 Aşağımız qeyri olsun. Əziz Kanuç izləyiciləri kanuq şəfirində 16 febru 2022-ci il qarıqdə asuq söz proqramının saad 21 olan canı bağlantısında qarşımızda yıq. Əzizləyiciləs ənəb olaraq bugün yenə də ölkə gündəmin ölkəmizdə etrafında baş verən olaylar və təbii ki, rəqvansilərinə də zaman qalsa müraca et eləyəcik. Nə baş verdi? Fevralayı etraf eləyək ki, hətta yan var ay belə Azərbaycanın yeni ilində ahlı olmasıyla, Azərbaycan şimhansiyasiyyə və sosial iqsadi həyatında bir dinamik hatisələr də qaldı. Də eskiler olsun ki, müsbət deyil. Yəni, baş verənlə yenə də qarupsiyadan yenə də ölkədə aftar tərzimin davam etməsindən xəbər verir. Amma Fevralayı daha dinamik bir karakter aldı. Özəlliklə, Fevralayın əvvəlindən London'da və ismin sərim Məkəməsinin qərarı Azərbaycanın doğunun yiratdığı əksiyyədə rəzəlanslar. Ondan sonra Rövnə Qabbulaybın vəzifədən də işlə bilməsi deyik, çıxarılması yəni, çıxarlıq, başqa vəzifiyyət həyat edilməsi və nəhayət Azərbaycan millerlindər akademiyasının ətrafında baş verən olaylar. Sanki birbirlə bağlı olaylar da saydablılər, fəlqli olaylar da saydablılər. Bu iki vədəşimizdən Azərbaycan millerlindər akademiyasının ətrafında baş verən olaylara bir siyasətçi nökti nəzərinə, size təqdim edəcək. Və və eləşimizin qonağı ümit partiyasının sədri İlbala Azərbaycan, İlbala bəy, hər vaxtınız xer olsun, hoş gördük siz. Ulan, akşamınız xeyr, sizi dəqqan olmuş, türi viziyasının tam ışarışlarında salam edirəm. Təşəkkürlər İlbala bəy. İlbala bəy, mən kankerət olaraq faktan başlamak istəyirəm. Azərbaycan millerlindər akademiyasının prezidentiyaya keçmişlə deməy olar, çünki stefa verib. Ramiz Mehtif Azərbaycan prezident administrasyasına məhbəli etdiyi zamanlarda mən yaxşıxatır deyirəm. O zaman Qarabağ Boku Ramiz Mehtifin istifasilə bağlı 2012. dekabri idi. Bəylər əhəməli vanın video yazılarından sonra siz rəhbəl olduğunuz partiya və en zamanda Qarabağ Boku Ramiz Mehtifi istifaya çağırmışdı o zaman. Yəni, demək isti Ramiz Mehtif məsələsi sizin üçün yeni məsələ deyik. Azərbaycanın aşağı yıxarı üzləşdiyi bütün bəlalarda Ramiz Mehtifin, yəni son 2015-də desək. İmzası var, və siz de ona qarşı olan bir siyasətçi olumsuz. Zaman bələ gəldi elə bir zamana gəldi çatlı ki, Ramiz Mehtifə qarşı artıq hakimiyyətin ən üz-zirvəsindən, tamam, izra edici hakimiyyətdə, parlamentdə, qanvirici hakimiyyətin üzüləri də hətta ölkənin saysız alimləri də səli bir ürüşünə keşdilər. Mən istəyərdim bu, biraz o dəyələrin savaşı aspektindən. Sizin üçün Ramiz Mehtifin ilə 10 il bundan ən bəlki mübarizənin önəminədir, indi kim mübarizənin önəminədir. Mən istəyərdim, biraz da bu retorik sualdı hesabı olunabilər. Amma mən şahid olduğuma görə sizdən bunu eşitməyi borz bildiyimiz ilə eclərdən çox xayrış edirəm ki, eferi paylaşın bəyənin, eferimizin qonağı biz daha təkürə edirəm ki, müdh partiyasının sədri gibi al-Ağız Aləti. Bu neq balıya? Təşəkürə edirəm bir də hə, 10 il bundan əvvəl Ramiz Mehtif, Azərbaycan siyasetinin aparıcılarından, icarçılarından, Azərbaycan iktidarının əsas tayaqlarından bildiydi. Bu, Azərbaycan siyasetinin məyən olunmasında və icasında təşkilində, əsas figurlardan biri hesabı olun. Bu gün Ramiz Mehtif iktidar daxılında arz olunmaz adamdır. Artıq arz olunmayan şəxs kimi iktidar kamanadasının üzüləri belə onun əliyyinə danışabilirlər. Hamrın danışdığı yerdə, xorun olduğu yerdə, təbii ki, danışmaq, səs çıxarmaq rahat olur. Amma biz 20 il bundan əvvəldə, 10 il bundan əvvəldə, 15 il bundan əvvəldə bilirdik ki, Ramiz Mehtifin və bu tipli umumiyyətə məmurların sistemdaxilindəki yeri vər olunədir. Ramiz Mehtifə qarşı münasbətdə isə, biz heç səman fərdlərə və yaxudda vəzifədə uğulmuş ayrı məmurlara qarşı mübarizə parınmış. Ramiz Mehtifə qarşı mübarizəmizin də və yaxudda, dediğimiz sözün də yazdıqın yazıda bilirsiniz, 2011-14. ildə də. Mənim Ramiz Mehtifə qarşı böyük yazılarla, həm də rezanastı olan, mətbaqda və səsələləm də kifayət qədər ciddi rezanastı olan yazılarımdan çıxşırmışım. O yazları yazdıranda mövqi ifadə ettirən, Ramiz Mehtifin konkret hadisə bilməsən 2012-ci ildə də bir rüşvet olay ilə mandat al verilə ilə bağlı bir konkret olay var idi. O olayda bir neçə adamın adı keçirdik, başında isə Ramiz Mehtifə. Və ömüt Partisi olarak, Qarabağ bloq olarak bizdə. O dövür də qeydirdik ki, əgər söhbət hapsidən və yaxud da bir ektiv araştırmaqdan qeydirsə, adları çəkilənlərin hamısı cinayet mənisubiyyətində cəlb olunmalıdır və araştırılmalıdır. O cümlədən yer gəlmiş kəni həmin mövqi imxatını izlədirsə, parlamentədə səsləndirdim. Mən və parlamentdə də böyük səskü yaranmışdır bundan bağlıdır. Yazıları məsək, konkret, ayrı ayrı dönəmlərdə çıxmışdır. Bu haldisələrdə indi danışmaq, indi bu haldisənin ictimaisi həsi proseslədə bir təsiri var mı? Hesə biləm ki, bu iktidar daxılı olan bir məsələlərdir və cəmiyyət, bu tipli məsələrinin üzerində odaxlanmamalı. Akademiya də dünən akifəlizada getdi Ramiz Meytiv gəlidir. Ramiz Meytiv dən sonra kim gələcək bilmirəm. Akifəlizada də də bəl kimsə var idi. Akademiya Azərbaycan elimiz sistemi, idar etməs sistemi, elmə bakış, dəyişmədi inə yürü. Akademiya Nazırbaycın cəmiyyətindəki yeri vərolu dəyişmir. Akademiya Nazırbaycın cəmiyyətindəki rolu və yeri olduğu kimi qalıq? Haqimiyyət isteyəndə ondan siyyətsi məxsətlər üçün istifadə edir. O adamlar haqimiyyətin vəkililər olurlar. O adamlar haqimiyyətin siyyətsətinin yerlərdə təbulıqaçısı və yaxud da roopor olurlar. Lazm olmayan da, saçlı çəkililər üzülərlərinə elməm məşqolulmuş kimi bu akademi özünü göstərir. Amma gerçək də Akademiya Azərbaycan elimiz sistemi dəki yeri və rolu dəyişmir, niyə dəyişmir? Azərbaycan haqimiyyətinin idare etməsinim teorikdə, sisteminim teorikdə Akademiya münasibət fəqdir, akademiya elə 50-ci idləri sonundan başlayaraq, ta bu günə qədər Cermabatəlionu vəzifəsindən vurulan adamlar akademiya toplaşır və orada sanki haqimiyyətə müqalif olmasınlar və yaxud da artıq iş görməsinlər deyə onlar orada cəzalandırılmış bir müdətdə səxvanılır. Sanki bir cəzə sistemi kimi səxvanılır. Və o sistem elim ocaq olmaq mahyatindən tamamilə uzaklaşır. Və orada dikkat etsəniz, Azərbaycan eliminə tövvə verəcək, khususi da müstəqidlik dönəminlə bu yana elm və Akademiya'nın verə biləcək, tövvvələrdən danışmaq biraz sanki absurd gəlirək. Yox da ortada Azərbaycan eliminin ciddi bir naliyyətləri yox, də əslində bizim elimin üçün naliyyətlərimiz kifayət qədər açıq olmalı, də ən azı biz neft-övkəsi ilk ənələrimiz var və neft-övkəsindən dünyada sayc-siləpsiz məhsullar alınır. Azərbaycan ən azı bunların müəlliflər olabilərdəyə, Azərbaycan tərək ki, bugün qəloge, minraloge və yaxud da gədiyiz yəsasında qarici mütəxəssisləri dəvət edib də Azərbaycanın