 Sabahınız xayr olsun Hürmətli Kanalunuş izləyiciləri, xalqla bir arada programında yenidən sizin qarşınızla yıq. Bu gün bizim həftə sonu, sonuncu buraqlaşımızın qonağı, bizim ənələvi qonağımız olan Azərbaycan Demokrat Park yasının sədri Hürmətli Sərdar Bəcəvli oludur. Qoş yürüdü, Sərdar bir. Hürmətli Kanalunuş izləyiciləri, bu günlə bir sizin narahat edən məsələri, cəmiyyətimizdə yarın sualları aydınlaşdırmaqa, onları covallandırmaqa, sizləri narahat edən problemlər haqqında məsələri aydınlaşdırmaqa çalışacaqı. Dün ən bildiğiniz şimi Hürmətli Tamaşasılar Azərbaycan'ın müqalifət park yasının üzvləri, sədirləri. Azərbaycanın işxaldan azad olunmuş, qəlim şəhər olan şuşa şəhərini səfərləri oldun. Biz istiyir ki, ilç öncə bizim studiyamızın qonağı, Sərdar bəylə bu məsələ haqqında, onun özün şəxsi təsuratları haqqında, görüşləri haqqında çillerini alaq və yayınımıza çesməmişlən əvvəl sizdən maksum yayınımızı bəyəni paylaşmağınızı, kanalımıza abin olmağınızı qaş edirik. Sərdar bəylə, nə cə edi səfər? O tənli dumanlı şəhərindən təsuratlar məsələri? Əbəl olun, dəyim ki, mən bu Qarabağı ikinci səfərindir. Əmdən də biz Aqdam'a səfər eləmişdir və Aqdam təzəşqaldan azad olunmuşdur. Dimi olar ki, orada heç bir kurucul şəhər ilməmişdir. Hər yer təxidilmişdir. Çox ağır bir təhsatsin də Aqdam'la mən qayrətdim. Düzü bir əzə ölmüş adam kimi belə çox böyük bir mənəvi üç getirdim özümlən. Şu səfərimiz bundan bir qədər fərq oldu. Düzdür, şuraya gədən yolda biz fizoriden keçtik. Demi olar ki, fizori şəhərinin anca hətta o mədan xərabarı əfsələrdir qaninin ziyaretələ deyin. Orada etsonu sələn, səbək bir metri hündürləndə bir divar var. Siz təsəhərlə dən ki, fizori şəhərini də tağdıqdırıq, hətta orada siz bir metri hündürlə də divarı da təbəbə bilmərsiniz. Sağdır cumulada yerinə yeşilə ediblər. Və orada bir şəhərin olduğunu heç düzə təsəhər eləmişdir. Burda bir şəhər olub mu? Orada kimsə vaxtilə yaşayayım, fizori də onlar bilirləc. Burda məktəb olub, burda xəzdəqan olub. Amma mən o zorada olunamışım. Mən tək kəssəm, oradan kəssərdim. Hət dürə deyə bilməz. Burda yaxın vaxtilərdə, məsəl, son 200-300 ildə yaşa şəhər olub. Bütün fizori ilə işqalamamış çətləri ilə vəziyyətlərdə, hamsı dağdıqdırıq, hamsı bir. Amma artıq aqda bu səfərimizdən fəxil olub, xeylin bir yür ruh, yüksəliyib var. Çünki niyə? Çox ziddi orda quruzul işləyə gədi. Biz zəhər yoluyla gəttik. İqbar Bəlbülisi fizori ilə deyildik ki, son 300-i ildə ümumiyyətlə şəinə fizori ilə bağlayan yol yoxudur. Şəinə elə bir o vaxtlı yolları var. Çıxırda elmənlərinin tərlindən çıxır. Amma yol elmənlərisində girdi. Ondan da istəyənləm, oradan bağlaydı da problemə yaradırdı. Yəni, şurada faktik olalır. Çalacaq altında ordu tutma yəni bir dövr də elmənlə güçləndiydi. Amma bu yol bir başa qadrutdan çetirdir. Elə də deyilə qadrutun özü demoloji, hecva Azərbaycan orda ciddibir şeylər affarı bil deyib. Yəni, o tamamilə Azərbaycan nazarət altında taşa altı amaliyatı, afsana və birindik arabaq mağaribəsindir. Taşa altı özü bizi malımızdən et. Təbii ki, biz şu ya yxanlaşanlar qəribə bir şey görür. Rəzəndə bir tərəfdə xancəndinə gədən yolun başlarınızda Rusya'nın o tırnaq arası mümələrin bilmələrin onların bayrağı çidənə düzüşmüş Rus saldaqı. Bu tərəfdə isə kifayr fəqərdər əhvəriyyəsi üşsə tüçvə azabıca mümələrinin altında azabıca nəsəkələrdirmişdir. Elə o özü bize bir mübələyəsə verdi. Yəni, hətta o Rus mümələrin bilmələrin elməni məqlubiyyətinin taşa yüzünü orda görsənədir. Sonra biz, diməli, şüya qaqdır. Şək çiçin belə çoxda görməm məsəlfəsi yaxçədir, məhdudur. Amma ona bakmırək, şəq alasından daxılı olduk, şüya piyada. Sonra şanı görçəmli yerlər, əsas yerlərə. Quştbanın nətəbənin evində olduq, onun bulağına qaqdır. Orada daqdırıb, evdə daqdırıb, o daqdırıb, o daqdırıb. Deməli, şüya münasibətlə, elmərinlər digər ərazlərdən fəqluqlar, hansı siyasətə bağırıblar. Nə, şu şanı bəhviliyiblə, nə də Zəbruhali kimiyyə, Aldam kimiyyə, Nəbriyim, digər rəinə kim, daqdırıblar. Gözələni burada belə bir fikirləşi bilək ki, olabilsin, fikirləşi bilək ki, şüya da bunların ərinlərində qalar, ustad, susat, məsələs, ustad. Amma Azərbaycanlar da gələ bilək deyəm, istəmə bilək ki, oradan nəsə bir kuruculuş yaparsınlar. Amma çox qeylə adı daqdırıb, sırada yoxdur. Evlər qalı, pənzələsi, yox, qapsi, yox, üstünün, tavanı yox və s. və s. Orada səhəbsiz, bağlılar səhəbsizdir, 30-40 il, hətcəz əlvırmirdir, hər yanda sovet hökumətinin ne də vaq konserva olunub qalab, sovet dövrünün şürası qalabdır. Azərbaycan pitür rayunanda, son 30-i il də biləsindir, qeyr al-dəzə dəyiçmalar olubdur. Həm elə estetika baxımdan, aftəktura baxımdan, həm o bəzi yollara izlə elektrikləşmə vəzə tamamla yeniləşin mahasil dövrün tələrlərinə uyğundu. Amma şu elə bizindir sovet dövründə yaşamış adamları, 70-ci illə Azərbaycan şəhərlərini izlədir, şəhərdir. Və orada biz coval agam mahasilində cəddiyi, orada ibadət elədiyim, bə orda bu qələbbəini bu şuan görməyəm, bizə qizmət elədiyəm, yallahə cüsləyələrdir. Mələcidə bu qələbəini bizə dadızdırdıqına, cobanın şirin dadını, orda şəhəd olan namuz, askərlərimize Allahdən öz duvarlar mələlədir. Mələcidə indik bəyəq bura gəlməm, şəhərdən qabab, bəs bildim ki, dünənki o şüfa səfərinə, bizə qizmət eləyəm, bizə məhsi beləyəndik, biz cəddiyi şuanı gördük. Bu şəhətlərimizin gəbbirlərini ziyarlətələrdəyəm, konadlar şəhəmi oldu, gəbbirlərin üstündə bir faatə okundun. Çünki məsək onlar olmasaydı, bizə ki, şuan bələkədə bir daha görməzdir. Çanı boğazına onların qəhramanlığı sayəsində biz şuan gidip görə bilməyik. Sonra biz vaqifin məgivərasini gəttik, ziyarlətələrdə yenəcələm, şuanın direk görməri yerlərinə gördük. Tıdır düzündə oldu, düz yorda həddən adı çizkinidə, o deliləri tıdır düzündən baxanda bütünü qarabağın dikələ rəzləri, xançəndir və s. adam, ayaqın altında qarda onla biz görə bilmərdik. Duman oldu. Bizim o əslələrinə şu şuanı çıhardan, sıldırım qayarlardan çıxı tutublar, və də baxanda inanız həgil qətəndə, onu görmə də təsəmdir eləyəməsi, bu bizim əslələrin dəzi bir qəhramanlığı majələt edir. Yəni, o sıldırım qayarlardan qaqı bula, tıdır düzündən çəsərək, şuanın şaldan azad ediblə. Bir sözündən, şövzə çox bir qeyrədi və yerlərdə qayarların üstündə elə bir qartal yuvası çimlədir. Yüçslərin də insanıdır elə yüçslərin özü insanıdır, həmişə ruh yüçsləri yarada belə bir məşhur sarzı var deyib, atda qədəndən, eşyərdə gədən bir fərq var ki, atda qədən qurulurlar, niyə? At hündür olduğundan, baxın, bir balaca hündür də at eşyəndə edir, at hündür olduğundan gəlir, həmişə atlı qurulurlar. Eşyərdə gədən eləyəmək, ona görə bizim bəzinlətmələri eşyərdən ələqələrdən icit dillərisi atına. Şöyle özü eləbəcə bir nə həngi atdı, şədə onun üstündəcə bir sözcüsüdür. Çox xoş bir təsürat baxışlarlar. Vələ buradan bən Piznəbaraflarına bu şəfəyət təşkil adamla homesuna təşkələkələm. Çünki üç səhvirlət təşkil edirmişdir. Hər aftobuzda otoracaqla bir bir oturmuşdur. Təsərdək 8 nəfəl. Hər aftobuzda her oturtubu bir piznəf adını malə səirləşmişdir. Nə əkdəslar varırdı, nə münəsbət göstəririrəm. Həlbət əsaq olsun eləzirəm. Piznəbarafın əsrimasiya sözcüsüdür. Bəsimizə ərdələt və yolda sözcüsüdür. Hər aftobuzda bir təklək sözcüsüdür. Məsələn, patəsədirlərinin problemlərinin dinlidir. Həm də ümumiyyətlə oda bir tıxşələdi Ilham əliyyəvin saramağını çatlədi. Bu səfərin təhkə edilməsizdə Ilham elə təşəbbisi olduğunu dedik. Sorunada pizdərinin bir numayındəsi var idi. Şu anın bərfasıyla bağlı. Əsas bizi o məsəl o adam tanış elədik. Şurada hans işlər görüləcəyə, hans işlər görülü. Bir müzeyyin doldu. O gürlərəmi, şəkərlərimiz yeti ziyaret elədik. Üzəyir Hacibəyol xoşul bəli nətəvanın ödəkə. Birisi də şu. Azərbaycan mədəniyyətini qeyri adiləzə böyük təhvələ vermiş bir yer. Oradan qasım bəzi zahir çıxıq, xoşul bəli nətəvan çıxıq, vaqib bəyəm bir dövərdə orda yaracaqla məşğulur. Orda Üzəyir Hacibəyol üçün nəyə bir insan çıxıq, Hacibəyol olan nəsli çıxıb, bülbül çıxıb oradan Azərbaycan bütün dünyada tanıdan ən məşğul vokalistlərdən biri. Eləcə də şuşa özünün digər adət ənəməsinə görə elitar bir birləyədə gəb biz qalqımızın elitar bir qrufpunu təsəvrəcərsə, həmin elitar qrupların biri də şuca muadəsəb edidəm. Çünki mümkün deyildə aşağı təsəbirlərdəmlər, o dürə dağın başında elə bir mədəniyyət yarada bilələr elə bir gözəllibləyə yarada bilələr. Fəxvirlədim mən oradaki, biz bu xalqın əvvuladıyı, bu mədəniyyəti biz yaratmışız və şuya baxanda Azərbaycan xalqının nə qədər xarı qələr yarada bilələrcə bir potensiyal olduqı bir daha üzə çıxır. Mən Azərbaycan bütün şuanlar kimcəyə uzun müddət işələrin azib tezdiqlə şuanı görsünlə. Çox kivan ki, bir ilə kimi yollar atılar həralda. Mənim gənatın budur ki, bütün oradaki işləri dövlət görəm bilməyətək. Mətəndaşlardan da alalım. Dövlət infrastrukturları həyətə keçimədə ondan sonra imkanı olan mətəndaşları tüzdü tərkəsi təmətməndə bırakmaq lazımdır. Gədi bu da öz