 1. Deel van hoofdstuk 26 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van oorteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karola Jansen, Eline Veren van Louis Coupérez, hoofdstuk 26, 1e deel. 1. 1,5 jaar was voorlopend. Met de verstraatens op de prinsessegracht zag het er aller feestelijkst uit. De vestibule, de eetkamer, de beide salons en de serre, geleken bevallige wintertuinen, daar kunstige palmgroepen zich in de hoeken als Pyramide van Groen verhieven, terwijl de roze en witte bloesems der volbloeide Azaleas daartussen haar grote ronde boeketten opbeurden, want er was een bruid in huis en met vierde hoogtijd. Het was de middag ter receptie en de salons waren gevuld met een steeds wisselende drukte van gelukwensende kennisen. Het tuinraam van de grote salon was geheel en al verborgen door een groep van Groen, waarvoor zich een halve cirkel van voorthuis aan weerzijden enig canapé rijden, en voor die canapé stonden George de Wouden van Berg en Lili Verstraat als een jeugdig, vorste paar dat audiëntie verleent. De twintigjarige bruidje schitterde in de glans van haar geluk, in haar witte zijde en haar oranje bloesem, en ze werd niet moe hun allen die daar kwamen haar lieve woortjes toe te vlusteren. Dank u, dank u wel, en dank u nog hartelijk voor uw mooi cadeau. Haar bruidigom, in zijn rok met zijn witte roos, bedankte eveneens, innerlijk wensende dat de parade was afgelopen, maar steeds ene al glimlach en vriendelijkheid. Mevrouw Verstraat stond aan de zijde haar dochter, en Emilie de Wouden kwam zich nu en dan aan die van haar broer stellen, maar zij nam hun moedelijke plichten zeer ongedurig waar, en was, wanneer men haar zocht, dikwijls verdwaald tussen de grond en de groepen der bezoekers. Marie en Frédéric waren met Paul en Etienne het gevolg van het jeugdig vorste paar, de bruidsmeisjes in het rozen, de jongkers in hun rok met bloessem en knoopschat, en zij brachten de steeds wisselende gasten naar de zeren waarop hun lange tafel de geschenken stonden uitgestald. Het zilveren teeservies in het midden van de heer De Wouden, daaromheen al het zilver, al het cristal, al het fijn porcelijn door verwanten en vrienden geofferd, terwijl het prachtige cadeau daarbij de neven van Raad, Henk en Paul, een elegant ameublementje van doofblauw zatein voor de kleine salonder jonggehuwde, de hele ser als het ware, ankombreerde. Het geschenk van de ouders daarbruid was niet zichtbaar, het zou te veel plaatsen ingenomen hebben, want het bestond uit het geheel ameublement ter slaapkamer, keurig, maar niet luxueus, zoals het betamende voor een jong paar, dat nog voortuin moest maken, beweerde Emilie tot mevrouw van de stoor, die met cadeau was gekomen. Ze gaan wonen in de Atjeestraat niet waar vreulen, vroeg mevrouw van de stoor, met een onderzoekende blik naar het confituur, lepel en vork met agateheft. Ja, in de Atjeestraat, in een klein huisje, net geschikt voor twee van die kinderen, wat zegt u er over van, twee van die kinderen die gaan trouwen? Enfin, ze moeten weten wat ze doen niet waar. Ze mopperde met een glimlach, innerlijk zeer gelukkig over de keuze van haar broer en mevrouw van de stoor lachte ook. Kato bewonderde het Zatijna-meublement. Dit hebben uw broer en de schoonzuster gegeven, niet waar, meneer Paul? En de ondergetekende spak Paul en wees op zichzelf. Maar wat wordt je al een dame, Kato, vervolgde