muxtarif elilərin də neft-övkəsini çıxmaxtansa öz mütəxəssisləri vasitəsindən bunu daha rahat edə bilərdir, dövrət isfarış verə bilərdir. Elimi praktik sahaya yönəldə bilərdir, praktik sahay ilə məşquur bilərdir və Azərbaycanın eliminin humanitar sahada, ister tekniki sahada inkişəq etməmiş və yaxud da tədqidlməmiş sahalarına və sahit ayır bilərdir. Və buna gör də isə bilirəm ki, Ramiz Mehtiyyəv və akadəmi etrafında baş verən hadisələri bu qədər geniş müzakirə etmək vizə şeyinə bağlıdır. Ramiz Mehtiyyəv cəymiyyətin uzun idlər olan xoş olmayan münazibəti belə yumşal yıba dediydi. Xoş olmayan münazibətidir. Və o xoş olmayan münazibətdən dolayı hər kəs nə isə müzakirədir. Amma geniş götürəndə Ramiz Mehtiyyəv və əsfəsindən çıxdı ya çıxmadı. Nəyi dəyişəcək ki? Nizi dəyişəcək ki? Sistem idar etmə oldulu kimi qalıb. İndia qədər mövzud Azərbaycan ekibdarı azmına azır, azmı komitəsədri, millet vəkili, belədiyə, nə bürün, muavinlər, departamin, açıq publik şəxslərin, rəhbərlərinə dəyişi. Sistem dəyişmədi inə gürəm. İdar etmə və mahiyyət tövbeli dəyişməyik cəmiyyətin qazancıda əvvəlki qazancıdan işinəyə nə fərqləm. Ona görə də, mən bu tipli məsəlilərin üzərində oda xanıq qalımaq, cəmiyyəti bu istiqamətdə daha çox məşqul etmək, hətta geniş mənə də götürəndə çıxışınızın əvvəlində qeyd edindiniz. Büyük Britəni məhkəməsinin maliyyə məsəliləri ilə bağlı problemləri dən danışmaq, ayrı ayrı adamların qarrupse halından danışmaq, indi baş verən tutqulardan, qarrupse halına görə ayrı ayrı strukturlarda aparılan işlərdən danışmaq nə dərəcə də məntiga uyubundu, nə dərəcə də bizim problemlərin həlli üçün dəstək olabilər və yaxud da problemlərin həlli üçün açar rolunu oynayabilir. Mən hesab etmələm ki, bunlar açar rolunu oynuyor. Əslində, hesab etmələm ki, cəmiyyət üçün bu tipli cinayətlər sədəcə adiləşir cəmiyyət dünən bir başqa cinayəti və yaxud da bir başqa cinayət kəri cəmiyyət dünən bir başqa qarrupse həri və bir başqa müqadarda qarrupse halını eşilirdi. Bu gün bir başqasının eşilidir və tamamilə hər şeyi adiləşir, onu təcrübdəndirmək, fasislərin içərisində dəvət etmək, vətəndaşıq fasislərin içərisində yer almaqa çağınmaq, biraz da çətinləşir. Deyir, tariq belə olup umumi proses illərdir bu şəkildə devam edək, yenə də devam edəcik. Bu nə, birinci rüşvətdir, nə sonunuzu rüşvətdir? Rüşvət alanda nə birincidir, nə də sonunuzudur? Vaqt beləcə biz əslində bu tipli şeyləri müzakirə edərək, biraz da vətəndaşı cəmiyyət problemlərin içərisində almaq da problemi çəkirik. Nələrdə etməyət lazımdır? Biz məsələrdə də doğru yanaşmalıyır. Biz vətəndaşın üzərinə lazımı yüki və siyasətçilərin misiyasını laikliyə nə yetirməsi üçün düzgün bir xət qoymalıyaq. Düzdü vətəndaş ənə nəbə olaraq Azərbaycə müqalifətindən birlik tələbi ilə çıxşerir ki, müqalifət birləşsin, hamı birləşsin, bizlət birləşdir hamı, Azərbaycə müqalifətində birləşdir. Bu problemlər qarşısında hamımız. Biz birləşəndə sizi yenə də bir adamın priseni seçəcəsiniz. Siz bizi birləşdirib, onumuzu bir yerdə priseni seçməcəsiniz ki, siz bizi birləşdirib də inkılabə yoluna mı dəyişdir istiyiz? Biz sizə daha çox sesəyi yoluyla dəyişdir deyir, təbliq edir. Çünki sesəyi yoluyla dəyişdir, cəmiyyət üçün, dövlət üçün, millət üçün, problemlərin həllist qamətində daha civil və daha təşmiliyə oldu biz bunu qonuşur posəvet ölkələrin hamısında görmüşük. Mən istə biləm ki, vətəndaşlar məhayət ki, sesçi prosesindəki rollarını və sesçi prosesində nizə iştirək edəcəklərinə əvvəldən ahra qədər, sona qədər dərk etməlidir. Biz vəzən Gürcistandan, vəzən Ermenistandan, vəzən Ukrayna dan, hətta Qırğızistandan, Maldova dan danışırıq, oradaki demokratik proseslərdən danışırıq. Amma bir şey unuturur, həmki vətəndaşlarımız da unutur. Bu ölkələrdə dəyişitlərin hamısı məhz sesçilən sonra başvəyik. Məhz seski situatsiyasına görə başvəyik. Sesçilən, kənar heçinə başvəyir miyib? İstiyyisiz, qatırladın 1903-cu ilin iki Noyabr sesçilərinən sonra sesçis axtalaşdıran Şəhvər Nadzə hakimiyyətində qarşı diləniş göstərən Şəhvər Saqqaşvili, Ijwaniya, Burcanadzə, demək usubaşvili və başqalar hakimiyyət dəyişti. Qonşu Ermenistan'da, Canavu Qafqaz'da, Qonşu Ermenistan'da özünü prizidentlikdən, parlament üsrüdarəsində keçcidi təmin edən Sarkistiyan özünü prizidentlikdən sonra başına hazır görmək istəyirdi. O proseslər əhbəbi edən, o sesçilərdə kaşınayan. Ukrayna da vaxtı inən, Yushinka bu prosesin 2004-ci ildə başında dəyəmdi və hadsələrin Saqda Şəhvərləni nəçələnməsində imkan verirəmədir. Maldova da eyni proses, Qırığızdan da eyni proses, hamsi sesçilərdən sonradır. Və biz bir az fərqli şeylər istəyirik, məsliyyətdən hamımız qaçırır. İndi də əsində cəmiyyət biraz məsliyyətdən qaçır. Bilirsiniz, ssçlər məsliyyətdən qaçır, vətəndaş cəmiyyəti qaçır, biraz jurnalistika qaçır. Biz mən vaxtıram bütün Azərbaycan efiləri hər gün xalda rüşvet halına görə danışırıq. Flan yerdə Ramiz Mehtiyevdən danışırıq. Flan Nəcməddin Sadıqovun müdafəni azrindində etdiyim. Biz bunları belirləyəyik, biz bunları ildə rüzumu demişik. İqbal və Çamal Abbasuvaqlı bir izləyicilə bu məsələlə nə bağlı yazır. Mən istəyərdim ki, ilə işimizi ilə izləyicilərin fikirlərin də əksiyyətdirək. Yazıb ki, kimi sə unutmaqsun Feiziye bir Ramiz'i, Ramiz'i unutmaqsun Nəzmətli, Nəzmətli unutmaqsun kimi sadıcalar ortaya dövlət seviyəsində oyun gedir. Siz nəzə düşünürsünüz? Mən ona görə, və ilişin əvvəlində də Zamanşir Feiziye məsələsində işarətdim ki, Mən düşünməzdir, Məsələ, bunun diğer şeydən gündəm də işdilər. Gündəm də, məsələn, fərzədiyə ki, Zamanşir Feiziye unutturmaq, hakimətinin Zamanşir Feiziye vaadında bir dərdə yoxdur, hakimətinin Zamanşir Feiziye vaadında bir problemi yoxdur ki, unu unutturmaqsun Ramiz mehtiyyəm kimi bir adamla bir olay yara da, İsa Ramiz mehtiyyəm unutturmaq üçün təhki müdafə nəzidə bir. Bunlar cəri işlərdə hakimət bunları görür, bize bəzən ilə gəlir, bir sade olan şeyləri bəzən o qədər bir rəhkə prəşdirir ki, Zamanşir Feiziye məsələsində çox mu sade işdir, məsələn? Məsələn, əvvətə çox sade işdir, məsələn? Dibtat bizneslən məşqu olub. Yəni bu qamamın pozulması deyilmiş üçün. Ən primitif yanaşma budur. Yəni deputatın bizneslən məşqu olub və onun haqqında Azərbaycanın haqqında böyük Britanya'nın mühafəq bir məkməsi Azərbaycan emici nə. Zərbə, buran bir qərar çıxarıb. Böy işlərdə. Böy işlərdə. Mən hesab etmərin böy işlərdə. Nəyi hesab etmərin, bilirsiniz? Hesab etmərin məmin nədən odur ki, o deputatların böyük ekstriyəti, o yerdə saxda sesçilərinə oturub, saxda seslərinə oturub. Bundan böyük nə olabilər? Azərbaycan haqqanda çıxarı qeyriyəndən sonra yerizə hakimət, kanistusya pozulub hakimətin zəqd olunması principalub, qeyri demokratik sesli