 23e hoofdstuk van de negerhut. Deze LibriVox opname is vrij van ouddeursrechten, opname door Marcel Kunders. Negerhut door Harriet Beecherstow in de vertaling van C&Mensing. 23e hoofdstuk. Harik. Tegen deze tijd kwam Sint-Klaers-broeder Alfred met zijn oudste zoon een knap van 12 jaren, enige dagen bij de familie aan het meer doorbrengen. Niets kon vreender en schooner zijn dan het gezicht deze twelingbroeders. De natuur had in plaats van een voorkomend gelijkenis tussen hen te bedoelen, hen in bijna alle opzichten contrastend gemaakt, en toch scheenend geheimzinnige band hen in nauwere vriendschap dan gewoonlijk te verbinden. Zij plachten arm in arm de paden en lanen van de tuin op hun neer te wandelen. Augustin met zijn blauwe ogen en goudblonde lokken, zijn het tengeren, buigzame gestalten en levende getrekken. Alfred met zijn donker uitzicht, zijn trotseromijnse gelaadsvorm, zijn forsgebouwde leden en deftige houding. Zij hekelden altijd alkanders gevoelens en gedrag, en toch waren zij daarom niet minder opulkanders gezelschap gesteld. Juist hun tegenstrijdigheid scheen hen te verenigen. Henryk, de oudse zoon van Alfred, was een frisse gezonde knap, vol geest en leven, die van het eerste ogenblik der kennismaking af, geheel door de tederen aanvalligheid van zijn niertje evangeline betoverd scheen. Eva had een spierwit hitje, haar lieveling, zo gemakkelijk van beweging als ene wieg, en zo zag het aardig als zijn een jonge meesteres. En dit hitje werd nu door Tom voor de achterveranda gebracht. Terwijl een kleine mulad van ongeveer dertien jaren met een Arabisch paardje aankwam, dat kort geleden zeer duur voor Henryk was gekocht. Henryk was op dit nieuwe eigendom zo trots als een knap maar wezen kan. En toen hij zijn kleine rijknacht de teugels uit de hand had genomen, bezichtigde hij zijn paardje nog een zorgvuldig, en daarbij betrok zijn gezicht. Wat is dat, dodo, geen luie rekkel, jij hebt mijn paard van morgen niet gepoetst. Ja, welmeester, antwoordde dodo onderdanig. Hij heeft dat stof zo pas gekregen. Houd de bek, rekkel, zei de Henryk, driftig zijn een karwats opheffende. Hoe durft genoeg een woord spreken? De knap was een vrije mulad, van dezelfde grote als Henryk, met helderen ogen en krullend haar, dat om een hoog en trots voorhoofd sfeerde. Hij had blank bloed in de aderen, gelijk met zinkon, aan de snel opkomende blos. Waarmede hij haastig het woord wilde nemen. Meester Henryk begon hij. Henryk gaf hem met de karwats een slag in het gezicht. Greep hem bij een arm, duwde hem zo op de knieën en sloeg hem tot hij zelf buiten adem was. Daar onbeschaamde rekkel. Nu zult hij wel leren, niet tegen te spreken als ik iets zeg. Breng het paard terug en maak het schoon. Ik zal u wel manieren leren. Jonge Heer zei de Tom nu. Ik geloof dat hij voornemends was te zeggen dat het paard met geweld wilde gaan rollen toen hij het uit de stal haalde. Het is zo vol vuur en zo heeft het dat fel gekregen. Ik heb gezien dat het schoon gemaakt werd. Houd de mond tot men u vraagt om te spreken, antwoordde Henryk, zich omkerende en de stoep opgaande naar Eva, die in haar rijkleedje stond te wachten. Lieve nigt, het spijt mij dat die domme jongen hun noodzaakt om te wachten, zeiden hij. Laten wij hier op deze bank gaan zitten tot mijn paard komt. Wat schildt u, nigtje? Gezit zo ernstig. Hoe komt gezo vreed en slecht wezen voor die arme dodo, zeiden Eva. Vreed en slecht, herhalde de knap met ongeveilnis de verwondering. Wat meent hij toch, lieve Eva? Ik wil niet dat hij mijn lieve Eva noemt. Als hij zo doet, zeiden Eva. Lieve nigt, jij kent dodo nog niet. Dat is de enige manier om met hem terecht te komen. Zo volleugens en uitvluchten is hij. De enige manier is hem ter stond te stuiten, hem geen mond te laten open doen. En dat is ook de manier van papa. Maar Omtom zeiden dat het een ongeluk was. En hij zegt nooit iets dat niet waar is. Hij is dan wel een ongewone neger, antwoordde Hanrik. Dodo ligt zo hard, als hij maar spreken kan. Gij dwingt hem door angst om u te bedriegen, als hij hem zo behandelt. Maar Eva, jij hebt vaardig zoveel zin in Dodo dat ik je doorstelwoorden. Gij hebt hem geslagen en dat verdiende hij niet. Wel nu, dan kan dat doorgaan voor een keer dat hij slaag verdient en niet krijgt. Enige mappen zijn op Dodo nooit verloren. Hij verdient altijd wat, dat kan ik u zeggen. Maar ik zal hem niet weder slaan waar grijp bijzijt, als u dat onaangenaam is. Eva was niet tevreden, maar achter het vruchteloos, haar en neef haar gevoel te willen doen begrijpen. Dodo kwam spoedig, met het paard terug. Zo, Dodo, nu heb jij je tamelijk wel gemaakt, zeiden zijn jongemeester, met wat meer vriendelijkheid dan gewonelijk. Kom, houd nu het paard van mis Eva, terwijl ik haar in de zadel help. Dodo plaatste zich nu bij Eva's hitje. Zijn gezicht was betrokken en zijn ogen zagen eruit als of hij geschrijd had. Harik, die reeds grootst was op zijn bedrevenheid, in alle punten van gallanterie, helpt zijn nigje vlug in de zadel. Nam de teugels over en gaf zijn haard in de hand. Eva echter boog zich naar de andere kant van het paard, waar Dodo stond. En toen hij de teugels los liet, zeiden zij, zo, Dodo, goede jongen, nu bedank ik u. Dodo keek met verbazing op naar het lieve jeugdige gezichtje. Het bloedst tegen naar de wangen en de tranen kwamen hem in de ogen. Hier, Dodo, zeiden, Harik gebiedend. Dodo sprong toe en hield het paard terwijl zijn meester opsteeg. Daar heb jij wat om klontjes voor te kopen, Dodo, zeiden Harik. Ga nu maar heen. Harik reed naast Eva de laan af. En Dodo bleef de twee kinderen staan nazien. Eén had hem geld gegeven en één had hem gegeven, wat hij veel liever had, een vriendelijk woord, vriendelijk gesproken. Dodo was nog maar enige maanden van zijn moeder geweest. Zijn meester had hem in een slavenmagazijn gekocht, om met zijn mooi gezicht bij het mooie paartje te passen. En hij werd nu door zijn jonge meester getempt en afgericht. Dit gehele toneel was door de broeders Sint-Claire uit een ander gedeelte van de tuin aangezien. Toen Harik de kleine mulatsloeg kreeg Augustine een hoogere kleur. Maar hij zei dus slechts met zijn gewone, spotende onverschilligheid. Dit zullen wij zeker in een republikeinse opvoeling moeten noemen, niet waar Alfred? Harik is een duivel van een jongen. Als zijn bloed heet wordt, antwoorden Alfred even onverschillig. Gij zult dit zeker in een leerrijke oefening voor hem achten, en wat de Augustine droog is. Al deed ik dat niet, dan kon ik dat toch niet veranderen. Harik is ontembaar als hij driftig wordt. Zijn hem moeder en ik hebben er al lang van afgezien om hem hierin tegen te gaan. Maar Dodo kan het wel velen, slagen zullen hem niet deren. En dit is zeker de manier om Harik het begin van de republikeinse catechismes te leren. Alle mensen worden vrij en gelijk geboren. Oog zei de Alfred, dat is een van Tom Jefferson staaltjes van Franse kwakselverij. Het is belachelijk dat zulke dingen nog tegenwoordig onder ons rondlopen. Dat vind ik ook, zei de Augustine, met veel nadruk. Omdat vervolgde Alfred eerder een duidelijk genoeg zien kan dat alle mensen niet vrij en niet gelijk geboren worden. Wat mij betreft, ik houd van dat republikeinse gezwets, de grootste helft voor klinklaren onzin. Het zijn de kundigen, de beschaafden, de groegoeden die gelijke rechten behoeren te hebben. En niet het kanajen. Als jij het kanajen, maar in die mening kunt houden, zei de Augustine. Eens in Frankrijk heeft het zijn beurt genomen. Natuurlijk, het moet en ondergehouden worden. Stelselmatig en standvastig, zoals ik doen zou. Antwoorden Alfred zijn voet vastplantende, als of hij op iemand trapte. Het is een lelijk geval, als het er eens bovenop komt, zei de Augustine, zoals op Sindomingo bijvoorbeeld. Oh, antwoorden Alfred, daarop zullen wij hier wel passen. Wij moeten, maar al dat gepraat over opvoeding en zeer de verbetering tegengaan, dat tegenwoordig in zwang komt. De lagere klasse moet geen opvoeding hebben. Daar is geen bidden meer tegen, antwoorden Augustine. Opgevoed zullen de negers worden en wij hebben alleen te zeggen hoe. Ons stelsel is hen in barbaarsheid en verdierlijking op te voeden. Wij breken alle banden die hen aan de menselijkheid hechten en maken hen tot wilde dieren. Als zij eens de overhand krijgen, zullen wij dat ondervinden. Zij zullen nimmer de overhand krijgen, zei de Alfred. Goed zo, antwoorden Augustine, maak maar stoom, schroef de veiligheidsklep dicht. Ga erop zitten en zie waar geen belamde zult. Wel nu, zei de Alfred, dat zullen wij zien. Ik ben niet bang om op de veiligheidsklep te zitten, als de ketels maar sterk zijn en de machinery goed werkt. De aardelijke heren in de tijd van de Lodenwijk 14e dachten evenings, en Piers 9e denkt tegenwoordig nog zo. En op een vrije ochtend zult hij allen in de lucht tegen een kander zien vliegen als de ketels springen. De tijd zal het leren, zei de Alfred lachende. Ik zeg u, er valt de Augustine. Als er iets is dat zich in onze tijd met de kracht enigoddelijke wet openbaart, dan is het dat de massa's zich zullen verheffen en de laagste klassen de hoogste worden. Dat is weer van uw