hij, terwijl zijn blik streelend over haar gestalte gleed, en wat draag je een hoger chignon? Het is kolossaal hoor! Wel, waarom zou ik met de tijd geen dame worden en mijn haar gehoog dragen, vroeg Kato een beetje uit de hoogte en geerget over zijn familiariteit. Zoals nu toch bijna zeventien, en hij had volstrekt niet nodig haar maar altijd bij de naam te noemen, terwijl zij nooit wist wat zij tot hem zeggen moest. Van Raad, meneer Van Raad of meneer Paul? Ze vond het tegenwoordig ook volstrekt niet meer aardig, zoals er steeds allerlei slechte dingen van hem. Hij moest zo pieren waar je en zoveel geld stuk slaan. Maar je bent al een dame, riep Paul spotend uit, je bent al geheel en al een dame, denk je dat ik dat niet zie? Zeg eens Kato, hoe lang is het nu toch wel geleden dat ik je drapeerde voor het tableau vivan van de vijf zinnen? Herinner je het nog? Kato bloosde. O, dat is nu wel, laten zien, wel twee en een half jaar geleden, dat was in mijn jeugd. Ik zou het u nu niet meer laten doen, daar kan u zeker van zijn. Als hij dat soms dacht, dan had hij het mis. En zij wende zich met een knikje van hem af, terwijl hij zich inwendig vrolijk maakte over haar nuvige gezichtje. Daar kreeg hij Friedrich in het oog, die in de grote salon van zijn moeder welke vertrok afscheid nam, en hij spoedde zich tot haar. Gaat mama al weg, vroeg hij. Ja, ze is wat moe, antwoorden zij kort zonder hem aan te zien. Hij merkte haar koelheid op en ze deed een pijn. Het scheen wel of zij hem allemaal bruskeerde. Eerst Kato, nu Freddy. Zeg, Freddy, sprak hij gedwongen vrolijk, ik kan niet zeggen dat je prettig bent om mee brouwlof te vieren. Waarom, vroeg zij cool? Ik heb vandaag nog geen liefhoord van je gehad, je hebt toch niets tegen me? Ik? Oh, volstrek niet, wat zou ik tegen je hebben? Ben je niet te verzoenen? Zie je, als ik mijn schuld nu maar wist. Etienne kwam op hen toe. Zeg eens, komen jullie toch je plicht te waarnemen. Er zijn twee oude dames die ik niet ken en die na de cadeaus kijken of ze er een paar in hun zak willen steken. Kom toch, Marie vraagt ook naar jullie. Zij volgde hem naar de serren waar men zich bijna verdrong en Paul gevoelde zich vereverlijk dat Etienne hen was komen storen. Hij moest toch eens met Freddy spreken, het begon hem te vervelen dat eeuwen gebouwderen. Henk en Betsy waren binnen gekomen door de eetkamer en zij zagen er de oude heer de wouden zitten met zijn dof goede gelaten zijn fijn grijshaar. Hij had zijn stok waarop hij steeds leundert tussen de knieën en sprak met Otto van Erlevoort die voor hem stond en die hij telkens iets liet herhalen daar hij wat dof was. Otto zag er van raad zijn enkelemaal bij de verstraatens of bij anderen en zij waren steeds vriendelijk tegen elkaar gebleven, hoewel hij niet op het nassoplein kwam. Toch spraken zij nooit veel met elkaar, daar er een nevel van treurigheid tussen zijn scheen te hangen. Nu ook gingen Betsy en Henk wel eraan verder en zij wensen de heer verstraatengelijk die in de kleine salon met tilden van Rijssel sprak. Zo, dag Bets, dag Henk. Dank je, dank je, zeg verbeeldje wat mevrouw van Rijssel me hier vertelt. Wat dan oom, vroeg Betsy, dat je oude vriendin dat vrouwtje van Ferelein zo ziek is. Jan, zo ziek? Ik heb gister een brief van Ferelein gekregen uit Bangiel, sprak me til de zacht. Waar ligt Bangiel, vroeg Betsy, in Passoeren Juan? Ze was bevallen