evlərin tişsinləri özləri istədiyək kimi məsələləmdən təbii çox ölçümətindir. Nəzarət. Nəzarat altında. Yoxsa, atıqı dem ki, ölçümətin nəq bir ərazi deyil. Məsələrin ki, yoxsa yox, bütün orada işxal altında qalmış orada. Və orada da, demək olara ki, qeyri aldı, də rəzərdə bərpaşları keçməlidir. Dədimdə, cəbru al, sefizun şəhərində bir mətir divar yoxdur. Yəni, evlərilə söçməlidir ki, himə qədə söçməlidir. Yəni, o dürə. Ki, elə bu aqsa çox daş qalaxları var. Orada hükumətə onun nəcidə o şəhər etişə bilər. Aqda məlidə. Məlidə. Məlidə. Ona görədik, məlidə gəlir ki, hükumət orada, o binauna temizləməşi başa sattıranından sonra, əhalinin də köməlindən və dəstəlindən, yəni, o aftu investitiya deyirlədi, özü investitiya, o özü investitiya məsələləm iş adamları vaq arabaqdırdır. Onları imkəm verilmək, alıkasınlar orada, zavotiksindən, fabrikiksindən, evtiksindən, o nələstən, bu nələstən? Yəni, hükumət nə eləyəcə, o başqa. Yəni, hükumətin anında, biləcidə, ümumi infrastrukturun, yaradın masajda, tez kısa bilmətlə bakan, eləkdirik səhkilib o artıq. Şu şüya, hər yeri eləkdirik səhkilib. Yəni, başqa, o telekamikacələr səhkilib, yolla səhkilib, bizindik gördüğümüz yolla, ən yaxşı böyledə salama bir yolda, də çox sətin bir, rələkdən səhkilmiş bir yolda. Dəlilə ki, o tərəfdən darlağın altında pünirlər, səhkilib, kən bəcəl laxcına bağlanma, laxcına şüya bağlanma. Yəni, sovetlə ürünlə olmayan bütün hər şeye hindi biz eləyiriyəm, parılırları, əlavə ekladır, bu vələyədə oraya də dəl belə mələm. Qusur, ahalinin özünün imkanlarından istifadə eləmək lazımdır ki, tezdin, o kəttə zırtda başlarsın yaşamada. Çox sağ olun, Sərdar bəy, hürmətlə kanalımı sizləcələr. Bizim yağmızı Maksun, bəyəni paylaşmağınızı, kanalımıza alınılmağınızı haşildi. Bizim bucum biz bir çox mararlı mövzlara toxunacağıq. Sərdar bəy, özlərinin səfərlərinin, mənəvr tərəflərində məm sualını toxundu. Həm də siyasi tərəfadını ya? Həm də keçəy, siyasi tərəfində ki, bu, siyasi cəhətdən hansı misajları verir. Mümiyyətlə, cəmiyyətlə də bəyəli suallar var ki, yaxşı şuya səhvər hər bir dövləcili təpəccürü olan insanda görür doğurur. Amma bəz narahat edici məqamlar da var ki, bəs yaxşı, ayarımızın altında da xançəndi. Xançəndi, oradan bir misajdır mı? Xançəndi edə biləcə inər mi insanlara? Həm də o dəyəm ki, o vaxtdə ikinci dünya mararlı bəsində birə bir məşhur deyim vardır. Bu, cəfiyyət yedində də ediləcəyik məqarba başlayınca. Yəni, əmalət olacaq. Yəni, Rukov, gəldisə deməli bu o deməc hansı da böy bəyəmələt var. Yəni, bu insanların səhərləri, o zamanın siyasi liderlərin, səhərləri, püznətlərin, səhərləri. Səhərdə adı bir vətəndə, şun kezməkimi deyir. Bu, bir siyasi misajlar. Həkumət də bunu elə bir dünyaya və elmənistanla bir siyasi misaj kim? Mən tüşünə bir təkşir eləməkdir. Bündisə, Azabatistan siyasi partdan böyək səhərlərin odayışdırət ki, həkumətin qarabağından bağlı siyasi hətinin müqalifətəlidin bir məlana dəstək rəvansiyyəm məsəhəcidir. Bə, ki, biz qarabağından bağlı Azabatistan iktanın ində pardırın siyasi hətini dəstəkdir. İkindisi, təbii ki, xan kəndi şənin altında mümkün deyik ki, şuşa məskənməssin, khan kəndin də elmənlə yaşasın. Bu mümkün deyik. Elmənlə rüzdələ də oradə ki, rüzdan zorun olunan saxlanmasana, oran təhkəlik edəcə edəm. Məsəl, o elə bir yer dədir ki, o şu an, əskərəndir, xudaldır, xudəmətdir, hams ayar altından ördə görsən edir. Balınca bilcəm misiniz? Üst bin qavada kilometrəyə qaqın bir ərazı qalıbdır, işxal altında, bir onla üç farz, ərazımızın üç farzı, təxmini qarabış qaldan. Oradan da demək onlar ki, bən baxdım elə o qarabağın əksə insanlar yaşan elmənlə ki, dün elə qədə yaşamışdı, xoadırıqda çıxıq ediblər. Hət o suvet dönəmində ki, evlər, eşyiblər, hamin o 30-ili demək inşaq olmadır, bunda da heç bir yeni tiçindir, yeni bir nəsiləm evlər. Hər şey qalıb, suvet dönəmdə qaldıq ki, bu onun görüksənə ki, bunların hətta potensialı yoxdur. Oranın məskununa çırmaq, potensialı yoxdur. Həcisi o döküvətində nəsə tiçməsədir, 20-anlar orda çiçən ortasında qarabələrdir. Bu, siyasi bir mənastan bundan ibarətdir ki, bir daha Azərbaycanın o ki, qarabağı hər hansı bir status verilməyəcə, xan kəndi bir iqsadızı ona kimi, diker iqsadızı ona eynidlər eti statusa maharət eti, bir də həmin onun mesajı edir. Bu, orda da təhək, təhək, təhək, təhək bizim iştirakcımız, həkumatın bu siyasətin bir mənastadə dəstaklərimədimizi göstəridir, və dünyada bildik ki, orda işdəkinə bütün siyası partilir, həkumatın dağlıq qarabağından bağlıq xusam, qarabağın statusundan bağlıq məsələdə, həkumatın siyasətin bir mənastadə dəstakləridir və bunun alternativ yoxdur. Yəni, Azərbaycanının kimsə ikinci bir ses çıxacaqını gözləməsindir. Həkumat qarabağına hək bir status verilməcə, elmənləri yaşamaqsı deyiləsə, Azərbaycan vətəndəşdə anı, eyni statusda yaşayabilələ, yaşayabilməsdə, qaflamızı atıq gələ bilələrdir. Zətin onunla bura cəlmədirlər, necə gəlirlə bilələrdir, hək kəs onlar burada zorundasın, məsələv, tezdir elmənlə deyil. Bu, bu hadsələrdən sonra elmənlərinin Azərbaycanına bir yerde yaşaması mümkün deyirlər, yaşaması mümkün deyirlər, tərçil Azərbaycanına. Onlar bunu ne də götürlər? Yaşama mümkün deyirlər demək bizə nəsə statusdırıq? Xeyrullah, sən elə hərəkət edibsən, çərtıq Azərbaycanına yaşamaq haqqın etiribsən, bu haqqeti duva görə, haddən gəlirəsən, orada gəlirməsən, İran'ın son valla xeyləm, elməsdən yaxınlaşıb, zətən qarabağa köstürlən elmənlərin ammızı İran'ın köstürülür. İran ondan təzdən, İran'ı köstürdə bilər oradan. Zəmizə 15-20 bin ailədir. Aksəl bohumlarında ilə İran'da yaşayır. Zətən İranın keçmiş deyətlə deyədi ki, bizələ bir millət kidindəyik. Götüsünlə öz millətlərin numandələrin, ufasında yerləkçisində şirazdan, elə bilmələ öz bilmələrin, ufasla yaşayan ərazlərdir. Kanalı sözləciləri, hürmətli dəlinizləcilərimiz, Çalışın kanalımıza abini olun ki, bizə öz dəsləyənizi bu şəkildi ifade edə bilərsiniz. Sərdər bəy, bir məsələ də var ki, günlərdə düzdür çox müzakirə olunub, amma hər nə qədə müzakirə olunsa da, bəzən siyasi lidirlərdə inkişaf edən hadisələrə uyğun olaraq muxtalət prismalardan baxış yara da bilirlər. Mən bu aspektən yanaşım ki, nədən bir dən birə Rusya dağlıqqara bağınan bağlı cərcənlişlər bir ayın cihəkimi davam edirdi. Azərbaycan Rusya nota verirdi, jurnal skeç çıxırdı, ağzına gələn danışırdı, digər Rusya rəsim verir. Amma sanki birdən bürə Rusya bu məsələdə sustu. Sürməramılar sustu və İran baxışladı, açıq Azərbaycan üstünə gəlmək. Burda nə baş verirdi? Azərbaycan Rusya lə nəyə razılaşdırdı ki, İran burada narazı düşündü? Burda Azərbaycan eklər razılaşdırmıyor. Burda Putinlə Erdoğan'ın görüşündən sonra eğer siz həmi görüşdən sonra Rusya'nın çox məhvumahdlı liderlərinin, ekspətlərinin rəylərinə, fikirlərinə baxışlıq görəsək ki, o fikirlərinin açıq şəkidə görsünə budur ki, Rusya nən Türkiyə bir çox bölgədə öz təsid dələrin yaratmasından razıq aldırdı. Dörgün dedi ki, o görüşdə Erdoğan özün qırmızı qətlərinin bildirdi Putinlə, Putinlə öz gırmızı qətlərinini Erdoğan'a bildirdi və orada dört əsas məsələn müzakə olun, biri iddilik məsələsi ikinci qarabama məsələsi bütüncə qırın məsələsi, dördüncə balkanlar qalədə, ahdağınızın qarabaya də çəkətə, qalədə, ələqələr yandı. İddilik məsələsində Türkiyənin məsələrinin qırmızı qətlində olabilə, dördüncə nömrəli yolun, Türkiyəni nəzəs altında məsələ, o hansı ki, o yolundan küt separatistləri ahdağınıza çıxabilərlərlər, silahlanabilərlərlər Türkiyə böyük problemlər həminə gətirərlərlər, eləcə də kütlərin ahdağınıza çıxmasın qarşısın olma, o zorda Türkiyənin nəzəsində saklama və orada nə güzəşlək edə bilərlərmə məsələ, biləcədə Türkiyət daha böyük bir əraziyə nəzədə, orada hansı da bir güzəşlik etmə mümkündə, yəni iddikdə razılaşma mümkündə, eləcədə də ikinci bir məsələn qarabal məsələsində, qarabal məsələsində də də, mən düşünürəm ki, sünbələrin bu vələn qarabal nəzə çıxmasın, bunun hələzində başqa və yədi Rusya maraqlağının təmin edilməsi məsələsi də mən, məsələsində qarabal məsələsində agresiv mövqəində deyil, hədə görüşlən də hansı soran, də mən də bəzi qarabalda qidmət edilən əlməni askərlərdə deyil, biz əzamiyyətə gedib, qa etmişib biz bura buraqmurlar, qarabal qa etmə qe buraqmurlar. Yəni, bunun özü də çox cəddi bir dəşmə və görüşlən də hansı soran, əvduqanın azərbaycana səfə ediləzə edilmə, bəynət verilmərsə, o demək ki, azərbaycana nəm bağlı, bölgə ilə nəm bağlı, putinlərdə onlar da çox cəddi rəzlaşmalar əldə olunduqdur. Detalları barədə məlumat və eləmət verə bilərsək, ehtimallah. Duğgün belə bir məşhur sözlədi ki, mən o görüşlən nələrdə rəzlaşıləz və zəbə biləm, çünki duğgün krizidəni təvbi. Rüsyanın qeyapolikasına məyənin, özün dərə nəzəriyyətcədir, çoxu çıtaqları da var. Hənda putinin baş məsliyyətcisidir, o baxının azolunu, amma bir söz dədi ki, nələrdə rəzlaşılılmaz, onlar həyatı keçdikdə görəcəs. O isə, nəj di sual beləsə, niyə, Rüsllar əvduqqıdən