 Xoş gördüyü də eləziləyicilər, hər vaxtınız, hər anınız, xeyrub. Yirmüs, uxtiyabur, kimi yirmüsün cəlik, ənə vaxt, əh, biraz kez başlıyor, biraz yox. Yirmköt ziyyətlə al-hazırda, əh, bir başı Avropya bağlanırı, al-hazırda Meli Şuran-ı Kardinasiya mələkəzinin cübü, əh, kesmiş mülət vəkidin və əlbətdə ki, siyasətçü və siyasə eksperd, ölmətdə Gültaşın Qanun Avropadadır və sağ olsun ki, vaxt aptu, yəni, bu vəziyyətdə bizim ifrə qoşuldu. Və həm ölkə gündəmdə, həm bu gün benaxal bilgiyyəsdə baş verənləri Gültaşın Qanunla dəələndirəcəyü ilələdiyən dəyə qələrdə xoş gördü Gültaşın Qanun, hər vaxtınız, xeyrub. Hər vaxtınız xeyr olsun. Əziz Ürfət bəyi çox dəyərlə izləcilərimiz. Bir başa biz mövzulara keçək. Zaman da dəyələndirək. İzləcilərə də təşəkkürəyirəm, bizim daim izləcilərimizi biraz intiharda qoyduq. Amma inanırək ki, bugün o gözləməyə dəyəcək. Bizim son görüşümüzdən sonra bir nəçə çox önemli olaylar baş verir. Həm ölkəmizdə həm dünyada. Əlbəttə ki, kan kəlində Nazarbaşan bayrağının dağ qalanmaz, hocalda bizim üçün bir görür məsələsiydi. Vakti danışıcıyi, amma mən istəyərim, bir başa ortaş şəqdə baş verənlərə ilk öncə ekskursiydiyək. Nə baş verdi ortaş şəqdə? Çünki bugün də, bugün baxmən, bugünləri bir məhkəma prosesini də getmişdi. O da müzar kirlələr var idi, qular müzar kirlələr elbəttə. Hələ Nazarbaşan zəmiyyətində bu hücumun başlanması, həmas tərəfindən başlanması, sonra rəzəz olagında baş verənlərin doğru dürüst analitikasını təqdim etmirlər. Bəki də qəstən olur. Bundan başqa çox fərqli, feyq, məlumatlar, yəni bir açıq informasiya savaşı gedir. Mən istəyərim ilk öncə bunu deyək. Bundan başqa bu savaşda hansı tərəfləri maraqlı idi. Mövzut durumu dəvələndirək sizdən, sonra ölkə gündəmi də dəvələndirəcəyik. Buyurun, günlə çıxalım. Teşəkür eləyirəm. Rüfət bəy, bu çox geniş sualdı. Və bu barədə mən mətbahtda danışmışım, kankrit sizin verilişinizdə, eyrək sualda Efir da bununla başladırsa, mən eləyik eləyir, bu bizim əsas mövzu mususa bütün suallara cevab vermək çalışacaq. Əlbət də öz müəlumatımız, imkanımız, biriklərimiz və təhlilərimiz çərçivəsində. Nə baş verirməyəm? Baş verənləri global konteksten əzərdən keçirmək istəyirəm. Sövbət heç də yalnız, də mələ, fələstən xalqıyla, israelxalxalqının qarşıdur masalından gitmir. Sövbət global mənada dünyada aftaritarizmlə demokratiyaların tokuşmasından gedir. Və zətən nəyin baş verdiynə ən doğra ən düzgün cevabı Amerika Presidenti Joe Biden iki gün bunan öncə gözəl möhtəşəm çıxışında cevab verdi, bu sağlın cevabını, bu sağlın aydınlıq qətirdir. O bəyanətdikə hal hazırda dünyada aftaritar rejimlər, istibdadlar öz konuşuluxlarında olan demokratiyalara qarşı səvaşa çıplar və o demokratiyaları məhvətmək istəyirlər. O Putin-i HEMAS-la eyniləşdirdi və bildirdi ki, Putin-in Ukrayna'nın azadlıq işkini, Ukrayna demokratiya istəklərini buğmaq cəhdləri ilə HEMAS-ın israel dövlətinin varlığına son qoymaq cəhdlər rəasında bir fərq yoxdu və mən onunla tamamilə razıyam. Həsəb edirəm ki, hal hazırda dünyada baş verən prosesin aftaritarizmə qarşı səlib yürüşünün və ya dördüncü dünya müharibəsi deyə bilərikdə, bunə hətta eğer üçüncü dünya müharibəsi sayırıqsa, dördüncü dünya müharibəsinin kuliminatsa nöqdəsində biz gəlib çətmişək. Bu iki bir cəpə var idi. Bu kuliminatsa xətdi keçirdi, ədə mələ, Ukrayna Rusya səvaşından və Putin-in çox ürəyindən keçir ki, ikinci bir savaşı Güney Qafqazıda açsın və mən xoşbəxlikdən, həm azərbaycan tərəfi, həm əriməni tərəfi, həm də Güney Qafqazın daha böyük bir oyuncusu olan Türkiyə məlili deyirlər və mən düşünürəm ki, bu savaş artıq Güney Qafqazıdan yan keçdi, geniş anlamda savaş və azərbaycan ordusu 19 sindsabırda hətə keçirdiyi bir gülü antiterrorə məliyyatı ilə bu savaşın ehtimallarını çox azaktı. Mən deməzdim ki, sıfra indirdi, bu ehtimalara hər zaman var. Çünki bürgəmizdə Rusya durduqça, Rusya mövcid olduqça, bu qələr qorxunç bir güc olduqça, bu ehtimalara gözartı etmək, onları umyətlə sıfırlamak mükün değil. İslələn aldı, Güney Qafqazıda bu savaş riski əhmiyyətli dərəcidə azaldı və burada onu da qeyd eləyip keçirəm ki, Ermənistanın baş naziri Nikoli Paşınianı Müsləsnar ol oldu. Yəni, onun konfrontasiya gitməməsi, onun geri çəkilməsi, onun Azərbaycanı Qarabağda keçirdiyi antiterrorə məliyyatlarına müdaxal etməməsi, dərhal Qarabağdan gələn insanları qarşılamaya hazır olduğunu bəyan etməsi, o köçü qarşılaması və yerləşdirməsi, bütün bunlar, Güney Qafqazda həmin o böyh müharib risgini və faktiki olaraq Güney Qafqazın da həmin o konfrontasiya ön palygonuna çevirilmə risgini əhmiyyətli dərəcidə azaldı. Və belə bir məqamda üçün, artıq Güney Qafqazda savaş açıla bilmirsə, bu savaş yaxın şərqə köçürüldü. Bu savaş fələstin İsrail coğrafiyasına köçürüldü və siz gözəl bir sual verdiniz, daha dur sualınız bunu da içərirdi, bu məqamı da içərirdi və mən elə gəlir ki, bütün sualların cevabını burada xdarmak lazımdı. Məhlə mən siyasəciyim və siyasəcə olaraq da həmişə o sualı verirəm. Hər hansı bir hadisə baş verəndə, hansı bir kəsəsi, hadisəni olayı, epizodu və ya böyük bir trendi təhirli dən də ilk növbədə bu sualı verirəm və həmmızı bu sualı verməlik bu kimi lazımıydı, bu kimin maraqlarına uyğunuydu. Və bir mənəl olaraq fələstin İsrail qarşıdurması, bu qarşıdurmanın bu gərginliyin pika hədine çatması və dünyanın bu qədər çətin qarşıdurma riskili, ağır qarşıdurma riskili üzulması ilk növbədə Rusiyan işinə yarayırdı. Və mən bir mənəl olaraq deyirəm ki, mən birinci gündən bunu demişəm. Yəni, indi Amerika keşfiatıda, Böbritanya keşfiatıda bununla bağlı hansısı ehtimallarla danışır. Təbii ki, əllərində konkret materialı yoxdur deyə təsdiq yə bilməzlər. Bunlar ciddi material əsasında bu fikirlər səsləndirə bilərlər. Dağıtalar, tahələki toplama mərhələsindədir. Amma mən birinci gündən deyədiyim, proqnozu burada da təkirarlayacağım. Əminəm ki, bu savaşın arxasında duran Rusiyadı. Ən çox bu savaş Rusiyanı maraqlarına uyğundu. Hansısı bir formada bu savaşda İran da təbii ki, iştirak eləyib. Çünki söpət həmasdan gedirsə, həmas İranın uzantısıdır. Və İranın iştirakı olmadan burada gərginlikin yaranmasını təsəvr etmək mümkün deyil. Və mən düşünürəm ki, bu savaşa İranı da Rusya dəcəlb edib indi kimi qamda. Çünki bu İranın maraqlarına doygun deyil, indi İran vurulabilər. Və biziz Rusya nın maraqı savaş alanını özünlən uzaqlaşdırmaqdı. Rusya nın maraqı Ukrayna Rusya savaşını arxapla nə keçirməkdir. Rusya nın maraqı Ukraynaya qərbin dəstəyinin azalmasına nəli olmaqdı. Çünki istələ istəməz. Birisi hansı, bunun arxasında hansı səbəblərin gizləməyini, nəsiz olmayaraq məsələn bir grup Amerikuləşmiş Tatlılarında, Rusya nən hansı bir formada anlaşmaq lazımdı. Hətta buna görə, Ukrayna rəhbərinə təhzik etməyin tərəfdarları da var. Susi ilə risbubli kaçı istəblışmentin arasında və onlar hətta Qangriyesidə Sinadda da bu fikirləri səsləndirirlər. Bu səbəbdə var, başqa bir səbəb oldu ki, abjektiv səbəbdə ondan ibarətdir ki, bütün resurs, yeni bir qayna, ocaq yaranırsa və aydın da ki, İzrael Amerikuləşmiş Tatlılar üçün birinci prioritetdir. Yəni, Ukrayna ilə Amerikuləşmiş Tatlılarının müddəfəqlik münasibətləri səhzışı yoxdan, bu Ukrayna ilə belə bir münasibətləri var. Üzül İslam, İsrailə. İsrail fakt ki, NATO dövləti olmasa da, ama NATO