rood Repubi-Kijnse Bonbast Augustine, waarom zij het gering reizend volksregden aangeworden. Daar zou het gij heerlijk voor zijn. Nu, ik hoop dat ik dood zal wezen, eer dat duizendjarige rijk van uw smerige massa's begint. Smerig of niet smerig, zij zullen nu overheersen, als haar tijd komt. En zij zullen juist zulke heersers zijn als gij ze maakt. De Franse edelend verkozen het volk Sankulot te hebben. En zij hebben Sankulot heersers gehad naar hart en lust. De bevolking van Haïdi, oh kom Augustine, als of wij al niet genoeg hadden gehad van dat verachtelijke en vervoeilijke Haïdi. De Franse van de Haïdi waren geen Anglo-Saxas. Waren zij dat geweest, dan zou het anders zijn gegaan. De Anglo-Saxas zijn de heersende stam op de wereld en zullen dat blijven. Wel nu, er zit tegenwoordig al vrij wat Anglo-Saxas bloed in onze slaven, en van de Augustine. Er zijn er vele onder die maar in juist genoeg van het Afrikaanse hebben om zekertropische warmte en drift aan onze bedachtzame standfastigheid te geven. Als hier ooit het San Domingo uur slaat, zal het Anglo-Saxas bloed voorgaan. Zonen van blanke vaders, wie al ons trots gevoel van eigenwaarde in de aarderen brandt, zullen zich niet altijd laten verkopen en verhandelen. Zij zullen opreizen, en het geslacht hun oomoeder met hen doen opreizen. Dwaarzijd, onzin. Er is een oud boek, hervat de Augustine, dat zegt, gelijk het geschiet is in de dagen van Noach. Al zo zal het ook zijn. Zij aaten en dronken, zij planten en bouwden en wisten het niet, totdat de zonvloed kwam en hen allen wegnam. Over het geheel Augustine denk ik inderdaad dat hij talenten genoeg hebt voor een volksretenaar, zij de Alfred lachende. Wees voor ons, maar niet bang. Zalig zijn de bezitters. Wij hebben de macht. Dit onderworpenras vervolgde hij met de voetstampende, is onder en zal onderblijven. Wij zijn wel mans genoeg om met ons eigen buskruid om te gaan. Zonen, opgevoed, gelijk uur Hungriek, zullen de beste bewaarders van uur kruidmagazine wezen, zei de Augustine, zo cool en beraden als zij zijn. Het spreekwoord zegt, die zichzelfen niet kan regeren, kan genen anderen regeren. Dat is wel iets bedenkelijks, zei de Alfred pijnzende. Het is niet te ontkennen dat het onder ons telsel zeer moeilijk is kinderen op te leiden. Het geeft hun hartstochten, die in ons klimaat vuren genoeg zijn, veel te veel vrijheid. Ik heb moeite met Hungriek. De knap is goedhartig en edelmoedig, maar als hij driftig wordt, is hij onhandelbaar. Ik geloof dat ik hem voor zijn een verdere opvoeding naar het noorden zal zenden, waar de gehoorzaamheid nog meer in de mode is. En hij meer met gelijken en minder met onderhoorigen zal omgaan. Daar de opleiding van kinderen in de hoofdstaak voor het gehele mensdom is, zei de Augustin, zou ik het wel van enige gewicht achten dat ons telsel in dit opzicht niet deugt. In sommige opzichten niet antwoorden Alfred, maar in andere wederom wel. Het maakte jongens manhaftig en dapper. En de ondeugden van het vernederde geslacht strekken juist om hen in de tegenovergestelde deugden te bevestigen. Ik geloof bijvoorbeeld dat Hungriek een fijne gevoel voor het schone der waarheidsliefde heeft, omdat hij ziet dat logen en bedrog naar algemene kentekenen der slavernij zijn. Zeker een christelijk begrip van de zaak, zei de Augustin. Christelijk of niet, het is waar, antwoorden Alfred. En het is omtrend even christelijk als de meeste andere dingen in de wereld. Wel mogelijk, zei de Augustin. Och, het praten helpt niet Augustin. Ik geloof dat wij dat alles wel vijfhonderd malen met alkander zijn rond geweest. Wat zichtige van de spelletje trekt rak. De twee broeders gingen de stoep op en zaten wel draa aan een tafeltje met het bord tussen hen in. Terwijl zij de schijven schikten, zei de Alfred, ik moet u toch nog zeggen Augustin, wanneer ik dacht zoals schij zou ik iets doen. Dat geloof ik wel. Gij zijt van de soort die iets doet, maar wat? Wel, uw eigen bedienden wat beter opvoeden. Tot een proefje, zei de Alfred met een halfspottende glimlach. Gij zou het even goed de berg et na plat op hen kunnen neerzetten en hun gelasten om daaronder op te staan. Als mij zeggen mijn bedienden tot iets beters op te voeden. Terwijl de gehele massa der maatschappij hen neadrukt. Een enkel man kan niets doen tegen de invloed en der maatschappij. De opvoeding, zal zij iets betekenen, moet de zaak van de staat zijn. Of er moeten zich tenminste genoeg verenigen om ze tot enige menschappelijke zaak te maken. Gij speelt het eerst, zei de Alfred, en Weldra waren de broeders in hun spel verdiept en spraken over niets anders. Totdat men dichtbij wederhoefslagen hoorde. Daar komen de kinderen aan, zei de Augustin opstaande. Ziens Alfred. Het gij ooit die schooners gezien. En waarlijk, het was een schoon tafereeltje. Henryk, met zijn vrolijk gezicht, zijn het donkere, glansige krullen en gloeiende wangen. Boog zich onder het rijden, lachende naar zijn nichtje over. Eva droog een blauw rijkkleedje en een mutsje van dezelfde kleur. De beweging had haar wangen een hoge blos gegeven, die haren buitengemeen helderlijk plankheid nog meer deed uitkomen. Waarlijk, een schitterende kleine schone, zei de Alfred. Ik voorseg u, Augustin, dat zij eens hartend zal breken. Dat zal zij, maar al te waar. God weet het, ik vrees ervoor, zei de Augustin, met plotseling opwellende bitterheid. En snelde toe om haar van het paar te helpen. Eva, mijn liefje, zei het geen niet al te moe gewoorden, zei de hij. Haar in zijn armen sluitende. Nee, papa, antwoordde het kind, maar haar korte heigende ademhaling maakte hem toch ongerust. Waarom heb je zo hard gereden, liefje? Gij weet toch dat het niet goed voor u is. Ik voelde mij zo wel, papa. Ik vond het zo plezierig dat ik dat vergat. Sint Claire droeg haar in zijn armen naar de voorkamer en legde haar op de sofa. Henrik, gij moet met Eva zeer voorzichtig zijn, zei de hij. Gij moet niet zo hard met haar rijden. Ik zal op haar passen, antwoordde Henrik, zette zich bij de sofa neer en nam zijn liefje bij de hand. Eva bevond zich spoedig veel beter. Haar vader en oom gingen hun spel vervolgen en de twee kinderen bleven alleen. Weet gij wel, Eva, zei de Henrik. Het spijt mij zo dat papa nog maar twee dagen hier blijft. En ik u dan niet meer zien zal, voer ik weet niet hoe lang. Als ik bij u bleef, zou ik mijn best doen om goed te zijn en niet hard voor Dodo en dat alles. Ik wil Dodo niet kwaad behandelen, maar weet gij, ik ben zo driftig. En toch ben ik eigenlijk niet kwaad voor hem. Ik geef hem dik wel eens een voortje en gij ziet dat hij goed gekleed is. Ik denk dat Dodo het over het geheel tamelijk wel heeft. Zou het gij denken, dat gij het tamelijk wel had, als er geen schepsel bij u was om uw liefde te hebben. Ik wil natuurlijk niet. En gij hebt Dodo afgenomen van al de vrienden die hij ooit had. En nu is er geen schepsel om hem liefde te hebben. Op die manier kan niemand goed zijn. Ja, dat kan ik toch niet helpen of veranderen, zover ik weet. Ik kan zijn een moeder niet kopen en ik kan hem toch niet zelf gaan liefhebben. Waarom kunt gij dat niet, zei de Eva. Dodo, liefhebben, maar Eva, dat kunt gij toch niet van mij willen. Ik mag van hem houden, maar liefhebben doet men zijn bediende niet. Ik wel, waarlijk. Dat is raar. Zegt de Bijbel niet dat wij alle mensen moeten liefhebben. O, de Bijbel, zeker, die zegt veel zulke dingen. Maar niemand denkt er toch ooit aan om ze te doen. Gij weet wel Eva, niemand doet dat. Eva sprak niet. Haar een ogen bleven een post, trak en pijnzint. Hoe dat zij, lieven heeft, zeiden zij eindelijk. Heb die arme Dodo toch lief, en wees goed voor hem, om mijnd wil. Ik zou om u en wil alles kunnen liefhebben, liefnichtje, want ik houdt u waarlijk voor het liefste meisje dat ik ooit gezien heb. Henryk sprak met een ernst, die een bloos op zijn wangen bracht. En Eva ontvingt die betuiging met volmaakte eenvoudigheid, zonder dat haar gezichtje een spoor van enige aandoening verriet. En zij de slechts, o, ik ben blij dat gij nu zo denkt, lief Henryk. Ik hoop dat gij het altijd onthouden zult. De schelvenendiné maakt een einde aan het gesprek. Einde van hoofdstuk 23. 24. de hoofdstuk van de negenhut. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negenhut door Harriet Beecherstow in de vertaling van C. M. Menzing. 