fəx��ıda tavraqləti məşələrdən, bu ammını, həyatı keçməni əlamadıb odur. Elə də də Türkiyə, haq biləsiniz, Rusya bu dəqə çox ağır eksadı bir vəziyyətdə darmadır Avropa, Saksiyatətpikəli Rusya, Amerika, Saksiyatətpikəli. O məsələrdə demək olunca Türkiyə bir nefas deyikdir Rusya üçün. Gönlünəcə bilinəcə mühim nəhenk demək razılaşmalı demək. Yeni atom eləkləriksansiantıçın məsələrsizdir. Rusya də S-400, S-500-lərin alınması məsələrsizdir. Bircə dikər məsələrsizdir. İqsada məşələrdə qunum bağlı. Hansı ki, milliardana doldan bir dövrəyədən sövpəkədir. İqsada dövrəyədən sövpəkədir. O məsələrdə Rusya üçün bu çox çox dövrəyədən düşmə bir niyimətdir. Rusya özünə də çox cətdi bir. Hətta bir ekspət deməkdir ki, Putin hakimiyyətdə qalınmasında ərdoğan olmasa da soqdan getmiş. Yəni, Türkiyə imkan vermətdir ki, Putin hakimiyyətdən gesin. Yəni, bütün dünya Putin-i yıxmaq zəni. Bu da özü də göstərir ki, Rusya nə nə Türkiyə arasında, bu dürə hətta ciddi siyasi, bələdə yardımlaşma da var. Sonra onların bir razıva evadında bir məşhur əlbə ekspəti var. O, ənini zamanda bir iqsada nə altıq məlçəzinin departamentu direkt doğrudur. Onun daha açıq nişkəkildə çox ciddi bəyanatları oldu. O, dədik ki, biz çıçıq Yunanistan və çıçıq Ermenistanı Türkiyə qarşı, hətçox dəsləhləmətdir. Bakın, bu əlmələr özlələri də böyük Ermenistanı. Dədik ki, çıçıq Ermenistan və çıçıq. İkisi dədik ki, Rusya etsin. Tatarya, Yakutya və başıqlısdan, əlmələləri də mindəfə qeymətdir. Bu nə deməkdir? Yəni, təhlüçəsizdə. Tərcədə. Türkiyə Rusya nın təlçibində Tatağistanın başıqısından və Yakutya nın. Təhlüçəsizdə Rusya də əlmə mədlərini dəsləhləməməm, müqabəlində Rusya də Ermenistanı dəsləhləmətdir nə mində nə deməkdir? Bu o deməkdir. Yəni, artıq Ermenlər Rusya üçün, əvvəlki strateji bir müddəfiq kimi deyək, və ya da ələt deyək, əradzı deyək, o əhməkini triptin. Tərcədə üçüncü bir məsələ, bu da çox ciddi bir maraqlı məsələddir. Dedi ki, Rusya tarxın böyük səhvə verib, Türkiyə qarşı, valkanları Rusya, Osmanlı İmperiyasını qarşın müdafələt edin. Zəhtən bugün valkanlar Rusya düşmənsidir. Doğudan da, məsələn, 2. Dünyo maraqasında bolgarlı çeşirlər gitlərin dərəbini. Albi ki, bolgarları vaxtı ilə Osmanlı İmperiyasının serədlərindən çıxadan Ruslar olur. Çeşirlər. İndi də, albama birliğindən verilir Rusya qarşı, əvcə səxsənə tətbiqlə bolgaçdan. Azıcık bolgaçdan da və diyicə, balkayı ölçələ rəamdır Rusya, bu məsələn və vaxtı ilə Türkiyə qarşı dəsəlir və ehtirə fələdi bu tarxı səhvə olun. İndi bu tarxı səhvə deməkdir. Artıq Rusya balkanları dəstələmə dətəkdir, Türkiyənin həm də balkanlarda cətlə artan bir Türkiyə en böyük təhliqərdən yəməsə, biləsəz, bolgaçdandan TÜŞləyə çəsürdürlər. Bolgaçlar mütəamadıl TÜK devlətlə, TÜK cumuniyyətlə qəcib böyük problemlər yaradırdı. Kamünikacıl qarşıda bolgaçdandan çizdirməsə, bu da Rusya-ya arxalanı belirində. Oradan görsələn, bu, deyicə, Artıq Rusya əvvər kim bolgaçdana dəstələməcəm və Yunansdan antik TÜÇ mövqeyində, demək ki, əlləri zəhirləyəcə kifayet kədə. Çünki Rusya-nın Yunansdan, İrbanistan və bolgaçdandan dəstələməsi bunların real gücünün dəvə artırırdı. Sonrı orada bir maraqlı yeni bir ideyə vermişti, o, altıra pratılmasına alternativ etmək. Avropa itifadı, Iran, Rusya, TÜK, Azərbaycan, Özbəzdən, Qazaxstan, bunlardan ibarət bir şey yaradılsın. Orada təbbi ki, Iran bu məsələ qolqoyun bəlcəm. Yəni, demək ki, və bunların kifayetlənmədi, ən maraqlı bir əlləri zəhirləyəcəm deyilir. Bir də, diyə bir maraqlı nə oldu? Bu görüştən də rəsura Rusya-nın Birləşmə Milletlət Təhşilatında olan numayəndəsi nevzayı edin, həz belə. Bir bəyanat verirdi, rəxsmı şəkirlər ki, Rusya, Ermenistanı, Azərbaycanı qaçı dəstələnmək. Kimsə edir mi? Həcə Rusya, Ermenistanı, Azərbaycanı qaçı dəstələnmək. Onda sizdir, düz vəziyyət olmalıdır. Qarabağının baxlı Rusya tərəbində sıkılıq olmalıdır. Yəni, bu də nə baş verir deyil? Rusya, Ermenistan, zətən bitti gəli, əkspət gözəl bir söz, dədir ki, Ermenistan artıq Rusya üçün bir güçtür. Bu, güççü qoymaqı yeraxlar. Yəni, artıq Ermenistan Rusya lazım deyil. Türkiyənin, Diltafım, Azərbaycanın, Diltafım, Tutaq Keməyən, Özülün çəkildə həyətə keçirə bilirsiniz. Ermenistan size burada çoxansirlik bir yaradır, problemdir. Bu problemi Türkiyə, artıq Rusya lazımdır. Açısında, Ermenistanla Rusya əraqı sakladıqsa Türkiyə Azərbaycanla münasbətən yoluna qoyabilmir. Ona görədim. Rusya, Ermenistanın ərin təhdiyyinə görə, İran, iştaha gəli, bu bölgədə Ermenaların da yaxşı bir oyuncaq olduğunu bildihlərinə görə. Ermenaların dəstələləmə ənə bağlı Ruslanı dəstələrim. Yəni də həminin boşluqı İran isteyirdi olduğunu. Ama İran başa düşünmək ki, Ermenistanın mövzutluqı İrandan dostluğundan keçmək. Türkiyə vəzəbəcən ənə başdaqdan keçirir. Bakın, İran bizim quru yolu bağladı, hava yolu bağladı, gəldi orda bir təlim keçti. Bize hədə quruhu gəldi. Ermenistan qadişlərin adı, İran qadişlərin adı görüştü bir çox alolu bəyanatlar verdi. İran Azərbaycanı hədələri mazqla gələrçən bəyanat vermişdir ki, biz mazqladan bir şey, rüsyandan bir şey və iləməsdir ki, bu bölgədə səhərdədə dəşərdədə, təqdədə rüsyansı reaksam edəcək. Nəqtıvan qara bakı şiqaləyi deyəcələk. Bakalım ki, rüsyanın danışa çövpiz, bunu şiqaləyəsə, nə deyəcək rüsyan? Bu, dərəvcədə İran iləli yetmişdir. Dərəli, Ermenistan ne ilədir? Özün hava yoldan Azərbaycan üzərini açdı. Azərbaycan və Ermenistan ictimaili numayəndələri deməli, Fəharişdə xaktirqama adıqala görüştürmə, Fəharişdə nazı görüştürmə, Fəharişdə nazı görüştürmə, Fəharişdə nazı görüştürmə, Fəharşanın isə, bərat verir. Yəni, bu göstərdəcəy, İran tutabilmədir. İranında deməni o dərədəzə uzak edilən siyasət qalmalı. Başa düşmətik və Ermenistan üçün İran və Rusya yox, Türkiyə və Azərbaycan vaazıbdir. Çünki bir tarixə anana var, məsələn, Azərbaycan məhəm mənəni çox yaxşı bir bazardır, tur şöyyidlə nəmlə birə də bəryət çəkəz masurları, onda cətəməm məsələn, biz də satırdırlar. Biz də öz masurları, məsələn məsələn, Ermenistan'da bitmedi və s. Ermenistan'da satırdırlar, elə də də Türkiyə çox nəhək respektivlər və də deyir, Ermenistanı xısa dərin inşafına və Erdoğan da demişdir ki, əgər Ermenlər bu bölgədə Türk haqvarına qaç düşmətə, əlçəsələ, o genası biz Ermenistanı inşa verətdir. Zətən, Ermenistanı İstanbulın bir çüksəsindən də baracaldır. İstanbulın 17 milyonu, 18 milyonu əhər sığa, Ermenistan bir mürgum ağrısı va. Yəni, oranı bir İstanbulın çüksəsində düzeltmə mümkünlə. Bu da, təbii ki, Ermenlər yaxşı başa düşün ki, İranın bələ bir fəsbətlə imkanı yoxdur, Ermenistanı güzdəsə inşa verətsin, və Türkiyə azabəcəndən düşmən alacağı təlidət, Ermenistanı inşa verətdir. Yəni, Ermenlər nə qədər düşmən də etrafı reçəyə, maraqlarını yaxşı başa düşən hidecə bir haqqdırdır. Başa düşmələk ki, bu İranın haikşöyü İran dövlətinin maraqlarına zəbəb, Ermenistanı inşa verətdir. Ona görədən, İranın, Ermenistanı görədik bizdə başlattığı kampanyası iflası qurapı. O təlimlər məsələsində bir yavru oldu, eləcədə o bəlzi bəyəmətləri varırdı. Düşünürüz də ki, o azərbaycana qarşı təziq eləcə. Azərbaycana ki, özlərin də dində ki, ki, bir də övlət deyim, gəri təhkilədə, İran bütün şəbdən qaldırdı. Amma bir də bu haqqdır ki, bunun bəyanatın müqamını paştan qoşun yəliddir sələdə, Türkçə qoşun yəliddir sələdə, İzraeli rəhsün rəsələdə bəyanat də ki, ələk, bize görəm. Bələk, ondan ətras elədir. Və dedinlər ki, ələk, bize görəm. İran, azərbaycana hər hansı bir təziq eləcəsə, biz İranın bütün hər bu abiyyətlərinin yerini işlətərdik. İran baxdı, görədik ki, bu kisi dediği azərbaycana arxızda nəhək cürdə var. Bunun nəhə müddəfəqlər var? Ona görəm. İmam Qameini bunu başarışıq deyildi ki, səmələm müddəfəqlər var, hain olmağı, şillə yiyərsə, niyə? Bəs ki, dünyada hansı orta müddəfəqsiz bu cədmə, öz müdəfəq, Ameriq özü, İrak'a gələn 35 böbrətlə müddəfəqli məqabrəsi bağladı. İran, azı bu cədm, baxışır əsəndə müddəfəqdir. Acə bu müddəfəq bir pisləsə, səniya Suriyada baxışır əsəndə müddəfəqlə ediysə. Özü bu də qə elmənsana müddəfəqdir. Kisi elmənsana müddəfəq olmağı müəvdəsdir. Bütün İslam dünyasına qarşı, Türk dünyasına qarşı elmənsana müddəfəqləyə gəlir. Şəxul belələ, yaxşı bu müddəfədə deyik ki, səniya bu elmənsana müddəfəqləyə ediysə, birbirinin dalınıza daha sığq görədə, əraqilə gələzmə qədmə qədmə qədmə zəhdə ediysə. Zatəb, İranın səhrətlərin də, bildən ədə olsun, İranın dostu yox. Hamızı düşməndir. Özləri qədmə. Özləri qədmə, hətta Rusya nəndə böyük kəmbirlikləvə, Pakistan nəndə var. Bakın, bunlar uzun illədir gizli illədir ki, öz nef və qazlarını, Hindistan və Çin Bazarına çıxasınlar. Bunun da bir yecana yolu Pakistan üzəlməcə etmək, başqa də çıxada bilməzdə. Sürpəb, Bordan yedi də cəmirləyəndən çıxadın, bu hafəcədə gəlir, etyəksizdir. Pakistanı bulayım, çəmi verirbək. Yəni, İranı nədə iqsadi, nədə ki, indi Ukrayna yolu kəsdir, Rusya qazırın zadın bırakmadı böyük bir Rusya problemi rəddir. Pakistan ümətlə imkan vermək ki, öz