voor echt gemak meer waard dan een dozijn nieuwe salon meubelen. En in die stoel, zagjes voor en achteroverwiegende, zit onze oude vriendin Eliza. Ja, daar zit zij. Bleeker en magerder dan te huis in Kentucky. En stille smart schuilt onder de schaduw haren lange wimpers en kenmerkte trekken om de vriendelijke mond. Het was duidelijk te zien hoe oud en vast haar jeugdige hart in de leerschool der smart was geworden. En wanneer zij haar donkere ogen opstoeg om de huppelende sprongen van de kleine Harry te volgen, die als een vlindertje henen wedertachtelde, lager in die blik, ene vast beradenheid en kracht welke voorheen in gelukkige dagen nooit daarin te lezen was. Naast haar zat ene vrouw met een blikke pan op de schoot waarin zij bezig was gedroogde persikken uit te zoeken. Zij kon 55 of 60 jaar oud wezen, maar zij had een van die gezichten waar aan de tijd niets anders heen te kunnen doen dan ze verhelderen en vervraaien. De sneerwitte muts naar het steven kwakkerpatroon opgemaakt, de effen neteldoekse halsdoek met strakke plooien over haar borstgevouwen, de donkere grijze omslagdoek en Japan van dezelfde kleur toonden aanstons tot welke gezinthe zij behoorde. Haar gezicht was rond en blozend met ene, gezonde, donzige zachtheid die aan een rijpe persik dedenken. Her haren door de jaren gedeeltelijk verzilverd waren glad van het hoge even voorhoofd weggestreken waarop de tijd niets anders geschreven had dan vrede en welwillendheid. En daaronder straalde een paar grote helderen oprecht de vriendelijke bruine ogen. Men behoefde slechts recht daarin te zien om te weten dat men tot op de bodem van hun hart zag, zo goed en trouw als ooit in een vrolijke borst had geklopt. Men heeft zoveel van de schoonheid van jonge meisjes gezegd en gezongen, waarom bezinkt niet eens iemand de schoonheid de oude vrouwen. Als iemand in dit opzicht verlangt geïnspireerd te worden, verwijzen wij hem naar onze goede vriendin, Rachel Helliday. Gelijk zij daar in haar schommelstoeltje zit. Dat stoeltje was aanzeker kraken en piepen onderhevig. En terwijl zij zacht heen en wederwichtig maakte haar zetel een geluid als van elke andere stoel onuitstaanbaar zou zijn geweest. Maar de oude Simeon Helliday beweerde dikwijls dat het zo goed als muziek voor hem was. En de kinderen zeiden dat zij voor niets op de wereld het piepen van moederstoel zouden willen missen. En waarom dat? Twintig jaren lang of nog langer waren er niets dan vriendelijker woorden en zachte zee de lessen en moederlijke liefde blijken van die stoel gekomen. Ontelbare hoofdpijnen en harte pijnen waren daar genezen. Geestelijke en tijdelijke bezwaren waren daar opgeheven. Alles door ene goede liefde rijke vrouw, God zegen haar. En zo denkt hij nog naar Canada te gaan, Elisa, zijde zij, voortgaande met haar persikken te bekijken. Ja, je vrouw, antwoordde Elisa met vastheid. Ik moet verder. Ik kan hier niet blijven. En wat zult Gij doen als Gij daar komt? Daar moet Gij ook aan denken, mijn dochter. Dat mijn dochter kwam zo natuurlijk van reeds als lippen, want zij had juist een voorkomen en uitzicht dat het zo natuurlijk maakte om moeder tegen haar te zeggen. Elisa's handen beefden en enige tranen vielen op het fijne nijwerk, waraan zij bezig was. Maar haar toon bleef toch vast. Toen zij antwoorden, ik zal alles doen wat ik te doen kan vinden. Ik hoop dat ik iets vinden zal. Gij weet wel, Gij kunt hier blijven zolang het u behaagt, zijde Rachel. Oh, ik dank u, zijde Elisa. Maar vervolgde zij, naar Harry wijzende. Ik kan z'n nachts niet slapen. Ik kan niet rusten. Verleden nacht droomde ik dat ik een man, de werfzag opkomen, volgde zij er huiveren bij. Arme kind, zei de Rachel, haar ogen afwegenden. Maar Gij moet niet zo angstig zijn. De heren heeft het zo besteld, dat nog nooit een vluchteling uit ons dorp gestolen is. Ik vertrouw dat Gij niet de eerste zult wezen. Hier werd de deur geopend en kwam een andere