aliyans üzvü olmayan partner statusuna malik, tərəftaş statusuna malikdir. Ukrayna ilə belə bir status yoxdur, belə bir münasibət yoxdur. Amma buna, baxmərə, Ukrayna ilk gündən NATO sahib çıxdı və Amerikuləşmiş Tatlılarının rəhbəri ilə qərbəli aliyansı, kollektiv qərb sahib çıxdı. Amma istəndən aldı, İsrail Amerikuləşmiş Tatlılar üçün bir nömrəli prioritetdir və olabilsin ki, Putin-də o gözlənti də var idi ki, İsrail-də bu bölgə etrafında, bu bölgədə şərqdə münaqişə ocağı yaranacaq, yeni münaqişə ocağı meydana çıxacaq, o alof böyəcək və Amerikuləşmiş Tatlılar öz risurslarını daha çox ora səfərbəri edəcək, ora cəlb etməm əcbirlətinə qalacaq və Ukrayna yaddan çıxacaq, Ukrayna dəstək zəifləyəcək. Yəni, bu məsələ də 100-100 Rusya uduşlu mövqeydədə. Məsələn, siz fikir verin, savaş başlayan ilk gündən Putin-də, də mələ, telefon trafkinin içindədir. Sisi-yə zənq vurur, nə bilim, Qral Abdullah zənq vurur, Bəşərəsə də zənq vurur. Hətta sonra gecdolsa, Nətəniahu-yə zənq vurdu və hər kəsə də mələ, dosyardımlı təklif edir, onları çağırır ki, gəlin tərəfləri sakinləşdirək, nəri sürə gətirək, daha çox qanın ahmasına imkan vermək, dinc insanlar arasında, sivirlər arasında, mülk insanlar arasında etkilərin artmasına imkan vermək. Yəni, Ukrayna da, acımasızca sınaq, qadınları, qocaları, uşaqları bu çədə irpəyində qətlə yetürən, Mariopildə, onların daldalandığı seatrın başına yöydən bombalar yağıdıran və insanların kütləvi ölümün əsəbə bulan, Mariopildə, Bəşeriyyət əlihinə dəhşətli cınayət təörədən, az qılı soğur qırmıc cınayəti təörədən, Putin, Rusya indi hal hazırda sürqaranguşu simasıyla ortaya çıxıb və yaxın şərqi sakinləşdirəmə hiniyətindədir, özünün dost elnozadır, özünün yardımını təklif edir və sürh pərvər obrazında zühur edir. Niyə mən düşünürəm ki, Rusya bu, Iranı bu məsəliyə cəlb edib, təşəbbüs bir başı Irandan gəlməyib, çünki biz siz Iranın hal hazırda vəziyyəti çətindir, bu durumu çətindir. Həm, daxildən, sosial təlatümlər Iranı sirkəliyir. İndi siz Iranı daha gözəl bilirsiniz. Sosial problem, məhs-i əmini dalqasının hələ də yatmaması, Iran daxilində cəmiyyətinin daxilində olan müxtəlif zəminində eğtirazlar, hüsusilə bu qadın hərəkətinin hələ də faktiki olaraq sömmməməsi insanların bundan barışmaması xüsusi ilə sosial zəminlə eğtirazlar, xüsusi ilə ma işizlikdən, əməhəkların aşağılmasından, susuzluqdan və s. insanların narazı olması bütün bunlar Iranı daxilində donsuzdur, belə deyətə, Iranı partdaya şəddində bir yaxın vəziyyəti getirəyib həstəlik bu qədər iqtisadi çətinli içində olan ölkənin xaricdə olan hesablarının donunun açılmasına ehtiyacı var, həsapların Iran'a qaytarımasına ehtiyacı var və Amerika əndən bununla bağlı danışıqlar gitti hələ və bir neçə dəfə belə adımlar atıldı, yəni Amerika-Iranın hesablarını donunu açır və onları qaytarıq və son anlaşma da bir neçə həftə bundan önce razılaşdırılmışdı, yəni, Girovların mübadiləsi və 6 milyar dolar vəsaətin, İranın öz dövlət vəsaətləridir, İran dövlət nəid pullardır. O pulların İran'a verilməsindən bağlı razlıq əlid edim. Yəri gəlmiş kəm, bax, bu 70 oktabır olayından sonra o proses dururuldu və İran o pulların verilməsi, prosesi dəyandırıldı. Amma istənilən halda Rusya İranı da buna cəlb etməyə nəil oldu. Çünki İran bura müdaxili etməsəydir və İranın xəyirduası olmasaydı Hezbollah bu işə qol qoymazdı. Çünki biz bilirik ki, Hezbollah da, üzülsürəm, Həmas da Hezbollah kim eləkisi də bir-birinin tayyədir. İranın uzantılarıdır. İranın o şeye ekspansiyasının, denin ekspansiyasının yaxın şərqdə icir açılarıdır, mexanizmləridir. O baxımdan amma nəyi çümən deyirəm ki, İran bu məsələyə Rusya qədər hevəsli görünmürmənə elə gelir. Birincisi, İranın daxilində bir mənalı yəkiçinc cəmiyyət yoxdur. Hətta İran idare etməsi belə yəkiçinc deyir. Yəni biz bunu bilirik. Orda daha radikal qanaat var, o sepaha yaxın olan qırqlar qanaatı. Misbətən o xaricişlər naziri etrafında formalaşan daha müətədi, daha mülaim bir qanaat var. Yəni biz daxiliz şüra olaraq bunu görürdük də, məsələ, khumani ruhani qarşı-durmasında və ya İran tam kez, Cevad zərif var idi, İranın keçmişi xaricişlər naziri belə. Cevad zəriflə sefaha qarşı-durmasında, o uçağın vururulma, sepax qüvvələri tərəfindən mülkü uçağın, iran uçağının vurulması və onun nəticəsində yüzlərli insanın həyatını itirməsi və bu durumda belə xariclərlə nazirdiyinin olaydan uzun müdətməlməlməsiz saxlanılması, bunun ətirafında beynaxa qərginləyə yaradması, yəni hiss edirəsən ki, iran cəmiyyətin daxil-i yekçins deyil, daxil-i yekçinslik yoxdur və orada fərqli qüvvələr var və mən düşünürəm ki, Rusya bunu o qırqıların vasitəsi ilə, zətən o həmasə rəhbəri iləyəndə, o qırqılardır, o qanatdır, o militaris bilə vasitəsi sepaxın nəzarətində olan qanatdır, o istiqamətdir və eyni zamanda bu proses məsələn Çinin maraqlarına doyğundur. Çinin maraqlarına, amma iranı bitirəm hə? Niyə mən iranın bu məsələdə Rusya qədər amma maraqlı olmadığını düşünürəm? Çünki iran anlayır ki, bu problem dərinləşəcə isə bu ilk növbədə savaş alanının iran coğrafiyasına sürüşməsini gətirib çıxaracaq, iranın özünün vurulmasına gətirib çıxaracaq, iranın növə abiyyətlərinin birinci növbədə vurulmasına gətirib çıxaracaq, iranın hərbi infrastrukturunun dağıdılmasına gətirib çıxaracaq və hərbi sənaya kompleksinin dağıdılmasına gətirib çıxaracaq. Və amirkü biləşmişsatlar ilə İsrail bu fırsatı zətən çoxdan axtarırlar, çünki məlumatlar var ki, artıq növvə oranın zənginləşdirilməsi son mərhələdə deyib və bununla balı çox ciddi rəhatlıxlar var. Və açanı deyim ki, həmasın İsrailə qarşı bu qədər vəhşi, bu qədər barbar davranışından sonra iranın növə silahına sahiblənməsinin bölgə üçün, dünya üçün hansı risklər ehtibə etməsi ilə bağlıqlı mənim ən dişələrin və təlaçlarım daha da artıq. Yəni, təsəvvür edin ki, o həmasını vəhşiliyi töyrədən, gençlərin toplaştığı musiki fethisivalını hücum edib orda 300 insanı, müxtəlif ölkələrdən, 40 ölkədən olan 300 insanı genci qətlə yetirən, onların hətta meydlərinini təhqir edən, qadınları qarşı zorakılıq edən bir güvvənin əlinə və onların arxasında duran bir güvvənnəlilə növə silahı düşərsə, bu dünya üçün hansı bir fəlaqət demək olar. O və xüsusilədi, dünyadan dövüncə bizim üçün, biz Azərbaycanlılar üçün hansı bir fəlaqət demək olar. O baxımdan İran özünü faktiki təhlükəyə attıq, qərb bunlara anlayır, ona görə də münaqişə büyəcək isə İran hansı bir formada proseslərə iştirakı olacaqsa, bu İran da vurulmasına gətib çıxarə bilər. O baxımdan burada da mən hesab edərəm ki, İran da hansı bir formada Rusya'nın güdasına gətti, və Çinin maraqı var bu məsələdə, Çinin də maraqı nədən ibarətdir? Rusya-Amerika qarşıdurması, Çinin iki əsas rəqibinin zəifləməsi deməkdir. İki əsas rəqibi və Çin də kenardan durub müdürikliklə bu prosesləri izləyir. Çinin hər iki güvbəni zəifləməsin də maraqı var. Rusya indihal hazırda Çinin keçik qardaşı kimi görünür, vassalı kimi görünür. Amma Çin Rusya ziddiyətləri Rusya-Amerika ziddiyətlərinə daha dərindir və daha qeyo siyasi, daha dərin qeyo siyasi köklərə malikdir. Perspektivdə yenidən gündəmə çıxacaq, bu ziddiyətlər yenə də yüze çıxacaq. O baxımdan Çin böyük bir məminəluxla, kenarda durub hal hazırda, özünün iki rəqibinin savaşmasını müşahid edir. İster Rusya-Ukrayna savaşında, istərsə