ərasından Hindistanə və Çinə nef çəmirləri qaz çəmirləri çəkizdir və İran da bundan nəhək qazıqları edirizə, nəhək güzlənəcə etmək. Yəni, bu dərəcədə, ərab ölkələri ilə İranın münasibətini bəl. Hamızı nə düşməndir. Bir də nə dost ərabini sanılır. Qarda bir münakşe var, sadıca oldu münakşe tərəfi kimi çıxşədiyim. Həmin, münakşe tərəfi üçün, önəmli bir müddəfəqə çəkir. Yəni, o zələ, bütünlüklə, məsəl, Suriya qalqıçın, İran qalqıçın, İran düşməndir. Qalqıçın yor. Yəni, orada məsəl, vuruşan, tərəblən bir üçün müddəfək. Yəni, İranın vəziyyətli oldukça haqızdır. Və ən maraqlı nədir? Bici bizim hürmətli televizyət təbaşatama sohar vələ. İranın Azərbaycanına qarşı bu ağlısız siyasətin arxasında nə durur? Ermenistanı, uduzan Ermenistanı. Rusya tərəfindən təksilə edilən talin ümuduna bıraqılan Ermenistanı öz problemlərisində çabalayan bir Ermenistanı. Azərbaycanı və Türkiyə qarşında müdafələmə nə demək, nə müdafədik? Və yaxud da, məsələn, İran öz tarixında, ilk dəfəcik qarabağında axtıqana işxal eləyərəm deyə, belə axtıqlı dənihaqlar və bucur agresivliğinin arxasında nə durur? Və yaxud da, bizim canıb sərətlərinizdə 500 tank nəbənin nəqrı toqqətini vurdu, hər bu əmələtlə çətirməsi, nə deməkdir? Son 30 ildə Azərbaycan müstəqirli eləyətlərinizdə, bizim sərətlərinizdə bir dəfə doğursun, İran tarixim çətmirdi, nəyə? Birisi, bu tarixim çətmə özü bir məsəlidə, dövlətlər o yerlərdə tarixim çətirmə, və yaxud da o zografiyada tarixim çətirməsi, ya o zografiyaya malı çanslı bir dövlətlə marifələmək şansı var, ehtimalı var. Yadə elə hansı sərətlə, təkə o tarixim çətirməsi, o sərətlərinizdə tərqəcə gözləyik. Buradan görsələnən, bu də ki, 30 evlili İran-Azərbaycanı heç bir tərqəcə gözləmərdir. Bu gün artıq İran-Azərbaycanından elə bir nəyə tərqəcə gözləyik ki, bələ bir nəyə hərbə əməliyyət çətidir o sərətlərinizdə. Kimsə alır? Bundan sonra, bu tərqələrinizdə ne var? Məsələm, Azərbaycan dövlətləriniz, İranın bağlı hansı təhqid yaradı. Bütün dünya ekspertləri elə də bizim özümüzün təhlələrinizdə gəldiğimiz nəcə bulur. Yəkisində, İranın bütün çabaları, sənubu Azərbaycan problemi ilə bağlı. Bunun nə Azərbaycanla, nə İranla, Irməslanla, nə Rusya, nə Türkiyə, nə pəşnəc belə qas yox. Yəni, İranın xarici təhqidlərlə yox. Daaqili təhqidlər doqan çox böyük bir əmdişəsi var. Bu əmdişəsini xarici təhqidlər təhqidlər transformatili və qarici ölgələrlə məyəl adlılar ataraq, əşisində manipulətlərlə məşhulət, daaqili təhqidləri nəzadaltıda saklanmaq istəyik. Yardınıza gəlməm, bin il səv də yemişəm. Dağılık qarabax düzərində Azərbaycanın qələbəsi heç də qarabaxın azər olunmasından yeçunlar şunlar. Əşisində baksam bu qələbənin bir əksərdəs olacaq. Onun iki böyük əksərdəs olacaq. Mə yata bu qələbənin iki böyük prosesi təhçəməcə. On biri Turanın yaranmasıdır, Türk dövlətlə. Məsələn, qarabaxuza həndə qələbəmizi öz bəhlə də bayram elədi. Qazaxlar də bayram elədi. Tüşmənlər də bayram elədi. Hırıxızlar də bayram elədi. Türkiyədə zaten qarbaşımız bayram elədi. Həbdə indəməz də bayram elədi. Həbdə Açistan də bayram elədi. Mazaristan də bu. Ukrayna da Mazaristan'daki üzülər bunu özlərinə böyük nümunə ki, götürdülər. Yəni, bu qələbənin nə qədər böyük əksədə, beynəxal əksədə və edin ki, özlərinə. Təvək ki, içimizin ən mühumlətləsəsi azərbaycanın birləşməsi məsələsi. Yəni, artıq cəhribu azərbaycan tüşlərinə, şuman azərbaycan tüşlərinin birləşməsi məsələsi azərbaycan dövlətinin ifadə oğlun minal strateji hədəflərinin birlət sevirildi. Fərisbəktin görürsünüz. Fərisbəktin görürsünüz, nə də yəni, yaxın gənəcəyədə azərbaycan birləşməsi qaçılmaz. Yəni, mən bunu nəyə görə deyirəm? Bilisək, dünyada parçalamır haqqlar var. Ve ilə qaqda parçalamış haqqlar birləşməyək var. Bugün İran, 10-15 milyon qarabaqda yaşan əriməni deyici onları birləşməli deyə, ərimənsana. Buna görə dəhb onlara dəstər verir, həm onəli, bu nəli, beynək. Onda sorul olur. Sən bu qərdər əcər, doğrudan da əcər 10-15 milyon adamın belə bir hüququ varsa ki, digə bir milyon təhki insanə birləşməsin, onda 40 milyon insanın 10 milyonu birləşməsin də şey var ki. Yəni, hənkəndə də yaşayan 20 milyon əriməni nəli, ərimənsana birləşməsinlə, dünya üçün, bölgə üçün daha vəzib məsələ, 40 milyonu təhanıb azabı azabı aradan Türküyünlə, 10 milyon azabı üçün birləşməsinlə. Və bu bölgədə dünyanın siyasətlə təhsil edə biləcək. Bölgənin əminhamanlıq və tərkəsizdə yeni bir faktor ekibini çıxacaq, nə hət bir cüz azabı üçün dövləti məsələtdir? Bu biz istirəm, bu nə həc cüzü? Bir nəxəc cüzlər istəyir mitsin ki, mən bu yaxınlarda bizim dostumuz əvvəz bəyəm televiziyasından o Türkçədə bir nəfər var. Dəmirli Qoldus əfərəm həmsələ. O deyirdi ki, hətta Türkçəyə Azərbaycanla nə qədə qardaş tısalı bilə, biz Türkçənizi da Quzayın Cüneyi nə birləşməyən istəməsiniz ki, yeni və cüzlə bir tüç dövləti gələtdir. Məsələ, əbvalı onu deyim ki, bir çox məsələlə sanın istəyindən asılı deyir. Azərbaycan tüklərinin birləşi və bu bölgədən nəhək bir görpədik yüz olması tarxı zəvrətdir. Məm dəməmlə deyir ki, 10 il bundan qabaq, nə biz bu məsələm rüzak eləmləsizdə. Bu bir ikindisə, Turan, Zanubu, Azərbaycansız təsəvrə gələ bilməsiniz. Bakın, indi bir zəngazur dəhrzə istəyir. Zəngazur dəhrzədə bir 5 km elində elməstanaq. Zanubu Azərbaycan özü 15-20 min km elində olan bir qalidi ordu. Və Zanubu Azərbaycan olmadan Turanın bir dar bogazı olacaqdır. Bu da biz, o iqsadi sahanın genişlənməsi baxdından, siyasi dəhətin olaca müddəfəli baxılansın, amma o iqsadi zona fəsələfəsi baxılınır müdlə, bu da geniş bir əraz olmalıdır. O çıxıraldı nə görə Türkəyindir, dəmirliq olmaq başında görə Türkəyinin nə görə istəmirlik ki, cüzgür bir Azərbaycansız. Zətəm bu bölgədə paraləli olacaq üç Türk imperiyası, dört Türk imperiyası yan yana her şeydir. Şeyi bu anələr, orta asyada, səfəbirlər indiki İran, Qafqazda, Osmanlılar və Moğollar. Ondan necə bu dört Türk imperiyası cüzdə ondan da arasında biləsəndə məyən inicidətlər olub, məsələn, səfəbirlərlər, Osmanlılar, Teymurirlərlərlər, Osmanlılar, Şeyi Baniliyərlər, səfəbirlər, Moğollarından, səfəbirlər və sələr, amma bunlar bir dəvəl əpizodik olublar. Amma bunların uzun müdlət, yüz illər, min illər yanaşı mövcud olublar. Bu baxımdan Azərbaycanın cüzdəməsə Türkəni cüzdəməsi deməkdir. Biz zətən artıq elə bir müddəqləkli müsləfsində ki, hətifcəni Azərbaycan məsələsini bir Azərbaycan məsələsi görürük. Zətən, Türkiye eya sufi cüzdə olmaq istiysə, bilislə sufi cüzdə olmaq üçün əhalinin sahəli lazımdır, iqsadi, patensiyalın lazım, vəs. Türkənin indiki göstəriciləri, türkəni məsələ, Amerikaya, Çin kimi sufi cüzdə olmaqın kem verilmir. Amma Azərbaycanla, Kanfədərtin əraqilə yaradığa təqdirdə, aftamati bulaq Türkiye dünyanın ən böyük sufi cüzdərinə bir olacaq, və bu da kimi lazımdır? Kimi kimi? Bu bölgədə, senin gələzəkdir perspektürdə artan təhdidlərin aradan qaldırmaq istiysə, bu bölgədə, terörizmi aradan qaldırmaq istiysə, bu bölgədə, bilislə, bunun deyəmkərdə istiysə, müklət, turan-ı yaramızda dəstək verəmətə. Anta bir şey deyən məsələ, son illə dünyada global əqsadi böyükran başlayayım. Global əqsadi böyükranın əssas əlamətlərinə birinədir. Biz bütün iqsadi nəzələyətçələr, təsdiq elindəki, siyasət üskurumdur, iqsadiyyət bazıdır. Əyər, bazı stəbiz zəzələ baş veribsə, üskurumda müklət zəzələ olmalıdır. Əyər, global əqsadi böyükranmaz, global siyasət böyükran qaşmaq. Bak, bunun birinci əlaməti ərap baharı oldu. İkinci əlaməti, Ukrayna da, Maldan və Diyuzustan da, bu baş verəin hansı oldu. Bunun üçüncü əlaməti, orta asyada. Gələzəkdə ki, bu dünyanın iqsadi güzmətləri asiya yönlərin, orta asyanın qeyri adı dəlcidə pay olacaq. İndi yoxdur. Çünki orda Rusiyan təhsəci çox üçüncü, sinin təhsəri. Ama Turan yaranıcaq təqdir. Qazaxistan, Üzbəistan, Qırıqistan, Tərkəslində tam təminət alınır nasıl olur? Bayaq Turan ortası yaranıcaq üç milyon, beş milyon ki, sininin nəhenci ortasına qaşırıq qoya bilə. Təbəki yeni texnoloja və s. və s. Bu, asiya iqsadiyyatının ən mühim əlimitlərinin biri Turan olacaq. Və mən demişəm, vaxt gələcək ki, Fransa'nın rolunu özbəstən oynayacaq. Almanya'nın Avrupa'da oynadığı dolu Qazaxistan oynayacaq. Təhki Azərbaycan, Məsələmin deyələmdi orda Porsche'anın və ya da daha iri Avrupa dövlətinin İspanya'nın oynadığı bir rol oynayacaq. Bu mənədə biz dünyanın gələcəyində söz sahibi olacaqımızı dərk edək, bir çox atlımları problemləri həllir. Zəhanubu Azərbaycan məsələsə Azərbaycan biriləşməyələ gələk. Zəhanubu Azərbaycan məsələsə həllə olunməyələ gələk. Dünyanın gələcəyində gələ bilməyəcək, dünyaya gələ bilməyəcək. Hətta, İngilizlər bunu istəmək, birisi Azərbaycan parçalanması Rusların, Fransızların, İngilizlərin və daxırda fas şəhirlək. Şəhirlək həllək şəhirlək. Azərbaycan məsələsə məsələsə gələk, Azərbaycan məsələsə gələk. Ruslar, İngilizlər, Fransızlar və isələrdə fas tör tör költüsü. Bunlar planlaşları plan, fas azlığının orha həkimədə gələtməsi və həmin dövlətti bir fas