olub, nəticələr saxda, vətəndaşın rəyine örmət eləmiyiblər və s. və s. Nə qədə desəniz sayma olub. Bütün bunların fonunda. Sən demək kimsə həm də həm də bizneslən məşqu olulmuş və qeyri qanını pul qazan. Onların, oturduqı yerdə, o onun haqqı olmayan yerdir. Qanun pozuntusu buradan başlayıb. Biz oradan başlamaya ki, sən vətəndaşın səsinin yavrısan, zornağın, nəyə saxdalaşdırısan, nəyə saxda parlament yaratısan, nəyə hakimət zəbd olunur, bu adamları özlərinə yedi və oturur. Bu yerdən yanaşma qəvəzlə. Bu yerdən problemi çıxatma qəvəzlə, onu çox sakinçiliyidən qarşıq, sonra yatırıq birdən qəfrətən ayladır ki, sən demə bu bizneslən məşqu olub hansı qanun, onun orada oturmaqı eri qanun. Biraz. Bu məsələrdə, yenə deyirəm. Mahiyyət nə uyğun bakalım. Mənə hedi şeylərinə niyə təcüpləndirməyə çalışırsınız, cəmiyyətini də təcüpləndirməyə çalışırsınız. Cəmiyyət bu hadisələri görmüyüdür. Ha, indi siz deyirsiniz. Örmətli Tamaşaşı deyir ki, bəlkə bunları dəyişdirir. Bəlkə də dəyişdirirlər, hətta sizin təbərinizi deyisək. Məsəl Cəril var idi, bir Tatar Şairi muharbə dönəmində, kimi Zünniya muharbəs dönəmində, yazırdı ki, tələni görə görə daniya aldanan uşağılsız deyir bəsnədən. Biz bunu namısını görə görə, həm də düşürük bu informacilerin dalına, baxın, bu informacilerin arxasınca artıq az qala günlərdir, həftələrdir. Azərbaycın cəmiyyəti, ona verilən informacilər təllidir. Ona verilən informacilərin arxasınca yedir, gündəm bu olub. Azərbaycanda yanaşması yox. Azərbaycanda nə hayətdə? Biz vizə verilən informacilə üzərindən yola çıxmayacaq. Onlara lazım olan informacianın dövriya buraxılması baxımından çıxış edip mövqə ifadə etməyacaq. Kərəkirsə biz özümüz yer adacaq. Yenə deyirəm, bir deptatın qeyri qanunu sürətdə biz nəsəm məşğulması mənim üçün. Geyri qanunu parlamentdə oturmasından qət qət yaxışın. Adam, qalqının səsinə uğuruyum. Qalqının səsinə uğurlayan qalqının səsinə səxdalaşdıran bir prosesdən sonra ha onun nəyini uğurlayacaqsın, nə fərq ilaq? Sen onun səsinə almısın. Sen onun səsinə uğurlanmısın. Fulunu uğurladın və yaxud da bir başqa eşyasını, bir başqa əmiləkçini uğurladın. Onlar onun səsinin yanında. Nədir ki? Nə başqa hürmiyyətlə iqbal beysiz? Azərbaycın iktidarı qədər Azərbaycın müqhalifəti də depresi və yaxud da belə diyək çətin bir dövr yaşayır. Azərbaycın müqhalifəti də nə edəcəyini, nivəni cədəcəyini nəştirə bilmir. Və buna görə də iktidarla yanaşır həm də bir-birinin üzərini yedir, bir-biri ilə səbaş açır, bir-bir ilə dalaşır və nəticədə yenə də iktidarın vəziyyəti, hamının vəziyyətindən daha yaxşı olur. Cəmiyyət yenidən fermat olunmalıdır. Cəmiyyət səsinin stutlar, ziyalılar münasibətlər sistemini yenidən formalaşdırmağa başlamalılar və Azərbaycın iktidarı, azərbaycın müqhalifəti anlayışı da yeni bir mərhəliyə Bizim çətin dövürlərimiz var. Cəni bu qafqaz üzerində yeni oyunlar başlayacaq. Türkiyədə gələnilir səssiyi idi. Səssiyi idi. Türkiyə üçün çətin və ağır ilə olacaq. Həm iktidar üçün, həm müqhalifət üçün. Bu o deməkdir ki, reyyonda Türkiyənin her bütün proseslərə müdaxilə imkanlığa alacaq. Rusya Ukrayna məsələsindən faktik olaraq həsi bərabəriklə həsi çeynə nə ayrıldı. Həsəb ediləm ki, Ukrayna məsələsi bitmiş məsələdi. Orda müharbi olmayacaq sizin, beləki bir iqtay bundan əvvəl də sizin efirdə bunu qeyd etmişdim. Həsi çeynə nə ayrıldılar. Həsi çev Rusya üçün çox sərfəli variantı idi. Rusya bu həsi çev variantından sonra Bostavit ölkələrini başlayacaq. O əzlən, resmubliqalar içerisində biri də Azərbaycan mövqelərini dalana dələmə istədiyi və daha çox şey qopakmaq istədiyi dövlətlərdən biri də Azərbaycan. Azərbaycan üçün də çətin dövür başlayacaq. Çünki Rusya bayaq qeyd etdiyim ki, buradan isteyəcəyələr var. Rusya bisələ bilmirik ki, başına səparatçı rejimləri yığıb bu bir birlik mən belə hesab edirəm. Geçək qələbəsindən sonra uqqain ətrafında. Rusya Abkhazian Həsetiyan Rednistrovian Qaqavuziyam da orada qatmaq olaraq Lugansk dənəc qalq resmubliqalarını qondarmam. Və o cümlədən də dostlar qarabara ətrafına topuluyub də Qazaqistan bera Rusya hansı qurumlar yaratmaq isteyəcəyəyə hansı istəhlərdə bulunmaq isteyəcəyəyə nəcə bir proses yedəcəyəyə? Rusya buna çox açıq və istəhləyə görür. Dikkat edirsinizsə artıq arayıq Arultunya'nın səsi Erumənistandan gəlmir. Masqadan gəlir. Artıq Erumənistan rəhbəliyi oran səfərlər etməyə başlayır. Mən çox-çox əbbər hələ 2020. Əb rəhəl onunda ətəşkəs bəhər naməsindən sonra gecə inən bir yazı inən çıxış etmişdim ki, bunlar olmasa masada Azərbaycanı uduzacaqsa bu qələbəni növbəti illərə və mərələlərə daşıyıb də Azərbaycanın ərazinin hər bir yerində söləyən yüklərin bərpə etməyə çəkin olacaq. Və biz masada faktik olaraq bu məsəlirləri uduzuruq və ya əngil bəzün iqtidarı budur. Mən hesab edirəm ki, biz bu yerdən yanaşmalıyım. Biz demokratikləşmədə olduqca posəvet ölkələrininə xüsusi də demokratikləşməni və ya şərq tərəfdəşləri programı çərçibəsində Avrop ölkələri inən integrasib prosesində olduqca ləngi adba atırıq və o ləngimələrin hamısı da saba daxil də hansıq qarşı durmalara yətirib çıqara bilən və yaxud da iqtidar müqhalifət və yaxud da iqtidar vətəndaş arasında bir agressiv minasibətlər sisteminin formulaşmasına xidmət edir ki, ondan da çıxan nəticələr qalq üçün, dövlət üçün yaxşı nəticələr olmayabilər. Ona görə iqtidar da bu məsəlirlər istiqamətində açılım etməlidir. Ən aşağı strukturlarla başlamış, ən yüxarıya qələr artıq bir sistem və yen etməlidir. Bir sistem qoymaldı ortalara ki açılıma nəticələr etməlidir. İnsan haqqlarının qorunması istiqamətindən karubsa rüşvet korulukuna mübarizədə azad demokratik səssi şiçirilməsi istiqamətində bələdiyələrin statusunun, parlamentin statusunun artılılmasında, prizidentin statusunun azalqılmasında, kanistürcədə işlərində, səssi partiyaların rolunun necə artılılmasında, dövlət nəhayətdə bunlara artıq düşünməlidir. Şündükə növbəti illərdə azərbaycanı hara yedəcək strategi olaraq. Azərbaycanı nə edəcək? Dünya tamamilə dəyişən bir dünya istiqamətində inkişaf edir. Bu il, neftin qeyməti 100 dollara qalqıd deyə biz papağımızı qöyətlə bilərik, amma gənəl 40 dollara 30 dollara ulanda nə edəcik onda fikirləşməlik. Biz strategi olaraq azərbaycan büccəsinin formalaşdırılması və yaxud azərbaycan vətəndaşların yaşaması istiqamətində nələri dəcik? Azərbaycan bücəsi bugün nefsiz və yaxud da neft fondundan transferisiz 12 milli artdı cəmi. 12 milli artdı. Qalanını necə eləyəcik? Hansı formada düzəldəcik? Necə olacaq? Kəsəbirləliyim bir anlıq. Neft fondundan da olan pullar və yaxud da neft fondunun gəlirlərinin minimumu mevməsi. Əsləri kimi nəhək? Bə bunu dəqələr dən qeyd edirəm. Nəhək bir imperiya neftin qeymətinin 27 dollardan, 9-12 dollara