də eğer İsrar-i fərəstin qarşıdurması müharibəya çevirir, böyüyecə hissə və ətraf bölgələrə sıçrayıcaqsa, bu istərisdəməz Rusya nədə proseslərəmi daqiləsində gətib çıxaracaq. Yəkin olaraq onu deyim ki, Bidenın çıxşında da qeyd etdiyi kimi, dünyada demakrasiyalarla aftaritarizmin savaşılarının son həll edici mərhələsidir. Hər kəs mevqeyini belirləməlidir. Bu savaşın bir tərəfində Rusya-du, İran-du, İranın ətrasının əftırafında olan qvazi terroru təşkilatlarıdı, Həmastı, Hezbullah-du, Şimalı Qarya-yadı, Suriyadı, Belarus-du bucur bitkin rejimlər bugün özünü tüketmiş, heç bir perspektivı olmayan çürük rejimlərdir. Hətta Çin belə bu savaşda netral qalmağı tərcih edir və hər şeydən göründükimi Rusya-Ukrayna savaşında ciddi dəstəh vermədi. Bir də Rusya-nın Pusat-ur İranla yanaşı əsas dəstəkçisi Şimalı Qarya-yadı. Şimalı Qarya-yadan da metal alum getirirlər, sülah getirirlər, top getirirlər, mərmi getirirlər və salam, Şimalı Qarya-yana Rusya verə biləcək, başka bir şey yoxdur. Amma geniş anlamda bu dünyada yeni dünya düzəminin formalaşmasına təkan verən bir zəlzələdi deyə bilərəm. Bir tiktanik prosesdi, dərin tiktanik prosesdi. Giyosiyasi tiktonikada bu, diməl və bu, giyosiyasi zəlzələnin nəticəsində yaranacaq yeni arki tiktonika, yeni dünya düzəni. Bu, əhəmiyyəti dərəcədə artıq dünyanın gələcəini belirləyəcək. Yəni, bundan sonra dünya əllidir, əllidir sonra, güzəl sonra hansı istiqaməti gədəcək isə hal-hazırda bugünümüzdə həmin məsələlər həllə olunur. İndi hal-hazırda nə deyə bilərəm? Hət şüphəsiz ki, İsrail fələst təması məhv edəcək. Buna zərrə qədər düşməm yoxdur. İsrail fələstinin əlin də hal-hazırda bəzi ehtimalara qədər 203 nəfərə qədər qirov var və quru əməliyyatının uzadılması, başlanmaması o qirovlarla bağlıdır və yeri gəlmiş iken həmas özü insan həyatında dəyər vermədi üçün. Amma fələst İsrailin nə dərəcədə ciddi insan həyatında dəyər verdiğini bildiyi üçün, o qirovları götürük və umuduna bağlamışdı ki, İsrail o qədər qirova görə, heç vaxt və əməliyyat həyatı keçirməz, o qirovları hələ uzun müddət özəllərində saxlama düşünürlər. Siz bilirsiniz də bir müddət öncə İsrail bir nəfər hərbiçisində 19 yaşlı bir gəncinin qarşılığında 1000 nəfər fələstinlini, cinayətkar fələstinlini azad ettik. Yəni, 19 yaşlı bir yahudi gəncinin həyatına görə 1000 nəfər fələstinli cinayətkarı bağışladı. Yəni, o qədər böyük dəyər verir İsrail dövləti öz vətəndaşına, öz insanına, öz evladına. Və həmasın da bütün hesaplamaları bunun üzərindən idi. Amma düşünürəm yanlışdı. Bak, indi də fikir verin, iki iki bıraqır. İsrail gün iki nəfəri bıraqdı, Amerikalın qadını bıraqdı, indi deyirdan ışılara paraq iki nəfəri də, onlar başa düşürlər ki, İsrailin səbri tükənip, İsrailin qətiyyətlidir və qirov həməliyyatlarına başlayacaq. Həması məhvət vətməlidir. Çünki, zaten İsrailin başqa seçkimi yox, ya İsrail məhv olmalıdır, ya Həmas məhv olmalıdır. Və yeri gəmişkən, Həmas fələstin demək deyil. Əksinə, fələstin xalqını normal, rifaha, normal, həyata qovuşmasının rolunda ən böhmani həmasın özüdür. Həmas orada olduqca, fələstin insanını gün görməyəcəyə, fələstin insanını zulməyəşəməkdə davam edəcək. Həmas, o insanlara 10-12 yaşında uşağın əlinə silah verirlər və deyirlər ki, özünüzdə partladığın İsrailəri də öldürün, cənnətə düşəcək siz və cənnət də şərab çaylar haqacaq, o çaylardan içəcək siz. Yəni, 10-12 yaşında körpələri bucur bədbəxt eləyirlər. Bələ bir terör təşkilatıdır. Və həmin, terör təşkilatının, rəhbərlərinin de bank hesaplarında milyardlar var. Qətərdol trouplar hər biri dəvdəbələ həyat sürür, lüks həyat sürür, əvlatlar, amir külbələşmiş datlarının ən bahalı universitetlərində təhsil alır. O baxımdan mən əminəm ki, İsrail həması darma dağın edəcək bu zaman məsələsidir. Fələstin bu prosesi uzatmaq üçün, onu önləmək üçün və ya əngitmək üçün o barterə başlayıb, Gerov barterinə, fələstin dərimi üzükləm həması. İki nəfəri azad etdi, yenə iki üç nəfəri azad edəcək, belə-belə uzatmaq istəyir. Amma mən əminəm ki, bu proseslər inkişaf edəcək. Amerika birləşmiş İsrail müdlək həması saldıracaq, həması silecək. Və bu zaman livan tərəfdən Hezbullah, Hezbullahın əlliminə yaxın terörçü gruplaşma da böyük bir gücü var. Hezbullah hücuma keçməməsi üçün, Hezbullahın İsrailə hədəf almaması üçün. Və ya İranın hər hansı bir başqa formada proseslərə qoşulmaması üçün. Suriyanın hər hansı bir başqa formada proseslərə qoşulmaması üçün. Amerika birləşmiş tatları özünün iki nəhenq gəmisi ilə gəlip körfəzə. Böyük Britanya dinda hər bir gücü var hala hazırda körfəzdə. Və onu deyim ki, Amerikaın təkiçə bir gəmisi nin hər bir gücü patıncalı, bütün o bölge ölkələrinin hər bir patıncalından, ayviyyatsa patıncalından daha güçlüdür. O baxımdan onlar İsrailə orada İsrailin o həmasla savaşını təhlükəsizlini təmin etmək üçün. Həmin vaxt İsrailin təhlükəsini təmin etmək üçün bölgeye gəliplər və İran hansı bir formada prosesə müdaxil etsə onun qarşısına alacaklar. Və düşünürəm, kərtıq Amerikan bölgede olması çəkinlirici faktdır. Siz özünüz görürsünüz, İran ilk günlər axıb kəsirdi, nə bilim, əllər nöpürdü həmaslar orçularının xəmini. Amma sonra qeyrə dımattılar. İranın də və eziyyətin başa düşməy olar. İran üçün bu, siz necə, bu existans bir məsələdə problemdir. Existans məsələsidir, yəni mövcutluq məsələsidir. Bəli mövcutluq məsələsidir. Çünki, neyə bunu, səbəbini zəhidim? İsrail İran ideolojisi iki süsün üzərində qorulub. Bir hüsəyini yeçilik, yəni hüsəyin mahtəmi, ona olan saygı, sevgi, ahəli beyti olan sevgi və ikinci, İsrail düşmənçiliyi. İsrail, Amerika düşmənçiliyi, daha çox İsrail düşmənçiliyi və İsrail-i Yerüzünlən silmək iddiaları. İndi, sənin gözünün qabanda İsrail sənin uzantın olan həması Yerüzünlən silirsə, hezbullaha bağırmaq göstərirsə, və sən heç eləyə bilmirsən sək, qımıldana da bilmirsən, çünki bilirsənsiz ki, sən tərpənsən Amerikanın qırıcıları o F-25-lər, o F-20-lər, RAF-dərər sənin növə abiyyektlərini külə çevirəcək, sənin hər bir sənaya abiyyektlərini darma dağın edəcək, hər bir infrastrukturunu yerlə bir edəcək. Bu zaman aydındakı, onsuz da, gərginlik içində olan, onsuz da təlahtümlər içində olan Iran cəmiyyətində daxildən də bir əks reaksiyaya doğuracaq bu, insanların ehtirazlarını tətikləyəcək, bu baxımdan Iranın durumu da kifayət qədər mürekqəbdir və açıq Rusya özülə bərabər deyək ki, Iranı da çox çətin bir vəziyyətə atdı hal hazırdır. Yə, özlə yolda şaqların kim? Bəli, bəli. Ərmətli Gütəkin qanım, iki izləyicimizin suallarını qısa cablandıraq, sonra mənə bu mövzuda bir sualım olacaq, sonra ölkət gündəmlə keşək. Ürmətlə əlişbəyin sualı var, siz də qeydirdiniz, qətərın adını, akşamımız həvi Gütəkin qanım Rıfət və sual bu kampülikdə qətərin rolunu yəcək. Yəni, sual sizi aydı dəlbətdə ki, qətər nə bağlı indi, biraz qətər qormuş görələtti, türk eləyədə çox yaxım nasibətə malikdir. Bu, sabaşda mən qətərdən anti-israel mövqə görmədim azıq. Belki də size rəs gəlir. Ümumiyyətlə, mən bir məqamı qeyd etməyə unuttum. Bəlkə də çalışıram, yəcəm də anlaşam ona görə. Demədim. Rıfət bəyi, hal-hazırda, yəni, bu prosesləri dedik ki, Rusya tətikliyir, Iran da onunla bir yeri deştirakçıdır. Amma təkçə bu deyil məsələ, yəni, təkçə bu deyil. İranın və həmasın özünün də maraqları məyəndə rəkidə burada üst üslüslə düştürür, senin maraqlarıyla, bu də nədə nibarətdir? Mən axı qeyd ettim. İranın varlığının əsas səbəbi ideoloji sütunlarına biri İsrail düşmən şeydir. İran İsrail düşməndir, İsrail-i yeri yüzündə silmək lazımdır və İsrail bütün müsləlmanların düşmənidir. İndi isə nəyə baş verir son illər, dünyada hansı proses gedir. İsrail ərab dövlətləri ilə barışır. İsrail qatarla münasbətlərinə düzeldir. İsrail bəhrinlə münasbətlərinə düzəttir. İsrail birləşik ərab əmirlikləri ilə münasbətlərinə düzəttir. Bu abraham sazi şeyindir də Səhudi-i ərabistanı ilə ciddi danışıqlar içindədir. Səhudi-i ərabistanı bölgənin ən nüfuzluğu doğayın ərab dövlətidir. Yəni ən ağır çəkili ən geniş imkanlara malik olan bir bölgəyə naxsak qalıdır. Və Səhudi-i ərabistanı ilə İsrailin də münasbətlərinin düzəlməsi bu nəticə iqtibari ilə nəyə yol açır? Bu, fələstin İsrail nizamlanmasına yol açır. Bu, fələstin dövlətinin yaranması perspektivləri qarşısında yaşalışıq yandırır. Yəni, zaten ziddiyət yoxdursa İsrailəxu dövlətin yaranmasının əlihini deyildi. 