vrouw binnen. Kort en zo rond als een spelde kussen, met een vrolijk blozend gezicht, gelijk een rijpenappel. Zij was evenals Rachel stemmig in het grijs gekleed, met een neteldoekse doek over haar zwellende borst geplooid. Ruth Steadman, zei de Rachel, met pleidschap naar haar toekomende. Hoe is het met u, Rut? En daarmee vatten zij deze bij de handen. Welletjes, antwoordde Rut, zette haar grijze hoed af en ontblote zo een rond hoofdje, waarop de kwaake rinnemuts tamelijk zwierig stond. Hoewel zij haar best deed, om die met haar mollige handjes glad te strijken. Ook enige verdwaalde lokken en krullend haar waren hier en daar ontsnapt en moesten weggestopt worden. En daarna keerde de nieuw gekomende, die 25 jaar een oud mocht wezen, zich van het spiegeltje af, waarvoor zij deze beschikkingen had gemaakt, en scheen zeer wel met haar voorkomen tevreden te zijn, gelijk de meeste mensen die haar aanzagen, ook wel kondend geweest zijn. Want zij was zulk een gezond, fris en vrolijk vrouwtje als ooit het hart van een man verheurde. Rut, deze vriendin, is Elisa Herres. En dit is het jongetje waarvan ik u gesproken heb. Ik ben blij de u te zien, Elisa, zeer blij de zijde Rut, en gaf Elisa zo hartelijk de hand als waren zij in de oude vriendin die zij lang verwacht had. En dat is uw lieve jongen. Ik heb een kokje voor een mede gebracht en daarmee hield zij het kokje, de kleine harivor, die het door zijne krullen na haar opkijkende met zekere sloeheid aandam. Waar is u een kleinje Rut voor Rachel? Oh, hij komt. Maar uwe Mary pakt hem op toen ik in kwam en liep met hem naar de schuur om hem aan de kinderen te laten zien. Op dit ogenblik ging de deur weder open en kwam Mary een fris blozen meisje met grote bruine ogen gelijk haar moeder met het kind binnen. Ha, ha, zei de Rachel, het gezonde molligwicht op de arm neemende. Wat ziet hij er goed uit en wat groeit hij? Zeker doet hij dat, zijde de levende gerut. Nam spoedig het kind over en ontdeed het van een blauw zijde manteltje en andere bovenkleren waarin het gewikkeld was. Voor trok en verschoof heren daar iets om het op te knappen. Graf het een hartelijke kus en zette het naast zich op de grond neer om zich zelf te amuseren en zoek te houden. Het weert scheen aan zulke in een handelwijzer vollekomen gewoonten zijn, want het stakter stond een duim in de mond en scheenweldra in een genoegelijk gepijns te verzinken, terwijl de moeder zich neerzette, een opgezette kaus uithaalde en eivrug begon te breien. Meri, gij moog de ketel willens vullen, zout geniet, zijde de moeder zachtvermanende. Meri nam de ketel mede naar de waterput en spoedig terugkomende plaatste zij hem op de kachel, waar hij spoedig stond te borrelen en te dampen als een wierokvat in de tempel der gastvrijheid. Weldra werden ook de persikken op enige zachtgevluisterde woorden van Rachel door dezelfde hand in een aarde pan gedaan en op het vuur gezet. Vervolgens nam Rachel enes neewitte kneedplank van de wand en ging eenvoudig wat beschuiden kneden. Maar eerst zijde zij tegen haar dochter Meri, zout ge John niet eens gaan zeggen om het hoontje te gaan halen. Welk Meri weder verdween? Wel, hoe is het met Abigill Peters, zijde Rachel onder het kneden. O, zij is beter, antwoordde Rut. Ik ben daar vanmorgen geweest en heb het bed opgemaakt en het huis gedaan. Lea Hils is vanmiddag gegaan en heeft brood en koek gebakken voor enige dagen en ik heb beloofd er vanavond wederheen te gaan. Ik zal morgen gaan en schoonmaken wat nodig is. En naar het verstelwerk zien, zijde Rachel. Zo, dat is goed, antwoordde Rut. Ik heb gehoord, vervolgde zij, dat Hannah Stanwood ziek is. John is er gisteravond geweest. Ik moet morgen daarna toe. John kan hier komen eten, als het nodig is, dat gijdige hele dag blijft, zijde Rut hierop. Dank u, Rachel. We zullen morgen zien. Maar daar komt Simeon. Simeon, holiday, een reizig, recht welgespeerd man met een bruin