həhirlək məsələsə gələk. Azərbaycan tükləyəni oradan şaşdırmaq. Bunun üçün iki ilə nə abdəmaq da bir. Azərbaycan tükləyəni bir isəsində Rusların təhəkimləri qatı bulaq. Üçün əsimlətik bitirəcə elə ərazlərinin bir elə. Bir isərəsinin İran dövləti buqsanın adlılar altında ayrıfdır. Məsələn, əfşarlalar, Həmin-i Türklərin, Əma onları İran Statistikası ilə aztələ bacan tükləri yazın hasənlə, əfşərlər oraya daxil edib mi? Əfşarlar aili, qacərlər aili, hətta xızılbaşlar aili, əpasıcı əfşin ilə xızılbaşlar ki, azıbaca tükləri asasdır. Və yaftımız xorosan tələrdə yaşayan tükləri, azabacan tükləri istəyəm, halbuki xorosan nadirin paytaqlı olub. Yəni, qəslən İran dövlədi öz ərasında azabacan tüklərinin sayını azatma vətü, azabacan tüklərinin əmdə müqtələri aylar, alqlar altında statistikədə qeydətə alıb. Bəni ətçədə olacaq yəmərəm, 35 milyon azabacan tüklü var, 3-6 milyon uyağın İran'da tüklü var. Hamıs azabacan tüklü, qaşqarlar azabacan tüklüdür. İran'da bunlar qaşqara gədirlər, öz də bunların bağlayıblar şeyə şiraz ağaq. Şimdə adı faz əraqlığına implikat edirlər. Və ya da bu xorosan məşətci var, hətç bunu unudublar ki, bu ən böyük tüklü tayfalarının yaşadığı əfşərlərin ən məstunarçı qeydirlər, nadirin şərdə xorosan da yaşayıb, doqlu burada əsət, tüşübək edir, vəs. əsələ, vəsəl. İran yanı bu dürə siyasə də parmağından azabacan tüklərinə də ki, bövzüqlə çizilməz deyir. Vəsəl, müxtəlif kəsrəf, sirihtinə ilə yaladırlar ki, bu yaxınlar da da İranı xaziçdən azə bir söz deməkdir ki, bilinəcə aybından qalıq ki, vəs. Bunlar burada tüklər yaşam, bunlar tükləşmiş faslaların. Adama deyirlər ki, nə oldu? Bunlar faslasi, tükləşdirlər, sizdə tükləşmərdiniz və? Milliyedir dövlətin təkibində qalıq bir qalq. Küya bu qalqın 40 milyonu tükləşiyim, 3-4 milyonu tükləşə bilməyim. Niyə? Sizi bəni tükləşmərinə qalıq ki, isdə səfəblərin, isdə nəfşirlərin, isdə qacalların, ən çox atıq etrafələ məni ki, təziq altında sakladığı, çox çox çox çəynətkə bir qalqdırıq, faslalar olur. Deməni, siyasət faslaları tükləşdirməyə daha çox şey verir. Dəsansı verir. Onda ne, siz tükləşməmsiniz, öz kimlisi saklayımsınız, amma əlini milyon sizin tükləşinə bir millətdən olan tükləşdirməyə daha çox. Yəni, cülməni, cülməni. Azərbaycanın tüklərin, azərbaycanın tüklərin, azərbaycanın tüklərin, azərbaycanın tüklərin, dili qadaqın eləməyi, ədəmin dini şey altında ki, baxın, Quran-ı kəmrallatalı deyək ki, mən sizi müxtəlif xaqlar yarattım. Yəni, başqa arasında deyik ki, müxtəliflik dərinizin dillərinizin fərqləliyi mənim dəlirlərindir. Gördünə də bir İran parlamentiyeni deyək ki, fas diri, cənnətdir idi, tükləri, cənnəmdir. Üzür istirəm, Sərdor, biz ondan bağlı veriləş hazırlayacaqı, siz də yəgin ki, izləyərsiniz eləbə məsələ olsak, diyərsiniz. Bu, İran'daki mülzud rejim deyirlər ki, məsələn, orada İslam nəna dəti, yoxdur da Şubi bir cəriyan var. Şubi cəriyan deyilən, eləb xirabətinin əməri dönemində yaranın. Biz biraz tariqa keçliyə siyasətlə, bağlıdırlar. Əşsində tariqınızı siyasətdir. Və o, əməvlərin dövründə baş verən hadisələr ki, onlar digər orada etnik qaqları çıxışdırıblar, İslam qayrlarından çələr olaraq. Ona görə də orada onu aparıcı simalarına bir de bilirsiniz, əsasla Tirdofsı olub, o, Şubi rejimli inxafslarından. Orada tüşlər, fasla, ticər, milletlər başlayırlar, anti-ərəb bir havası yəzmələr. Və bu cəriyanına keçirilir, vaxtlar, şahirlər, yazarlar yəzmir. Və indi gələt çıxıb İran'a, İran da da bu əsas, bu DG Şubi bir rejimdir. İnşallah biz ondan bağlıdır. İnşallah. Ama əsas məsələlələlə deyil. Əsas məsələlələdir kim? Ruslar üçsüzil, istərdilər Azabacın tükləyəni. Azabacın əsas məsələləsində bilirsizdə bizim sözümüz dilimizdə iki üç dənə Rus sözcəyiz. Borç, mətəndaşda xüvqanıbda Rus sözcədə borç. Məsələ, dəvay, məsələ bir deyəri, obşiyyəm belə də iki üç dənə onu da elə-belələ tüksəq ayda aslında ədəbi dilimizdə çeşmir. Deməni bizi asımləsə elə bilmətdir. Ələlə altıncıydır, Azabacınlar rəslən dövlət dil Azabacın dili elə nə olun. Otuz altıncı dillər qədər Azabacın restoraksını olun, Azabacın solu esi sosial tüksək tüksək tüksək. Və bizim adımız paspolda girdi türk. Rusların özünün dilində qəlinə gəlir tüksəzə. O ədə, o yüz binlən hafta tüksək. Yəni, biz onlar asımləsə elədir, onlar biz asımləsə elə bilmətdir. Bakın, eləcə də fasla İran'da daha ağır bir o din, o xoşa eyni din olduquna cə. Burada bizim təxli din olmağımız, dinimiz bizi xilas elədir. Dinimizdən nə qədər bə yapışıcıq bir o qədər asımləs olunmadır. İran'da niyə asımləsə bir qədər həyata kətirə bildirə? Din ümumiydi deyə. Din də birliyə görə faslar həmin dini pərdəm altında milli asımləsə həyata kətirə bilirdir. Kimsə adı nə deməkdir? Amma buna baxmayıq, yenə də o qangiyandaşı var. Də məsəl, qıtana var, əhəlləşməyən bir eivanda. Qıtana vardı, kurt da birisi də tüklərin simmi oldu. Yəni, bunu asımləs eləmələdim, əhəlləşməyədim, əhəlləşməyəm mümkün deyir. Şiri əhəlləşməyəm var, o amilin deyirə quyru-quynaq oynayırsın. O şiri əhəlləşməyəm, amı qıtana var, əhəlləşməyəm var, kurt da əhəlləşməyəm var. Və azərbaycan tüklərinin qangiyandaşı faslarına kindən cücdədir. Yəni, biz əzdaqlarımızdan, akillardan, nəvlim məhdədən, nəvlim kimdən, kimdən gələn yaddaşı daha çox bizdə. Daxılı səsdir, mən psixoloji də elimi sözbət edir. Mən nəvul dağılışməyəm. Psixoloji də subut olunup ki, əlidətlər insanların idarə bilməsində iştirək elə, daxılı səs kimi. Genetik informansiyaya kimi. Bizdə yalnız axtamızın, anamızın, genetik yoxanda mən sub olduğumuz qalqın tarixı genetik yaddaşı var. O ikildi səs o demək ki, o, səni həllə edici məqramlarda, məsələlə bu qarab oldu ölkələrində, elə aylə ayrı efizotlova cədikətləm baxsız zabitlərimizin davranışı, əsləllərimizin davranışı, birinin davranışı eynilə Nadir Şahın tutaq ki, əfqanistanə hücumu zamanı göstərdiyi davranışdı, biri qazarın tutaq davranışıdır, biri o şahismalinin davranışıdır, biri əskərləmizin davranışı, həmin vaxtı, hansısa Azərbaycanın o əskərləri ki, xidmək göstəriblər Azərbaycanın impiriyası gelişimlidir, onunla o davranışların təkrarıdır. Bu nedə mələ gəlir? Həmin o qan yaddaşı ilə gələn şeydir, yəni milli yaddaşı ilə gələn şeydir. Kallektif şudu, kallektif yaddaş var, fət var, fərdəş şurda bir yaddaş var. Yəni məsəslandırması var bunun, yəni bəl-oxu. Yol bu elmi bir şeydir, və bu kallektif yaddaşından ki, gələn mələmaqlar var, o mələmaqlar imkan vermir, Nəcanıb Azərbaycanın asimulansı olsun, Nəşimal Azərbaycanın tüklər asimulansı olsun. Hə, bizim adımızın Azərbaycanın sözündə, o Azərın altında bir i artırırlar, Azər el elə, bunu da apam İranda ki, Azər elə nələ bilətlərlər. Bizim qalbımız bilməlindir ki, Azərbaycan sözü məsəl, qazqlar bize Azər deyirlər. Qazakslanda yaşayan tüklər, bizi Azər deyirlər, biz deyirlər, biz deyirlər qazak demirəyə, onu da bize Azər deyirlər. Azərə yox, Azər. Azər de az qərdın tüklərində mən deməkdir, ərdə dövçü çiliməkdir. Yəni mən dövşən çiəm, azər sözün kökü bundan ibarətdir. Ərmən deyirlərə dövşən çiəməkdir, o da qıbt çaq tüklərin dilindən mələkdir. Biləsidə, ərimənlər ki, ərimənlər deyirlər bir məsələdən qor keçəcə bozuləsidir. Ərimənlər hibrid xaqdir. Ərimənlərin əlli faizə, haidə, əlli faizə ərimənlər. Ərimənlər qıbt çaq, Hristiyanlərini qəbulətmiş qıtbaq tükləridir. Ərimən sözü de oradandır. Ərimən, hətta Ərimənistanı öz adını verəndə qıbt çaq tükləridir. 40 minən yaxın qıxt çaq tükləridir. Çözüdür bələ binlətse 100 ildən bundan qabar, o Almanya dövründə, onlar gəliblər, Hristiyanlər qəbulətdir. Almanya dövlətin əsasini yaradırlar. Ləzgələr, asətinlər və qıbt çaq tükləridir. Böylük, çox böylük, qıbt çaq tükləridir. Məsələn, Əriməni kilsələrinin qədim kitaplarının hamlısı qıbt çaq tükləridir, bilənsin, kilsəl kitapları. Bunu mən dəmirəm, o Əriməni alimləri özləri deyirlər. Yəni, bir də var haylar. Haylar Fransa'dan çıxarılmıyor, bir tayfadılar. Çox hay sözlədə pis adamlar deməkdir. Yəgən, onun da paşın yan əriməndir, haylar ona... Olabilər ki, Sarkisian, Markisian, o hayda bu əriməndə ona görür. Yəni, nə deməkdir, ərim ərimən sözü də, ərim azər sözü də nəyinidir. Zətən, Azərbaycan tüçlərin də iki böyük tüç qrupı işlə çəyibdə qıbt çıxlanı oxuzda. Yəni, bu baxımdan, hətta bu yaxımlarda Şahnazaryan özü bəyanat verdi ki, mənim şətərəm də var. Mən Türkçəm, milliyyətdir biz Türkçüs, dağıl qarama da yaşadır, ərimələn böyük əksəriyyətdir. Ancaq ərimənləşmişir. Yəni, Christianləşmişir. Öldür deyici biz Türkçüyü, Qıbsaq Türkçüyü. Doğrudan da ərimənlərin böyük əksəriyyətdir. Sifət nə baxısan, onlar Türk antrafolojasında bir qrupı isə tamami də yəd bir antrafolojadadır. Baxaylar həmin o burunları yekə, bu almançıq sümirləri qababaqa çıxınır. Gözlərinə o dinahkarlara xas bir qəribı baxış var. Bunlar həmin o qrupa ayda olanı, haylardır. Yerdə də olanın mədəni nə təddiyələr. Sifətləni Nuriya qanlar isə, Qıbsaq Türkləridir, ərimənləşimlə. Hürmətli qanamalıdır. Demək istəyirəm ki, hətta orda