47-48 də BMT qərar verəndə ki, o bölgədə həm İsrail dövləti yaranacaq, həm fələstin dövləti yaranacaq. O, zaten o qərar qəbul edəndə daha böyük ərazıdə fələstin yaranmalıdır, daha keçi ərazda İsrail yaranmalıdır. Yəhudilər də ərhal o algışladılar və dedilər ki, biz fələstin dövlətin yaranmasını algışlayırıq və ona ikəli dəstəh veririk, səhz veririk və səhz də verdilər ona, amma ərab dövlətləri bir araya gəldilər və dedilər qəti suretdə biz buna imkan vermirəcəyik. Bu bölgədə İsrail dövləti yaranabilməz. Nə bilim, İsrail ahulları lənətlənmiş, bir dövlətdir lənətlənmiş, xalqdı onlara dövləti yaratma xaqqı vermək olmaz və s. və laxır. Yəni, bu qədər bir ilkçi yanaşma sərqilətilər. Və ondan sonra fələstinin başına gələnlər buna gör oldu. Məsəl üçün, qəzə sektorunu uzun müdət misir işxal etdiyi, buradan o batı şəryanı iardani işxal etdiyi, həmin müdətdir. Yəni, fələstin o dövlətdə torpaqları ilkin olaraq, ərab ölkələr özləri işxal eləm, nəzarəti götürmüştürələrək. O baxımdan vaktilə bu xızıl fırsət elə qaçirildi və o zaman İsrail hələ fələstin torpaqlarının bir qarışında işxal etməmişdir. Amma hamı bilir ki, hər birimiz bilir ki, bölgəsür yalnız müstəqil fələstin dövlətinin yaranması ilə gələ bilər. O bölgədə həm İsrail dövlət olmalıdır, həm fələstin dövlət olmalıdır. Ob dövlətlərin hər ikisi, ərablər nə, yahudlər, əmr uşaqlarıdırlar, eyni geni daşlı yıllar, eyni birbirlər nə, yaxın dillərdə danışırlar, kökləri eynidir və onların hər ikisinin, hər iki xalqın o dövlət bölgədə yaşamaq, öz dövlətlərini qurmaq və inkişaf etmə hüquqları var. Və indi ərab ölkələri ilə normallaşma prosesi, isər qətər, isər bəhrin, büləşmiş ərabəmirlikləri, olsun, misir olsun, indi Saudiyarəpistandan başlanan proses, bu, o yolu açır və fələstin İsrailin izamlanması olacaqsa, onda həmasa ihtiyac qalmayacaq, o bölgədə irana ihtiyac qalmayacaq. İran bölgədə mövcudluğunu qoruyub saxlamaq üçün. İran bölgənin axaqqalı İslamın qoruyusu funksiyasında qalmaq üçün, maraqlıdır ki, fələstin dövləti yaranmasın, orada hər zaman həmas olsun və həmas davamlı şəkildə o terroru dəsəkləsin. Və həmas elə yarandı da, həm Yasir ərafat zamanında, həm sonra Mahmud Abbas zamanında həmasın funksiyası olub. Belə deyik, ikili bir sistem yaradırdı və halini fələt mövcud hakimiyyətlə qarşı, ehtimansızlığı qəratmı. Bir sualımız da var. Örüfət Bey, bir cümləylə deyim, izləyəcimizin əlişmən sualım. Gətər bu proseslərdə təmkinli mövgələyir, düzdü. Həmasın liderləri, qətərə sığınıplar hal hazırda. Həmasın liderləri, qətərə sığınıplar hal hazırda. Həmasın liderləri, qətərə sığınıplar hal hazırda. Əxşinə qətər İsrailə münasibətlərində çalışır, ki, daha ölçülü bir çürü, daha nizamlı bir davranış sərgilləsin və proseslərdə təhtikləyiçi funksiyasında rol almasın. Raziyam, raziyam sizdən. Hürməltə filmi arbeye soruşur ki, Abuş Democraticκι Adal Bellni teröristikləri sülahlarına gözünü qəlin neftə eləriyyətlə yaratmaxistiyir. hədəf Türkiyədi elə deyilmək yəni elə bir sualdır. Mən Amerika Birləşmiş Tatlarının bir çox bölgələrə, region ölkələrində siyasətini bir mənə alıq dəstəklirəm, istər Ukrayna dəki tutduq mövqeyi dəstəklirəm, istər həm İsrailə, həm Fələstin dövlətinə kisinində mövcudluğuna verdiyi dəstək dən yanayım. Həmasın deməli məhv edilməsi ilə bağlı mövqeyini, həması terör təşkilatı hesab etməyələ bağlı mövqeyini düzgün mövqeyi hesab edirəm. PKK'ni terör təşkilatı hesab etməsi ilə bağlı mövqeyini də tam düzgün əsaslı mövqeyi hesab edirəm. Amma Mən Amerika Birləşmiş Tatlarının PKK'nın uzandısı olan, PKK'nın bir arxa baxçası olan, onun bir medalın ikinci tərəfi olan YPG'ni terör təşkilatı kimi tanımayıb, onu himayə etməsinə alıya bir mərəm. Yəni, bunun heç bir məntikə yoxdur. Bu, Türkiyələ də münasbətlərdə mənasız, məzmunsuz, içəriksiz sorumlar yaradır və yaratmaqda davam edir. Yəni, heç nədən Türkiyələ gərginlik yaranır, Amma Amerika Birləşmiş Tatlarının arasında buna görəm. Yəni, mən başa düşürəm. Türkiyə vaxtı ilə o Iraqı girməmələ səfəkdir. Bunu özləri də etraf ettilər. Türkiyə o zaman Iraqı girsəkdir, 23 March ədə Bəli, tamam ilə doğrudır. 23 March ədə o Qanulla həsi gəldi parlamentə, Amma Amerika Birləşmiş Tatlarına Təskirə gəldi, məşhur təskirə gəldi parlamentə və ona təqidə, Türkiyə 30 milyar dolar yardım verirdi Amma Amerika Birləşmiş Tatları və Türki ordusuna xayş edirdi ki, o Iraqda süf yaradıcı misiyanı öz üzərlə götürsün, barış misiyasını üstlənsin və zaten Irak, Türkiyə üçün, həyatı vacib bölgədir. Həyatı vacib bölgədir. Birincisi, Türkiyənin strateji maraqları baxımdan həyatı vacib bölgədir. Orada PKK'nın platz darmı var, orada PKK üçün resurslar var və ikinci tələftən, o bölgədə türkülər yaşayır. O bölgədə türkülər böyük səhdə türkü bir zolaqı var və orada olmaq Türkiyənin doğal haqqıdır. Və Üstəliyə Amma Amerika Birləşmiş Tatları bunun üçün Türkiyə yaşılışıq yandırırdı. Üstəliyə Amma Amerika Birləşmiş Tatları bunun üçün Türkiyə maddəstəh verirdi. Bunu etmədilər, çox yalnaşı idi. Bu, Türkiyəni xilafə, Osmanlını bərpə etmək siyasəti, Türkiyəni bir yenidən o yeni Osmanlı cildində təqidim ehtimək bütün ərab dünyasının liderinə çevrilmək siyasəti. Nəyənin nəticələni gördük də az qala orada Kürdüslən yaranırdı Kürdüslən yaranırdı və Türkiyənin güvənliş sorunu var. Ciddi mövcuduq Türkiyə üçün mövcudiyyət problemi var həminin Suriyyə sərhətində. Və Türkiyə kefindən gedib həminin sərhətində 30 kilometri rezolax yaratmaq niyyətində deyil ki, çünki onun arxası GPG'nin nəzarətindədi. Onun arxası GPG'nin nəzarətindədi və Türkiyə 30 kilometri rezolax yaratıb oran, ərabləri, Suriyyə-ərabləri köçürüb, onları bu firz onasına çevirmək istəyir o ərazini ki, PKK onlardan istifadə edib, GPG onlardan istifadə edib müracaq etməs. Demələ, Türkiyə müdaxli etməsin. Dələrə nə infiltratse edib, daxil olub, Türkiyədə terör hadisələri tövələtməsin. Vaxtında, vaxtında Türkiyə Irak'a girmədi, vaxtında o səfi elədi, və sonra ışıtla mübarizədə kürplər gəlib, gəlib, PKK gəlib, O YPG gəlib Amerikanın müddəfəgir olun da çıxış etdi, ona görədə Amerikan onlara bir belə deyətdə bir vəfə borcu var, bir borcu verinə yetiribir. Yəni, bu həm Amerikanın yanlışı da açıcıda etraf edək, çox yanlışıdır və həm ABK'da yanlış siyasətdir. Sən terör