grijze jas en broek en een breed gerande hoed kwam nu binnen. Hoe is het met Rut? zijde hij met warmte. Terwijl hij zijn brede palm open sprijde om haar molle handje erin te leggen. En hoe is het met John? Oh, John is wel. En al de andere ook, antwoorden Rut blijmoedig. Wat nieuwsvader, volg Rachel, terwijl zij haar beschuiten in de overstak. Stevens Tabins heeft mij gezegd dat zij vannacht uit moesten met paarden, zijde Simeon, met bijzondere nadruk op het laatste woord. Terwijl hij over een zindelijke grootsteen in een achterkeukentje zijn handen wies. Ej, zijde Rachel. Bijnzend en met een blik naar Elisa. Heb jij niet gezegd dat uw naam her is was, zijde Simeon, tot Elisa, weder binnenkomende. Rachel wierp snel een blik naar haar man, terwijl Elisa met bevende lippen ja antwoorden, daar zij vreesde dat er misschien een prijs voor haar was uitgeloofend. Moeder, zijde Simeon, Rachel roepende, terwijl hij weder naar het achterkeukentje ging. Wat wilt zij hebben, vader? antwoorden Rachel, hem volgende. De man van dat kind is in het dorp en zal vanavond hier komen, zijde Simeon. O, dat zegt ge, toch maar niet zo, vader. Rachel uit met een gezicht als het ware straalende van blijdschap. Het is werkelijk waar. Peter was gisteren met de wagen naar de andere plaats en daar vond hij ene oude vrouw en twee mannen. En een van hen zijde dat hij George Harris heten. En uit het geen, hij van zijn geschiedenis vertelde, weet ik zeker wie hij is. Hij is een knap, schranderman. Zullen wij het haar nu zeggen? Vroegte hij er naar een oogomelijk stilswijgens bij. Laten wij het Rut zeggen, antwoorden Rachel. Rut kom eens hier. Rut legde haar breiwerk neer en was in een oogomelijk in het achterkeukentje. Rut, wat denkt u, zei de Rachel. Vader zegt dat Elisa's man bij het laatste gezeldschap is en vanavond hier zal komen. Een beleide uitroep van het levendige kwaakerinnetje veel de spreekster in de reden. Rut klapte in de handen en deed zulk een sprong dat er weder een paar krullen onder haar muts uitschoten en over haar witte halsdoek sfeerden. Stil toch lieve, zei de Rachel, zachtzinnig. Stil, Rut, zeg ons, zullen wij het haar nu zeggen? Nu? Wel zeker op het oogomelijk. Denk eens, als het mijn John was, wat zou ik dan voelen? Zeg het haar toch maar ter stond. Gij denkt aan u zelf, alleen om te leren u ernaast de liefde te hebben, Rut, zei Simeon. Haar met welgevallen aanziende. Wel zeker zei de Rut, is het dat niet waar toe wij geschapend zijn. Als ik John en mijn kindje niet lief had, zou ik zoveel gevoel niet voor haar kunnen hebben. Kom nu, zeg het haar toch, vervolgde zij. Rachel dringend bij de arm vattende. Neem haar in uw slaapkamer, daar en laat ik het hondje braden, terwijl jij het haar zegt. Rachel ging weder naar de keuken, waar Elisa zat naaien en de deur van een slaapkamertje openende. Zijde zij vriendelijk. Kom hier binnen met mij, mijn dochter. Ik heb u iets nieuws te zeggen. Het bloed stegen Elisa naar de bleke wangen. Zij stond op, bevende van zenuwachtige angst en zag naar haar kind om. Nee, nee, zei de Rut, naar haar toeschietende en haar bij beide handen vattende. Wees maar niet bang. Het is goed nieuws, Elisa. Ga binnen, ga binnen. Ze duwde haar zagjes, de deur in en sloot die achter haar. En toen zich omkerende, nam zij de kleine Harry in haar armen en begon om hartelijk te kussen. Gij zult uw vader zien, kleine jongen. Weet jij het al. Uw vader komt, zeiden zij nogmaals en nogmaals, terwijl het kind haar met verbazing aanzag. Intussen had binnen de deur een ander toneel plaats. Rachel nam Elisa bij de hand, trok haar dicht naar zich toe en zeiden, De heer heeft barmachtigheid met u gehad, mijn dochter. Uw man is ontkomen uit het huis der dienstbaarheid. Het plotseling opstijgende bloed deed Elisa zwangengroeiën en stroomde toen even snel naar het hart terug. Bleek vlauw, zette zij zich neer. Houd moedkind, zei de Rachel. Haar de hand op