toen hij schreef en men vreesde voor haar leven. Ja, arme meid. Ach, we hielden geen correspondentie, maar ik mocht haar heel graanen. Ze had het op de lippen om te zeggen, maar we zijn haar zoveel verschuldigd, zij dacht aan Eline. Toch zei vervolgde ze slechts. Toe maar tilde, als je iets naders hoort, schrijf het me dan wil je. Je zal er mij veel plezier mee doen. Goed, sprak me tilde, en Betsy ging met Henk naar Bruyt en Bruydegom. De Van Raats kwamen ook niet meer bij de Eerlevoorts aan huis, maar men was toch steeds goede vrienden gebleven. En maar tilde dacht aan Jan, die zij misschien voorgoed verloren had toen haar arme vriendin reed zes maanden geleden haar man terug naar Indië was gevolgd. Henk en Betsy waren George en Lily genaderd. O, Betsy, Henk, Riblili uit, wat heb je ons vreselijk bedorven, en het was zo geheel in alle verrassing voor me. Het is prachtig, het is zo mooi. Zij omhelsten hem beide voor het blauw satijne aan meublement. Als het maar niet te veel zal afsteken bij het andere, sprak George, die ook bedankt had. Ach, wel nee, Riblili, die mannen zijn altijd ondankbaar, niet waar, Betsy? Nu ik niet, ik ben haar dolblij mee, dolblij. Net een kind dat een poppenhuis krijgt, sprak Emily lachend tot Betsy. In de seren was Marie met Etienne op de blauwe canopy en de koos uw zetjes zittende bezig te onderzoeken welke het zachtst en het mollerst was. Marie was in de laatste tijd vrolijk tot in het uitgelatende toe. Zij sprongen nu zittend op en neer, gierend en zonneerbied voor de krakende veren van het blauwe en meublementje. Wel, waarom zou ze niet vrolijk zijn al trouwdaar, zuster? Wanneer die uit het huis was, zou het toch nog tijds genoeg zijn om zich te verkniezen, want eenzaam? Ja, dat zou zij Marie dan wel hebben, maar geen verdriet van te voren. Mathilde was met Otto in de seren gekomen ten einde de geschenken te bezichtigen, en Marie wees hun alles aan, dit van die en dat van die. Waarom kom je morgen niet dansen, vroeg zij Otto, het zou zo gezellig zijn. Hij schudde met een zachte glimlach het hoofd. Waarlijk, dringen niet meer op aan. Het spijt me dat ik weiger moest, maar ik dans niet, ik ga niet meer uit. Je bent een kluisenaar geworden. Ik word al oud. Ach kom, gekheid, amuseert het je niet meer mensen te zien, die zich amuseeren. Jawel, zo nu en dan, maar over het algemeen blijf ik liever thuis, heus, geloof me. Er klonken zachte weemoed door zijn stem, en zij dronk niet meer aan en wees hem om over iets anders te spreken, een grote mand met bloemen. Wat een mooie roze al, kijk eens, heerlijk als die bloemen komen. Ik ben zo dol op roze, we zullen zeker een mooie zomer krijgen. Ja, we hebben ook een mooi voorjaar, sprak hij dof. Zij schikten en zweeg, een weinig geergerd en toch vol van medeleide om zijn stille weemoed. Hij dacht zeker aan een vorig voorjaar, aan een vorige zomer. Twee. De verbindenis des harte tussen George en Lily, voor welke Emily die nu ongeveer anderhalf jaar geleden bij de heer en mevrouw Verstraat gepleid had, had het jonge paartje niet lang gebonden, zonder weldraad tot een hechterband verstrengeld te worden. Iedereen wist er immers van, en iedereen sprak erover, hoe bescheiden George ook geweest was. De heer en mevrouw Verstraat zagen in dat die toestand niet langer houdbaar zou zijn, want Lily zeurde nu eens en bodeerde eens, en Emily, waarachter, begon mee te