24. de hoofdstuk. Voortekenen. Twee dagen later namen Alfred en Augustin Sintkler afscheid van Alcander. Daarna begon Eva, die door het gezelschap van haar nevje tot inspanningen, boven haar krachten was aangespoord snel te vervallen. Sintkler werd eindelijk geneigd om geneeskundige raad in te roepen, waarvoor hij tot nog toe had gehuiverd. Daar dit te doen, de bekendnis van een onwelkomen waarheid was. Tanz was Eva twee dagen lang zo ongesteld geweest dat zij geheel in huis moest blijven. En nu werd de dokter geroepen. Marie Sintkler had volstrekt geen acht gegeven op de langzame vermindering van Eva's gezondheid en krachten. Daar zij geheel verdiept was in het bestuderen van twee of drie nieuwe kwalen waarvan zij zelf het slachtoffer meende te zijn. Het was bij Marie een voornaampunt van het geloof dat niemand ooit zulke ene grote leidenrest was geweest of wezen kon als zij zelf en dus verwiep zij altijd met zekere frontwaardiging de gedachte dat iemand van haren onder horegen ziek zou zijn. Zij hield zich in zulk een geval altijd verzekerd, dat het niets dan luiheid of gebrek aan geduld was en dat iemand als hij in slijden moest wat zij deed spoedig het verschil zou gewaar worden. Ophelia pogde verschijdende malen haar een moedelijke bekommering over Eva te doen ontwaken, maar vruchteloos. Ik zie niet dat het kind iets schild, zeiden zij dan. Zij loopt rond en speelt, maar zij heeft in hoest een hoest. O, gij behoeft niet van een hoest te spreken. Ik heb al mijn leven een hoest gehad. Toen ik zo oud was als Eva, dacht men dat ik de tering had. Nacht op nacht moest mammie bij mij opzitten. O, Eva's hoest heeft zeker wel niets te beduiden, maar zij wordt zo zwak en kort ademig. O, dat heb ik al jaren lang gehad, dat is maar zenuwachtigheid. En desnachts zweet zij zo. Wel, dat heb ik jaren lang gedaan. Dikwils zijn desnachts mij nekleren zo nat dat men ze wel kan uitvingen. Dan is er geen droge draad aan mijn nachtgoed en zijn de lakens zo nat dat mammie ze moeten drogen hangen. Zo zwet Eva toch niet, Ophelia's weg. Maar nu Eva zo zichtbaar verminderde en er een dokter geroepen werd, sloeg Marie eens klaps een geheel andere toon aan. Zij wist het wel, zeiden zij, en had het altijd gevoeld dat zij bestemd was om de ramsaligste, allermoeders te zijn. Zij zelf kwijnde weg met een verwoeste gezondheid en haar lieveling zou voor haar ogen ten graven dalen. En deze nieuwe jammer verschafde Marie weder een nieuwe reden om mammie des nachts telkens wakker te roepen en overdag veel erger dan ooit te bekijven en uit te schelden. Maar, lieve Marie, spreek toch zo niet, zeiden Sint-Claire. Gij moet, niet zo ter stond, het ergste denken. Gij hebt het gevoel, ener moeder niet, Sint-Claire. Gij hebt, mij nooit kunnen verstaan. En dat doet gij nu ook niet. Maar spreek toch niet als of het een wanhopige val was. Gij mocht het zo onverschillig opnemen als gij kunt Sint-Claire. Zo gij er geen gevoel van hebt als u uw kind in zulke toestand is. Ik wel. Het is een slag die te zwaar voor mij is, met al wat ik tevoren al droeg. Het is waar, zei de Sint-Claire, dat Eva teer van gestel is. Dat heb ik altijd geweten en dat haar snelle groei, haar krachten heeft uitgeput en dat haar toestand bedenkelijk is. Maar nu is zij toch maar zo verzwakt door de warmte van het weder en de vermoeienis en opgewondenheid, waardoor het bezoek van haar neefaanleiding gaf. De dokter zegt dat er nog reden is om te hopen. Oh, natuurlijk, als gij de zaak van de beste kant kunt bezien, doe het dan. Het is een geluk als iemand in deze wereld zulke tegenvoel niet heeft. Ik wenste dat ik het ook maar niet had. Het maakt mij maar geheel ramsalig. Ik wenste dat ik zo gerust kon wezen als gij en anderen. En die anderen hadden maar al te veel reden om dezelfde wens te uiten, want Marie gebruikte haar nieuwe jammer tot een voorwenzel om allen die haar genaakten te kwellen. Ieder woord dat door iemand gesproken, al wat er gedaan of niet gedaan werd, was een nieuw bewijs dat zij omringt was door hard vochtige, gevoelloose wezens die zich niet om haar en smart bekommerden. De arme Eva hoorde enige van die gezichten en schrijde van medeleiden met haar mama en van spijt dat zij haar zoveel droefheid veroorzaakte. In een paar weken werden de verschijnselen veel gunstiger. Het was enig dierbedriegelijke tussenpozen van schijnbare verbetering, door welke haar onverbiddelijke kwaal zo dikwijls, zelfs nog op de rand van het graf, het angstige hart misleidt. Men zag Eva weder op de balcons en in de tuin. Zij speelde en lachte weder en haar vaader zeiden met verrukking dat zij spoelig, zo fris en gezond zou zijn als iemand. Ophelia en de dokter werden door deze bedriegelijke wapensteelstand niet gerustgesteld. Er was nog een hart dat dezelfde zekerheid van de eindelijke afloop gevoelde en dat was het hartje van Eva. Wat is het dat de ziel somtijd zo kalm en zo duidelijk zegt dat haar tijd op aarde kort zal zijn? Is het een geheim instinct, de stervende natuur of enige heimzinnige bewustheid van de geest, dat de onstervelijkheid nadert? Wat het wezen mogen, het woonde in het hart van Eva als een kalme, streelende zekerheid dat de hemel naarbij was en daarmee de was haar hartje voldaan en werd alleen nog ontrust door het leed wezen met hem die haar zo hartelijk lief hadden. Want het kind, hoewel zo teler verzorgt en schoon het leven zich voor haar opende met al de helderheid welke lieve en overvloed aan het uitzicht konden geven, had voor zichzelf geen tegensin in het sterven. In dat boek waarin zij en haar eenvoudige oude vriend zoveel te samengelezen hadden had zij het beeld gevonden van een die de kinderkunst lief had en terwijl zij staarde en pijnste had dat beeld opgehouden een schilderij uit een lang verleden te zijn en was een levende, al om tegenwoordige werkelijkheid geworden. Zijne liefde omving het kinderlijke hart met meer dan stervelijke teedigheid en het was naar hem en naar zijn huis zeiden zij dat zij heen ging. Maar haar hart bleef toch met treurige teedigheid gehecht aan allen die zij zou achterlaten, het meest aan haar vader, want hoewel zij dit nooit duidelijk dacht, voelde Eva er toch ene onwillekeurige zekerheid van dat zij meer in zijn hart woonden dan in enig ander. Zij had haar moeder lief omdat zij zoveel liefde was en alle zelfzucht welke zij in deze zag bedroefde en verbijsterde haar slechts, want zij koesterde het blinde vertrouwen van een kind dat haar moeder geen kwaad kan doen. Er was iets in de moeder waarvan Eva geen begrip kon krijgen en zij bewimpelde dit voor zichzelfen door te denken dat deze toch haar mama was en had haar toch waarlijk en inig lief. Zij was ook gehecht aan die trouwen bedienden voor wie zij als daglicht en zonneschijn was. Kinderen bekommeren zich doorgaans niet om algemene belangen, maar Eva was een ongewoon, vroeg ontwikkeld kind en wat zij gezien had van het kwaad dat het stelsel waaronder zij leefde mede bracht was al dieper en dieper in haar pijnzend hartje gedaald. Zij had een onbestemd verlangen om iets voor hem te doen, om hem niet alleen, maar allen in hun staat te redden en gelukkig te maken, een verlangen dat een droevig contrast vormde met de zwakheid haar er krachten. Ochtom zeiden zij eens, toen zij voor haar een vriend las. Nu kan ik begrijpen waarom jezus voor ons wilde sterven. Waarom mis Eva? Omdat ik dat ook gevoeld heb. Wat is dat, mis Eva? Dat begrijp ik niet. Ik kan het u niet zeggen. Maar toen ik die armeschepsels op de boot zag, weet je, toen wij hier naartoe kwamen, sommigen die hun een moeder en sommigen die haar mannen hadden verloren en sommige moeders die om haar kinderen schrijden. En toen ik dat van de arme puur hoorde, was dat niet schrikkelijk. En nog heel dikwijls op andere tijden. Heb ik gevoeld dat ik graag zou willen sterven, als mijn sterven een einde aan al die ellende kon maken. Ik zou voor hen willen sterven, Tom, als ik kon, zeiden het kind ernstig, haar uitgeteerde handje op zijn hand leggende. Tom zag haar nu met zekere erbiedige ontzetting aan. En toen zij de stem van haar vader horende heentrippelde, veegde hij terwijl hij haar nazag, verschijnde malen zijn de ogen af. Het baat niet of wij mis Eva hier willen houden, zeiden hij tegen Mamie, die hij een ogenblik later opmoeten. Zij heeft het teken des heren op haar voorhoofd. O, ja, ja, antwoorden Mamie, haren handen opheffende. Dat heb ik altijd gezegd. Zij geleek nooit naar een kind dat moest blijven leven. Er was altijd iets dieps in haar ogen. Ik heb het mevrouw zo dikwals gezegd. En nu komt het uit. Dat zien wij nu, allen, dat lieve kleine, gesegende lamb. Eva kwam de stoep op naar haar vader toe. Het was laat in de nabiddag en de zonnestrale vormde ene soort van glori achter haar. Toen zij aankwam, in haar witkleedje, met haar goudblonderlokken, gloeiende wangen en onnatuurlijk heldere ogen, schitterende door de koorts die in haar aderen brandde. Sint Claire had haar geroepen om haar een beeldje te laten zien, dat hij voor haar gekocht had. Maar haar voorkomen, toen zij naderde, maakte een plotselingen en pijnlijke indruk op hem. Er is in een soort van schoonheid, zo bekoorlijk en tevens zo broos, dat wij die niet kunnen aanzien. Haar vader sloot haar in zijn armen en vergat bijna wat hij haar wilde zeggen. Eva lief je, gezijd toch beter tegenwoordig, zijt geniet. Papa, antwoordde Eva, met een ongewonen vastheid van toon. Er zijn al lang dingend geweest, die ik u zeggen wilde. En ik wilde ze u nu zeggen, eer ik zwakker wordt. Sint Claire beefde, terwijl Eva zich op zijn knie plaatste. Zij leidde haar hoofdje tegen zijn borst en vervolgde, het baat niet papa, of ik het langer voor mijzelf wil houden. De tijd komt dat ik u verlaten zal. Ik ga heen en kom dan nooit terug. En Eva snikte, oh, kom, mijn lieve kleine Eva, zei de Sint Claire, beefende terwijl hij sprak. Maar zicht tot een opgeruimde toon dwingende. Gij zeid zenuwachtig en droef geesten geworden. Gij moet niet aan zulke zwaarmoedige