belə, Qıbsaqlar, Christian dininə görə asımlər sorusalar da, bugün hətta üstünlə 400 il keçip, onların numandə şəhdə hazırlanı çıxı demən Türkçərin. Anla canuqlar, deyir məhəm, dədəm, anama bir dəvə deyir, qara badaş. Deyir, dədəm, deyir ki, bu YouTube-da yedəməyəs, diliyindən deyir. Deyir ki, deyir, sən nə bilə fişirləsən? Atam nasıl oluşu? Anasının da 90 yaşı var. Atasını deyir ki, sək görməz, hə biz bu Azərbaycanın tükləriyin, eyni həji adətimiz, əməramız, danışıqımız, hisslərimiz bir dədə adımı dinimiz fəxmiriz. Bu necə olabil əraqı? Ki, biz müxtələ də xalqıq, sək hərək də də xalqıq. Deyir, biz bundan eylik hərək, bu olabil məzək, biz başqa xalqıq. Bak, bunu Azərbaycan oğul, daqlıq qara badaşdan, hərəsə o də köçük məhətdə keçib, daqıslarına gidelim. Azərbaycan o özü tanımış bir adamdır, tanımış bir familiyadır. Və o bir gözəl söz dedik. Dedim, məhəm, anamın 90 yaşı var. Atamın da o bəli yaşı var. Nə atam nə anam? Öddə də analarına aqsaq sözün əşitməyiblə. E, bu aqsaq sözü əhidirdir, əkdə səksizdir. Biz de onda tanışmamış bir adam var. Yəni, hətta ən azı 100-851 dövr də aqsaq sözü burada olmuyordur. Çocuklara bak, böyük məşədə deməyətdir. Bu hamıda tüçdür. Burda yaşayan ərməndə tüçdür, bu da tüçdür. Bir də Hristiyanlıqa görəfərlə. Yəni, nə də məhətdə? Azərbaycan xalqının tariqını oqada gizlədiklər. Azərbaycan tüçlərinin mövcüqlubunu o qədər sıkışlayıq çıxatmaq istəyiblək ki, bir təvvdən Ruslar, bir təvvdən Hailar, bir tərəfdən Faslar, bir tərəfdən Avropa ölkəli hansıcı. Və biz özümüz, özümüz haqqında 90% azərbaycan vətəndaşlardır bu gün azərbaycanlardır. Özümüz haqqında səbmələrin adı. Azərə nədir? Gədənə bəl azər, türkşəm, gədənə türkşəm sadəcə olurlar. Bakın Ruslar bizi asımlar sələmələtürün. 1918-in də deyilək ki, qafqas tatarlar, biz az qormuşaq qafqas tatarları, kırm tatarları deyilək ki, onlar da tüklü adamı tatarlar, tatarıslandaki xalga deyilək ki, tatarıslandan tatarlar, bizə də bolga boy tatarlar, bolgarlara deyilək ki, qafqas tatarlar. Bir müddət, bir 10-15 il bu ifadəklərdir. Sonra bu ifadanı yıxşınırdı, nə deyilək ki, qədənə tət tüklü koyulsaq, 36-dilə qədənə türkşəl bir şeydir. 36-dilə də dərub olacaq azərbaycanlı. Yəni, bu günlə birindən soruşanın kimsə deyilmək azəriyem. Azəriyem deyilən bir şeydir. Azəriyem, Ataşbərəsləyə inanaq, fas tayfalarından biri deyilək, bugün İranına yaşayırlar. Fadəl azəriyedir. Oda tablananlar. Biz azər-türkş. Yəni, deyə biləcəndə nəməntəyilək, deyə biləcəndə azərbaycanla ələqiləndirmək istəyəm, azər-türkş. Çünki, ortaşiyyə rəsmi okula bizi azər deyilək. Həç tüç sözün işlətmək. Biz nədir qazax demiriyik? Həşin oda tüçdurlar. Biz qazax-türkşi demirik ki, qazax deyilik. Özbər-türkşi demirik ki, özbər-deyilik. Ortaşiyyə rəsmi okula bizi azər deyilir. Sox sağ olun, Sərdar Bəyi. Ölməklə izləyizlər. Sərdar Bəyi ləm bizim marağlı müzakiləmiz dalayma etməklədə, bizim yayımızı maksun, bəni və pəlaşmağınızı xaş edirik. Mən istəyərdim bu məqamda, Sərdar Bəyi, bir marağlı bir məsələliyə, marağlı bir asbəktən bir yanaşma iləyək. Mən eləcək ki, siz bu arada çox marağlı şəhv eləcəkizdir. Deməli, bir nisəcün əvvəl, Bəyi Britanya'da abil grub araşdırması jurnalist, Azərbaycanın ölkər rəhbərinin böyük krall ayləsindən, 700 milyon dolar dərin də mülkər aldığı barədə sənədlər, orada bir çox ölkələrin rəhbərlərinin adları yayıldı, bu barədə. Və burada yerəcək əvşikələ, bizim zandı çatımızda da, insanlar bizim bu hafiflə maraşma məsələlər, bu barədə çox söyləntləyə, bəl mən bir başqa prizmanda yanaşmaq istəyərim. Buradan yanaşmaq çəyir. Burada üç məsələ var. Niyəməs Londonlar, bəyi Britanya'dan alınır, çünkü ölkə dünyanın bir çox yerlərində cözəl yerlər var almasını, niyəməs krall ayləsindən alınır, çünkü orada başqa yerlərlərin, adamlardan da alınabilərdilər və niyəməs bu Qaraba muharibəsinin, Çincibətə muharibəsinin ərifəsində alınır, bu üç sual niyən maraq doğrur? Çünki, Büyü Britanya'nın Birləşmiş Millətlərtəşilatını təhlükəsizli izləsində, Vito koydu ki, Azərbaycan ərinə qətnamı qətmə gəlmək etmək. Parlam minti qətnamı qəbul elək ki, Qarabaqdan ilməni şaxçı bir müəyyələri bir mənə olaraq geri çək et, çarumlu oldu. Siz də burada bir haq məsələsi var. Bəyi nasıl dəsdəyə bilərin? Məsələ bilərim, maktabi Təyyib Erdoğan'ın kutunu arasında çiçsub siyasi məsələlərin də yanaşəm də, iqsadi məsələlər xüsu önəmdən şeyir. Rusiyanın türkən yaxınlaşmasında o S4-i dəsmi eləcədə bir şey bilərsək. Nəhən ki, bu titali müqavilələr müdlək siyasi mayət taşıyır? Məsələn, bir də baxısan ki, məsələn, bir ölkə, yüzdənə samolik talə bilərin. Həmin samolik-i Amerika-də istəs eləyirə, ondan da daha yaxşı İngiltəri istəs eləyir, bir də baxısan ki, adam baxısan ki, məsələlə Amerika-də lələr olun. Daha baxa, daha da çəyivərsək. Çünki bu dürə adlımın müqavilində həmin ölkə məyət siyasi təhtiplə götürürəcəm. Qral ayləsindən alınma, İngiltəri dən alınma, bu bir siyasi attım, də bilərsək. Söyle də qaptə yatıqumaktan məzəl, iləm əliyəməkədə o əmrıç lazımdır. Bəzi allah də də. Səmən lazım olmayan bir ölkəyə. Məyəm bir qarşı tərəfdən, məyəm bir dəstəyə almaq olsun. Bəzi allah bu dürə, sənə lazım olmayın, amonur lazım olmayın. Yəndiyəsiniz son ilçisi sənə düsünlə, sənədəşdir bir, həsi ondan istifadə doldur. Bəzi allah, yəni yüzdə, yüz səhirlədir. Bu elə bir rüsunək kimdir? Məsəl, bu yaxınlarda ilan əlev getir, Rusiya. Rusiya'dan 250 milyon doldur. Rus vaktinaldır. Dürdün mü? Bu gün dağılı bazarə baxsaz, görəcənsiz ki, 800 milyon vaktinatya var, hanmıda şəyəlindən sonu parkından tim vaksiniyindən və almanlı vaksiniyindən, faizəlindən vaksinatya var. Və adında suput edin. Amma 300 milyon, onlar hanmısa. Və yaxud da məsələm, o milli Şuran, o yada o yada yaradılan vakti, milli Şuran, bizdə seçlər əfəsindir. 2010-cündür? 2010-cündür. Putin, yada azabacının bir müqabblə bağladı, 20 milyar dola dəyərindir. 10 milyar şaq dəyərindir. Yatağından pay verilə, Putin-in şəxsa şəkətindir. 5 milyar Rusya'dan silah texnikalıma 5 milyar da azabacının əsrələrini Rusya də təlim çətirir. Bu günə qədər bir alabacının əsrələrini Rusya də təlim çətirir. Bizim bütün əsrələrimiz Türkə də təlim çətirir. Və Pakistan-da çətirir, NATO-da çətirir. Düzdün mü? O pul necə oldu bə? O pulu nəyə bilmişlətdir? Nəyən qarşıqanda? Haçmətə qalın? Azabacının da dövlət-çəvri şəri idi, Putin-in azabacına daha geniş işxal edəmək, təhditə var idi. Yadıqın canmırı o vaxtlı milli-şuran müdafiəsində bə Putin-in bir sönü, familiyanı, kürcistanını hazırdır. O marağın adı şey sərdər bəyi. Milyardələ itifagın məsələlərinə girməyələ istəmirəm. Amma o milyardırlar itifagın. İtifagın? Nəsə bilə bir şey gəlir? O milli-şuranı gör dəstələməyətir. Sonra da İbrahimov, Rüstem İbrahimov, həm milli-şuranı üzüldü, həm də Sadri idi. Pirbizlədi, Hamzədi idi. Həm də milliardə itifagın üzüldü. Yadıqın gəlir mi? Yəni, o vaxtlı mən bu məsələlərinə çox deymişə, milliardır qıraktı vaxtı məsələm o. Milli-şuranı rəusiyan bir para yəkdi idi. Məxsat Azərbaycanından çox böyük iqsadı şəldərim və edir. Azabacının üçün məsələdir. Məzələni dövlətlə, milliardır ənləm pulunu siyasi, bələ də ödərlərin müqamında hafəyə soğurmaqa məzhurdur. Mələləri 250 milyon rəusibət və edir. Bir iddə nə baxaca su bitikətirəm yədə Azərbaycanı. Amma 250 milyon dollaq ki, müqamına bağlandı. O 250 milyon Putinin Azərbaycanı qaç təlfərin qaçdan almaqdur. Rus dövlətləm və edir, rəusibəkin bir şeydir. Və bu dürə təhcə Azərbaycanla bağlı deyib biləsir. Türkiyə vaxtı ilə çox əlvərişdir ilk baxçdan görsənə Amerikanın iqtisadi müqabilələlə bağlayıb. Nəm müqabiləlində? Rusya nəm təhdirlərin müqabiləlində, Türkiyənin müqabiləlində müdafiəsi müqabiləlində? Yoxsa belə də su pekiyyətləcə sil almaqsı, 20 sarlın almaqsı? Yoxsa bəsində, eğer siz deyən indisiz bu suallardan belə nəticət çıxartdısa, bizim izləzləmizdən xaç edir, bizim yayamıza maksimum bəyəni fəalaksınlar, marağımız, açılarımız olacaq, eğer Sədərbaycanla belə nəticət çıxartdısa, ondan ne müəyyən bu araşdırmasılar, orda Büyü Britanya dövlətinin yəginçə sızdırmaları olmasa, orda araşdırmalar da çıxılmaz? Bilirsiniz, hətta quran alasının özün də ziddiyət var. İki də nəvərsimi quraliçan biri gələcək quralı olacaq, səhsada da o bizizdə bütün mühürklədən məhrumdur. Hətta bu yaxınlarda quraliçə onu bən əsanikdən zaten məhrum eləmi haqqında belə bir söhbətlə də yedirdi. İngiltərədə sualətcəyə xüsus çəşbələt, xadrı deogalatların çəşbət orqanları var və yaxud da ışləmlər var. Yəni, bu dürə cəcili siyasi iqsadi deyətə, məhə bilə tıxalis nə siyasi nə iqsadi, əlaqıları ifşə ediyim. Məsələn, dövlətlərə qarşın məyəm belə bilə aqqüylə yaratmaqı məxsəlcək oluncuyordur. Bakın, hər də və Filizdə seçilər ərafasında Azərbaycan ilə Məliyyemlər, onu aləsə ilə bağlı, Azərbaycan ilə bağlı siyalar çıxıda, yada zə bir də bir də argentinə, baxilər ilə bağlı, bir də bə bu Dubai-dərçib Aday ilə bağlı 75 milyon. Hamısı seççi qabağı çıxaca ilə sanatlərinə, tartumenti