rəstində oynamasına gəlir püşəndən sonra dağılımağa başladı. Dünya bunu bilir. İndə alternativ enerjilər çıxırır ortalga. Alternativ enerjdən sonra neft birinci dərəcəli, enerj funksiyasını dəyişəcəyəm? İkinci dərəcəli, üçüncü dərəcəli. Azərbaycan iqtisadiyyatının şahrəndə rülməsist istiqamətində nə qədər Azərbaycan iqtisadiyyatını Azərbaycanın idxal potensialı neft çektirindən, qeyr neft çektirindən necə iqraç potensialı? Necə kösürülməldi? Azərbaycanında idxal prosesində ərzəq məhsullarının və qida təbişərsidiyi baxımından da bu qədər artmasının səbəplərinə deyir. Biz bunların hamsına ədinlaşılan bir dövlətə çevirmirəliyik. Biz nə edirik? Biz əslində neft fonundan gələn fulları və yaxudda neftin gələn kef eləyən sonra da böyük depresya yaşayan kimin 15. ilin 21 fevralı və yaxudda 21 dekabrı kimi devalivatya yaşayan bir məmləkətdə depresya yaşayan bir qalqın numayəndarıq yəni gözlüyük. İqtərin qalifət münasibətləri dəyişilməlidir, cəmiyyət münasibətləri dəyişilməlidir, səhəsini sütların bir-birinə münasibətləri dəyişilməlidir. Bizim budur problemlərimiz yoxsa akadəmiyədən rəamiz məhiv gitdiyə, gitmədiyə. Nə biləm kimi səh pulları hərdəsən müzakir olundu. Azərbaycında məvcud sistem varken azərbaycında məvcud idareçliyih varken rüşvət dolayıcaq, qarhubsu dolayıcaq. Bugün birinin sabah bir başkasının pulunun səsi başqa bir ölkədən geləcək. Başqa bir məhkəmə qələr çıqardacaq. Siz yaxın qonuşu dövlətlərin tarixinə baxın. İran dövlətlərinin tarixinə baxın. Qələbi rejimi devirli, İslam ingolabı qurulanından sonra o pulların hardan gelməsi və yaxud da Ərəb baxın. Kəsən elərdə iki milyar qələr aldı. Pələblərin Amerikada ki, Dondurum şəhbələk sonra yenə dayandı. Cava zərif qələtləri dolu. Dikkat edin. Ölçənin bu qədər valutası bu qədər imkanları ayrı ayrı fərdlər tərəfindən xarici daşınırsa və o ölkə vətəndaşı yenəşə həm də ölkə gismət olmursa bunu ayrı ayrı xarici banklar mənimsi isə ayrı ayrı xarici dövlətlər mənimsi isə ortak yollarını və yenəştirməliyik. Məsələ, buna görə də ümit partiyası olaraq mən və partiyamızın digər hörmətli funksiyon ediləri çıxışlarında iqtisadi amnistiyadan onun isərsində amnistiyasından danışırır. Niyə danışırıq bütün bunlardan ammısından? Bu, ən azı yad ölkələrə qismət olmasın qapsın açar, çün yeni bir səyfi açar azərbaycının dövlətinin yeni səyfəsini başlayar ki, biz mali amnistiyası, əmlaki amnistiyası bir tövbüklikdə isə iqtisadi amnistiyaya tətbiq edərək bu fullarını ölkəyə qaytarlılması üçün və üzlərin nə qardılması üçün sıfırdan 20 faizə qədər belirgi ödəməklə geri qaytara. Dostlar bəzən azərbaycın iqtisadının uzun müdət cəmiyyətə minuasibətindəki sərkliklərdən və yaxud da ayrı ayrı adamların əmlaki nə iqtisadi minuasibətlərinə sosial hüquqlarına məhkəmə hüquqlarına doğru yanaşmaması ucuvətindən agressiv yanaşırlar. Elə bilirlər ki, o iqtisadında deyilse xarişləd isə bizon tutub alabiləcək alabilmirik? Bələvi rejimin elə biləm isəlçəyəmədim. Həşim qeri alıb xərciləyə bilmir. Biz atdımalı yolunu tapmalıyıq çünki biz yeni cəmiyyət qurmalıyıq barış cəmiyyəti qurmalıyıq dialog cəmiyyəti qurmalıyıq bunun içerisindən cəmiyyətimizin xeyirlər olacaq. Yoxsa azərbaycın iqtidarını bilirsiniz, belə bir məntik yaradılar da azərbaycın iqtidarını söymək, döymək, dalaşmaq azərbaycın iqtidarı da ona rəqid olanları söymək, döymək, dalaşmaq haps etmək bu üzün süləp dəvam edə bilməz. Bu üzün süləp dəvam edəcək isə cəmiyyət bunun içerisindən heçinə qazanmayacaq. Belki bizə Baxış Baxan tamarşaşlarımız da Rəyazan tamarşaşlarımız da belə düşünür ki, yox bu yanaşma çox konstruktiv yanaşmalı. Əslində dövlət üçün cəmiyyət üçün yanaşmaları belə olmalıdır. Mən yeni baxışlarım və yeni düşüncələrin səhəsətə gelişinin səhəsi baxışlarda hakim olmasın biz iktidarın eyni abbey siyasını biz numayiş etdirərik yeni dövr, yeni cəmiyyət və yaxud da yeni etab açabilməriya Azərbaycanın siyas sənəsində düşünmək lazımdır və Azərbaycan bunu daha çox iktidardan daha çox Azərbaycan müqalifətin düşünməridir. Çünki iktidar ne də biləcəkləri bu qədərdir, verə biləcəkləri bu qədərdir. Pis, yaxşı onun içerisində pisdər çox olub iktidara görə cəmiyyət onunla objektiv qeymətini verir bugün iktidarın görəvdən alınmasın istəyir. Həm də Azərbaycan qalqıda nə hayətdə qəbur etməridir ki, dəyişmərin hakimətləri öz ölkəsində problem gətirir dəyişmərin hakimətlərin problemləri böyü olur. Bu hakimət dəyişməridir. Elə həm də hakimətli olanları nə gəli hakim iktidarın müəyyəndlərini sevirsiniz ki, onlar için dəyişmərisiniz ki, biz bu ölkədə hiç bir vətəndaşın pis olmasını arzulamırıq. Və təkcə həm də pisdəri dəyişmirlər. Amerika da, eç də prizidentir pisdəri dəyişmirlər. Almanya da onun kimi və yaxud da inkişaf etmiş deolətlərdə. Dəyişinlər ki, inkişaf o dəyişiliyin üzərində olsun. Və nəsə bilirəm ki, biz nəyyət salınlığımız bu labrinitdən, ramezmi etdiyi, feizi ev, nə bilim, rüşvet, karubsa labrinitindən gələcəyini şəkinləndərə biləcəyimiz bir plana bir programa düşə bilək. Çox təşəkürəyirəm. İzləyəcilərdən çox aşıya edirəm. Efirli paylaşın bəyənin. Efirlimizdə ümit partiyasının Sədə-i İqbal-u Azadədir. İqbal-u Azadənizlə bir neçə izləyəcilərinin sualları sizdən sorunsa, sonra mənim suallam var. Sual Ibrahimov öncə rəfiləxan yazıb salam bir tevkəsər şəbcənəzə ürkədə ürkədə güzlünxaldan alansiyası partiyalar birləşib rejimi dəyişməsə qanunun ailiyi təhəmli olunmasayı darəşlikdə demokratik suallar tətbiq edilməsə azərbaycanın inkişaf və tərəkiyen ayrı olacağına inanırsınız. Mən düşünürəm, İqbal-u Bəy, təhminin ilk yarım saatdə buna cevab verirdir, efi dəxalın. Yələ, bəyəniniz varsa buyun, İqbal-u Bəy. Biz bu ölçənin və müdlət bu iqtudarın da əbəzlənməsin istəyirik. Müdlət bu iqtudarı dəyişməlidir, dəyişməlidir ki, cəmiyyət yeni bir mələliyə çıxsın. Dəyişməlidir ki, biz kan institusiya islanatları keçirək, biz siyəsinin suqlarını idar etmədəkir oğlunu artıraq. Biz müdlət və müdlət proparsional və majoritar sesi sistemə səsində formalaşan bir parlamentiyaradaq ki, siyəsinin suqların cəmiyyətdəki yeri olu artsın və siyəsinin suqların cəmiyyətdə olu və yeri artanında siyəsi kataklizmlərin və hətta siyəsi böhranların məsvuliyyətini siyəsinin suqlar üzərində götürsün. Bu siyəsinin suqlar vasitəsindən idar olunsun. Daha fərdlər vasitəsindən və yaxud da ayrı ayrı ölkələrə xidmət ediyən quruplar vasitəsindən deyil. Biz müdlək istəyirik ki, azərbaycanda bu hakimət dəyişəndən sonra məhkəmələrin vəziyyətini tamamilə dəyişək. Bu gün çox açıq qoydular bəzən sualları ki, nizi dəyişəcəsiniz? Həmin hakim dey, həmin məhkəmə dey, aqa hakimlərin hamsını çıxatmayacaqsız. Biz sistemi dəyişmək istəyir, azizdərin biz adamları dəyişmək, həsinək dəyişmir, adamları