gedachten toegeven. Zie eens hier, ik heb een beeldje voor u gekocht. Nee papa, zei de Eva, het zacht wegduwende, bedrieg u zelf er niet. Ik ben niet beter, dat weet ik heel wel. En ik ga heen binnenkort. Ik ben niet zenuwachtig, ik ben niet zwaarmoedig. Als het niet om u en mijn vrienden was, papa, zou ik blij er zijn. Ik wil gijne gaan, ik verlang om te gaan. Maar lief kind, wat heeft uw hartje zo treurig gemaakt? Gij had alles gehad wat u maar gegevend kon worden om u gelukkig te maken. Ik zou toch liever in de hemel willen zijn, alleen om mijn vrienden zou ik nog gijne blijven leven. Er zijn vele dingen hier die mij droefig maken, die mij schrikkelijk voorkomen. Ik zou liever daar willen zijn, maar ik zou u toch niet willen verlaten. Het breekt mij het hart bijna. Wat maakt u zo droefig? Wat komt u zo schrikkelijk voor Eva? Ach, dingen die er gedaan zijn en nog geduren gedaan worden. Ik ben bedroefd over onze arme slaven. Zij hebben mij lief en zijn goed en vriendelijk voor mij. Ik wens de papa dat zij allen vrij waren. Maar Eva, kind, denkt gij dan niet dat zij je tegenwoorden goed genoeg hebben. Maar oh, papa, als u iets gebeuren mocht, wat zou er dan van hen worden? Er zijn heel weinig mensen die u gelijken, papa, om Alfred gelijk niet naar u en nammer ook niet en denkt dan eens aan de eigenaars van die arme oude pru. Welke schrikkelijke dingen doet men en kan men doen? En Eva huiverde, lief kind, gij zijt altijd gevoelig. Het spijt mij dat ik u ooit zulke historisch heb laten horen. Ach, papa, dat is het wat mij ontrust. Gij wilt dat ik gelukkig zal zijn. En nooit enige pijn hebben. En nooit iets leiden. Zelfs niets akelers horen. Terwijl andere arme mensen hun leven lang niets dan pijn en droevijt hebben. Dat schijnt zo eigenliefend. Ik behoor zulke dingen te weten. Ik behoor er gevoel voor te hebben. Zulke dingen zinken mij altijd in het hart, diep in het hart. Ik heb erover gedacht en wedergedacht. Papa, is er geen middel om alles slavenvrij te maken? Dat is een moeilijke vraag, liefje. Er is geen twijfel aan of deze staat van zaken is zeer slecht. En vele mensen denken er zo over. Ik zelf insgelijks. Ik zou hartelijk wensen dat er geen slaaf in het land was. Maar ik weet toch niet wat er aan te doen. Papa, gij zijt zulke een goed man. Zo edeldenkend en menslievend. En gij weet alles op zulke ene innemende manier te zeggen. Zou gij niet kunnen rondgaan en beproeven de mensen te overreden om hierin te doen wat recht is. Als ik dood ben, papa, dan zult gij aan mij denken en het om mij een twil doen. Ik zou het doen als ik kon. Als gij doodzijt, Eva, zei de Sint Claire met aandoening. Oh kind, spreek toch zo niet. Gij zijt al wat ik op de wereld heb. Het kind van die arme oude pru was ook al wat zij had. En toch moest zij het horen schreven en kon het niet helpen. Papa, die arme schepsels hebben hun kinderen even lief als gij mij hebt. Oh, doe toch iets voor hen. Daar is de arme mommy die haar kinderen zo lief heeft. Ik heb haar zien schrijen als zij ervan sprak. En Tom heeft zijne kinderen ook zo lief. Oh, het is schrikkelijk, papa, dat zulke dingen geduren gebeuren. Kom, kom, lieveling, zij de Sint Claire troostend. Maak u maar niet bedroefd en spreek maar niet van sterven. En ik wil alles doen wat gij maar verlangt. Beloof mij dan, lieve vader, dat Tom zijn vrijheid zal hebben, zodra zij bleef hier steken en voegde er aarselen bij, zodra ik hier vandaan ben. Ja, liefje, ik wil alles doen, al wat gij maar vragen kunt. Lieve papa, zeiden Eva, haren gloeiende wangen tegen de zijne legende. Hoe wensde ik dat wij te samen konden gaan? Waarheen, liefje, naar het huis van onze zaligmaker? Het is daar zo zoet en vreedzaam. Allen hebben al kander daar zo lief. Het kind sprak onwillekeurig als van ene plaats waar zij dikwels geweest was. Verlangt gij ook niet, tegaan papa, zeiden zij. Sint Claire drukte haar vaste aan zijn borst, maar zweeg. Gij zult eens bij mij komen, zeiden het kind op de toon van gerust de zekerheid sprekende, die zij dikwels onwillekeurig aannam. Ik zal u nakomen. Ik zal u niet vergeten, zei daarvader. De plechtige avondschemering werd al donkerder en donkerder, terwijl Sint Claire daar nog zat met zijn lieveling in de armen. Hij zag de zilvolle ogen niet meer, maar de stem klonk hem als ene geesten stem in de oren. En als in een visioen rees in een oogomlik geheel zijn leven voor hem op. De gebeden en gezangen zijn er moeder, zijn eigen kinderlijke zucht en streven naar het goede en tussen die dagen en dit uur jaren van aartsgezindheid en twijfelzucht. En wat men een onberispelijk leven noemt. Men kan in een oogomlik veel, zeer veel denken. Sint Claire zag en gevoelde veel, maar hij sprak niet. En toen het donkerder werd, bracht hij zijn kind naar haar slaapkamertje. En toen zij de bed was geholpen, zond hij de bediende weg en hield haar in zijn een arm en zong voor haar tot zij sliep. Einde van hoofdstuk 24. 25e hoofdstuk van de negen hut. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negen hut door Harriet Beecherstow in de vertaaling van C&Mensing. 25e hoofdstuk. De kleine evangelist. Het was zondag, naamiddag. Sint Claire lag op een van Rietgevlogte bank, onder de veranda en rookte een sigaar. Marie lag op een sofa, tegenover het venster, dat onder de veranda uit kwam. Door een gordijn, van doorzichte gaas, tegen de overlast de muskieten beschermt en met een vrij gebondend gebeden boekje lusteloos in de hand. Zij had dit bij zich omdat het zondag was en verbeelde zich dat zij er in gelezen had, hoewel zij slechts met het boekje in de hand ene reeks van dutjes had gedaan. Ophelia, die na enig zoeken een kleine meeting van metodisten in de nabijheid had ontdekt, was met Tom als koetsier en met Eva tot gezelschap daarheen gereden. Zeg eens Augustine, zei de Marie, naar nog een dutje. Ik moet mijn oude dokter Posi uit de stad laten komen. Ik ben zeker dat ik een hartkwal heb. Maar wat behoeft Gij hem te laten komen? De dokter, die over Eva praktiseert. Scheint zeer bekwaam te zijn. Ik zou hem, in een kritiek geval, niet vertrouwen, antwoorde Marie. En ik meen wel te mogen zeggen, dat het mijne dat wordt. Ik heb er al twee nachten over liggen denken. Ik heb zulke ene aakelige pijn en zulke een vreemd gevoel. Oh Marie, gezegd hypochondrisch. Ik geloof het niet dat het ene hartkwal is. Dat Gij het niet gelooft kan ik wel denken. En had ik ook wel verwacht, antwoorde Marie. Gij kunt u ongerust genoeg maken als Eva maar kucht of haar het minste schild. Maar om mij denkt Gij nooit. Als het u bijzonder plezier doet, een hartkwal te hebben, wel nu. Doe dan uw best maar, om te bewijzen dat Gij er ene hebt, zei de Sint Claire. Ik had het niet gedacht. Wel, ik hoop maar dat het u niet spijtend zal, als het te laat is, zei de Marie. Maar geloof of geloof het niet. Mijne droevheid over Eva en de vermoeienissen die ik voor dat lieve kind van mij heb gevergt, hebben dat gingen doen ontwikkelen wat ik reeds lang vermoed had. Welke vermoeienissen het waren die Marie bedoelde zou niet gemakkelijk te zeggen zijn geweest. Sint Claire maakte bij zichzelf die aanmerking en bleef toen gevoelloos liggen roken, tot er een rijtuig voor de veranda stil hield en Eva en haar tenten daaruit stapten. Miss Ophelia ging altijd naar haar kamer om haar hoed een schaal te gaan bergen. Gelijk haar vaste gewoonte was, eer zij nog een woord over iets sprak. Terwijl Eva door haar vader geroepen op zijn knie kwam zitten en hem een verslag van de preek gaf. Wel draa hoorde men in de kamer van Ophelia die insgelijks op de veranda uitkwam enige luideuitroppingen en daarop een scherpe bestrafing tot den een of ander gericht. Welk nieuw kattenkwaad zou Topsie weer aangericht hebben, zei de Sint Claire. Die opschudding is haar bedrijf, daar wil ik op wedden. Een ogenblik later kwam Ophelia aan, ten hoogste voorbolgen en de schuldigen met zich meetrekkende. Kom hier buiten, zei de zij, nu wil ik het uwemeester zeggen. Wat is de zaak? zei de augustin. De zaak is dat ik met dit kind niet langer wil geplaagd wezen. Het is niet te verdragen. Vlees en bloed kunnen het niet uitstaan. Daar had ik haar nu opgesloten en een gezang gegeven om van buiten te leren. En wat heeft zij nu gedaan? Afgedoerd waar ik mijn sleutels berg, mijn bureau open gedaan, ervoering van een hoed uitgehaald en die geheel aan stukjes geknipt om poppijakjes te maken. Ik heb nooit in mijn leven zo iets gezien. Ik heb u wel gezegd niet, zei de marie, dat gewel ondervinden zoud, dat die schepsels niet zonder strengheid kunnen opgebracht worden. Als ik mijn zin nu deed vervolgden zijn, Sint-Claire verwijtend aanziende, zou ik die meidens goed laten geselen. Ik zou haar laten geselen, dat ze niet meer staan kon. Daar twijfel ik niet aan, zei de Sint-Claire. Spreek me maar van de zachte heerschappij der vrouw. Ik heb nooit meer dan een half do zijn vrouwen gekend die niet in staat zouden zijn om een paar meiden of een meid dood te laten slaan, als zij haar eigen zin mochten doen. Ik weet niet hoe gij u nog langer bedenken kunt, Sint-Claire. Hervat de marie. Nicht is ene verstandige vrouw, en zij ziet het nu even goed als