zeuren. Mevrouw kwam dan wel eens klagen bij haar zuster Dora, de oude mevrouw van Raad, maar de moeder grijze vrouw, die zich steeds in het volledig luk verdiepte, gaf haar niet gelijk. Waarom maar geen formel engagement? Alles zou zich daarna wel schrikken, zo dronk mevrouw van Raad met haar treurige stem aan. En Lily dweepte dan ook voortaan met haar oude tante, en vond dat er niemand op de wereld zo lief was als zij. Toen was het gebeurd dat, zodra George in zijn examen voor vieze console geslaagd was, het engagement voor niemand meer in geheim publiek was geworden. George was daarna eens gedetacheerd geweest naar Parijs, en eens naar Hamburg. Toen hij teruggekeerd was, dreven Emily en Lily opnieuw de hartnekkige oude sot een stap verder. De toestand werd gewikt en gewogen, en men kwam tot het besluit dat, als George nu op buitenlandse zaken werkzaam, zo zuinig was als zij vorig af te zijn, en Lily verstandiger werd, wat zij nog lang niet was, menen mevrouw Verstraat, het huwelijk gewaagd zou kunnen worden met een kleine bijdrage van de zijde der Verstraatens. De dag werd bepaald op 30 mei. Mevrouw, Emily, Marie en Lily, beijverde zich voor de uitzet, en er was niemand zo gelukkig in Hildenhaag als die twee kinderen, welke, zoals Emily schertste, naar een roman van lotsverwisseling en omzwervingen en boze ouders, edele zusters en tantes, ten laatste elkaar gekregen hadden. Zo werden deugd en trouw beloond. Marie lachte hartelijk toen Emily al dus deklar meerde, want Marie was in de laatste tijd zo vrolijk en levenslustig geworden, dat Friedrich geheel en al vergeten was hoe zij vroeger vreemde, nerveuze buien had gehad, hoe zij vroeger zich steeds eenzaam had opgesloten en reisbeschrijvingen had pogerd te schrijven. Zij dwaalde, jubelend van vrolijkheid, het huis door. Plaagde Lily, plaagde Jan, pakte oude dien bij de schouders om met haar rond te tollen. Het scheen, of er een glans over haar gelaad straalde, die zich weerkaatste in het zachte bruin van haar ogen. Zij had steeds een eenvoudig, weinig opvallend gezichtje gehad, en me verwonden ze zich er nu vaak over, in de kring haar erkennissen, dat die Marie zo opknaptte. Die glans over haar gelaad scheen als de weerschittering van de dageraad in haar nieuwe verwachting in haar hart. Wanneer zij tegenwoordig voor haar venster stond, naar het Maliveld tuurde, dat in de zachte meizon, als met een geparel van doudruppelen schitterde, terwijl het geblaarte van het bos zich in teden geelgroene tinten schakeerde, sloeg geen weemoed meer een nevel over haar ziel, maar jubelde die in tegendeel op. Zij mocht zich hem, Otto, nu denken, zij mocht zich tans bekennen, dat zij hem lief had. En het scheen haar of zij hem nog meer lief had, nu, dat een innige medelijde haar liefde verhoogde, dan vroeger, toen zij hem beminden om zichzelf, met een stille eiverzucht op die andere, welke hem welder haar van zich gestoten had als een waardeloos iets. Hij schreef nog wel de treuren om die andere, maar toch mocht zij hopen, en die hoop schitterde vanuit haar hart op naar haar gelaad, en deed haar glanzer van haar nieuw schoon. 