dəyişir mövcud hakimiyyətdə. Uzun illərdir, birini haparır, birini yatırır. Həsini dəyişmir ortada. Məsələn, biz çox sağda mekanizm təklif etmişdiyi faxdiyyəni hakimətə deyirdik ki, birinci istansə məhkəməsində il ərzində üç məhkəmə qərarı, apilətcə məhkəməs tərəfindən ləv olunanı hakim üçün məhdudiyyətlər məyəm olsun. Əgər, beş qərarı birinci məhkəməin istansəsini çıxaran qərarı, apilətcəm məhkəməsi ləv veriyirsən, hakimlikdən uzaklaşsın. Bu adamın il ərzində qərarı etdiyi beş qərar apilətcə məhkəməsi tərəfindən ləv olunması demək bunun yanaşması doğru deyir. Apilətcə məhkəməsinin qərarıları. Məsələn, biz ərzində alü məhkəməs sisteminin tərəftəarı deyilik. Çünki alü məhkəməs sistemi dünyanın espriyerində efekt verən sistem deyil. Həm də kani süsə məhkəməsi olduğu halda, həm də bilirsiniz ki, alü məhkəmə işin halına bakmıyor umumiyyətlə, prosesual pozuntlara bakır. Yəni, o işin halını təbqiq etmir cinayət hadisəsində işin halını təbqiq edən apilətcə məhkəməsi. Kani süsə məhkəməsi və ya Avropa məhkəməsi apilətcə məhkəməsinin qərarını iki dəfə və ya üç dəfə o müzakirət primitöru. Ləv veriyirsən, cərimək əstirsən həmin hakim vəzifəsindən uzaklaşdırılsın. Həm prosesual pozuntları yol verilməsinlə. Həm də doğru dürüst qərar çıxarsınlə. Bunun üçün adamları asmaq kəsmə, əfəs hər heç yitmək lazım deyir. Heç bir şey yitmək lazım deyir. Sadece düzgün nəzarət məhkəmizm həyata kəsilmək lazımdır. Dövlətin vəzifəsi bütün bunlar üzərində düzgün nəzarət həyata kəsilmək ki, adamlar düzgün vəzifələrini icra etsinləm. Biz dərdik əztürbacında insan haqqlarının vəziyyəti bu şəkildi olsun. Niyə insanlar sözə görət tutulsunlar? Niyə insanlar düşündüklərinə və yaxud da onu ifade ettiklərinə görət tutulsunlar? Biz dəfələr mən qeyd etmişdik ki, difomasiya haqqında qanun qəbul olunmalıda Azərbaycında. Difomasiya haqqında qanunun qəbulundan sonra Azərbaycanın cinayət məcələsində yüz qıq yediniyə yüz qıq səkinci maddələr. Automatik olaraq cinayət məcələsindən və bu çıxarlandan sonra yalancı təhqrə adiyinə adamları tutmaq olmazdı, təbii ki, fərqli məsuliyyətlər qoymaq. Məsələn, efirlərdisə qadaqa qoymaq təhqrə yol veribsə orda məsuliyyət olmaq, inzibati məsuliyyətlər olur. Və yaxud da məcburi cəzət tədbirlər olur. Yayım müddəti, bəlli bir sağda, bəlli bir müddəti qadaqanı olunur və s. bu şəkildə, saytlar da onun kimi və s. Yəzilir orda ki, məddiyə görə, təhqrə yol veridinə və yaxud da qeyl etik, fadəyə yol veridinə yayımı dəyandırlıq və s. Bu tipli şeylər, hansı efirdə hansı siəsətçisi danışırsa. Hər kəsində çəki düzəm veriməsi üçün bir az da iştimayı basqlarlar. Yoxsa indi, ələliyəv deyir ki, vətəndəşin şəq partiyyəsində sədri. Mən güman etmirəm ki, onlar o iki nəfər helikopteri dolu. Adama deyirlər ki, səniya güman etmişsən mən tərk edəm ki, adam əhbsatlılar. Və yaxud da ilham aslanı oğlu vəkil. Niyə, adamları düşüncəsində baxışına gürə əhbsqana etmə olulurlar. Onlarla səhəsi məhbüs var. Onlarla səhəsi məhbüs var Azərbaycəmdə ki, bunu həm vətəndə şəhəmiyyətin numayanları, həm də digərləri bunu təfələrdən xatırladıq var. Niyə yirin birinci əsirdə, müzib olan Avropa Birliyi nə şərq tərəqtaşları proqram çəkçövəsində və yaxud da yaxun qoruşulq siyasət çəkçövəsində əməktaşlı qədən bir ülkədə insan haqqları pozunmalıdır və orda siyasəmi həbhüs olmalıdır. Biz Aravda yıqəsində, biraz bilirsiniz, dostlar, Aziz Təbaşarçılar, biz Avropa coğrafiyasının Afqanistan coğrafiyasının arasındayıq sanki. Bizim səyi göstərim. Biz Avropa coğrafiyasının adlamalıdır. Gündən günə düşüncəmiz məyişətimiz kimi pisləşməlidir və biz geriyəşər qulkələrinin yaşadığı bir coğrafiyə və həm də prinsiblərə doğru yetməliyik. Ki, bundan da həm də siyasini sütlarda istifadə ediyən var, əhalinin cahil istəsinlərin əhalinin qurafata meyildi istəsinlərin ifadələrə görəcüz tirem ama bunlar gerçəkdir. Və zə o şəkildə yanaşırlılar təsvulər olsun ki, həsə bilirlər ki, o şəkildə əhalini idarə etmək və o sababda olan əhalini səskilərdə özlehinə və yaxudda umumiyyətlə proseslərdə öz tərəftarına çevirmək daha asandı. Buna doğru gedə bilmərik, biz bunun qaşısını almalıyıq və biz unutmamalıyıq ki, biz Avropa coğrafiyasına daha yaxınıq və umumiyyətimiz nə, vaxışlarımız nə, biz o coğrafiyada olmağa haqq edirik. Biz şərq ölkələr içərisində 1918-ci ilin 28 mayında qurcubabalarımız, cumhuriyyət babalarımız tərəfindən ilk də fəşərtdə heç bir əsas olmadan hətta imkanlar sıfra yaxın olduğu bir yerdə cumhuriyyət qurmuşu, o ənəmli ilə ən ən azı 23 ay dövlət idarə etmişik. Bu gün 21-ci əsirdə hər şeyimiz varken biz yavaş yavaş yavaş bən elələrdən uzak düşük əfqanistan timsalına gedirik. Dostlar, bugün bizim artıl problemimiz nə də bilirsiniz mazərbaycın cəmiyyətini də artışdırı. 15 yaşında uşaqlar, kız uşaqları hamilə qalır doğuştan ölür. Biz bunu kəsən əsirdə yaşamışdır. Biz bunu kəsən əsirdə yaşayıp da dəyişmək üçün uzun illərdə mücadilə parmışır. Biz bugün kızlarımız mücadilə parırır. Bugün deyirik ki, gəndir bərabərliyi təmin olunsun. Bizim ilin birinci əsirdə azərbaycın cəmuriyyətinin toqunduğu problemləri boğulma malıdır. Ayrımətli iktidar, ayrımətli müqvalifət, cəmiyyətli mayandıları. Bizim deyirin birinci əsirdə fərqli şeylərdən biz hansı ağılda, hansı düşüncədə insanlar yeşikləciyik. Hansı sahədə insanlarımız dünyaya yenidən asraca tip sahəsində nə verəciyik. İnsanların sağlamlığı bakımından, yeni insan obrazında nələr verəciyik kimi düşüncələrdə olmalıyım. Biz nəydirik? Mən ona görə deyirəm biz Afganistan'dan az qala Avrupa'nın arasında qalmışır. Bizim cəmiyyət bugün də artışır. Adınlar döyülür. Qardınlara şiddət var. Çoxlar məktəbə yetmir. Kızı çoxları vaxtından ələ verilir. Yarım çıxamiləlik ya doğuş dölür. Və getdi isə biz degrilət sevururuz. Və paktelarda, əslində səhəsin istutlarda yavaş yavaş mövqelərindən çəkinirlər. Çünki onlar həm də səsici ilə işləməyə məkumdular, səsici getdi isə qurafata doğur cədir. Səsici getdi isə qurafata çıxır, səhəsət çıxır, nağıl danışır, yuqu danışır. Dəkşətli bir şeylərdir. 21. əsrdə biz nəhayət bütün bunların hamsından uzaqlaşmağı bəzər məliq. Biz oturub sirkələnməli, özümüzə gəlməliyik cəmiyyət olaraq ki, biz nələr itməliyik, haric itməliyik biz. Cəmiyyətimizin icə idar etməliyik. Sövbət də isə iqtilər problemində deyil. Iqtların yaratıqı problemlərlə yanaşı həm də cəmiyyətin özünün də yaratıqı problemlər var ki, biz bundan biricə qurtulmalıyik. İqtara nə var, iqtilər budur. 