təşkilatına dəstə verə bilməsin. PKK ilə YPG-in fərqi yoxdur. Həm bir Türk olaraq təbii ki, mən bu yandırır, mən bu qəti suretli Amerikan mövqeyini haqlısa bitmirəm. Amma ədalət namına deyək ki, bizim özümüzün də səhfimiz olub vaxtı ilə biz Amerikaya, bizə təklif ediyib ki, sən bu bölgənin sahibinə çevirir, biz ondan imtana iləmişik. O da məcburiyyət qarşısına gelip YPG-in enkürtlərindən anlaşıb və həm də o vəfə borcu mu deyib, bu öhdərixə, öhdəliyinin üzərindən atabilirim. Bak, vəziyyət budur. Amma yanlışıdır. Yəni, iki dəkin qanım, biz həmin dönəmi xatırlasaq, AK Parti 2002-ci eləmdən sonra, yeni akimətə gəlmiş, sesimdən sonra və həmin dönəmdə, səsətində bir kürtlər, səsətində dəəşirliklə rolu. Bu da həmin o Qari siyasətdəki, o İnglavi dəəşirlik, sonuncu oldu. Yəni, bunu da etraf ediyək. Yəni, gəlmiş yəni, Türkiyədən bağlı əgər-sövbət dirik isə, qısa olara bunda cağablandırıq, lütfen mükəzər bacanla bağlı, çox çoğallar var. Bu, İsrail ilə bağlı, İsrail fələstin, İsrail həmas savaşı ilə bağlı. Türkiyədə mükəyə belə diyək mediyasını, rəsimlərin açıqlamalarını izləyirəm. Həm mediyə, həm rəstin, aşağı yıxarı bir 90 faiz Türkiyədə, İsrail fələstinin müdafi edir. Bunun tarqi köşklər var, buna toxunma Sövbət, Azərbaycanda, həm insanların, Azərbaycanda hə, 90-lı ona olmaz, amma Azərbaycanda çoxluğ, 40-dür günün savaşa görə, və İsrail-i müdafi edir, düşünür ki, burada iran faktörü var, bayarlar qeydir. Azərbaycan bölgətəsiz bayarlar qətərləmə alırız. Aşağı yıxarı buna uygun bir mümum. Yəni, açıq dəstək, bu, məsələ, Baycan, İslamayı fikrəyi də, Türkiyə, İslamayı fikrə arasındaki bu, kəskim fəqdir. Azərbaycan-Türkiyə muasibətlərinə nə dərəcidə özdür, göstərə bilər, çünki açıq, mən nə rahat uğram, Türkiyə bizim gəlmiş, keçmiş, ən yaxın, yəni, dostumuz kaşda da bundan yaxın dövrət olmaz. Bu müsləbi də dəyələndirsək, sizin fikriniz nədir? Azərbaycan-Türkiyə muasibətlərin? Rüfət bəy, biz siz nəlikimizdə, Türkiçəyük, türk milləçsik və açıq, mən, mənim üçün məsələn, Ankara ya gəncə, fərqi yoxdu, ya İstanbul ya şəkir. Yə, mən qardaş dedin, dedin qardaş. Yəni, qardaş, bəl-bəl. Yəni, bizim, mən Türkiyəni özümün vətəni məsələ bedirəm, ikinci vətəni məsələ bedirəm, ərazisine görə böyük həalinin ərazini əhat edir. Nüfuzu daha çoxdu. Ona görə də Türkiyədən nə baş verirsə, səvvindirici nə varsa, mənim qəlbimi daha döndərir. Hammızda belə iral bilirəm ki, və kədərli nə varsa, bizim ürəmizi yaralır. Mən açıq Türkiyədə bu qədər yüksək fələsinin sevgisini qət-i açıqını deyim ki, qəbulana bilmirəm. Və deyirəm ki, kəşki, kəşki, ərablərdə biz Türklərin qəbulları sevdiyimizin 10%-20% qədər bizi sevəydiklər. Kəşki! Sadece bunu demək istirəm. Azərbaycanın mövqeyini, dövlət mövqeyini mən bu məsələdə düzgün əsab edirəm. Yəni, biz bir tərəfdən müsləlman dövlətiyik, biz ona görə də açıq və amirki bələşmiş tatları kimi bir mənalı olaraq vələ bir vakal dəstək verməmiz də düzgün olmaz İsrailə. Hər çənt biz İsrailin bize itdiyi təxminim mənin müşahidələrmə görə Azərbaycan cəmiyyətində bir 70 vaiz İsrail dəstəkçiləri var. 70-an 30 adın ismət belədir. Bax, təxminim belə. Qatlıram. Qatlıram. Yəni, subyktiv yanaşmadır. Mən sədəcə, dədə, dədə, dədə, dədə, dədə, barıq tahiliyyət. tresiv yanaşmadır. Yəni, ehyni mövzudə yazılan statusların bəyənməsi�, və ya şəhrulərə və sər, onun əstəsininö bir balaca statistika, təbii ki, bu gəripöşəkar pic statistikada, bu təhili lağı kardın bu, nəticə attendən, dəv��서 nizbət 70-an 30 adanto eləkin eləkin ituz ismətdir. Biz, təbii ki, fələstinin, dövlət dolarayı Hom desgəni fələstin xalqının özüm qədəratın tən etmək hüququnun yanında olmuşuq. Biz həmişə müstəqil fələstinin dövlətini yaranmasından yan olmuşuq, bu mistiyirik və fələst müstəqil fələstin dövləti yaranacaqsa, hətta ona dəstək verəcik, onu ilk tanıyanlardan, yəni onun biri olacıyı xicizə şüphəssiz kimi belədi, zətəm bu binaxaq hüququn yanaşmasıdır, tələbidir və yeri gəlmişkən amir ki, bələşmiş tatlıları da bundan yanadı, Avropa birli də bundan yanadı və dünyada bütün tərəq-i pərvər qüvvələr müstəqil fələstin dövlətin yaranmasını tələb edir və müstəqil fələstin dövləti yaranmana qədər İsrailə də sürük gələ bilməz, barış gələ bilməz, yəni sözün həqi mənasında İsrail də rahatlanabilməz, bu belədiyim. Amma eyni zamanda biz İsrailə də, İsrailin də Azərbaycan üçün dəyərini, önəmini ki, çümseya bilmərik, biz İsrailin Azərbaycana verdiyi dəstəyi də görməzdən gələ bilmərik və üstəlik İsrail dövlətinin də bir dövlət olaraq yaşam haqqını bilməni olaraq tanıyırıq və kiminsə bu bölgədə İsrail dövləti olma malıdır, İsrail rəd dolmalıdır, bu bölgədən dağılmalıdır, bu İranın, bu iddialarını mən bunu bir xəstəli hesab edirəm, marazm hesab edirəm və yenə deyiləm ki, hesab edirəm ki, həm Yahudilərin, həm Fələstinlərin, həmin bölgədə yaşamaq, bu bölgəni birilikdə inkişaf etdirmək haqqları var, o baxımdan mən Azərbaycana dövlətinin məsələləri yanaşmasını düzgün hesab edirəm. Yəni, təmkinlidilər, heç bir tərəfə açıq dəstək ifadə etmək olmaz, bu çox təhlükəli olar hal indiki zamanda, amma həm Fələstinlərin dövlətini yaranmasına, həm Fələstinlərin, İsrail dövlətinin bölgədə mövcudluq haqqına biz öz dəstəyəmizi ifadə edirik, eyni zamanda İsrailin Azərbaycana verdiyi dəstək, nutmruq və təbii ki, unutmayacaq. Türkiyə gəlincə Hürmət Rüfət bə, bugün mən Efriya çıxmamıştan əvvəl məhbətlə bir müracaqda xoyramdır, mələk Ahmet Davutoglu, gələcə partyasının sədri, Erdoğan'a müracaq edir və Erdoğan'a müracaqdə israr nə görüştələ bilir, israr nə, bələ, çox təsirli bir müracaq edib və deyir ki, bugün elə bir gündükü biz hər şeyi unutmalıq və mövzu qüçdüsə, mövzu fələstindisə hər şeyi arxaplana keçməlidir. Öfəm, mən istərsəməz bunu dinləyəndən sonra deyirəm, şükürlər olsun ki, bu son seçkiləri Erdoğan... Türkiyədə hakimiyyətdə kaldı, çünki mən əminəm ki, Erdoğan heç bir halda Türkiyəni bu savaşı cəlbulmasını imkan verməyəcək. Heç bir halda bu avanti-süraya, bu hərbi məsələrə iştirakini imkan verməyəcək. Düzdü, dəstəh verir kənardan, aydın da ki, cəmiyyətdə daha çox dinə həssasiyeti yüksəyə olan cəmiyyətdir. Bizdən fərqli olaraq, biz Azərbaycanlarda milli həssasiyyət daha yüksəkdir. Türkiyədə isə dinə həssasiyyət onun üstündədir. Amma buna baxmayaraq, mən əminəm ki, Erdoğan çox pragmatik, rasyonal siyasətçidir və buna imkan verməz. Və bir anıqa təsəvür edirəm ki, məsələn, hakimiyyətdə başqa qüvvələr olsaydı və bu nə deməkdir? Biz təsəvür edin, Türki iqsaadi böhrandadır. Türki insanı yoxsulluq səfalət girdabında zulüm çəkir. Sen bu qədər ağır iqsaadi vəziyyətə görə bir araya gəlmirsən, ölkə başçısı inan, sən ölkənin bu qədər həyati problemlərinə görə, məsələ, çün PKK, terroruna görə bir araya gəlmirsən deyirsən ki, amma bunlar heç, bunlar 2. dərəcəlidir. Mövzu qüçdüsə, müvzu fələstindisə artıq burada müqtidar müqhalifə tutulur. Yəgin, Türkiyəliyyəsiz 24 saat vaxt vermişdir, sayın devlət başçalıyım. Yəni, düşünməyin ki, hakimiyyət fəqdə olsaydı elə olardələ faktik olaraq, Aqq Parklı və yaxud da sayın Erdoğanın ən yaxın mühtəfəki 24 saat vaxt verir. Bunlar mənim düşüncəmə görə şəxsən, bunu da deyim keçəyə yazar vaçəməyərsən, mənim düşüncəmə görə Türkiyədə ki, bu yanaşmalar fələstindir. Məsələn, bu vədə bir ifadə var. Məsələ istəməməm, belə bir məsəl