3. Des avonds, na de receptie, waren de verstraatens een weinig moe. Zij verkleden zich, en meneer trok zich in zijn kantoor terug. Mevrouw ging een dutje doen, afgetopte haar duizend bruilofsbeslommeringen, en Lily, uitgeput naar een gehele middag, staande bedankte hebben voor een stortvloed van felicitaties, had zich in haar geliefde stoel van oud tapiserie werk neergeworpen en sluimerde bijna met half gesloten ogen. Lily, waarom ga je niet wat boven op je bed liggen? riep Marie aan. Ik dank je hartelijk, ik voel me daarin niets geen stemming toe, maar ik ben dood, dood! Georges naderde zijn bruitje bezorgd, en hij zette zich bij haar, vatten haar hand, en zij fluisterde samen in het zachte schijnsel de half verlichte salons. Frédric, Paul en Etienne waren evenals Georges, blijven eten, maar Etienne nam nu afscheid. Hij had een afspraak met enige kennissen. Ga je mee, Paul, vroeg hij? Paul hief even het hoofd op een dag na, toen rekte hij zich uit. Nee, dank je, ik ben wat luid. Maar ze rekenen op je. Ja, ik heb toch geen lust, excuseer me maar. Etienne mopperde ontevreden en ging heen. Marie dwaalde neurjen door de salons, verschikte met Frédric enige boeketten en bloemenmanden en besprenkelde ze met de druppels die zij van haar vingers na ze in een kom met water bevocht hadden aftikten. Marie alleen had zich om in een feeststemming te blijven niet verkleed, maar zij zou nu toch haar roze toilet voor iets invoudigers verwisselen. De anderen waren toch saai en lui en moe. Lillie dag met haar hoofd op Georges schouder, Paul hing in een stoel met wijd uitgestrekte benen. Zet die grote man op het tafeltje in de serre, Willier Freddy. Hij staat hier wat in de weg. We zouden hem morgen om ver kunnen dansen. Dan ga ik even naar boven. Goed, sprak Frédric. Maar ik ging en Frédric deelde de man op toen Paul zich verhief. Willek je even helpen, vroeg hij? Ja, zet hem dan in de serre op het tafeltje, dank je. Ze nam de kom met water en besprenkelde de bloemen die Paul nu verplaatst had. De serre was niet verlicht en scheen een somberprieil van groen. De geschenken waren reeds opgeruimd, alleen het blauwe ameublementje stond er nog verspreid. Paul met de handen in de zak staard op Frédric's vingers die de druppels over de bloemen neertikten. Freddy, begon hij, ik moet je eens iets vragen. Wat dan? Waarom boudere je tegenwoordig tegen me? Ik, boudere? Ik denk er niet aan. Alleen, ik kan niet lief zijn tegen iemand van wie ik op het ogenblik niet hou. En waarom houd je voor het ogenblik niet van me? Die vraag kan jij jezelf beantwoorden als je even nadenkt, antwoorden zij, en ze wilden zich met haar kom verwijderen. Hij echter vatten haar bij beide polsen. Loopt nu niet boos weg, en zit hij kom maar neer, en antwoord me nu niet met hal verwoorden. Hij dwoong haar zachtig aan zitten en ontnam haar de kom, maar zij maakte haar polsen los uit zijn greep. Gaf zij hem nu ook toe door te blijven zitten, bereid hem aan te horen, toch gevoelde zij iets of zij een zee gebehaald had. Er was iets smekends in zijn zachte dwang geweest. En vertel me nu eens wat je tegen me hebt. Dat hij zo aanhield maakt haar verlegen. Het was haar toch wel moeilijk hem te zeggen wat zij tegen hem had. Je weet dat ik een grote fout heb, Paul, begon rij. Ik kan namelijk nooit mijn gevoelens verbergen. Ik vind je tegenwoordig niets lief en dat schijn ik onwillekeurig te laten blijken. Het spijt me en ik verzeker je dat het onwillekeurig is. Ik zal voortaan proberen vriendelijk te zijn en een beetje te huigelen. Waarom ben je toch zo bitter, Freddy? Spreek liever ronde uit met me. Ach, beste Paul, wat valt er te spreken? Als ik met je