18-20 ildi öz gərəvində de oturub biz onu dəyişə bilmirik. Dəyişmək üçün biz nə itməliyik. Biz bunu düzgün seçməliyik. Bəd, çox təşəkkürlər İqbal bəl. Çoxlu fikirlər var, çoxlu suallar var. Bəni çox haşilərdim, qısa-qısa cəvablandıran bəz sualları. Amma burada bir sual diqqətini cəlbələdiyim. Yəni izləyici yazır ki, çoxlu yazanlar var, hamsından okuyabilməyəcəm izləyicilər üzürlü sayısınlar. Düzal bəl yazır ki, İqbal bəl. Bəz bu deptatlardan gəgin ki, çövbət, cəvansir, feyzi evdən gedirir isə, gəgin onun nəzərdədur. Bəz bu deptatlardan bəl künyətləri kurtarmak için xalb və müqalifət nə itməldir, cəmiyyətə farmatı kim təqidim etməlidir? Salam emin bəl yazır. Azərbaycılır bir nəfəl bizdə isməm varsa deyim bilək, mən tanmuram. Mən murlardan başqa isə her şey bunlar nəzarət edir. Mən nəyə görə bu suallar okudu? Məsələn, də fikirlər də var. Siz, konkret olara cəmiyyətə bir çıxış yolu yolqə əkləsi təqdim ediriz. Gəliniz fikirlərə seski yolda dəşək. Az öncə də fikirinizi bildirdiniz ki, mən İqbal bələrin ələkiniyəm, bunda anladım. Amma gəlçəyədən bu ülkədə seski varmı? Mən məsələn, 90 sevral son seskileri qatırlayıram, əziz üstünlüyün əzizlə qəbinizi belə deyik. Əziz üstünlüyün əzizlə qəbinizi belə deyik. Əzib keşkiniz belə deyik. Çox yoğur azda ifadələr elə deyirəm. Belkə birin 90-an ispətində. Amma sonucu da sizin çabalarınız yalnız oraya qəbin haqq etmədiyi mandatın ləqv edilməyə oldu. İndi həmin dairelər dayanı 35-də də seski olmalıdır, 33-cü dairedə də 2 dairedə varədə onlar dələq volmuşdur, sonra haçmazdan daha bir dəptat yeri boşalı və bildiğim dələr bir də qəbələm. Yəni, 6 yer boştu bu daire. Belki de 7-di yer. Son günlər sizin bir çağrışınız da oldu ki 35-cüncə daireyə dəvət edirəm. Riyal Partiyasının sədəri bir qərməm mələ o müraciət etmişdir. Onun çıxışından sonra əlbətdə nə gözlənir? Yəni, ölkədə hakimiyyətin 8 keşirmək bir niyəti var mı? Yəkəl varsa 2 yildir hamin dairelərin seçilərinin haqqı tapdanır dəptatsız qalblar. Dələrinin deməyətdən tap bunlar. Yəni, 5 yildə araz əlzada oradan seçiləndə ona yox, size müraciətlər gəlirdi oradan. Bak, gəlşəyədən bu yoldan cəmiyyəti dəyişmək, qurmaq bu şəkildə seçki belə deyik mühütüq olmadığı şəra etdə. Azada o şəkildə seçki kampanyası apardı, numunəvi bir seçki kampanyasıydır. Amma sonucu da yenə də siz parlamentə təmsid olunmadınız. Kim garantiə verə bilər ki, sabah yenidən bu şəkildə davam eləyəcək seçki keçirəcək siz, siz ya muhabinlər ya başqa partiyanın sədri? Bəri, bunda bizdən ədə alitəmətif suabı veririmizdir. İkinici bir namizə tanıyırdınız mı mənim seçki kampanyama də ona yaxın bir kampanyaya keçirsin. Valla İlvalıq, 2015-ci də sizin də şahid ediniz ki, mən sayənda 15 sayı seçicinin gəldiyi seçki də, mən o qədər mali və sayeti də olan şəxsi gəlbə saldım üzərindir. Gəttim minitorin qəfardım. Amma sonucu da yenə də gücümü çatmadın. Eyləyə bilmədiyə, onun seçki də nə çələrlər bu isim? Siz səfət mühəmmisə 2015-ci də də ümit partiyasının namizə deyinizdir. Ümit partiyasının səskib kaktikası və yanaşması doğrudur. Lakin digərləri bu prosesi ümit partiyası kimi yanaşmurlar bilirsiniz mi? Səskib prosesinə çox xırda, siz bizim səskiyə münausibətimizdə bilirsiniz. Səskid dairelərinə də münausibətimizi niçə illərin təcrübesini yanaşı həm də dairelər səskimi üzərində iş və s. Bilirsiniz, uzun işte bunu danışma vaxtınızı almaq istəmir. Lakin biz təklif edirik ki, bütün partiyalar buzul işləsi. Bütün partiyalar buzul işləsi və yaxud da 2020-ci din 9-s və viralında. Mənim kimi? Çox demirəm, 22 nəfəl, 25 nəfəl, 30 nəfəl işləmiş və normal səskiyünə yox, pafosunə yox. Həm də reallıxın səskidinin münausibətindən olmuş olsaydı hakimətində geri çəkinməli imitləri var. Biz bunu buzul edirik. Buzul görürük. Bir dairə, yarım dairə, 5 dairənin 3 dairənin olmur, səskii abı havasını hamo birlikdə yaratmalı. Biz demirik ki, kimsə səskidə iştirak etməsin. Biz əksinə deyirik ki, nə qədər adam var? Diyərsiniz səskidə iştirak etsin. Lakin səskidə iştirak edin şəxslər şəxsi maraqlarından yox yekunda. Qalqın maraqlarından çox etsinlər. Qalq, cəldi, bizim dairədə rüfət muratlaya səskidir. Sən İqbal-ı Qazadə boynum borcudan onu tanıyacaqsan, çünki bu xalqın səsidir. Qalq buna səskidir. Sən demokratik səski mərhələsini adlamak üçün, İqbal-ıla ələlə verib gələcəyəsən bunu, müşahidəni bilgət həşkil edəcəyəsən, gəli qanlı təbliqat tüsurlarına yol verilməyə, imkan yaratmayacaqsan ondan bərabər, səsicinin haqları uğrunda bilgəmi buharizə palacaqsan, müşahidəni həyata kesirib nəticələri bilgəyələm dedəcəyəsən amma nəticə nəticə, yox, mənim marağımdan demokrati olun. Mənim marağımdan prozesiyyə naşma olun. Bakın, Azərbaycında böyük həşkilatların əksəriyyəti və adamların böyük əksəriyyəti. Prozesiyyə öznün şəxsi marağından bakır. Yaxışı məsələ deyil. Bundan uzağa yetməyə olmaz, bundan demokratiyyə gəlmədir. Mən haqqı pozulan hərkəsin. Məsələn, indi ilham aslanı oğlunun yüquqarını müdafi ediyələm. Nəticəyə edildi, hər dəfədə qeyd ediyələm. Amma siz bilirsiniz, o ilham aslanı oğlu hər efilindən mənim mümvarnama nələrdiydi. Mən ilham aslanı oğlunun şəxsiyyətini və yaxudda mövqeyini müdafi edemirəm. Onun pozulmuş yüquqarını müdafi ediyəm. Cəmiyyət nə hayətdə bunu qəyabur etməlidir. Pozulmuş yüquqarını müdafi ediyəm. Cəmiyyət nə hayətdə bunu qəyabur etməlidir. Pozulmuş yüquqarını müdafi etməyə hər kəs özünə demokrat diyan demokratik proses ədə iştirakini vəacı pisə biliyən hər bir kəst etməlidir. Adlar çəkmə istəmirəm, amm azərbaycının səhəz partiyaları etmir bunu. Etmir bunu bilirsiniz mi? Susur, diri birdən francəsın haqqını mənlə müdafi ediyəm parlamentə gələr, o mənlən daha yaxşı partiyaya qurar. Alın səsi, bəs xalqın mübqiyi bəs bunu kim müdafi edəcik? Bu cür yanaşmalar olmaz, olduxça azərbaycanda bizim qazancımız olmayacaq cəmiyyət olaraq. Biz əslində bu yerdən itiririk, başa düşürsünüz müyət. Biz bu yerdən qazanmalar. Biz bu yerdən qazanmalar. Baxın, 9. fevralda haqqımı taptalada azərbaycını itirək. Birinin etirini də çıxış edəcək, birinin səsi çıxmaqda zırbacaq müqhalifətində böyük əksər partiya var. Niyə? Nədər ötürürün? Dəyişə bilərdin mi, nəyişə? Nəyişə deyişə bilərdin mi o? Əlbət də deyişə bilərdin. Elbət də deyişə bilərdin. Bir başqasız çıxıb əli kərimlisi də Ağrıf arzılsında deseydi eləliyə bir də nə bilim, Mir Mahmut Miral qulusu da qubadibada qulusu da bir də qədəyanın. İqbalınan bizim yolumuz eyni yolu deyil, amma adamın haqqın verəcək siz. O səsi cə onun haqqını müdafi edib ona səsferin. Demədlər, diyə bilmədlər, özlərində gücdapmadılar. İqdidar da nə edir, iqdidar da belə bir-bir əzir. Birisiz mi? Təmsir olunduğunuz partiyyədə qubadibada qulusu qalqıb deməriyir ki, fizoloj cəmadır. Siz, mənim qardaşıma səsferim, məm siz hazır bacı neqtara onu deyə bilməz, diyə bilmərisi olmayacaq, gələ bilməciyir, yəni. Başın çürsünüz. Osman Kəzmə ova verilən səsi franchesə yazmıyor, olmaz bucur. Mən sabah, arıf acılı, mənim partiyyədaşımın bili olsun, arıf acılı səskini utsun, amma arıf acılının əvəzləmən deyim, mənim partiyyədaşım budur. Mən ona eləmələm, elə bilmələm. Çünki, mən səsici, məssidiyyəm üzərində demərəm bunu. Mən seçicinin haqqına girmiş o adam, o seçicinin haqqına girmək olmaz. Biz təhsilər olsun ki, demokratiyyədəndə öz haqqımızdan danışırıq, özümüzün, bize olan münasbətdən danışırıq, amma məfəndaşın haqqından danışmırıq. Bu şəkirlə demokratiyyə olmayacaq. Gəlməyacaq. Özümüz-özümüzə allatmıyaq. Biz sabah, səskilərdə udumak üçün, rüfət muratlı, rəstindən veribsə, 50-90 saydadan, 50-90 də səfət mürəmsə. 