het hoofd legende. Hij is onder vrienden. Die hem vanavond hier zullen brengen. Vanavond, hergaalde Elisa vanavond. De woorden hadden hun de betekenis voor haar verloren. Haar hoofd was verwart, alles was voor een ogenblik in een nevel gehuld. Toen zij ontwaakte, lag zij de bet, warm in een dekend gestopt, terwijl rut haar al handen met kamvervreef. Zij opende haar ogen in een toestand van dromerige, streelende kwijning. Als iemand die lang een zware last gedragen heeft, haar nu voelt dat die hem is afgenomen. En hij nu ruste mag. De spanning haar er zenuwen, die sedert het eerste uur haar afvlucht, geen ogenblik had opgehouden, was nu geweken. En een vreemd gevoel van veiligheid bekroop haar. Terwijl zij daar met open ogen lag, volgden zij als in een droom de bewegingen van hem die haar omringden. Zij zag door de open deur in de andere kamer. Zij zag de tafel met esneeuwit tafelaken voor het avondmaal gedekt. Zij hoorde het slaapere gezingen van de teeketel en zag rut heen en weer trippelen met borden en schotels. En nu en dan stilstaan om harrie een koekje in de hand te stoppen, of zijn hoofd te strelen, of zijn een lange krullen om haar witte vingers te winden. Zij zag de brede moederlijke gestalte van Rachel, die telkens naar het bed kwam en hier en daar iets verschikte of het dek instopte. Alleen om haar goede wil te toonen en was bewust van een soort van zonneschijn welke haar uit haar ogen bestraalde. Zij zag de man van rut binnenkomen, zij zag deze naar hem toevliegen en zeer ernstig tegen hem vluisteren en nu en dan met haar vingertje naar de slaapkamerwijzen. Ze zag haar zich met haar keentje op de arm aan de teetafel zetten. Zij zag en allen om de tafel en de kleine harrie op een hoge stoel naast een zorgvuldige Rachel. Zij hoorde een zacht praten en een evenzacht rinkelen van teelepeltjes, kopjes en schoteltjes, dat zich alles met die verrukkelijke droom van rust vermengde. En toen viel zij in slaap. En sleep gelijk, zij nog niet geslapen had, zeer dat dat geduchte, midden nachts uur toen zij haar kind had opgenomen om te vluchten. Zij droomde van een schoon land, een land van rust kwam het haar voor, met groene kusten, vermakelijke eilandjes en glinstrend water. En daar in een huis waar vriendelijke stemmen haar zijden dat zij te huis was, zag zij haar knapjes spelen als een vrij en gelukkig kind. Zij hoorde de voetstappen van haar man, zij voelde hem nadakomen, zijn armen werden om haar heen geslagen, zijn de tranendroppelden op haar gezicht en zij ontwakten. Het was geen droom, het daglicht was lang verdwenen, haar kind lag rust naast haar te slapen, een kaars op een tafeltje verspreid en flauw ligt, en haar man zat snikken bij haar bed. Vrolijk was de volgende morgen in het huis van de kwaker. Moeder was volg op en omringt door druk bezige jongens en meisjes, allen gehoorzaam aan reedsjeszachtzinnige, geen moestens, of het nog zachtere zou genieten eens, terwijl men doen er was om het ontbijt gereed te maken, want een ontbijt in de velige valerien van Indiana is een ding van veel omslag en vereist meer handen dan die de huisvrouw alleen. Terwijl dus John naar de bron liep om friswater te halen en Simeon het jongenmeel zifte voor de koorkoekjes en merrie koffie maalde, was reeds al stil bezig met beschuitend gereed te maken, een hoek te snijden en over alles wat er over het geheel gedaan werd een oog te laten gaan, dat de invloed van zondenschijn had. Als er enige vaar van vrijving of botsing ontstond uit de ongeregelde ijven van zoveel jeugdige medewerkers was haar zacht, kom, kom, of dat zou ik maar niet voldoende om het bezwaar uit de weg te ruimen. Onder al die andere toebereitselen stond Simeon de oude in een hoek voor het spiegeltje bezig met de antipatriagale werkzaamheid van het scheren. Alles ging in de ruime keuken zo gezellig en froodelijk toe, iedereen geen zulk aan vermaak te hebben in het geenhedeed, er heerste zulk