ik. Ophelia was wel in staat om zich zo boos te maken als ene goede huishoudster behoor te kunnen doen. En zij had zich over de listigheid en baldadigheid van het kind zo boos gemaakt als zij maar worden komen. Maar wat marie voorsloeg, was haar toch al te grof. En zij voelde zich dadelijk veel minder warm. Ik zou het kind voor de gehele wereld zo niet willen behandelen, zeiden zij. Maar het is toch zo Augustin. Ik weet niet meer wat te doen. Ik heb haar geleerd en geleerd, ik heb gepraat tot ik er moe van werd. Ik heb haar gestraft op alle manieren die ik bedenken kom. En zij is nog juist hetzelfde wat zij in het begin las. Kom hier, Topsie, gij kleine meer kat, zijde Sint-Claire, het kind roepende. Topsie kwam, in haar ronde ogen flickerde een mengeling van vrees en haar gewone, koddige dachtelheid. Waarom gedraagd gij u zo, zei de Sint-Claire, die bijna niet nalaten kon om de uitdrukking van het zwarte gezichtje te lachen. Ik geloof dat het aan mijn goddeloos hart ligt, antwoordde Topsie zeer stemmig. Miss Velia zegt dit. Begrijp gij dan niet hoeveel Miss Ophelia voor u gedaan heeft. Zij zegt dat zij alles gedaan heeft wat zij bedenken kon. Oh meester, mijn oude meester S placht dit ook te zeggen. Zij sloeg mij veel harder en trok mij bij de haren en beukte mij met mijn hoofd tegen de deur, maar het deed mij toch geen goed. Ik geloof al trokken zij ieder haartje uit mijn hoofd. Het zou mij nog geen goed doen. Zo goddeloos ben ik. Och, ik ben niets anders dan een neger. Anders niets. Nu, ik zal van haar moeten afzien, zei de Ophelia. Ik kan die last niet langer hebben. Ik zou u toch wel ene vraag willen doen, zei de Sint-Claire. Welke vraag? Wel. Als uw evangelie geen kracht genoeg heeft om een heidens kind te redden, dat gij geheel onder uw macht de huis bij u hebt, wat baten dan om daarmee een paar arme zendelingen te zenden onder duizenden van zulke schepselen? Ik meen toch dat dit kind nagenoeg een staaltje zal wezen van wat duizenden heidenen zijn. Ophelia gaf ni dadelijk antwoord. En Eva, die dit doneel tot nog toe stil had aangezien, gaf Topsie zwijgend een teken om haar te volgen. Op de hoek der Veranda was een afgeschoten kamertje van glasraamen, waarin Sint-Claire dikwijls zat te lezen. En het was in dit vertrekje dat Eva met Topsie verdween. Wat gaat Eva nu beginnen? zei de Sint-Claire. Dat moet ik toch zien. Hij sloop op de tenen nader en lichte de gordijnen op, die voor de glazen deuringen. Een ogenblik later gaf hij met de vinger op de lippen Ophelia en Wenk om ook te komen zien. Daar zaten de twee kinderen op de grond, zodat hun gezichtjes juist op de zijde konden gezien worden. Topsie met haar gewone, koddige, half-spottende onverschilligheid. Maar tegenover haar Eva, met vuurige aandoening in al haar trekken en tranen in de ogen. Waarom maakt hij het zo slecht, Topsie? Waarom wilt hij uw best niet doen om goed te zijn? Is er niemand die jij lief hebt? Niemand van wie jij houdt, Topsie. Van liefhebben weet ik niet af. En ik houd van klontjes en zo, anders niet, antwoorden Topsie. Maar heb je dan uw vader en uw moeder niet lief? Nooit gehad, weet gewel. Dat heb ik u gezegd, mis Eva. Oh ja, dat weet ik, zei de Eva treurig. Maar heb jij dan geen broeder of zuster gehad? Of tante? Of… Nee, niets van dat. Heb nooit iemand of iets gehad. Maar Topsie, als je maar uw best wilt doen om goed te zijn, dan zou het ge. Ik zou toch nooit iets anders dan een negen kunnen wezen, al was ik nog zo goed, zei de Topsie. Als ik geveeld kon worden en blank worden, dan zou ik mijn best doen. Maar men kan u toch wel lief hebben, al zei het geen zwart Topsie. Miss Ophelia zou uw lief hebben, als jij maar goed waard. Topsie liet de korte, schampere lach horen, waarmee de zij gewoon was, ongeloof aan te duiden. Denkt jij dat niet, zei de Eva. Nee, zij kan mij niet uitstaan, omdat ik een negerin ben. Zij zou even lief hebben, dat ene padden haar aandraakte. Niemand kan negers lief hebben, en negers kunnen niets doen. Maar het kan mij niet schelen, en Topsie begon te fluiten. O, Topsie, arm kind, ik heb uw lief, zei de Eva, met een plotselingen uitbarsting van aandoening. En haar wit, uitgeteerd handje, op Topsie schouder legende. Ik heb uw lief, omdat jij nooit vader, moeder of vrienden het gehad, omdat jij een arm mishandelt kindzijd geweest. Ik heb uw zeer lief, en ik wenste dat jij al goed waard. Ik ben heel ziekt, Topsie, en ik denk dat ik niet lang leven zal. Het spijt mij waardelijk, u zo ondeugend te zien. Ik wenste, dat grij, om mijndwil, u best deed, om goed te zijn. Topsie, het is nog maar een korte poos, dat ik bij u zal wezen. De ronde flickerende ogen van het zwarte kind werden door tranen beneveld. Grote, heldere droppels rolden één voor één over haar erwangen en vielen op het blanke handje. Ja, op dat ogenblik had een straal van waargeloof, een straal van hemelse liefde, doorduisterenis, Haare heidendse ziel door drongen. Zij liet haar hoofd tussen haar knieën zinken en schrijden en snikten, terwijl het schone meisje over haar heen gebogen, op het beeld van een heerlijke engelgeleek, afdalende om een zon daar te redden. Arme Topsie, zei de Eva, weet geen niet dat Jezus al een eveneens lief heeft. Hij is even gewillig om uw liefde te hebben als mij. Hij heeft u even lief als ik, nog meer omdat hij beter is. Hij zal uw helpen om goed te zijn. En jij kunt eindelijk naar de hemel gaan en voor eeuwigen engel worden, even goed als of jij blank waard. Bedenkt dat een stoptie. Gij kunt een van die zalige geesten worden, waarom Tom van zingt. Oh lieve mis Eva, lieve mis Eva, zeiden het kind. Ik wil mijn best doen, ik wil mijn best doen. Voorheen heeft het mij nooit kunnen schelen. Op dit ogenblik liet Sint klaar door gordijn vallen. Dat herinnert mij aan moeder, zeiden hij tegen Ophelia. Het is waar wat zij mij zeiden. Als wij de blinden het gezicht willen gegeven, moeten wij willen doen wat Christus deed, hen tot ons roepen, en onze handen op hen leggen. Ik heb altijd een voorordeel tegen negers gehad, zeiden Ophelia. En het is waar, ik heb nooit kunnen velen dat dat kind mij aanraakte. Maar ik dacht dat zij het niet wist. Wees er maar zeker van, dat ieder kind zo iets ontdekt, zeiden Sint klaar. Dat is niet voor hen te verbergen. Maar ik geloof dat alle pogingen om een kind wel te doen en alle wezenlijke gunsten die men het bewijzen kan, nooit enige opwelling van dankbaarheid kunnen teweeg brengen, zolang dat gevoel van tegenzin in het hart blijft. Het mag zonderling zijn, maar het is zo. Ik weet niet hoe ik het veranderen kan, antwoorden Ophelia. Zij zijn mij onaangenaam en dit kind in het bijzonder. Hoe kan ik dat gevoel bedwingen? Eva doet het toch naar het schijnt. Maar zij is ook zo liefhebbend, zeiden Ophelia. Evenwel, zij is toch niet meer dan christelijk. Ik wens te dat ik op haar gelijk. Zij zou mij nog wel eens een les kunnen geven. Het zou er eerst eenmaal niet zijn. Dat een klein kind gebruikt was om een oude disciple te onderwijzen, zei de Sint-Claire. Einde van hoofdstuk 25. 26e hoofdstuk van de negenhut. Deze LibriVox opname is vrij van hauteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negenhut, de Harriet Beecherstow, in de vertaling van C&Mencing. 26e hoofdstuk. Ween niet om hen, wie de sluier des graf's in slevensmorgen stond, heeft voor ons oog verborgen. Eva's slaapkamer was een ruimvertrek. Dat gelijk al de andere kamers van het huis op de brede verander uitkwam. Aan de ene zede grensde het aan de kamer van haar vader en moeder, aan de andere aan die welke misophelia in gebruik had. Sint-Claire had zijn eigen smaak gevolgd, in het mobilerend van dit vertrek, in een trant, welke volkomen met het karakter van haar voor wie het bestemd was trokte. De vensters waren met gordijnen van roze, rood en wit neteldoek behangen. De vloer was bedekt met een mat, die men van Parijs had laten komen, naar een patroon van zijn eigen tekening. Dat in het rond een rand van rozenknoppen en bladeren, en in het midden een perk geheel ontloken rozen had. Het ledikant, de stoelen en de sofa, waren van bamboes, in bijzonder sierlijke patronen gevlochten. Aan het hoofd einde van het ledikant was één een albastekonsole, waarop een schoongebeeldhoude engel met samengeval wat vleugelend stond, die een michte krans ophield. Van die krans hing het de lichte gordijnen van rooskleurig met silver gestreept gaas af, welke die beschutting graven, welke in dat klimaat, een onmisbaar vereisde voor elke slaplaats is. Op de sierlijke sofa's van bamboes lagen kussens van rooskleurig damast, en daar overheen hingen door beelden opgehouden, dergelijke gordijnen, als die van het ledikant. Eenevraaien, insgelijks van bamboes geflochte tafel, stond midden in het vertrek, en daarop een wit marmelend vaas, in de vorm ener lely, met knoppen, altijd met bloemen gevuld. Op deze tafel lagen Eva's boeken en snuisterijen, en stond ook een sierlijke albaste inktkoker, die haar vader, haar had gegeven, toen hij zag dat zij moeite deed om te leren schrijven. Er was een stookplaats in het vertrek, en op de schoorsteenmantel stond een uitmuntend gebeeld houden kleine groep Jezus de kinderenzegenende, tussen