ifadə var. Bu, həm tariqdən gələn bir gələnəydə, həm də siz demişkən, Türkiyədə dini təsib keçlik və Türkiyədə bundan siyasi lidərlər, həm də elektratı, elektrata belə muraciyyət elə, qıtabeli elə, mənim düşüncəm bundan ibarətdir. Madem ki, Azərbaycanın bu məsələdə... Üzürsün, elə bildim, siz Azərbaycına keçirsiniz. Hə, keçirən, buyurun, keçirən, buyurun. Hə, bircə qeydim var. Bahkəlinin bu muraciyyəti sırf pragmatik maraqlardan doğan bir muraciyyətdir. Belə, belə, milliyət elektratı nəzər alan muraciyyətdir. Milliyət ki, hərəkət partisi öncədən daha dünyavi, daha laik elektrata sahibidir. İyi partisinin yaranmasıyla, demələ, o dünyavi milliyətçilər, türk milliyətçilər daha çox iyi partisiya transfer ediliblər. Onların az bir qismi də, o mültəci həssasiyyəti daha güclü olan, mürtəz, qaçqınlar məsələsində daha güclü ehtiraz edənlər, zəfər partisine transfer ediliblər və mərli milliyətçir əkət partisində daha çox dindar milliyətçilər qaliflər. Və görünür, baxçeli də bunu görür, öz tabanını beləz gelişləndirmək üçün, o dindar milliyətçiləri daha çox özünə gəlv etmək üçün. Əslində, o akıfədən gəlv eləyə bilərdə, o güvələr akıfədə olan adamlardır. Onları özünə tərəf məhirləndirmək üçün edilən və yanatdır və mən əminəm ki, məsələk üçün, hər türkənin baş naziri baxçeli də olsaydı, həç bir alıda həç bir müdaxilədən söfək yetməzdir. Bir sırf siyasi məqsətləri xidmət edən və yanatdır. Razlı yəm, sizdə. Madem ki, Azərbaycan bu məsələdədəki tutqumövqiyi dəstəkləyirdik, Azərbaycan həftələr öncə anki-töro əməliyyatı əyata keçirdi, artıq bir aikəsi bu hətin üzərindən və məz oktiyab rəmi 15-ində, 5-ində, biraz da simvalik bir rəqəmi de, həməngün, President Aliyev, Khan kəndinə, Hoca Aliyev, digər kesmiş dağlıq qara bax belə deyə müxtar biləyətinin rayonları da onlar. Amma 1991-ci idlən sonra əlqə olunmuşdur. Orada Azərbaycan bayran, Fəbüçh evindik, bunu dəstəkləyirik. İndi belə bir sual doğur, yəni gizləyicilərim üstündə maraqı olacaq. Bir zəfər öncəsi Azərbaycan, bizim ən böyük belə ammız dərdimiz qara valdır, deyə belə böcükdə olacaq. Yəni, hətta karüb sefakları ortaya çıxanda da mən yaxşıq hatırlıq. Məsələn, onu lobbiçliyi üçün sərf oldu. İndi zəfər çalındı və bugün Azərbaycan zəfər çalmış bir ölkədir. Bundan sonra Azərbaycan'ın sistemlələr gözləyir. Bunu mən ona görə deyirəm ki, dün ən idi, sərfələn ən məsələ, sizin Seyfədə çox maraqlı bir statistik rəqəmlər var idi. Məlum oldu ki, Avropa'nın ən kası bölkəsi Azərbaycan'dır. Üsuz 75 dollardan. Hətta Irmenistan'da müqvəlisədə arasa iki dəfə, 650 dollarda Irmenistan'da orta alır əməyək. Yəni, Azərbaycan, Afrika müqvəlisə olurlar bu durumla. Bak, nizə düşünsün? Zəfərdən sonraki Azərbaycanın bu durumu, isləl əhalinin sosial isadı durumu, isləl azad seçkiyi, korupsiyanın olmaması, insanakları, siyasi məhbuz, bugün siyasi məhbuzlar amman artırdı. Qabax əvvəllər ay-bay həvdə və əvdə olurdu. Şimdi gün bəgün artır. Və ədbəttə ki, siyasi məhbuzları deyəndə Qubad bəyi hüsusi qeydələmədik ki, yəni, dünya bu məsəliyə bu şəkirləriyək sevildi. Nə gözləyirsiniz dəfər sonraki Azərbaycanından və bu durumu deyələndirələk, lütfen? Bu biraz həm çətin sualdı, həm aslan sualdı. Aslan sualdı ona görə ki, nə edəcəyimizi, bundan sonra dansı istiqamətə fəalət göstərəcəyimizi, çox gözəl bilirik. Amma çətin sualdı, çünki hər şey bizdən aslı deyil. Geopolitik kanyektur həllədi cidi və şimdi bütün dünya gözləmə mərhələsindədir. Həm gözlür ki, fələstin-israel münaqişəsi böyh müharibə çevriləcək ya çevrilməyəcək. Bölgədə qanlı toquşmalar olacaq, olmayacaq. Məsəl üçün, israel həması vuracaq, amma Iran müdaxilə edəcək, prosesə etməyəcək. Iran vurulacaq ya vurulmayacaq. Iran vurulanda, məsələn, ehtimallardan biri və çox qorxunca ehtimallardan biridir ki, hansı bir formada bu Azərbaycan'a sıçrayabilər. Məsəl bunun düşünürəm ki, qarşısını almaq üçün, Türkan 16-ləri yenidən gəlib Azərbaycan'a və Azərbaycan'da bir Türkə her bir güvəsi mövcudur və bu olmalıdır, bizi qormaq üçün. Bu baxımdan, yəni, durum çox mürekəbdir. Və biz hələki daha çox bu qızğın savaşın, bu qaynar savaşın bitməsinin intizarında yaxay, hələki bizi daha çox bu məni şəxsitən çox narahat edir və mən bilirəm ki, biz siz yaxın şərq bir bataxlıqdır. Atatürkü məşhur sözü varədir, o bir bataxlıqdır və Türkiyə bu bataxlıqda boğulma malıdır, batma malıdır, bizim orada yerimiz yoxdur. Həqi gətən, o bir bataxlıqdır. Yəni, bir bir rəni qırıllar, bir bir rəni har da bu baxında bu bölgədə, yaxın şərqdə İsrail'dən başqa bir dənə normal dövlət qurulabilib, bir dənə normal dövlət fəaliyyət göstərib, yaxşı tutam ki, fənəstinin qarşısını yaxudilər aldığını, yaxudilər gün lənətdənmiş, qalqdı İsrail oğuldarına lənət olsun və s. və laxar. Bunu dedik. Və siz başqa, hansı başqa normal ərab ölkəsində bir normal cəmiyyət qurabilmisiniz, demokrati qurabilmisiniz, Irakda bunu eləyə bilmisiniz, Suriyada bunu eləyə bilmisiniz və ya tutam ki, həllə, ən inkişaf etmiş ərab ölkələrində, Sevdiye ərabistanında, Qüveytdə, Qətərdə neftən başqa nə var? İnsanakları yox, qadın azadlıqları yox, hüquqları yox, heç nə yoxdur. Sədəcə olara bir əstilər var deyə imkanları var, amma azad həyat yoxdur, firavın həyat yoxdur, insanı insan gözündür dəyər verən yoxdur. Qadın ümumiyyətlə insan hesab etmirlər, heyvan hesab edirlər, ikinci sort məhluk hesab edirlər, o baxımdan, yəni, bə yaxın şərq çox mürəkə bir bölgədir və orada bir qığılcımdan dəhşətli fəlaqətlər tövəriyə bilər. Ona görə mən bütün belə deyə, hanmız, səbrimizi basıq indi izləyir ki, yer gəmişkən Amerikanı mənin tavrını çox bəyənirəm, nə yaxşı ki, o gətirdir, o iki gəmini gətirib, körfəzdə yerləşdirdir, o gəmlərin körfəzdə yerləşməsi münakışənin böyük müməssinə təminatdır. Yəni, əgər İran müdaxil etməyəcə isə, və bu nəticə itibarı ilə Amerika və İsrail bir tərəfdə, İran bir tərəfdə böyük bir savaşa çevrilməyəcə isə qarşılırma, hər bir qanlı savaşa çevrilməyəcə isə bu yalnız on sayesind olabilər, o Amerika'nın çəkindiricə adını sayesində və mən qəti suretdə bunu arz ulan brəm, çünki İranla savaş bilirlikdən ə deməkdir. İranda müxtəlif hesab ulamalara görə 40 İran ahasın 40 baizinə qədər bizim soydaşlarımızda, bizim Azərbaycan türkləridir və o savaş başlayıcaqsa bizi güzel Azərbaycanı hansı social fəllakət göstürür, bunu mənələgər deməyə təsvir etməyəcəyəcə yoxdur. O baxımdan bu çox şeylər və inalka qanlıktura bağlıdır və təkcə güneyimizdən bağlı yox, yəni nəmənə də orta doğun nəzərə tuturam, eyni zamanda Rusya Ukrayna savaşının bizim talihimizdə həllədici təsir var. Yəni, o savaşın nəhticəsi bizi çox ciddi şəkildə təsirləndirir, çox ciddi şəkildə təsirləndirir. Hər şeyimizi təsirləndirir, ölkəmizə baş verən demokratikləşmə prosesini, siyasi mübarizani, gündəlik, biz müxalifətçilərin gündəli həyatını hər şeyi təsirləndirir. Məsələn, Rusya gücülənəcəyəsə gündəli həyatın düzərinə səlib yürürüştək. Rusya zəifləyəcəyəsə mən özür istirəmənə zenq gəlmişdə həm. Rusya zəifləyəcəyəsə əksinə bir bağlıca hakimiyyət özünə çəki düzəm verəcək, çalışacaq ki, daha dəməli qaydaları özün bir şəkildə davransın ki, qərbin, dəməli qəzəbin üstünə çəkməsin. Yəni, bu faktirları var. Bu faktirları, o beynaxaq faktirları, bizim ölkə dəqindəki proseslərə təsir edəyən beynaxaq faktirları, kənara qoysaq, sırf