een blijkbare geest van vertrouwen en wederzijdse wel willendheid, zelfs de messen en vorken hadden iets gezelligs in het gerammel waarmee de zij op tafel werden gelegd en het hoontje en de ham in de pansysten als of het hun beviel dat zij gebraden werden. En toen George, Elisa en de kleine Harry uit de slaapkamer kwamen, werden zij met zulk een hartelijk welkombegoed dat het niet te verwonderen was in die het gehele toneel hun als een droom voorkwam. Eindelijk zaten allen aan het ontbijt, terwijl Mary nog bij de kagelmeiskoekjes stond te roosteren, die wanneer zij juist volmaakt de echte goudbruine kleur hadden gekregen handig op de tafel werden gezet. Rachel zag er nooit zo echt genoegelijk en vriendelijk uit als aan het hoofd haar tafel. Er was zulk ene moederlijkheid en gullheid, zelfs in de manier waarop zij een bord met kokjes toeschoof of een kop koffie schonk, dat zij iets van haar geest scheen melen te delen aan het eten en drinken dat zij aanbood. Het was de eerste maal dat George op de voet van gelijken aan de tafel van een blanker zat en hij voelde in het eerst zekere verlegenheid en gewonheid. Maar deze aandoening vervloog als een ochtend nevel voor de straal en die er eenvoudige natuurlijke goedhartigheid. Hier was hij waardelijk te huis, te huis. Ene uitdrukking waarvan hij nog nooit de betekenis had gekend. En het geloof aan God en het vertrouwen op zijn vozienigheid begonnen zijn harte verhelderen, terwijl de donkere wolken van mensen hatende en Godverlogende twijfelingen verdreven werden door het licht van een levend evangelie afgestraald van levende mensen gezichten en gepredikt door duizend bijna onwillekeure gedaden van liefde en welwillendheid. Die gelijkde beker koud water in de naam ins disciples gegeven haar loon niet meer zullen verliezen. Vader, als jij nu weder ontdekt moet worden, zei de Simeon, de tweede, onder het boteren van een geroosterd koekje. Dan zou ik mijn boete betalen, antwoorden de oude Simeon koeltjes. Maar als zij u in de gevangenis zetten, zou het gij en moeder door hoeven niet kunnen waarnemen, antwoordde Simeon met een glimlach. Moeder kan haast alles doen, zeiden de knap, maar is het geen de schande zulke wetten te maken. Gij moet geen kwaad spreken van uw overheden Simeon, antwoorden zijn vader ernstig. De Heere geeft ons onze aardsegoederen alleen op dat wij gerechtigheid en barmartigheid zouden doen. Als onze overheden een prijs daarvoor van ons ijzen, moeten wij die geven. Nu, ik haat toch die oude slavenhouders, zeiden de knap, met zulke onkristelijk gevoel als enig nieuwe wets reformer kan koesteren. Ik ben verwonderd over u, mijn zoon, zei de Simeon. Euwe moeder heeft u nooit zo geleerd. Ik zou hetzelfde doen voor de slavenhouder als voor de slaaf, indien de Heere hem in nood aan mijn deur deed komen. Simeon II kreeg een blos als vuur, maar zijn een moeder glimlachter slechts zeiden, Simeon is mijn goede jongen. Hij zal wel gauw ouder worden en dan zal hij naar zijn vader gelijken. Ik hoop mijn goede Heer, zeiden de George, bekom het dat hij om mijn end wil aan genemuilijkheden zijn bloot gesteld. Wees niet bevreesd, George, want daartoe zijn wij in de wereld gezonden. Als wij voor ene goede zaak genen om aangenaamheden willen afwachten, zijn wij onze naam nietwaardig. Maar voor mij, zei de George, dat zou ik niet kunnen dragen. Wees dan niet bevreesd, vriend George. Het is niet voor u, maar voor God en de mensen dat wij het doen, antwoorden Simeon. En nu moet hij u hier vandaag schuil houden. En dan vanavond tegen tien uur zal Phineas Fletcher u verder brengen naar de naaste rustplaats, u en de overige van uw gezelschap. De vervolgers zijn licht achter u. Wij moeten niet draaien. Als dat zo is, waarom dan tot vanavond wachten? Overdag zeid je hier veilig, want iedereen in de dorp is een vriend en allen zijn wakende. Bovendien is het veiliger bij nachtreizen. Einde van de hoofdzoek 13.