twee marmerend fase, welke Tom zorgde elke morgen van verse bloemruikers te voorzien. Enige uitmuntende schilderijen van kinderen in verschillende houdingen vervrijden de wanden. Kortom, het oog kon zich nergens heen wenden zonder de beelden van kindzheid, schoonheid en zielvreden te ontmoeten. Die twee oogjes opende zich nooit voor het morgen licht, zonder iets te zien dat het hartjes trelde, en het veredelende gedachte moest inboezemen. De bedriegelijke kracht, welke Eva Ene Poos had ondersteund, verdween spoedig weder. Al zeldzamer en zeldzamer hoorde men haar lichte tred onder de veranda. En als men haar zocht, vond men haar gewoondelijk op ene sofa voor het open venstre liggen, met de ogen op de kabbelende golfjes van het meer gevestigd. Het was eens op een naamiddag, terwijl zij zo lag met haar biebel half open bij haar, en de dunne door schijnende vingertjes lusteloos tussen de bladen, dat zij de stemharemoeder schel en driftig onder de veranda hoorde. O, gij ondeugend nest, wat heb jij nu weer uitgevoerd? Bloemend geplukt, hè? En Eva hoorde de klank van een harde klap. O, mevrouw, zij zijn voor mis Eva, hoorde zij Ene stem zeggen, welke zij voor die van topsie herkende. Voor mis Eva een mooi verzinsel, denkt gij dat zij bloemen van u nodig heeft, gij logenachtig ding. Maak dat gij wegkomt. In een ogenblik was Eva op en naar de veranda. O nee mama, ik zou de bloemen gaan hebben, geef ze mij toch. Ik verlang ernaar. Maar Eva, uw kamer is vol. Ik kan er nooit teveel hebben, antwoorden Eva. Topsie, breng ze mij hier. Topsie, die met een hangend hoofd, druilend was blijven staan, kwam nu en bood haar bloemen aan. Zij deed dit met ene schoenvalligheid en bedeestheid, zeer verschillende van de zonderlingekoddige onbeschaamdheid en levendigheid die haar anders eigen waren. Het is een mooi boeketje, zei de Eva, het beziende. Het was zeker, buitengemeen genoeg, een enkele schitterende rode geranium en ene enkele witte japonica met haar glanzige bladeren. Het was blijkbaar zo gekozen door een oog dat gevoel had voor het contrast van kleuren. En elk blaadje was met zorg geschikt. Topsie scheen zeer in haar geschik toen Eva zeide, Topsie, gij kunt heel aardig bloemen schikken. Hier in dit vaasje heb ik er nog geen. Ik wou dat gij er alle dagen een ruikertje voorkond maken. Welk een wonderlijke inval zei de Marie. Wat in de wereld wilt getoch daarmede doen? Oog niets mama, maar gij wilt immers wel hebben dat Topsie dit doet, niet waar? Natuurlijk, alles wat u genoeg kan geven liefje. Topsie, gij hoort wat uwe jongemeesteres zegt. Pas op dat gij het voorzorgt. Topsie neeg even en keek voor zich neer. En toen zij zich omkeerde zag Eva een traan over haar zwarte wangrollen. Ziet gij mama, ik wist wel dat die arme Topsie iets voor mij wilde doen, zei de Eva tegen haar moeder. Oog kom, gekheid, het is maar alleen omdat zij gijne kwa doet. Zij weet dat zij geen bloemen mag plukken en daarom doet zij het, anders is het niet. Maar als gij er plezier in hebt, dat zij ze plukt, laat het dan zo zijn. Mama, ik geloof dat Topsie anders is dan zij plag te wezen. Zij wil nu haar best doen om een goed meisje te worden. Zij zal lang haar best moeten doen, eer haar dat gelukt, zei de Marie, met een onverschillige lach. Maar gij weet ook wel. Mama, die arme Topsie heeft altijd alles tegen zich gehad. Toch zeker niet, zei dat zij hier is. Men heeft haar onderricht en voor haar geprekt en alles gedaan wat iemand op de wereld doen kon. En zij is even ondeugend en zal dat altijd blijven. Van dat schepsel kunt gij nooit iets maken. Maar mama, het maakt zulk een groot verschil, of iemand opgebracht is, zoals ik geworden ben. Met zoveel vrienden en zoveel dingen om mij te vreden en goed te maken. Of opgebracht te worden, zoals zij altijd geworden is, tot zij hier kwam. Dat zal wel waar zijn, antwoorden Marie. He, wat is het warm? Mama, gij geloof toch wel. Doet gij niet, dat Topsie een engel zou kunnen worden, zowel als een van ons, als zij Christen werd. Topsie, welke een gekke inval. Niemand dan gij zou ooit daar aan gedacht hebben. Maar ik denk toch dat het zou kunnen zijn. Maar mama, is dan God haar vader niet, even goed als de onze? Is Jesus haar zaligmaker niet? Nu ja, dat zal wel wezen. Ik geloof ook dat God alle mensen geschapen heeft, zei de Marie. Waar is mijn flacon? Het is zo jammer. Oh, zo jammer, zei de Eva, naar het meer in de verte turende en half bij zich zelf versprekende. Wat is jammer, zei de Marie. Wel, dat iemand die een heerlijke engel zou kunnen zijn en met engelen leven in het verderv zou zinken. En niemand die ongelukkig gehelpen zou. Ja, dat kunnen wij toch niet helpen. En het gaat niet zich daarover te kwellen, Eva. Ik weet niet wat er aan te doen is. Wij moeten maar dankbaar zijn voor onze eigen voorrechten. Dat kan ik haast niet wezen, antwoorden Eva. Zo bedroefd word ik als ik aan die arme mensen denk die hergene hebben. Dat is toch vreemd, zei de Marie. Ik weet wel dat mijn godsdienst mij dankbaar maakt voor mijn voorrechten. Mama, zei de Eva opeens. Ik wou wat van mijn haar hebben afgeknipt. Veel afgeknipt. Waarom, volg Marie? Ik wou het aan mijn vrienden geven, mama, terwijl ik nog in staat ben om het zelf te geven. Wilt jij tante niet vragen om eens hier te komen en het voor mij af te knippen? Marie verhief haar stem en riep Ophelia uit de andere kamer. Toen deze binnenkwam, reis Eva half overeind. Schudde haar lange krullen los en zeiden bijna scherzende, kom tante, scher het schaapje. Wat is dat, zei de Sint Claire, die juist binnenkwam met enige vruchten die hij voor haar was gaan halen. Papa, ik wilde tante wat van mijn haar laten afsnijden. Ik heb teveel en het maakt mijn hoofd heet. En bovendien wilde ik er wat van weggeven. Ophelia kwam met ene schaar. Pas op dat hij het niet ontziert, zei de Sint Claire. Knip van onder een weg waar het niet te zien zal zijn. Ik ben groots op Eva's krullen. O, papa, zeiden Eva treurig. Ja, zeker. En ik wil ze mooi hebben gehouden tegen de tijd dat ik u meenem naar de plantage van u en oom. Om neef Henryk te bezoeken, zei de Sint Claire op een vrolijke toon. Ik zal nooit daarin gaan. Ik ga naar een beter land. O, geloof mij toch. Ziet geniet, papa, dat ik elke dag zwakker wordt. Waarom drinkt jij mij zo om iets te geloven dat mij zo verdrietig zou zijn, Eva, zei de haar vader. Alleen omdat het waar is, papa. En als Sint Claire nu geloven wilt, zult Sint Claire misschien even kalm onderwoorden als ik. Sint Claire kneep zijn lippen dicht en bleef zomberstand toezien. Terwijl de vrije lange krullen van het hoofd zijn dochter werden afgeknipt. En een voor één in haar schoot gelegd. Zij nam ze op, zag ze ernstig aan, wond ze om haar dünne vingertjes en keek tussen beide met angstige treurigheid naar haar vader op. Dat is het juist waarvan ik een voorgevoel heb gehad, zei de marie. Dat is het. Wat van dag tot dag aan mijn gezondheid heeft geknaagd en mij naar het graf brengt, hoewel niemand erop let. Ik heb dit al lang voorzien. En spoedig Sint Claire zult geen zien dat ik gelijk had. En dat zal u zeker een grote troost geven, zei de Sint Claire. Droog en bitter. Marie liet zich achterover op ene sofa zakken en bedekte haar gelaad met haar zakdoek. Eva's helderblauwe ogen keerden zich ernstig starende van de een naar de ander. Het was de kalme helderen blik in geziel, reeds half van haar aardse banden ontslagen. Het was duidelijk dat zij verschil tussen die twee zag en gevoelde. Zij wenkte haar vader met haar handje. Hij kwam en zette zich bij haar neer. Papa. Mijn kracht vermindert van dag tot dag. En ik weet dat ik moet heen gaan. Er zijn nog enige dingen die ik zeggen en doen wilde en die ik niet voor zuimen mag. En gij zei het zo bang om mij een woord daarover te laten spreken. Maar het moet toch gebeuren. Het kan niet uitgesteld worden. Wees toch gewillig dat ik nu spreek. Ik ben gewillig mijn kind, zei de Sint Claire. Met de ene hand zijn er ogen bedekkende en met de andere Eva's handje vasthoudende. Dan wilde ik al onze lieden bij Elkander zien. Er zijn enige dingen die ik hun moet zeggen. Wel nu dan, antwoordde Sint Claire, op een toon van toffe berusting. Ophelia zond iemand heen en Weldra waren al de bedienden in de kamer bij Elkander. Eva zat in de kussens, rustende op de sofa. Haare overgeblevenen lokken zwierden los om haar gezichtje. Haare gloeiende vangen vormden een pijnlijk contrast met de bleke blankheid, haare kleur en de maagerheid, haare trekken en leden. En haare grote, zielvolle ogen zagen iedereen ernstig aan. Eene plotselingen ontroering beving al de bedienden. Dat gezichtje van bovenaartse schoonheid, de lange afgeknipte haarlokken, het afgewendige laad van de vader, het snikken der moeder. Dat alles maakte een diepe indruk op het gevoel van zulke lichtaandoenlijke mensen. En toen zij binnenkwamen, zagen zij Elkander aan, zuchten en schunnen het hoofd. Er volgde een diepe stilte, gelijk bij een begrafenis. Eva beurde zich op en zag een poos ernstig in het rond. Alle gezichten stonden droevig, vele der vrouwen verborgen het gezicht achter haar voorschoot. Ik heb u allen laten roepen, mijn