 Hər hansı bir dövlət qurumu deyiləm, mən polis deyiləm, mən hər hansı bir salayətdir şəxs deyiləm ki, bunun üzərində araşdırma param, bu salayətdir sizin dövlət organlarının üzərindədir. Dövlətin buna güçlək səviyyədə nəzarət məxanizm olmalıdır. Amma çox təsürk ki, sizin hər hansı bir nəzarət məxanizminiz yoxdur. Və sizin mən vəziyyətinizdən on görəm ki, yalnız biz tərpən şeyləməsək, biz qaç gün komec elməsək, orda səhsimizi güçlətməsək, iradımızı bildirməsək, bizim harada yaşamağımız və yaxud yaşamağımız, çöldə qalmağımız nəsi marahlandırmın, nə də sizin vəcinizə deyiləm. Kanalımıza müracət edən Tural İbrahimli bildirir ki, o uzun illərdə ikinci qrup əlil olan ata və nasi ilə bir qəb bakıda kiraya da yaşıyor. Onun sözlərinə görə zavodda işləmiş və yıxılarak ikinci qrup mülkə ellikdəricə sağlan ata sına, Sungaytra'ın icra hakimiyyəti tərəfindən mənzil təbdim edirik. Lakin 1993-ci ildə birinci qarabağ muharbəsi səbəbilə Qubadlır ayın bəxtiyarlı kəndinlən gələn məcbürü köç günlər. Bəxti Zeynalıva və Ayten Aslanov onları ne bində məsqünlaşıq? Nəticədə, ailə illərd ki, kiraya da yaşamaq məcbüyətində qalıb. Bətəndaşın sözlərinə görə bununla bağlı dəfələrlə adiyatı qurumlara müracət etsə də, nəticə ədə edə bilmiyib, təfəruatlar video reportajda. Nəticə, öz atanımla birlikdə baş şəhərində çiraya yaşayırım. Ondan əvvəlçə dövrdə isə toviz rayonun dağ çəndə bibimə məxsust olan evdə biz yaşamışıq. Daha sonra isə uzun illərdikə baş şəhərində çiraya yaşayırıq. Atam üçüncü qorup ələldi. Anam ürəq əsləstəyini zamanda anam da deməyələr çiçildi, üçüncü qorup ələl olaraq qeymətləndirlib. Və evimiz 1999-ci ildən qaçqınlar tərəfində qubatlar rayonun bəxtiyarlı çəndən məcburi çöçcün düşmüş ziynal və bəstə sürxay qizi və aslanı vaytən ibrahim qizi tərəfində qanunsuz olaraq səb tonlub. Ev atamı təqdim ediləb, səm qayşəri çiraya çəmət tərəmdən atam zavut diş dədiynə görə, eyni zamanda binadan tüşüncü qorup mülkiələl oldu ona görə, efsum qayşəri çiraya çəmətən müvafəq qərarını əsləstən atamı təqdim ediləb. Lakin ev təməris oldu ona görə, və həmin dövürdə qarabada muharibə cəddiynə görə, oradan məcburi çöçcün düşən qubatlar rayonun alın, məcburi çöçcünlər evi zəbt ediblər və təməris, və bir təhər orada məcburi çünnaşıblar qanunsuz olara zəbt ediblər, daha sonraki dövürlərdə isə deyirlər ki, dövlət tərəfindən onları çilir çıxarlacaq və heç bir nəticə olmadı. Arta uzerinin 29-30-il çetir həllə də heç bir nəticə yoxdur. Və iyni zamanda onda xatırladım ki, ölkər əhbərzənə, prezident İlam əliyəvin qaçqın və məcburi çöçcünlərin həyət şəra etin yaxşılaşdırılması haqqında, 398-ci nömrəli sərinzamın 2. bəndində bəndin əsəzən 1992-1998-ci illərdə başqalarına məxust olan evlərə iyni zamanda, dövlət obyüqlərinə, digər yerlərə, yataxanaları çiren qaçqınların oradan çıxarılmasına yol bir elmir. Amma çox təlflər olsuncu, zəna prezidentimiz İlam əliyəvin sərinzam verircən, o bəndə heç bir əlavə etməyip ki, evlər qaçqınlar tərəfində zəbtondan alələr harada yaşam aldı. Həm nə alələr əcər çirayədə qalır, sonlar çiraya pulun necəyə demə elə deyibəs? İla alələr var ki, işləm yəni və yaxud məhmətəm dömür boyu pensiyaya bahan insan olub, sonun 2-3 yılda pensiyası bir qədər artabla, həmin müddətə qədər 150-160 mağıta ol insan pensiyalı. Bu pensiyanla dolanmaq çirayan vermək nə dərəcə də düzcündə, umumiyyətlə olar