50-90 saydadan rüfətin alternativi babamın əqlı olsa, rüfət oranı udacaqsa, ilk balan bu oyunun borcudur, rüfətin hüquqlarını müdafi edip yanında dayandı. Başqa yolu mü yoxdur? Çünki, mən demokratik cəmiyyət kuruculq istəyəm, demokratiyyəd ediymiş, budur, haqladın tanınması, doğru dürüst tanınması. Hə, siyasətim bəyəm. Hə, azı yəm, azı yəm, azı yəm ama, səskidə, yəvəyəq da demokratiya, bir də odu ki, mənim aile üzülərin belə məndən eyni düşünməyə bilər. Yəni, o baxımdan deyirəm. Düşünməkdən sövpət yətmir, mən demədim ki, düşünmək, düşünsün, düşünməkdən sövpət yətmir, səsimdən sövpət yətir, haqqına girecək isə, girecək isə ki, bu onun haqqı deyir. Nümunə, olmayacaq nümunə cəmət heç nə verməyəcək. Heç nə. Çox, dərinə gedib şəxslaşdırmaq, fərdiləşdirmək istəmək, amma bu belə dey, bu düstur belə dey, demokratiyanın düsturu belə olubdun ya da, demokratiyanın belə qalip gəlib. Başqa cür demokratiyaya olmur, dostlar, başqa cür olmur. Doğrudur. Fərdilə, bu səkiklərdəşdür haqq etmək istəmirəm. Yəni, səkki bilirdim ki, səskinin sona qədər ahvarabilməyəcik. Başqa təsənlərin deyik, 98. ətibar memmə adabayı 2003. isə qəmmərə, bir başqa dönəmdə, nümunasbətdə, bu formasəssilir. Və ona görədə cəmiyyət Aqqına girməyə olmaz. Seçici bugün səyəsiniz tutqlardan rəncidədir, niyə seçicinin verdiği səsi hamu bir yerdə qorayabilməyik? İndi də seçici yazıq, çox istəyir ki, hamu bir yerdə mübarizəq versin. Hamu bir yerdə olsun. Mən də seçicəyə sual verəməzdir seçicik, belkə istəyən yaxşıdır. Qarşı tərəfi çox küzgü görürsən. Amma siz, sən bizim hamımızı bir yerdə hızdan seçəsində ölsən ki, sən yenə birimizə eğitimadə deyəcəsən, yenə içimizdən biri seçiləcək, oraya gələcək, sən bizi bir yerdə toplama, sən özün bizim hansı birimizi seçicəsən sə, onumla yənləşdir. Biz isə demokrativ üçün prosesdə iştirak edək və xalbın rəy verdiyi, xalbın arxasında dayandığı və səsini verdiyi adamı tanıyaq ki, səs francəsə verir. Bu qədər açıqdır. Mən təşəkkür edirəm. Mən təşəkkür edirəm. Bir iləşimizin sonuna yakınlaşdırıca suallar var, amma mən istirəm, yumuləşdirəm sualları. Yəkənə 7-8 dəyəgəmiz qalıb. Emül Söyünə bayaqdan yazar, Rüfət bəyi səsləndir deyirsin kanal vasitəsi də prezidentin Buracə edirəm. Canavil haməliya Büləsk Akademik Zərfəliye və İmstuverdiyi, Diyacuncu, Sahil Babayı, Rəddedir, Mən Çoram və s. Mən nəyə görə bunu səsləndirdim? Yəgən ki, bayaqdan İqbal bəyin ölkə siyəsəti ilə bağlı, ortaya qoydu yolkarətəsinə bağlı, ağız müzənlərdə olacaq, fərqni fikirlər səsləndirənlərdə olacaq. Mənim özümün də gördünüz ki, qatılmadığı məqamlar doldu. Amma bir məsələ var ki, nə olur bu tabulo nəyə görəyə yaranır? Çünki bu ölkənin əhalisinin xaqqına girlir. Bu ölkənin əhalisinin sərbətləri tavanır, beləşimizin əbbəlində də qeydə etdiyim kimi. O ölkədən xarici aparılır, orada məhvədirir. Sonra bu ölkənin əhalisinin seski olan ümidləri, məhvədləri, bən deyirəm ki, 2015 səskilərinə cəmə 15 valisi səskiyaya gəlmişdir. Sizin dairədəki səskidə ölkədə ən sohb səssizi onda gəlmişdir. Çayda olmuşam bunu. Yəni, bunu hər kəsə etraf etməndir, 50 vicdanın üstündə qoyub. Belkə də bir başqa dair olabilər. Məsəl, 63 səli dairədə də fəzələ qamalın azıqına gədilər, səsviyyətlər o gaziyyə. Mən bunu nəyə görə demək istirəm? İnsanlar seçkiyə deyinamsız olublar. İnsanlar qarıqya kaşın mübarizədə də ümutsuz olublar. Niyə görə? İnsanlar bugün bir tikət çöre deyim tana çəkidir. O məşhur İngilisi misal mübarizədir. Çünki biz mübarizənin düzgün yolunu, düzgün xəttini qoymalıyıq. Biz nəyidirik? Biz yenə deyirəm. Demokraciya ərdə munansbə Adı, Karrupsə və Rüşvət korulub. Biriniz də fədə işlidir siz London Mərkəməsində, Ansə Qərər çıxır. Biriniz də fədə işlidir siz ki, Azərbaycında Karrupsə və Rüşvət halıları var. Bunu illə də işlidirirsiniz, də yenə də təcüblərisiniz. Yenə də onu müzakil edirsiniz. Bir aydısı çıxacaq onu müzakil edəcəksiniz. Aqı bu, Cangir Haciyevin 15 milyardınla sonra 15 milyardayım və Səfət Münəməsə İddialar beynəxalq banya və o cümlədən də yoldaşının 68 milyonuydu yoxsa 100 milyonuydu oradaki pulunun yüqabilində Cevaşir Haciyevin 5 milyonunun arxasına düşən və ona təcüblərinən cəmi artırdı. Burundan əvvəri yüze olmuşdun da oldu ki, nə baş verdi ki? Canaləvi eləyibin qizi da var idi ortada. Bəli, nə baş verdi ki? Niyədiniz ki? Siz buna təcüblərin, siz təcüblərin ki bu sistemdə işməyənə qədər, bu idar etməm metodu də işməyənə qədər, bu proseslər hər zaman olacaq, hər zaman davam edəcək, ayrəli dönəmlərlə, ayrəli şəxslərin adları çəkiləcək bu proseslərin. Biz bu sisteminizə dəyişməliyik. Mən size sisteminizə dəyişməyin yolunu göstərdim. Sistem dəyişikliyi, adam dəyişikliyi ilə keçmir, adam dəyişikliyi ilə nə olsaydı, bu ölkədə prizidentdə dəyişək, bu ölkədə nazırlərdə dəyişikliyi, komitət ədərlərdə dəyişikliyi, publik şəxslərin də, nə bilim nələrin də hamsın rehberlərdə dəyişikliyi. Ortada dəyişməyən bizə sistem var. Biz deyirik ki, sistemi dəyişək. Sistem dəyişəndə, sistem cünayətlərinə görə indiki retorik aynan insanlara yanaşmıyaq, insanları cəzalandırmaq üçün yox. İnsanları cəzalandırmaq üçün dəyişikliyi gitmək, insanları qazanmaq üçün yox, həm də düz yox çağırıq. Bu ölkədə ümit partisi olur. İlk də və biz qeyd etmişiz. Bizim bu ölkədə düşmənimiz yoxdur. Biz bu ölkədə hər kəsə vətəndaş kim mağırıq və barış cəmiyyətini yaradılmasın yollarını qoyruq ortalığa. Bu olmayacaqsa, bu barış cəmiyyəti yaradılmayacaqsa üç altaydan bir ildən sonra yeni bir aftaritəri rejimi gəlməyənə qədər cəmiyyət onu yıxacaq. Üzü hələ, demokratiyanın demokratik cəmiyyəti nə olduğunu, nəyi demək, nəyi deməmək, nəyi qəyabil etmək, nəyi qəyabil etmək barədə. Hələ, çox böyük təbəllu atlardadır. Hələ, düşüncədə də, hələ bilmir nədir. Demokratiyanı, Azərbaycan insanı, sade insanı, sade vətəndaşı yox, siyasi institun limayəndəsi bilmir. Siyasi institun limayəndəsi elə bilir ki, demokratiya təhsə ağılına gələni danışmaktı. Demokratiyanı təhsə düşüncəsində olan bir hərəkət etməkdir. Bunu bilə başa düşürlər. Nəydək bunun üçün demokratiyanı bir vərdişə çevirmək razımdır. Bir şablon düzeldilməlidir. Bir siyasi institun cəmiyyəti, bunların