vrienden, zei de Eva. Omdat ik u lief heb. Ik heb u allen lief. En ik heb iets te zeggen, dat ik wens dat jij altijd onthoudend zult. Ik ga u verlaten. Over nog enige weken zult hij mij niet meer zien. Hier werd zij in de reden gevallen door een uitbarsting van kermen de zuchten, snikken en jammerklachten, die haar zwakke stemge heel verdoefden. Zij wachten een ogenblik en toen zijde zij op een toon die alles tot stilte bracht. Als je mij lief hebt, moet je mij zo niet stooren. Luistert naar wat ik zeg. Ik wilde over uw zielespreken. Vele van uw vrees ik zijn zeer zorgeloos. Gij denkt alleen aan deze wereld. Ik wilde u doen bedenken en onthouden dat er een schone wereld is, waar Jezus is. Ik ga daarheen en jij kunt ook daarheen gaan. Die wereld is voor u, zowel als voor mij. Maar als jij daarheen wilt gaan, moet gij niet los. Zorgeloos en gedachteloos leven. Dan moet gij Christenen zijn. Gij moet altijd onthouden dat gij allen één voor één Engelen kunt worden en voor eeuwig Engelen zijn. Als gij Christenen wilt worden, zal Jezus u helpen. Gij moet tot hem bidden. Gij moet lezen. Hier bedacht zij zich. Zag hen medeleidend aan en zijde treurig. Ach, gij kunt niet lezen. Arme zielen. En toen verbord zij haar gezichtje in de kussens en schrijden, totdat de gesmoorde zuchtend van hen, wie zij had aangesproken en die nu om haar heen op de grond knielden, haar opwekten. Dat is niets, zeiden zij, zich weder oprichtende en door haar traanen heen helder glimlachende. Ik heb voor u gebeden en ik weet dat Jezus u helpen zal. Al kunt gij niet lezen. Doet allen uw best maar. Bid elke dag. Vraag hem om u te helpen en laat u uit de Bijbel voorlezen. Zo dik wil schek kunt. Dan denk ik dat ik u allen in de hemel zal zien. Amen, was het antwoord. Dat nu door Tom en Mami en enige anderen der oudsten die tot de Methodistische kerk behoorden gepreveld werd. De jongeren en andere losinnigen, tansgeheelvermurmd, lagen met gebogen hoofd op de knieën te snikken. Ik weet, zeiden Eva, dat gij mij allen zeer lief hebt. Ja, oh ja, waarlijk doen wij dat. God zegen haar was het algemene onwillekeuren geantwoord. Ja, dat weet ik. Er is niemand onder u die niet altijd heel goed voor mij geweest is. En ik wilde u iets geven dat gij mij altijd gedenken mocht, als u het ziet. Ik zal u ieder ene krul van mijn haar geven. En als gij die aanziet, denk dan dat ik u lief had en naar de hemel bent gegaan. En dat ik zo voorlang, u allen daar te zien. Het is onmogelijk het toneel te beschrijven dat nu volgde. Terwijl allen zich met tranen en snikken om het kind verzamelden en uit haar hand het laatste teken haar herliefde ontvingen. Zij vielen op hun knieën, zij snikten, baden en kusten de zoon van haar kleed, terwijl de oudste een vloed van teder benamingen uitstorten, met gebeden en zegen wensen gemengd. Op de wijze van hunnen, hartstochtelijke stam, Ophelia, bedurkt voor de invloed van al deze aandoeningen op de kleine leiders, wenkte ieder die haar geeft ontvangen had om uit de kamer te gaan. Eindelijk waren allen vertrokken, behalve Tom en Mami. Hier om Tom, zei de Eva, hier is een mooie voor u. Oh, ik ben zo blij om Tom, als ik denk dat ik u in de hemel zien zal, want dat zal ik zeker. En Mami, lieve, goede, vriendelijke Mami, zeiden zij. Teder haren armpjes om haren oude opaster slaande. Ik weet dat jij daar ook wel zult zijn. Oh, miss Eva, ik weet niet hoe ik zonder u leven zal. Riep de getrouwen opaster uit. Het is alsof alles opeens uit het huis wordt weggenomen. En Mami gaf zich over aan haar hartstochtelijke smart. Ophelia duwde haar en Tom zachtjes de kamer uit en dacht nu dat al een weg waren. Maar toen zij zich omkeerde, stond Topsy daar nog. Waar zij het geef vandaan gekomen, zeiden zij bevreemd. Ik was nog hier, antwoordde Topsy, zich de tranen uit de ogen vegende. Oh, miss Eva, ik ben een slecht meisje geweest. Maar wilt jij er mij niet ook enig geven? Ja, armetopsy, zeker wil ik. Daar telkens, als jij dat aanziet, denk dan dat ik u lief had en wensen ze dat jij een goed meisje waard. Oh, miss Eva, ik doe mijn best, zeiden Topsy ernstig. Maar oh, het is zo moeilijk om goed te zijn. Het lijkt dat ik er mij maar geheel niet aan gewennen kan. Jezus weet dat wel, Topsy. Hij heeft medeleiden met u. En hij zal u helpen. Topsy liet zich met haar voorschoot voor haar ogen stil door miss Ophelia de kamer uitbrengen. Maar onder het heen gaan verborgen zij de kostbare krul aan haar borst. Toen alle weg waren, sloot Ophelia de deur. De brave vrouw had onder dit toneel veel eigen tranen afgewist. Maar bekommering voor de gevolgen van zoveel aandoening voor de kleine leideres had toch de overhand in haar gemoet. Sint Claire had al die tijd met de hand voor de ogen gezeten. En toen alle heen waren, bleef hij nog zitten. Papa, zei de Eva, haren hand op de zijne legende. Hij maakte een beweging van schrik en huiverde. Maar gaf geen antwoord. Lieve papa, zei de Eva, ik kan, ik kan het niet doorstaan, zei de Sint Claire, opstaande. De almachtige heeft bitter, zeer bitter met mij gehandeld. En bitter was waarlijk de nadruk waarmee de hij deze woorden uitsprak. Augustin heeft God het recht niet om met zijn eigen dom te doen wat hij wil, zei de Ophelia. Misschien, maar dat maakt het niet lichter om te dragen, antwoorden Sint Claire op een harde, droge toon en zonder tranen, terwijl hij zich omkeerde. Oh papa, gij breekt mij het hart, riep Eva uit en wie op zich opstaande in zijn armen. Gij moet zo niet denken, zo niet voelen. En zij schrijden en snikten met ene heftigheid, die allen zeer ongerust maakte en aan de gedachten van haar vader ter stond en de andere richting gaf. Stil Eva, stil liefje, ik heb verkeerd gedaan, ik heb slecht gesproken, ik wil alles denken, alles doen. Bedroef u maar zo niet, snik maar zo niet. Ik zal gelaten zijn, ik zal berusten, ik bekend mijn schuld met zo te spreken. Eva lag weldra afgemat, maar rustig in de armen van haar vader, die haar troosten met alle tedere woortjes welke hij maar bedenken kon. Marie stond op en snelde naar haar eigen kamer, waar zij het hever op de zenuwe kreeg. Gij had mij geen krul gegeven, Eva, zijde haar vader met een treurige glimlach. Zij zijn allen voor u, papa, antwoorden zij lachende, voor u en mama. En gij moet er mijn lieve tante zoveel van geven, als zij wil. Ik heb ze maar zelf aan onze armelieden gegeven, omdat het, weetgen, papa, zou kunnen vergeten worden, als ik er niet meer ben. En omdat ik hoopte dat het hun zo helpen onthouden. Gij zei het een Christen, niet waar papa, zijde zij twijfelachtig. Waarom vraagt gij mij dat? Ik weet het niet. Gij zei het zo goed, dat ik niet zie, hoe gij het niet zoud wezen? Wat is het Eva, een Christen te zijn? Christus, boven alles liefde hebben, antwoorden Eva. Doet gij dat Eva? Zeker, dat doe ik. Gij had hem toch nooit gezien, zei de Sint-Claire. Dat maakt geen verschil, antwoorden Eva. Ik geloof in hem, en over weinige dagen zal ik hem zien. En haar gezichtje straalde van blijdschap. Sint-Claire zijn niets meer. Het was een gevoel dat hij ook vroeger bij zijn moeder had ontwaard. Maar in zijn binnenste was genes naar die daarmee in overeenstemming trilde. Na die tijd verminderde Eva snel. Er was geen twijfel meer aan de afloop. De tederste hoop kon zich niet meer verblinden. Haren vrije kamer werd nu geheel en al een ziekend vertrek. En Ophelia nam nacht en dag de post van oppas er waar. Nooit hadden haar vrienden, haren begaafdheden hoger gewaardeerd dan tans. Met zulke welgeoefende ogen en handen, zulke bedrevenheid in alle zorgen en kunstgrepen, omzindelijkheid en gemak te bevorderen en alle onaan genaamde omstandigheden in ziekkamer uit het oog te houden. Met zulke een stipte oplettendheid voor de tijd, met zulke een helder, nooit verbijsterd hoofd, met zulke een getrouwgeheugen voor alle voorschriftend van de dokter, was zij tans alles voor hem. Zij, die de schouders hadden opgehaald over haar kleine zonderlingheden en stipteid in beuuselingen, zo strijdig met de achterloze vrijheid de manieren van het zuiden, erkendend tans dat zij juist diegene was die men nodig had. Tom was veel in Eva's kamer. Het kind leed veel aan zenuwachtige rusteloosheid. En het verlichte haar als zij gedragen werd. Het was Tom's grootste blijdschap, de tengere leideres, in zijn armen op een kussen te mogen dragen. Nu de kamer, op en neer, dan buiten, onder de veranda, en desmorgens. Wanneer de frisse zeewind over het meerwoei, wandelde hij somtijds met haar onder de oranjebomen in de tuin. Of zette hij zich op ene der oude bekende banken neer en zong hij voor haar hun oude geliefde gezangen. Haar vader deed Dik wel z'nzelfde, maar hij was niet zo forsgespiert en wanneer hij moeder werd, zeiden Eva meestal, o papa, laat Tom mij overnemen. De arme Tom heeft er zulke genoegen in. Het is al wat hij nu doen kan. En hij doet zo gaar niets. Ik ook, Eva, zei daarvader. Oh papa, jij kunt alles doen. En jij zegt alles voor mij. Gij leest voor mij. Gij zit er snachts bij mij op. En Tom heeft alleen dit ene en zijn zingen. En jij weet wel, hij doet het gemakkelijker dan gij. Hij draagt mij zo stevig. Het verlangen om iets te doen was niet