mı mümkün olan bir şeydimi? İçim nirimin zildə qarabağ muharibəsində qubadlı də işqaldən azad olmasını baxmaqı çil müddət nəhəm nəhəzdə his bir çiçinti quruculq işlər aparılmayıb və qaçqın komi, dicər dövlət orqanlar tərəfindən vizə hər hansı bir vaxt düzcün və dəq vaxt deyilmir ki, nə vaxtda çimi qaçqınları orada yaşayacaq? Viz dəvələrinə ölçə rəhbəri, cənab prezident ilhaməliyə və mehriban xaməliyə və ya qaçqın məzbəri çözcünlərin işləri zürə dövlət komitəsində Azərbaycan ismol qasın baş nazir həmin dövürdə baş nazir artur rəsuzadəydir. Artur rəsuzadə cənabların özündə dəvələrinə rəsmi şəhçəldə müraziyyət iləmişək. Lakin çox təsfi olsun ki, bu cünə qədər müraziyyətimizə heç bir cavab verilmir. Amanda qaçqın komünün valanın müraziyyətlərin hər birində qeyd edir ki, bizim yaşamacaq heç bir yerimiz yoxdur. Çok uçuk, çətin vəziyyətdə olan, yağış yağanda su tüşən bir evdə çöhnə bir həyət evində çiraya qalla çox çətin bir vəziyyətdə və bizim yaşamacaq yerimiz yoxdur və biz çiraya pulunu verə bilmirik. Dələrinə cədər hətta 4-5 ay bəzən birbirin üzərlə yığılır. Bu onun 60 şəhçəldə bildirik. Yazarıq laçın qaçqın kom, bize prezidentin həmin saran zamını yazıb, göndərlər və bildirilər. Çoğunları öz torpalarına çötrlənə qədər. Mənə çox maralıdır və zavab tapabilmədiyim. Soal bundan ibarətdir ki, əcə emimiz yoxdursa və çirayan verə bilmirik isə biz harda yaşamalı yaq. Çün dövlət müxtəlif tədbirlərin təşkililə müxtəlif orqanlara, müxtəlif səviyyəli insanlara pul ayrır, çiraya pulu dəvələrinə mənzil verir. Elə şəxslər var ki, onları cəna prezidentin tərəfindən dəvələrinə çi dəfə, bəzən üç dəfə ardarda ev verilir. Çox təsvirlərinə mən azından bizimki mühəztəs qurupdan olan alələrin vəziyyətəndən bu gün dövlətən xəbər varsa, bu gün qaçqın qomun xəbər varsa, bu gün prezident administrasiyası vətəndaş qəbor şövbəsinə xəbər varsa və diyicər dövlət qurumlarının xəbər varsa, bu gün bizim çirayamızı verə bilməməkimiz və çox çətin bir vəziyyətdə olan bir damda, nəm olan bir damda çirayı yaşamağımız çox təsv-doğrucudur. Yəni, bunu danışmaq və dilə cətirmək olduqca çətindir və olduqca mənim üçün çox pis bir hal. Bu cünə qədər qəbul döldüm, dövlət qurumları bir sözlən bizi yalnız yola veriblər. Yəni, bu cünə qəbul dövlət qurumları veriblər hər hansı bir ümit verərək, yalanla yola salıblar ki, cədin qaçqınlar yerlərlə, amma çox təsvi çox təzildə həllə də bir ilyərləş yoxdur. Zənəb rövv şəri zəhib. Dəvhələrlə sizin qəbulunuzda olduğumuz zaman, sizin muavelərinizin qəbulunda olduğumuz zaman yollar təşkilif etməkisiz ki, cədin kamınal qidmətlərin içəsdirən qaçqını məzbur edinək sizdən razılaqəcəsindər. Amma çox təsif ki, özünü çərçəlib çənarda diyanmısınız və bildirimizsiniz ki, dövlətın hala hazırda fondında qaçqınların məsrünlaşdırılmaz, üçün yeti bir mənzəl yoxdur. Mən sual vermək istəyirim. Bəs hal hazırda mənzəl yoxdur. Yəni, sözü 30 ildi siz təkrarlərisiniz. Nəcə oldu ki, 30 ildə qaçqınların məzrünlaşdırılmaz, üçün bu dövlətdə ev olmadı. Yaşamaqa məzrünlaşmaqa ev yer olmadı. Bu qədər qaçqın komun fondına qaçqın komu bu qədər pul ayrılır deyirli. Yonlar tüm bu qədər evlər tiçilirdi. Bəs bu qədər evlər tiçilirdi. Hələ də televizyalar, müxtəlif internet televizyaları, sosial media, sosial sayetlər müxtəlif qəzali binalarda yaşayan qaçqınlar çəçib göstərlər. Bəs hal, hələ də qaçqınlar qəzali