ölkənin daxilini müzakir edirik isə, qarabaq ən böyük dərdimiz idi, ən böyük problemimiz idi, heç şüphəsiyiz və bu problemin həli olunması, əhəmiyyətli dərəcilə həli olunması, kimən buna inanıram, orada ancaq Rus hər biçlərinin qarabağda qalması məsələsi var və onlar da əminəm ki, ən geci 2015-ci iğrə qədər bölgədən gədəcəyələr. Yəni, ən ən azıbını ümid eləyirəm və zaten onların ahala hazırlı bölgədə olması da problem patentsal olaraq, yəni, düşünürəm, ciddi problemləri yarada bilməz, əriməni orada olmayandan sonra, ərimənlər orada oldu, vaxt yaradacaq problem çox böyük idi. İndi isə düzdə müəyyən qərginliyə olabilər, müəyyən çətinlik yaranabilər, amma onlar keçdiriz oradan çıxacqdır. Amma ölkərin vəziyyətində gələncə qara baxı həlləkdir, yəni, qara baxı açıq ədalət namda qeyd edəyələyim ki, ideal bir şəkildə həlləkdir. Yəni, qara bax probleminin həlləkdir, ideal bir şəkildi oldu. Yəni, biz orda ocaq qalmadı, qara yaranın kökü qalmadı ki, sabaq 30 ildən sonra yenə dirkəsindər, yəni, əriməni cəsbırından dəstə yalsınlar, yenidən bizim əllaklarımızın üstünə keçsinlər, yenə şəhid verək. Yəni, bu məsələ bir dəfəli Azərbaycan tarixından silindir və... Yəni, dəşiniz ki, ərimənlərin geri qaytma imkanı yoxdu? Hə, bu, ərimənlərin... Yəni, belə danışaqda. Ərimənlər təbii ki, geri qaydabilələr. Ərimənlər geri qaydabilələr. Amma mən ərimənlərin böyük migrarda, böyük həcum, saydə geri qaytmasını gözləməm. Bunun iki əsas səbəbi var. Birinci səbə budur ki, onlar Azərbaycanlarla müzədiyi qalabilməyəcəklər və yeri gəlmişkən təiz bir zamanda Qarabagı məskünlaşdırmaq lazımdır. Maksimum kusabir müddətdə xan kəndini, nə bilim, hocalını oradan Azərbaycanlılar qovulub, oradan 10 millərlə Azərbaycanlı ailələri qovulub və o ailələr qısabir müddətdə öz yurtlarına, yuvalarına qaytmalıdırlar. Bütün Qarabagı, yoxarı Qarabagı məskünlaşdırmaq indi Azərbaycanlı dövlətinin bir növrəli vəsfəsi olmalıdır. Bir növrəli vəsfəsi olmalıdır. Qarabagı Azərbaycanlar məskünlaşdırandan sonra məsələn bir ailə qaydır Azərbaycanlı ailəsi. Həmin ailənin atasını öldürən, oglunu öldürən, evini yerinə yıksan edən ahşut və haiqanuş o bölgəyini cə qaydə bilər. Bu bir məsələ. İkinci məsələ, onlar Qarabagı də kehrimənləri Qarabagı əhalisinin, kişi əhalisinin böyük səriyyəti Azərbaycanı qarşı cinayet ürətmiş insanlardır. Və biz sərhədə açdıq laçın sərhədini ancaq 5-6 nəfər əsas terrorçuları, terrorçu başlarını səxladıq onları ədalət mühakiməsinə təslim ettik. Amma digər cinayetkarları bıraqdıq. Çünki onlar gedirdilər. Və rədolsunlar gətsinlər arxalarınca da bir qara daş attıq. Düzdü mü? Onlar geddilər. Amma sabah o terrorçu mənim sərhədimi döyüp gəlib Azərbaycanda Qarabagı da yaşamaq istirəm. Azərbaycanda yaşamaq istirəm diyəndə təbii ki, mən ona qarşı yüksək gönüllü olabilmərəm. O qıdər mərhəmətli olabilmərəm. Mən ona deyəcəm ki, sən qaidırsan haqqındı. Təbii, burada doğunuşsan, burada büyümsən, bura sənin və tənin deyirsan haqqındı. Amma sən xəyanət iləmsən Azərbaycan dövlətinə. Sən öncə gəl Azərbaycan dövlətinə etdiyin, xəyanətin, bədəlini ödə. Git, cəzan nədisi 10 il, 15 yıl Azərbaycan həbsxanasında cəzanı çək. Yəni, bunu kim qəbul iləyəcək isə, bizdə qəbul iləyəcək problem deyir. Yəni, heç kimi gəlmə demək olmaz. Yəni, hər kəsin vətəni de doğulduğu yer və qaydə biləm. Amma mən, mənim Azərbaycan dövlətin mərhəməti verə deyətə ölçüsü olabilməs. Migyasız olabilməs. Yəni, mən o qədər sənə, sən hətən sənə buraxacaq qədər mərhəmət göstərə bilərəm. Yəni, bu daha çəkliyəcəksansak cınayetin bədənlə ödəməzsin. Bu, ikinci məsələdi və üçüncü də bir məsələ var. Rüfət Bəy, nə qədər ki Ruslar, Rus süfmər amlılar qarabağ dadılar hal-hazırda, ərimələrə rəqa etməyəcəxilər. Çünki, ərimənlələr bu son hadisələrdə Azərbaycan əsqerindən qorhub qaçmadı. Onlar Ruslardan qorhub qaçdılar. qaçdılar. Çünki, Azərbaycan əskəri girməmişti bölgəyə. Azərbaycan əskəri yoxuyduxan kəndində. Azərbaycan əskəri bir erməri məntəqəsində daxil olmamışdı. Biz gəlmiştik, o məntəqələrin həndə verinə, amma içəri girməmiştik. Onlar Ruslardan qaçdılar. Ruslar onlara nə dedilərsə, Ruslar onlara nəyələn hədələdilərsə, Ruslar onların qulaxlarına nəp çıldadılarsa biz onu bilmirik. Və bizi heç maraqlandırmırda. Və Ruslar o antiterror əməliyyatını, Azərbaycan antiterror əməliyyatına müdaxilə etməlikləri üçün, ermənlilər heç vaxt onlara güvənib geri qay etməyəcəqlar. Ona görə də Rüfət bəyi, bir müddət, qısa bir müddət, qısa bir müddət, bu prosesi idari edip o haqa məkməsinin qərarı ortaya olun. Biz bilək ki, orada nə qərar çıxacaq. Ondan sonra davranışı necə olacaq, erməzdanın, fransan davranışı necə olacaq. Bizə bu təyziqdir, fransa məsəl üçün indi təyziq eləyir ki, biz BMT-in hansı bir misiyasını oraya gətirə etməyik. Yəni, bir müddət, bir neçə ay ola bilər ki, hələ biz o Rus qoşunlarının orada olmasına buna görə dözməli olaq, dözək, qısa bir müddətdir. Ama bu çox qısa bir müddətdir və heç şüphəsiz ki, Rusya qoşunları Azərbaycan torbağına getməlidir və gedəcik. Örmətlik, Gültəkinxan 25-də ümid eləyirəm gədər, ümid eləyik, ümid eləyik. Çalışımızın vaxt sona çatlama bir an oldu. Daha tezək edə bilər, Rüfət bəyət daha tezək edə bilər, bu yenədirəm ahsılıq da Quran-ı Rusya səvaşın təaləyindən. Ümid eləyik və inanır ki, gələcək eləyirəm. Çünki bizim modu, sonra ölkədə ahlıq var gündə. Və eləyək isə halı bir Türkiyədən qardaşınız sual yazıb size. İstiyərdim onu çağırlandıra, sonra bunun aksiyonu ya. Gültəkinxanıma sorun. Qarabaq iğnə görür, Türk üniyəsisin həyatı önəmi olan zəngəzür məsələsi çözülə bilir mi? Bu məsələnin diplomati yollardan çözümün mümkün müdür? Teşəkür eləyirəm dəyəli qardaşımıza bu sualına görə, zəngəzür məsələsi çoxun əmli məsələdi. Çünki Türk dünyasını biriləşdirən bir bağdı. Türk dünyasının qırılma nöqdəsidir. Və zəngəzür əslində sünniyə yaratılan bir problemdir. Də orada bizim Türklər yaşayırda, Azərbaycan Türkləri oranı məskinlaşdırmışdırlar və zəngəzür Türkləri oranı məskinlaşdırmışdırlar və bizim yurt yerimizdir oraya, dədə baba torpağımızdır. O zaman Ruslar bizim əlimizdən aldı o torpağı, verdilər ermənlərə, hətta naxçıvanı də vermişdilər. Atatürk bizim atamız Böyük Mustafa Kemal Paşa'mız, naxçıvanı geri qaytarda Azərbaycan'a verdi. Ona görə ona borçlu yox. Atatürkə çox borçumuz var. Borçlar ödənməsə, onlardan biri də naxçıvan borçudur. Faktiki, naxçıvanı bizə yenidən bəxçıdan naxçıdan alıb. Bəli ciparay nə nə alıb, siyasi fəhmi nə nə alıb Birisiz tariqda belə şey olmalı, torpağ başkasına verilirsen post-faktum geri qaytarasam. Bunun üçün Atatürkün duhası lazımdır. Bunun üçün Atatürkün əzəməhti Böyüklüyü lazımdır. Bu, hər siyasə çin edə biləcək iş deyil. Tariqda belə nümunələr demiyorlar ki, yoxdur. Və zəngəzür Türk dünyasının qırılma nöqtasıdır. Amma nə yazıq ki, dünya artıq xəritəsi çəkiləyip və biz o xəritəni yenilətdirə bilməriyə. Biziz mənim əziz soydaşlarım, isəv Türkiyəd olsun, isəv Azərbaycanda olsun və nə testiz, hamızın ürəmizi ağrırdır, buna görə hamız deyirik. Haqqı bu bizim tarifi torpaqda, o zəngəzür Türk torpaqıdır. Nə biz bunu edə bilmərik? Bize qarşı ayrı seçiklik var dünya birliği tərəfindən. Amma gerçəliyodur ki, təkçi biz deyiləyir. Almanya nə qıda torpaqı onda bundad? Polisədə torpaqı var, Fransızda torpaqı var. Macaristanın