tot Tom beperkt. Alle bedienden in huis koesterden dezelfde wens en deden op hun manier wat zij konden. Het hart, der arme mammie, smachtte Dik wel eens naar haar lieveling. Maar zij vond nacht of dag bijna geen gelegenheid daar maar rie verklaarde dat zij in haar gemoetstoestand geen ogenblik rust kon vinden. En het natuurlijke gevolg daarvan was dat zij niemand een ogenblik rust wilde laten. Twintig maal in één nacht werd mammie wakker geroepen om haar voeten te vrijven, om haar hoofd te verkoelen, om haar zakdoek op te zoeken, om te zien welk gerucht er in Eva's kamer was, om het grondijn neer te laten, de welheid te licht of op te halen omdat het te donker was. En overdag, wanneer zij verlangde, één erdeel te kunnen nemen aan de oppassing haar lieveling, scheen Marie al haar schranderheid in te spannen, om haar elders in huiswerk te geven en bezig te houden, zodat zij slechts ter luikst en voor een ogenblik bij Eva kon zijn. Ik acht het mijn plicht tegenwoordig, bijzonder op mijzelf te passen, zei de Marie. Zo zwak als ik ben en met de gehele zorg voor dat lieve kind beladen. Inderdaad lieve, antwoorden Sint Kler. Ik dacht dat onze nicht u daarvan onthief. Gij praat als een man, Sint Kler, als of een moeder van de zorg voor een kind in die staat kon ontheven worden. Maar het is alles hetzelfde, niemand weet ooit wat ik gevoel. Ik kan die dingen zo niet van mij afgooien als jij doet. Sint Kler glimlachte. Gij moet hem voor onschuldigen, hij kon het niet laten en Sint Kler kon nog glimlachen. Want zo helder en vreedzaam was de afscheidreis van die kinderlijke geest. Door zulke geurigen, verquikkende koeltjes, werd het barkje naar de hemelse kusten gevoerd. Dat het bijna onmogelijk was, zichtte verbeelden, dat het de dood was, die naderde. Het kind voelde geen pijn, alleen een kwijnende, stilleswakheid, die dagelijks maar bijna onmerkbaar toenam. En zij was zo schoon, zo liefderrijk, zo vertrouwenlijk, zo vergenoegd, dat men onmogelijk de streelende invloed kon wederstaan van die atmosfeer van onschuld en vrede, die haar scheen te omringen. Sint Kler vond zich door een vreemde kalmte bekropen. Het was geen hoop, deze was onmogelijk. Het was geen onderwerping. Het was slechts een kalmberusten in het tegenwoordigen. Het welk zo schoon was, dat hij aan geen toekomst wilde denken. Het was gelijk die kalmte van de geest, die wij in de staatgeschone herfstpossen gevoelten, wanneer het gebomte een helder recordsblos vertoont. En de laatste bloemen nog beneden bij de dijk staan, en wij ons destem meer daarin verheugen, omdat wij weten dat het alles poedersal voorbijgaan. De vriend, die het meest van Eva's eigen gedachten en voorgevoelenswist, was haar getrouwendrager Tom. Tegen hem zeiden zij alles waarmede zij haar vader niet wilde vrontrusten. Aan hem deelden zij die geheimzinnige waarschuwingen mede, welke de ziel ontvangt, wanneer de banden die haar aan het stofboeien beginnen los te worden. Tom wilde eindelijk niet meer in zijn slaapkamertje slapen, maar lag onder de veranda, om gereed te zijn, zo dikwijls hij geholpen werd. Om Tom, hoe komt Gij erbij, om zo overal te gaan liggen slapen, even als een hond, zei de Ophelia? Ik dacht dat Gij een van de oordeelijke soort waard, en Gijne op een kristelijke manier in bed lag. Dat doe ik ook, Miss Velia. Dat doe ik ook. Maar nu? Wel, wat nu? Wij moeten niet hard spreken. Meneer Sint-Claire wil er niet van horen. Miss Velia, Gij weet, er moet iemand waken voor de bruidigom. Wat meent Gij, Tom? Gijt weet wel. De schrift zegt, te middennacht, geschieden een geroep, ziet de bruidigom komt. Dat is het nu, wat ik elke nacht verwacht. Miss Velia, want als dat gesegende kind in het Koninkrijk binnengaat, zullen zij de poort zowijd open doen, dat wij er allen kunnen inzien naar de heerlijkheid, Miss Velia. Heeft een van dan gezegd dat zij zich vanavond minder voelden dan anders? Nee, maar zij zeiden mij vanmorgen, dat hij nader kwam. Er zijn er, die dat aan het kind zeggen, Miss Velia. Dat zijn de engelen. Dat is het bazaingeschal voor de dageraad, zei de Tom. Enige woorden uit éénzijnige liefde gezangend aanhalende. Dit gesprek tussen Miss Ophelia en Tom had tussen 10 en 11 uur in de avond plaatsen. Toen zij, nadat zij al haar beschikkingen voor de nacht gemaakt had, de buitendeur ging sluiten en Tom onder de veranda vond liggen. Zij was niet zenuwachtig of lichtgeloovig. Maar zijn tegelijk plechtige en hartelijke toon ontroerde haar toch. Eva was die na middag buiten gewoon wel en opgeruimd geweest. Zij had overeind in haar bed gezeten en al haar kleine kostbaarheden nagezien en gezegd aan wie zij wensen dat zij gegeven werden. En haar uitzicht was levendiger en haar stem natuurlijker geweest. Dan men in verschijnen weken had opgemerkt. Maar te middenacht dat vreemde geheimzinnige uur, wanneer de sluier tussen het broze tegenwoordigen en de eeuwige toekomst dunner wordt, toen kwam de boden. Er werd geluid in de kamer gehoord. Eerst van iemand die snel heen en wederstappte. Het was Ophelia. Die voorgenomen had de gehele nacht op te blijven. En nu tegen middennacht had waargenomen wat ervaren ziekenopasters verandering noemen. De buitendeur werd haastig geopend en Tom die waakte was ter stond op. Ga de dokter halen, Tom. Verlies geen ogenblik, zei de Ophelia. En toen de kamer weder doorgaande klopte zij aan de deur van Sint Claire. Neef zei de zij, ik wou dat gij eens kwam. Die woorden vielen hem op het hart, gelijk aardkluiten op een doodkist. Waarom deden zij dat? Hij was in een ogenblik op en in de kamer en boog zich over Eva die nog sliep. Wat zag hij dat zijn hart bijna deed stilstaan? Waarom werd er geen woord tussen die twee gesproken? Gij kunt het zeggen die dezelfde uitdrukkingen hebt gezien op het gezicht dat u het dierbaarste was. Die verandering, onbeschrijfelijk, hopeloos, onmiskenbaar, die schijnt aan te duiden dat wat u zo dierbaar is u niet langer toe behoort. Geenakelige trek vertoonde zich echter in dat kinderlijke gezichtje. Niets anders dan iets verhevens, iets goddelijks bijna. De afschaduing der tegenwoordigheid van geestelijke wezens. De dageraad van het onstervelijke leven in de kinderlijke ziel. Zo stonden zij haar aan te staren. Zo stil dat zelfs het tikken van het horloge te hard scheen te zijn. Weldraa kwam Tom terug met de dokter. Deze trat binnen. Wiep ene enkele blik op het kind en bleef toen even stilstaan als de anderen. Wanneer heeft die verandering plaatsgehaald, volg hij Ophelia vluisterend. Tegen middennacht was het antwoord. Marie, door de komst van de dokter opmerkzaam geworden, kwam haastig de kamer binnen. Augustin, nigt, o, wat begon zij? St, zij de Sint Claire met een heese stem. Zij is tervende. Mami hoorde deze woorden en vloog heen om de bediende te wekken. Weldraa was het gehele huis in beweging. Men zag lichten, hoorde voetstappen, angstige en betraande gezichten keken uit de veranda door de glasdeur in de kamer. Maar Sint Claire zag en hoorde niets. Hij zag alleen die uitdrukking op het gezicht der kleine slaapster. O, als zij nog maar eens ontwakten, nog maar eens sprak, zeiden hij. En over haar heen bukkende sprak hij in haar oor. Eva, lief je. De grote blauwe ogen openden zich. Een glimlach vloog over haar gezichtje. Zij poogde haar hoofd op te beuren en te spreken. Kent ge mij, Eva. Lieve papa zeid het kind en sloeg met een laatste inspanning haar armpjes om zijn hals. Een ogenblik later zonken zij weder neer en toen Sint Claire zijn hoofd ophief zag hij een doodstuip over het gezichtje trekken. Zij snakten haar adem en stakte handjes uit. O, God, dat is schrikkelijk, zeiden hij zich omkerende. En in zijn zielersmart, nauwelijks wetende wat hij deed, klemde hij de hand van Tom in de zijne. O, Tom, mijn jongen, het doet mij dan dood. Tom hield de hand van zijn meester vast. En terwijl de tranen over zijn zwarte vangen rollen, zag hij om hulp, waarheen hij steeds gewoon was op te zien. Bid dat dit kort mag duren, zei de Sint Claire. Het is in een marteling voor mijn hart. O, gezegend zei de heren, het is over, het is over, lieve meester, zei de Tom. Zie haar maar aan. Het kind lag heigende op het kussen, geheel afgemat, maar met de grote helderen ogen strak omhoog geslagen. En wat las men in die ogen, waarin altijd zoveel van die hemel te zien was. De aarde was voorbij en alle aartse smart, maar zo plechtig, zo geheimzinnig, was de zegenvierende blijdschap, die op dat gezichtje lag verspreid, dat zelfs de zuchten der deroefheid daardoor bedwongen werden. De aanwezigen bleven stil voor zich uitstaren. Eva, zei de Sint Claire, zacht, zij hoorde niet. O, Eva, zeg ons wat gij ziet. Wat is het, zei de haar vader. Een helderen, heerlijke glimlach, zweefde over haar gezichtje en zij antwoorden afgebroken. O, liefde, blijdschap, vrede, slaakte een enkele zucht en ging uit de dood in het leven over. Vaarwel, de herbaar kind, de eeuwige poort is achter u gesloten. Wij zullen uw liefgezichtje niet meer zien. Ach, we hunnig, die uw ingaan in de hemel hebben aanschout, als zij ontwaken en alleen de koude lucht van het dagelijkse leven vinden. En gij voor altijd heenzijdt. Einde van hoofdstuk 26.