binalarda yaşayan qaçqınlar belə həmin qaldırlar yerdət. Bəs bu illər ərzində bu qədər tiçilən mənzələr haraca edib həmin qaçqınlar nə üçün evlət təmin olunmayı? Bəs bu allələrin rifahı sizi tüşündürməyib mi? Hiç mi vizdanınız nə rahat olunmayı? Atam həmin mənzılalar çən atamın 36 yaşı var idi. Hala əzırda atamın 66-67 yaşı var. O ömürünün ən ahıl çağını yaşayır. Bəs bu insana yazdığınız rəlmür mü? Hiç olmazsa öz əziyyətinlər əlil olaraq, aldaq öz sağlamlığını, qurban verdiyi evdə, çolmasın ömürünün qalan üç-beş ilini həmin evdə sürmək yaşamaq onun haqqıda deyilmi? Hala əzırda mən valdiyin nərimin əriçisi çox ağır xəstəli idən əziyyət səkir. Və onların hətminin səhəti imkan vermir, çoğunlar iş deyə bilsinlər. Zətən atam 30 ildə hət bir ildi işdəmir yalnız dövlətin verdiyi cüzum iqdarda Sösyal mavinətlə çöre yalaraq aləsini dolandırı. Bu illər ərzində müxtəlif dövrlərdə mən anam işləyərik çirəyən birmiş çox çətinli ilə dolanmış. Anam xəstə olduğuna görə iş əllih dərəcəsi olduğuna görə işləyə bilmir və onun aldığı sosial mavinət 100-150 manaton dərmallarının pulun cücə ödüyür. Bizi mühəmmizi qaytərin özümüzə. Artıq qara bakış qaldan azad olub, artıq qubadlı iş qaldan azad olub. 30 il ərzində imizdə məsyunlaşan zeynalı və bəsti sürüxay qız 30 il ərzində iş deyir. 30 il ərzində anası 26 il ərzində 30 il vəfat eləyib. 26 il ərzində pensiya alıb, yüksək pensiya alıb də övlət tərəfindən sərək pulu sosial mavinət alıb. Və qonuşaların bildirir ki, zeynalı və bəsti sürüxay qızı öz adın olmasa da yaxın qohumlarının adına başqa yerdən, yəni, Sumqaytın digər onuncu mikrar ayondan ivalaraq və həmin evi çirayı vermişdir. Siz buna araştıra bilmirsiniz, mən bununla bağlısısa də təçlif vermişəm və öz iradan bildirmişəm. Siz mənə zənç vurursuz və soruşursuz ki, siz deyə bilərsiniz uefçimin adına da, harda da, əcərmən bunu bilirəm sə, çimli adına da, əcərmən bunu bilirəm sə evin həgikə imvanı harda da, mən zaten özüm onları izdiyi bözüm cədib onun üzərində çıxarım və öz haqqım ondan tələb edərəm ki, nəcə olur ki, sən öz evini çirayı vermişəm, amma məmini zəbt etməsən, mən hər hansı bir dövlət qurumu deyiləm, mən polis deyiləm, mən hər hansı bir salayətdir şəxs deyiləm ki, bunun üzərində araşdırma param, bu salayətdir sizin dövlət organlarının üzərindədir. Dövlətin buna güçlək səviyyədə nəzarət mühanezm olmalıdır. Amma çox təsürk ki, sizin hər hansı bir nəzarət mühanezminiz yoxdur və sizin mən vəziyyətinizdən on görürəm ki, yalnız biz tərpən şeyləməsək, biz qaçqın komajəlməsək, orada səsimizi güçlətməsək, iradımızı bildirməsək, bizim harada yaşamağımız və yaxud yaşamağımız, çöldə qalmağımız nəsi maraqlandırmın, nə də sizin bildinizə deyir. Məsələ elə bağlı qaçqın və məcburu köçkünlərin işləri üzrə dövlət komitəsində gəndərdəyimiz sorguya cəabı olaraq kanalımıza bildirilir. Vıstat, sorgunuza cəabı olaraq bildirir ki, dövlət komitəsinin mənzil fondunda boş yaşayış sahiləri yoxdur. Eni zamanda məcburu köçkünləri üçün yeni yaşayış sahiləri inşa edilmir. Onlar üçün mənzillər bundan sonra yalnız işhaldan azad edilmiş ərazdərdə tikiləcəktir. İşhaldan azad edilmiş ərazdəri, risubqanın şəhər və rayonlarında müxtəlif təyinatlı müvəqqəti məskunlaşma obyektlərində yaşayan məcburu köçkünlərin keçilməsi zamanı, başqasının mənzilində yaşayan məcburu köçkünlərdə mərhələli şəkirdə keçiləcək. Vıstatın sunu.