hamsını qoymalıdır ortalara. Yavaş yavaş insanlar bu müddəyə yaşamalı öyrənməlidir. Çox təsir ki, bu yoxdur. Bu olumadığına görədə insanlar indi bir-birini didişir, hama bir-birini ilə də artışır. Siyasi institunlar günü günlən çıxır artır sayır, çox alır. Belədir, yallıqları belədir. Sizi məşhur misalınız varı yer Bərke olan'da. Biraz da ona bəlzir. Nazlı Həsənova yazdır, İqbalbayc. Azərbaycanda polis rejimidir. Həyqəti deyənin insanlar saktı məkmələr və satqın şahidlər tərəfindən şəhirləndir. Lakin unutmayın, sizin də qapınız döyuləcək. Emin Mənmədov yazır ki, İqbalbayc, siz özünüzü təxsırkar hiss edirsinizmi? Presidentləyə niyə iki dəfədən artıq seçilməyiniz icazə veririniz? Presidentləyə? Yəni təxşməti də üçün mə istəyirsiniz. Yəni təxsır, təxsırın bir böyük isəsində mənim üzələmdir, niyə? Mən də böyük bir partiyada, partiyanın da misyaları var Azərbaycanda. Bu misyaların, presidentləyib misiyasının yerinə yetirə bilən üç partiya var, üç partiyadan biri ümit partiyasıdır. Bəlkə bilincilərindən bilincisi ümit partiyasıdır. Amma məsələ onladı ki, bəzi şeylə təhçə partiyaların gücüyünən olmur. Biz cəmiyyətə doğru dürüst informasiya veririk. Mən bir saat də burada danışıram. Mən əsə bilirəm ki, bizə tamarş ediyənlərin böyük isəs mənlənincidir. Böyük isəs üçün maraqlı olmadı. Niyə? Bunlar istəyirdik ki, mən əktabı söyüyüm. Deyin pisliyə, bundan belədi, belədi kutarsın. Bunun yanan qalibinin problemlərin üçünə belə suç ilənsin. Dostlar vallə su ondan çilənməyəcək. Elə mən danışıb, sizi yalançı ümitlərinə səhidləşdirəm. Bitsin, çıxsın, yətsin. Siz də yedin elə, əyaman danışıb. Əssav olsun, ağızına sağlık deyin, də çıxıb, yetməyinən proses olmayacaq, proses bundan deyin. Çıxış yola bizim qarşımızda bir xəstə cəmiyyətimiz var. Həsə bilin ki, bir evladımız var qarşımızda, Azərbaycan adlı, bir anamız var qarşımızda, bir valideinimiz var, bir dövlətimiz var. Problemləri var, ciddi problemləri var. Oturub öləcək günü gözləməməliyik. Biz çare tapmalıyıq. Çare tapmalıyıq ki, onu niyəcə sağaldıq? Bu sağalmaz dərt deyir, sağalmaz dərdə düşməyik dövlətimiz. Bunun kifayət qədər sağalmaq üçün resursları var. Bir susları tapmalıyıq, həndə sağlam tapmalıyıq. Bir birimizə qışqırmadan, bir birimizə sövmədən, bir birimizin üzərində yetmədən, bir birimizin xoşmuna asbətdə olar ki, ola bilər ki, bugün mənim qətlimi bəyənməyəsən. Bu mən də işrəx doğurma malıdır, mən səndən düşməni olma malıyam, mən qaqanı səndən üzünə çıxma malıyam, bizim həyata Azərbaycanını yıq. Mən belə düşünürəmdə, düşüncəmə görəmən öldürməyəcəsən ki, əgər düşüncəmə görəm, mən öldürəcəsən sə düşüncəmə görə, bizi öldürən və yaxud da tırnaq arası öldürən, təbii ki, həb satan, rəprisi, məruz, qəm biriktər var, də niyə dəyişməsiniz, deyirsiniz ki, həmin düşüncəsində görə insanları sığırdı. Biz dəyişməliyi, biz muharic etməyin yollarına malıyıq. Muharicə prosesində ağır olur bəzən. Həkim gəlir, bir övrada bir də görsən deyir ki, ya bir validəyinə deyir ki, qangreynə deyir, ayağını dizdən kəsmə deyik. İnsanlar çaba göstərir ki, o dizdən kəsməyi. Amma hamur bilir ki, bəzən dizdən kəsməyəndə bütün bələn qangreynə olur, bütün bələn sürüyü. İndi biz allaha şükür cəmiyyət olaraq qangreynə edəcək seviyyədə deyirik, nə isək kəsi bakmaq seviyyəsində deyirik. Lakin iqtlarımızı müklət dəyişməliyik. Həm də ona görə dəyişməliyik ki, dəyişməyən cəmiyyətlərin problemlər olur. Dəyişməyən cəmiyyətlərin ağır nəticələr olur, fəsatlar olur. Biz ondan qaçmalıyıq, hamımız ələlə verib. Biz de onun yolunaqdaraq çarəsin deyirik. Mən bir həkim kimi danışdım? Niyə? Çünki bə nəsə bilirəm, insanları fərdı qaydada onun problemləri çıxanda xəstəlilər olanda həkimlər müalicə və müainiyyətliyik kimi cəmiyyətin də problemlərin siyasətçilər müainə və müalicəyidir. Bizim vəzifəmiz oldu. Hə, həkimlərin qərarları həmişə xəstələn qorşuna gəlmir. Həmişə çıxanda deyinirik, dərimanı çox yazdı, biraz diyətanı çox deydi, pəhrizi çox deydi, onu yeme, bunu yeme, flan özləri də bunun hamsının eləyir deyirsiniz. Amma həkimində qaydası bu da bizdə cəmiyyət həkimləri işim. Çox qısa və iləşimizin vakti sona çətmə, amma Yağmur hanımın sualını səsləndirmək istəyərdim. İlbəl bəyi siz inansızsız mı ki, ilham əliyəv doğru düzgün seçkiyə imkan verəcək? İlham əliyəv, ilham əliyəv niyə doğru düzgün seçkiyə imkan verirsin ki, ay örmətli, Yağmur hanım. O doğru düzgün olmayan seçkiyindən oturduqda, hakimiyyətdə siyasətində biz doğru düzgün seçkiyə məcbur etməyi bacəli maliyyət. Bizim də vəzifəmiz budur. Sizdən bir yer dələlə verirək. Bu qədər sadə, bu qədər rəhat da cevaplis dur. Biz ona məcbur etməliyik. Bakın, ilham əliyəv olmasın ha, İqbal Aqazadəd olsun. Başımın üstündə xalqın, domokriq oluncun, məsubiyyətliyə nə yolmazsa, mən də cızıqından çıxacəm. Hamı cızıqından çıxacəm. Hiç üçdən çıxmış ağaq qaşıq deyir. Zaman-zaman hamı. Ona görə də hakimiyyətləri 8-10 iliyyəliyirlər ki, artıq cızıqından çıxmağa imkan olmasın hez kimi. Buna görə də işirlər. Ona görə deyirək, biz iliyəciyir və sadəcə hamımız bir yer dələlə verir və iliyyəcəm. Xurman Asxanım yazır. Rüfət Bəyək xarşı edirəm bu yazımı səsləndirir. Biz İqbal Bəyədən başkanı Hamzət tanıması dəmri. İga namzədimiz İqbal Bəyə olmalı. Xurman Asxanım da 35 saylı dairədə çox zəhəmətlər olan birisi də bəndi. Yaxşı qadrını yıram. Sa olun, Xurman Asxanım. İqbal Bəyək vurlar, çox təşəkürəyirəm. Yəgin ki, 35 saylı dairədə seçki keçirlər. Yəgin ki, orada yenə də yazdı ortaya qoyacaqsız. Və bayaqları sual verdim, düşünürəm ki, biz də ona qaytmaq istəmirəm. Amma gerçəkdən və iki il ərzində həmin dairələr boş qalıb hakimiyyət. Niyyə o seskiləri keçirmək istəmək, o dairələri, bu o yüzden düşünülürüzüdür. Və mənə hərdən elə gəlir ki, hakimiyyətlər ümumiyyətlər imkanı olsayız parlamenti də seski keçirməz və təyin ediyyəs. Siz də bunu çox gözəldirsiniz. Dəyişilməldir. Dəyişilməldir, çox şeylər dəyişilməldir, o zümdədən. Və biz ələlə bilirik, dəyişilməldir. İnşaallah. Səsizlərinən, səyəsiniz tutlarla hamiyyələn bir yerdən. Umuküsünü, kənələ qoymaq, mənim kimləsə qoşun gelmir, yəmə-həməyə gitmək. Qoşun gelmir, bir məzəslut oturmaq. Amma Azərbaycan üçün bir masada oturmaq, məhkimsan. İqdidərləndə, məhkimsan oturmaq, səni sevməyən və ya səni sevmədik. İnan adamlarla da oturmaq, məhkimsan. Amma umut-sədir olaraq və umut-partiyası var. Biz hamını sevirdik. Sevmədiyimiz kimsəyir. Çox gözəl bir logolar, bu dədə biləşimiz üçün. İqbal bəyi, təşəkür edirəm. İzləyicilərimizə, təşəkür edirəm. Canlı yayımızı burada. Nöklə edirəm, sonunda bizə qarşı edirəm. Keyfiri paylaşın bəyin. Amma umut-partiyası nəsədir? İqbal Aqazadiydir. Sağ olun, sağ olun, qəqalım. Tanrı bətənmisi, Tanrı bilətimizi qoruz.