ilə baxil. Şimcidir, bilizdə baxıçlar heç var, bir adamın hesabını başqa dəma vermək. Amma bir də baxızan ki, bir müqalifatın ələndə, peçatlə, ştabını, yuqada bancın balan ki, bütün bir başqa bir adamın hesabı ilə bağlı nə almadın, səndə bunu çimeriyə bilə. Kusur çəşfiyatı oradanı. Bunu verir, bu adam müqalifat də tez bunu götür, hallandırır, hakimət istərismir təziklə presid. Həm onda nə olun? O da gərildin deyik, o da şimdi vəzəyətin belə hansı edəcəyəm, səndə bu işi beləli. Ya dövlətin siyasi maraqlanan yüzəşlə gedir, ya hansısa bir öhdəri götür rüzərini, dövlətin millətin əliyini, ya da ki, tutaq ki, məsələn, hakimət namunə başqa bir rüşvə şəjdində, başqa yenindən, bir dövlətin qalqının dibində çıxadır nəsə verir. Bu oyunların mayrı yoxsa, bu qaribsə rüşvətlə dünyanın hansı ölkəsildə priznət dəhəklərləyiv və yaxud da belə xaqqlar qaqır üç sen elə bilər. Qaqq qaqır üç sen elə bilər. Amma elə bilət tutaq ki, Amerika, hansı qaribsənin ölkəni tutaq ki, dəhəklərləyiv məsələn zəhət edir. 5 gün. Ona niyə çıxadırla bu sələtlə? Anca özlərinin həmin böcədəki maraqlanını təmin eləməcəyəm. Təbii ki, bu o demək deyilə, ki, biz bu 700 milyon arxızda qətmə məliyi soruşmamalır ki, niyə görə bu, ardan gəlir, mən bəyin, ardandı, bu, əmla ki, nəyə lazımdır, niyə alınır, kimlə. Bunlar başqa bu, Pandora sənədiyində deyisəndə, onunla danışıdır. Ondan bağırdı, orada çox maraqlıdır. Niyə alıncaq dövlət başçılardır? Akladır, dövlət başçıdır. Və yaxud da, bir vaxıları Putin-lən bağlı New York Bankından məlumasızdır ki, Putin-lən orada 4 millet pulu var, Yeltsin 1 millet pulu var New York Park-da. Düzdün mü? Dünyanın ən əltibarlı vaxlarından bir deyil New York Bank. Və dünyanın əksə, nəhenç punları milyonlardan yetməməm. Milletlər orada saxlanır. Ödə böyük cizlədəriq qrifində. Bir de milyon da nəzi soruşlar? Ha, o hansı da ki, Putin, Amerika qox eləyir ya, Yeltsin, Amerikan maraqlarına zil bir adım var, Hatta, uyaqınlarında, iki üçir bundan qabama sövbərdik. Amerika, İngiltərədən, Şivetsarə başlarından tərlə bilədik ki, orada Amerikan vətəndaşlarının hesaqları verilsin Amerikaya. Vəlmə istəməyəndə de, onun əlin də başqa təziq məqanzibində sığıl başlardır. New York Bank, dünya bancı olduğuna gəlir, onları başlayıqdə oynatabır. Məlum oldu ki, Şivetsarə başlarında, 1 milyon yarım Amerikan vətəndaşının vericisiz şeyləri var. Fulları məsələn, 1 inin 50 milyon, 1 inin 100 milyon, 1 inin 500 milyon, 1 inin 1 milyon, hansı ki, bunlar hət, bunun verici deklar arasında qeyd olun buyur. 10 üstündə Amerika çox böyük bir iş apardı, o adamlar hamsı, vericəc elbirlədi, milliyyətdən dövlət pücəsdən pücəsdən pücəsdən pücəsdən, yənin lazım olanı istifadolunu bu şeylə. Bütün bu pullar hamsı, nəzarat altında olan pullarıdır. Məsələn, hüsmü mübarəkin, 50 milyon pücəsdən pücəsdən pücəsdən pücəsdən qacı başlardır. Qəbdafi'nin 30 milyon, Qusxortanın 30 milyon, Səbdə Müsləmin 50 milyon, 100 milyon hamsı qaldır. İran Şahanı 160 milyon pücəsdən pücəsdən pücəsdən o ara qaraşda, İran təsdəzi onu istəyir, ilə bir nəhenç dünya başları qarup senirləri təhvullarıdır. Ünlə edəsə, hətta qarup senirləri eləmən yollan örədlər. Nəcə eləyə bilərsən, nəcə çəsidə bilərsən, mütəxasiz göndərirlər, bunlar təhvələrlərlər. O haqlanın sərvətlərini yığılır. Ünlə də sonra, İngılab olanlar bir səskidə uduzma ondan sələndir. Dövlət məsələ qaldır ki, bu qeyri qanıfıdır. Dövlət suvut eləyərsə ki, bu oğurluq buldu, onun o suvazı qaldır bəlç, bu da nətəl məhkət dürmələrdən sonra, o illə rəzə pul işlədir, pul da 70 suvazı mənimsək. Məsələn, təhvələn, 50 ml 70 suvazı bəlçə. Nə, deməkdir bu? Hələ işlətməsindir, façların nəhək pul qazanmalı yolu mudur? Qarulç ya, bu nə düzər belədir, bütün dünya özlə belədir var. Yəni, o ki, yalvarınlar ki, sən gəti pul qur mən ətibarlı, saklayıcım sən pul uğur, həkçəsə deməyətim, belə edim, pul da belə oğurlacədir, bu yoldan keçir, bu yoldan fırlacədir bura, almasın, yırdınlararlarını, özləri sonra bəzən hətta bu maçlar signaxsızdırlar məhər beləxal təşiratları, və də bəzi ölkələrə, o İngilə məhrəfəsindir olan ölkələrdir. Automotiv məsələ qaldır, İngilə gələr dünyada milyonlarla belə oğurda insanın məsələti, bu maçların hesabında qalı fırlığını belə məhəmələ gəlir, ərli yüzyələ gəlir məhəməl, hələ İngilə məhsəl distir, o pul qur etərəm edir. Belə gətsəyəs qartam yazanlar. Belə gətsəyəs qartam yazanlar. Ona görə də bu dünyada gədən proseslərin bəzləri, hamı bilməldir siyasıdır. Azəbəcəndən millətdə nə fırkə çatməz, Azəbəcəndən və təndəklarının işsiz olmasının, yoxsul olmasının, çək çək çək bulmasının, O bulaqdır. Bu məşhur bir alman filosovudur. Çok da gözəl biləsləri var, Avrupa nə qürübə adanda, imkanı uzun okuyasın, eki zətib esədir. O da gözəl bir sözü var. O deyət ki, kasıpların sərvətə deyir. O oğurluq yoluna çimki əmla təlləriyi, kasıpların sərvətə də deyir ki, məsələn, bu paylasaq zamantın puludur, bir yeri yırşanda, bu bunun pulu olur, amma faktika kasıplarınsa kasıplar yəni, Azəbəcəndən də kasıpsılıq inkişəf ediyirsə, o deməni deyir ki, o tətətə qarubsa davam ediyir. Nə zaman ki, Azəbəcəndən kasıpsılıq başlarda aradan qaqmaq, onda biz bilətik, yox ki, qarubsa yox. Hər də fəsəndə sizdən bu mövzət olman üçün, nədir? Avrupa ölçələrində nədəsə Avrupa lidirlərlərinin və yaxud olsun, digər başqa demokratik ölçələrlə, nədəsə bundan bağlı problem yəşəm onlar. Olsa qabı var, da. Ona görəmən deyirəm ki, nə vaxtı deyilmə, Azərbaycanda demokratik sistem yaratmaqın ki, bizim qaldır sərvətlərin, cələb elə Nəcə? Qətərdə. Qətərdə. Var, yox, yox. Orada nəftən cələn cələrlərin, bir hissəsi dövdət bir cəsləslə verilir, bir hissəsi ailə bücələrlərin, hər il, nəftən cələn cələrdən, hər bir qətətli ailəsində 10.000 dina, bizim 20 milyon, 20.000. 20.000. Hər il, keçir bir başa ailəm bücələrlə, özum eləsə, nəsələ qətət? Dünyada nəftən cələn cələrlə, faydalı da yeral servətlərdən, milli servətlərin, İçizdə bölüştürmə əslə. Biri bizdəki deyik, milli servətlərdən cələn cələrlələ dövlət bücəsində verilir, gür orda xalqa paylanı, orda da oğurlar, qazanın başında, orda cələrinə oğurlurlar. İçində isə, qətəlçimi ölkələrlərdə də, demokradi yoxlardır, orda əhməl, ama nə də deyir, xulun bir isəsin, çetirdə çəyə, vətəndaşların şəxsı hesabına, istiyizdə işlə, istiyən işləmək, qətər vətəndaşlısansa, hər il 10.000 dolar dinar ulaqacaqsan. Yəni, dəriqdən bilməm 10.000-25.000-dir təkmindən deyir. İndə norvət nəyiniyir? Norvət birisi də Avrupa ən bölün nəftə-bücələrindən biridir. Norvətlə nəftə haqqında qanun qəmur ediliblər. Həmin qanuna görə, nəftə yalnız 10.000-dir dəvlət bücəcəsində verilə bilə, 7.90 faiz investisiya şeye qəradıqlar, investisiya fonduna verirlər. Dünyanın kası bölkələr, pula əklədə o cəllə norvətlə norvətin nəft investisiya fonduna boş götürürlər. Sonra o borcu qətərində faizin qətərlərlər, norvət təsərələlərcə, o borçlardan iki ləvət çox deftən çox pul qaza almış. O da nəyələyir, bir başa sosial qətlərə sərf verilir. Norvətlə bilərsiniz, sosial bücə dövlət bücəsindən ayrılır. Bakın, bizdən ətərdir, sosial bücət dövlət bücəsindən çindərdir. Bildən göründə problem yarananda nəyələr cərmələrə artırılırlar düzdürmə, əmək olan kəsirlər və s. əbə indih bizdə olduğun kimi. Orada sosial bücəsizdən sosial bücə kimse toxuna bilməz və norvətsin sosial bücəsizdən nə qədər olar? 4 milyon əhalası var. 350 milyar doldurlar. Azabacın dövlətini 30-40-50 dövlət bücəsizdən qədər norvətsin sosial bücəsizdən və əxisbətlər hesaqlayı bilək ki, norvətsdə etkil adam iştəməsə, əlli il norvətsdə indikaya əsləyəsində yaşayacaq. Edicəz işləməssin. Şimsa da heç bir gəlir cəlməsiniz norvətsin dövlətini. Ağırlı adamla bu tür əsər, ya qətərdər ki, mənim pulumu ver, mənə çaktan leftən qazdan pulu ver, mənə ailəmə, özün bilərəm nəyə edir, ya da investisi fondu yara, biz nə inəmişi, apamrın ne fondu yaratmışı? Qızıl kimi, pul kimi, o dövlətdə bu dövlətdə ondan da bir de bana ittib ittib. Bizdə də muharbədə qazi olmuş vətəndaşlarımızın ayaqlarının niçə cm kəsildiğini ölçür. O hədvə eriməni qarışıq bir şeydir, o tamamlı azabıca xalqa bu əlirli ilə bağlı, mən ətraf edirəm ki, azabıcımız haqda əlirlik var. Bu əlirlikdən verilən terörinə qədə edir, işsizlikdən verilən pasobiyanın yardımın yarısı qədər. Köybində ölkədə haqmışsizlikdə bu əlirləri işsizlər mi var, ha biləsə? Əlirlərin hamsı istediyiniz əlcəsində bugün o yalantı əlirlərin özü işsizli yorgusunun əlli farzın təşkiləriyik. Dövlət donsuz da yə vətəndaşı iş verilmə edin, yə işsizlik məvələt verilmə edinizdir mi? Yə də bu adam toxçı ələtdir. Şimdi bu cəlir hələ bunu qoyram qıraq, gələ bir qayda tətbiq ediyik. Bu qayda namaza bu əlçamda, hətta qanını şəkildə sonra dökübətimin vaxtında əl olundan 90% əlirləcə qogundur. Qaydaını dəhət edinə görə, ha. Məsələn, nədir? Bizim vaxtımızda bəlansı edir. Əə bir adam 4 ay əmək qabiliyyatını itiribsə bu adam əlirlir. İndi belə qayda qoyur. 