o boyda İmperiyada nə qalıb ki o torpaqlar? Ondan Afstriya Macaristanı, İmperiyasının nə qalıb Macaristanı? Ya Afstriya nə qalıb ki? Yəni belə ölkələr çoxdur. Və 45-cildən sonra dünyasının qəritəsi çəkilədir. Və tək biz deyilik, yəni itki verən tək biz deyilik. Yəni Yunanistan mövzuna keçmürəm. Aydınlığı da keçmək, o mövzuna keçmək, bizə sərf eləməz. O baxımdan, elə məsələ var ki, onu qəbullanmalıyıq. Yəni, bu dünya birliğinə qarşıq edə bilməlik. Dünya güçlərinə qarşıq edə bilməlik. Amma xoşbəxriqdən dünya dəyişir. Dünyada bütün yollar açılır, bütün yollar açılır. Və bizim içimizdə o sünni yoluna yaradılan balaca bir ermənistan, Türk dünyasının qarşısında mani olabilməz. O bizim yolumuzu bağlayabilməz. Və bu, zətən, paşın yanında deyir ki, mən o dəhrizdan açılmasına qarşıq deyiləm. O itiraz eləmir. Onun itirazı bir şeyədir. O deyir ki, mən istəyirəm, istəmirəm ki, bu yolu Rusya'nın güvenlik müvələri qorusun. Hakqı da var adamın. Ermənistan torpağınısa hal hazırda müasir çağdaş hüquqa görə, o ermənistan torpağını da ermənistan qormalıdır. Yəni, uzak paşı biz tutam, Nakhçıvanla və Azərbaycanla o əsas isəsi ilə əlagə yoludur. Uzakbaycan, sərhətçiləri bir-birilə razılaşıq, kisi bir yerdə qoruyabiləllər. O yeri əgər ermənlər buna razıq verərsə. Mən dünəm ki, buna hansı bir formada gələcəkdən ailə olmaq mümkündür. Türkanın burada iştirakini təmin etməyolar. Ama Rusya'nın burada olmasa, heç birimizin marağına uyğun deyil. Nəyimizə lazımdır ki, gəlbura Rusya faktör olaraq gəlsin, pərçümləsin özünü və orada otursun. O baxımdan mən əminəm ki, zəngəzür yolu açılacaq və bunun üçün güc tətbiq etməyədə ihtiyacı yoxdur. Zətən İlham əliyib də bugünlərdə deyidik ki, biz oradan qətməyəcək. Nəhayət ki, bunu deyidi, əvvəl hədəliyirdi. Nəhayət ki, şükürlər olsun ki, o da başa düştü ki, bu düzgün siyasət deyildi və bundan əlçəkti. İndi deyir, artıq minik maşınlar ilə gidəcək, yəftəmə bilərlə gidəcək. Ondan önce, zaten sayın Cumhurbaşkanımız Erdoğan, Naxçıvan'da, Sef-i Dürməmsi, Sencabrın Eylülün 25-yi idi də, gəldi Sencabrda və Naxçıvan'da bəyanatı verdi ki, biz çox stiliki zəngəzür yolu açılsın Irməstan üzərindən, bu gerçək zəngəzür yolu, amma yol açılmayacaqsa biz Irməstanı zorlayabilmərik, biz İran üzərindən buna açarıq və zaten həmən sonra da İranla körpünün açılışı oldu. O baxımdan, mən zərrə qədlərdə şüphem yoxdur ki, o yolda açılacaq, o yolun üzərindən Türk-i Azərbaycanla da biriləşəcək, Azərbaycan üzərindən Türk dünyasında da biriləşəcək və heç şüksiz ki, o Turan projəsinin, o bir mədəni, ideoloji, iqtisadi lahe olaraq, Turan projəsinin, və en zamanda siyasi lahe olaraq Turan projəsinin gerçəkləşməsi, mən düşünürəm ki, bu təkcə arzularımız deyil, təkcə bizim ən gözəl arzularımızdan, ülvə arzularımızdan biri deyil, bu həm də yaxın zamanda gerçəkləşəcək, reallaşacaq bir məsələdə. O baxımdan mən buna çox ümidləyən aşıram, amma təbii ki, bu süf yoluyla olacaq, biz İrməstanlalaşacaq ki, və bu boyda Türk dünyasının arasında, o Rusya'nın pərçimlədiyi, Rusya'nın yaratlıqı kiçi İrmənistan, baxşa düşəcək və artıq mən düşünürəm ki, ən azı paşın yan başa düşür ki, bu geografiyə də Türklərlə savaşıq, dövlət olaraq mövcudlu onu qorub sağlamak mükün deyil. Sən qonşularınla anlaşmalısın, sənin sağın da Türkdü, solun da Türkdü, güneydə də, güne-yazırbaycanda də Türklərdir, güne-yazırbaycanda, sənin hətta güzeyində də borçalıdır, gürcistan sərhədində böyük səsində borçalıdır, orada da Türklərdir. Sən dört bir yanından Türklər nəhatəsində sən, və sən Türklərə düşmənçilik sərqiliyyib, bu geografiyə də özünün güvənliyini təmin edə bilməsəm, sağlayabilməsəm. O baxımdan mən əminəm ki, İrmənistanla da bizim prezibsəslərimiz normalaşıcaq, və mən çox özür istəyirəm, siz mənə bayaq sual veririz, mən o sualıq çox kısaca olaraq cevaf veririz, Azərbaycanın daxilində bizinə gözlüyür. Azərbaycanın daxilində, dəyərli Rüfət bəy, bizim bir qara bak problemini həllettikdə, gözəl bir şəkildə, Hamızın ürəyənci olan bir şəkildi, ideal bir şəkildi həllettikdə, yəni bu bir problemimizdir. Bizim o qədər böyük problemlərimiz var ki, Rüfət bəy, Azərbaycan insanı bölgənin ən yoxsalı insanıdır. Azərbaycan insanı bölgədə, deməli, uşaqlara, üvladına görə uşaq bulu almayan az sayda dövlətlərdən biridir, insandan biridir. Azərbaycan insanı ən aşağı pensiyalan insandır və ən az pensiyal Azərbaycan dadır. Yəni əhalinin sayına görəyən az pensiyal, 11-12 faiz Azərbaycan əhalisində cəmi 11-12 faiz pensiyalar, Rusya əhalisində 30 faiz pensiyalar təsəvir edirsiz. Azərbaycan insanı ən aşağı əməhaq qalan insandır, Gürcüsand əməhaqı bizdən yüksəkdir. Ermenistanını yoxsul acından ölən əməhaqı bizdən yüksəkdir. Azərbaycan insanının günü gün deyil, güzel aranı güzel aran deyil. Azərbaycan da bir nəfərd olsun müstəqil hakim yoxdur, bir nəfərdir. Bak, o damazdığı da yoxdur, dərmana da yoxdur, eksperiment məqsədi ilə dolsa nümunə çəkməyək yoxdur. Yoxdur Azərbaycanı müstəqil məqkəmə. Azərbaycan da seçki yoxdur. Türkanın demakrasiyası idəlsin demakrasiyası deyil, amma gözümüzün önündə seçki başverdi də, normal bir proses başverdi. Düzdü seçki öncəsi müəyyən problemlər var idi. Amma ən azı bütün o seçkinin demokratik seçkin kampanyatları olmasa da ən azı sandıqı haram qatmadılarda, yəni, sandıqda halallıq oldu. Bizdə nə sandıq var? Nə seçki var? Nə səslərin hesaplanmasında ədalət var? Həyç nə yoxdur? Və bizdə ən dəxşəti stodur, iqtisadiyyat belə yoxdur. Nəftəm başqa həyç nəyimiz yoxdur? Həyç nəyimiz, nəfti satabilməyəcə isə Allah eləməsin, Allah eləməsin, hansı bir nəzəriyyə dəmən bunu təsəvir elə biləmək istəmirəm. Amma Avropa parlamentinin qətnaməsində var da, Azərbaycına tom sanksyə qoydular. Bizim nəftimizi almadılar, qazımızı almadılar. Biz ölməliyik, acından öləciyik. Həyç nəyimiz yoxdur? Yəni, bu ölkəni garabak problemlə həlləti yəndi, bu ölkəni 0-dan qaldırmalıyıq. 0-dan ölkə qurmalıyıq. 0-dan iqtisadiyyat qurmalıyıq. 0-dan işnamalisiyasi institutları qurmalıyıq. Məhkəmə qurmalıyıq. Amma bunların heç bir nə edə bilməyəcik əgər Azərbaycanda ədalətli və azat seçqilər keçirməsək. Yəni, azat və ədalətli seçkisi olmayan və müstəqil məhkəməsi olmayan ölkənin heç nəyə yoxdur? Heç nəyə yoxdur? Heç kim gətirbona investisi, sərmaya yatırmaz, heç kim ona güvənməz, heç kim ondan işbirliyi qurmaz, heç ondan uzaq və dəli perspektivlərlə yola çıxmaz. O baxımdan bu ölkə insanının vəziyyəti çox acınacaqlıdır, çox ürəh parçalayandı, çox utancvericidir və Azərbaycan dövləti bu məsələ ilə bağlı ciddi düşünməlidir və üzərində. Bir daha qeyd edim, Avropada Avropada bu neft və milyarlar səltənəti Azərbaycanın vətəndaşından yoxsul bədbəxt vətəndaşı yoxdur. En bədbəxt, en yoxsul, en qasıq insan, Avropan insanı, bu məkanın insanı Azərbaycan vətəndaşıdır. Çox təşək bir əhirəm, kən fornazı bugün bir saat 12 dəqi oldu yrəzizdə gez başlaya kekin xanında səfərdədi yormaya onu zətən gördüq Canlı yəni burada bitrək və gürləkin xanını teşəkkür edirən izləyicilərə bugün yeni izləyicilər gördün vəkilər zamanın fərqinə görüldü xanını məkudur edirən gürləkin xanım, size və dəəli izləyicilərimizi kimin sualını okuyabilmədim ilə bilmədində üzülür sayısınlar. Çox sağ olun, Tanrı vətəmizi, Tanrı millətimizi qorusun, Allah amandır. Teşekkür edirəm, amin. Sağ olun.