30 faiz itirdisə Bu 60 faiz itirdisə bu. 30 faiz nə 60 faiz nə aqda ələrinə bir 30 faiz vaqd? Fəs əsəm o nə deməkdi? Mən hətta ikinci qurum əlirləm belə amma tam 60 faizilə çatmazoş deməkdir, mən birinci qurum əlirlikə bir iki vaiman və yata 29 faiz əlirləm sən o bir faiz olmaz habrosuötzlich mən əlirləcə xəzeb olub Android-a iləm. Bu adam nidə işləyə belə. Nidazə yaşəyə bilən? Mənim qardıma gəlirə o vaxtı, sot üç vaxtın vaxtında rüşvetxorluq var, də hətta əlin olanları bəli əlli dəcəs verir. Ha bu pulmlaqsaxtı əlilliyalırdı deyən, xəsdələrdəndə pul istəyirləcək, pul ver, əlilih verir. Mənim də Allah rəhəmə dəzim, bir əmə olamadır, zaman bir uşağıqdır. Soq ağrıq üzərində paraqı var. Bu nəsi də ediyodurum, buna şəhirləmdir, vermirdir. Əmən gəttim, Hamz də mənə həçim doldu, həm də mənim qardıq, bu xəsdərdir. Gür, mənə hərmət edə bilər, buna əlilih verirlər. Üç aydan sonra rəhmətəcək, təsəl verir isə, elə ürəndə. Bu dürə ağrıq xəsdələrə bilər, o ki, rüşvetləcə işlə bilər. Amma bugün Azərbaycan'da əlgə, normal, məsələn, həkimlər yıxışmalıdır, bu əlilih səhənin üçün bir texnik işləri, bu əlilih səhələ bilər, əlilih nə olan cəddi. Bu nə həkim bilər bilər, daha ki, insanın əmək qabrət ne zəhtiydi, hansı oradan funksiyasını nə qədə edirəmdir, insanın nə qədə etirəmdir, çox şey olun. Məyən olunmalıdır və əlvənçik qaydalara qatmaq lazımdır. Əlvəl ki, o əliliyin təin edimdə qaydalara qatmaq lazımdır. Məsələn, indir, bələcək qabrət, əl bir adam, onıqa sütündür də, onıqa süt tam zədələn edir, və il əlzində 5-6 faxslərləni yatır qəstədə edirək, əsmi qətləri, qalan vəxudda mağalcaqdır. Bir ələkəsən, para ve şi qeydləsəsən, əliliyi düşmək, baxın. Qritiyyələ qabrət bu əliliyə, əlili olmalıdır para əlcə olmaq lazımdır. Halmı ki, ələkə bir adamın onıqa sütündür dağılıbsa, onıqa sütündür əsas dağət sistemidir, günün çoxsunu yatmaqa məlvurdursa, ayaqsa durub işləyə bilmək, sən bunu necə deyirəcəsə, əliliyəcə, gelişləyəcə işləyə biləmək. Bu harqdan çıxırıcı müdlə para əlcə olmaq lazımdır. Məsələm, eləkir tərələ qurblar ki, məsələm, infaklıt ölümdən biraz fərqlidirə. Ölümdən bir facon belə ağıma gəlməzdir, məsələm, elə bu paralitlər çox az rasiyandan aldırdır da, çıxak ki. Əm ağıqın qəslərdir deyir ki, özün paralitə olmaq. Bunlar elə çəklə qorlar ki, özlə bunların dövlətə ki, Çinoglu, səxudumla alımam ki, özlün elə, onıq boyudan villası varə. O oğlu bir sosal fontanı oğuluyur özləyə. Özlə bir ilə təkir, məsələtə təkir oğudur. Amma xəkmədə dədək ki, məsələli milyon qənaat eləm, nə nə nə səbın? Azabacan vəkandaşlarının qana-səbına, azabacan vəkandaşlarına tətətə vəsa qanunca yoluna tətətə vəsa tətətətə vəsa tətətətə. Azabacan da zətən soğut həkimətə vaxtında əlili adamın 90 fazla örüp yedik, yaşamınlar ki, 30 il keçdə üstündə, üzdün mü? Yeni dövürdə də bə beynəqaq təcrüba vaq, əlil kimi deyilə və əlillərin hüquqlanı qorunmasına vaq beynəqaq hüquq normalar vaq. Azabacan da ələ bir oyun oynublar ki, o adamlar ki, beynəqaq hüquqlanı hüquqlar qonur, onlar o hüquqlardan də məharum vəsələtə kuldan getmir. Əlili hüquqlandan, istibahtan hüquqlandan də məharum ol bir insanlar. Buna da bizim qeyri dövlət təşkilatlar, insan hüquq azərlərin müdafəri təşkilatlar mədi veclərinə deyilə. Ələ bir ilə ki, bu əlili məsələsə, ancaq pul məsələt, pul məsələsi deyilə bu. Həm də bu insan hüquq azərlərin məsələsi. Yəni, bu səhəndə, çox böyük müstürləva çox böyük, bu ələ bir sanki hansı bir erməni oturub, sosial temradını hazırlayın başında, Azabacan öz də azabacan xalqın hansı hissəsi nə? Çöməyə əhləci olan. Əssas qorub, öz də ki, xüsu qorub da bizə buna yardım, dövlət yardım eləmə. Dəhətlə, bəz eləri üçün onlara birisi deyil, ikinci bir adama dövlət pul verik, yəni ona yardım özünü çaxlır. Bu qorub pa qarşın böyük bir qey yapardım da. Məsəl, sən deyizəni, santım özüm görüm, bir santım, deyik ki, santım. Zədən maharibənin özü bir travm var. Məsəl, bir adam abi ələrildi, bir adam da eylik dələdi, da maharibədə olmuş ələrildir. Nürqə bu maharibədə olmuş ələri, sən iki qət ələrildi ki, baxmazı. Bu həm də maharibə psikologijasını yaşanmış, məyən travm almış bir adamdır. Məsəl, mən yaxınlarımda çönüldü maharibə giden uşaqlar var. Yandanda adamın özü başlarına, yandanda bomba patlayıb, beynləndə, o var, bu var. Bak, bu da travm uşaqlı ələri saxlayabilmir, ələ, ələ, ələ, gəzələr yatabilmir bunu. Sən bu adamın yaşantıların nəzər almanı, yoxsa para alışqəyirsən məsələn ələrildir. Bu nə də maharibə şeydə? Eli ələriyi vacı oda, ayaq da düzdə, ələ, düzdə, hər şey düzdə, ama bu adam ələrildir. Şuruna, ruhu ilə, ruhu bəziyyətini ama, bu ne də tən eləyirsən? Bu baxımdan, mən eləyəcəyəni Şazırbaycanında bu dövlət malına qənaat, adı altında gəns qadırlacı var. Bunlar da, o qənaat, adı altında xalqı başqa də özürməlirlər. Də dövlətə qəyilir. Ha bu dövlət zətəxalq üçündür. Də bu bir adam ələrildir, düzdürməsəxdə ələrildir. İş yeri yox, sən buna saba işsiz kimi? Pasobə verə bilmirsən. Bu ələrildir, ələrildir. Sən niyə ağrırı isə ələrildir? Yə gəl ki, bunu ələrildir. Dərər ələrildir. Yə iş verir. Yə ələrildir, də dövlət malunət verir. İşsizlik malunət verir. Fərqin ələrildir bu adamdır. Yəni ələmirsən ağırsa. İş vermişsən işsizlik malunət verir. Yəni ələrildir, ona görədi, adamlar ətta bu saxtı deyilən ələrildər var. Bu saxtı ələrildir, ona görəni ələrildir. Yəni ələrildir, ələrildən çıxdır. Bizi əşəm alın. Dövlət vətəndaşı taliyyəm ümuduna bırakılır. Dövlət bir kirləri vasıvası var. Bir, dövlətdən sövbəcə, hakimətdən yox. Bir, vətəndaşları xarlıdən gələn təlikələrini dəfətmək, məsələm, əlmən ölcüməli, ilan ölcüməli, içi dahıldan gələn təlikələri dəfətmək. Bu da üçtür. Zimahçələ qaşın vaizədin, sarvamlıxının müdafiəsindir, bir də əmə hüququna, əməyindən işinə təmrətmək. Dövlət bundan aramansın, yeniləş bizdir. Yəni, vətəndaşların dahıldan gələn təlikələrini hiç bilmək, dövlət dəfələ bilmək. Bu da, haci siyasətləm, haci siyasətləm, dahıldan siyasətimiz arasında çox böyük bir zildiyyət olduğunu gözlə. Yəni, haci siyasət bugün, nə qədə düzgün, nə qədə milli və dövlət varaklamıcı uyğundursa, dahıldan siyasət bir yoldur. Hətta, bəzən dahıldan siyasətə görə, xarədi siyasətə müəyyən aqsamalar olur. O aqsamalar zəhərlədir. Çünkiyə haci siyasət, dahıldan siyasət, dəvamlıdır. Bəzə, haci siyasət, dahıldan siyasətlərin asılın müahsil dövrdə məydanatıq var bu. Asıl olmadan məydanatıqdır nə görə, rəbidə olma. Sorundun, amma bunlar haxı uzlaşmalıdır, uzlaşamda, əgə, haci siyasət, çox ki, fəxt, daha proqresiv, dahıldan siyasət, reqresivdir, ondan bu dahıldan siyasət, o səm dədiyin ki, mədim dədiyi, haci siyasətlərdə olan, məsələn, problemləri məydanatıq alır. Çox sağ olun, sərdəri bə, hürmətli kananalı sözləyiciləri bizim yayımızın sonuna doğrudan maksumun bəni və paylaşmağınızı, kananımıza abin olmağınızı xayiş edirik. Biz bugün Sərdər bəylə çox maraqlı məsələrə, cəmiyyətimizi maraqlandıran problemlərə, yarının sualları aydınlık kətirməyə çalıştık. Sərdər bəyi son olaraq ümumu carib əziyyətləmi bağlı, nə demək istəyərdiniz, bizim taməşətlərinizi? Allah bəcəmdə, çox təsikət dalqında ciddi siyasi islahatlara farılır. Siyasi islahatların əmiyyəti, siyasi islahat afarılmadan ölkədə heç bir iqsaatı və sosial islahat aparma mümkünləyə və mənasi yoxdur. Bilinci növərə siyasi islahatlara farılmalı, sonra o islahatlar iqsaatı və sosial islahatları dövlətin və millətin mənaf edilər uygun, hətə keçirməsin, tamil eləyə bilsin. Bakın, ölkədə deyirlək ki, məsələn, biz iqsaatı islahat aparı, məliyyəmin ətirəvələdi ki, və yaxud da zəhəfti, həmin islahat yeni bir qarabıca keyi atsadır. Məsəl, bu cik qarabıq bərqə olun, düzdün mü? Düşünüm ki, orada qarabıca idi, amma azərbaycan məmurlara qarabıca öləşim rə. İndi hamı deyir ki, o qarabıq ayrıla kulları da yeyirlər, neyirlər, məsələtün deyirlər. Amma ölkədə siyasi islahat olsa, ölkədə iqtər daxrı müxarifət olsa, iqtər üzərində siyasi nəzərət olsa, bir dənə məmur qələt edib, bir dövrətin, bir malar kullarıya bilmərs. Demələ, siyasi islahat nədir məddi? Parla müddə müxalifətdir. Ciddi şəkildə üzə real müxalifət, təmsi olmalıdır. Şüksə müxalifətinin fəaliyyətini, dövlət, bu daxrı daşdırma malıdır. Bəqt bəqat, haqir qətin azad olmalı, və s. və s. bu islahatlar həyətə kesilmədən, çox sağ olun, sərdər və dəşəkildir dəvətimizi qəbul etdiyin, ismin inşallah növbət hətələrdən yenidən malarqlısın müzakiləmizlə tamaşaslarımızın qarşısından dolayıq. Sağolullah məlum. Örmətlə, izlə, izlə, yarınmızı yenidə maksimum bəyəni və fəalaşmağınızı, kanalımıza abnolmağınızı qarşı edirik. Bu cüm bir sərdər bəylə rejiyonumuzda və ölkəmizdə baş bilən məsələri çox manaqlı müstəlidən müzakilə etdik. Ümidi edirik ki, yarınmızı yenidə bəyəni və fəalaşacaqsınız. Bu həftələ yenidən xaqla bir arada programının sonuna gəldi. İnşallah növbət həftələrin birinci günündən yenidən sizin qarşınızı dolayıq. Örmətlə, tamaşaslar sağ olun, sağlamat qalın. Özüzə, yaxşı vaxın.