sprak zou ik je misschien het een of ander gaan verwijten en ik heb geen rechtje verwijtingen te doen. En als ik je nu het recht gaf met verwijtingen te doen, verwijtingen zijn me in elk geval aangenamer dan die korte boze woortjes die ik tegenwoordig telkens van je krijg. Je wilt dus absoluut door mij de leswoordig lezen, vroeg zij, een weinig verzacht en glimlachend? Oh, zo graag, dol graag. Zie je, je maakt een gekheid van. Ik wil heel graag gekheid maken, maar laat me dan over iets anders praten en naar binnen gaan. Nee, nee, juist niet. Het is hier juist een plekje onvertrouwelijk te zijn en ik ben hoogst ernstig, ik verzeker het je. Zij pogde hem in de ogen te zien, want hij zat in de sombra schaduw daar palmen. Hij had in de laatste tijd een toon van spot en satirieke tint in zijn stem die haar hinderde. En zelfs nu hij in een verklaring met haar zocht merkte zij die cinise klank op. Je bent zeker zeer tevreden over jezelf niet waar. Je spreekt tegenwoordig over alles zo luchtig, zo minachtend. Ah, nu komen we verder. Dit zijn tenminste grieven. Luchtig, minachtend. Ik wist niet dat ik zo sprak, maar waarom zou ik niet tevreden zijn over mezelf? Omdat je tegenwoordig zo'n allernuttigste leven leidt. Oh, ik weet al waar je naartoe wilt. Je meent dat ik tegenwoordig niet meer bij hoofd wel werk. Ik ben van plan maar als advocaat te vestigen. Dan wist ik, tenminste, dat heb ik meer gehoord. Nu, stelt dat je dan niet gerust? Mij, gerust? Ik ben over niets ongerust, Paul. Ik heb over niets ongerust te zijn. Ik bit je, laten we toch over iets anders spreken, want ik heb heuze de pretensie niet je tot een bezigheid aan te sporen. Het kan mij niet schelen of hij iets doet of dat je leeg loopt. Ga je mee naar de salon? Doe Freddy, wees nu niet zo kort van stof. In de salon hinder je George en Lily die met elkaar liggen te vrije. Ik wou nu zo graag eens vrede met je maken. We zijn toch niet op voet van oorlog, men ik? Nee, maar ik kan niet zeggen of je vat het verkeert op en je bent toch niet zo cool tegen me alleen omdat ik op het ogenblik niets uitvoer. Zeg me dus ronduit, waarom ben je zo cool tegen me? Hij dreef haar een beetje in het nauw, maar ze liet het niet blijken. Zoals ik je zeg, je luchtige, minnachtende toon bevalt me soms niet. Je kan soms vreselijk arrogant spreken, bijvoorbeeld verleden toen je over George en Lily sprak. Omdat ik het dwaas vond en dat vind ik nog, dat ze met elkaar armoede willen gaan leiden. Anfens, ze moeten het weten niet waar, maar waarom is het arrogant dat te zeggen? Omdat niet iedereen miljoenair is, Paul? Hij zag haar doordringend aan. Ik begrijp niet wat je daarmee bedoelt. Het is toch niet moeilijk te vatten, geloof ik, antwoorden zij met een lachje. Je meent toch niet dat ik me op m'n geld laat voorstaan? Nu, zo'n klein beetje. Ach, kom, dwaasheid. Heus, jang tegenwoordig wel wat... ... de seigneur Opoulang uit. Je hebt geloof ik een kring van arme vrienden die goed van je beurs profiteren en waarmee je orgies houdt in het huis van je moeder zodat de goede vrouw niet slapen kan, niet waar? Hoe kom je aan dat verhaal? Je vergeet dat ik een broer heb die ook in dat clubje is en dat je mama wel eens behoefte heeft haar hart lucht te geven. Oh, ik denk er al lang over op mijzelf te gaan wonen. Het is te lastig als jongens in een zogenaamd geordend huishouder te zijn. Ik heb een appartement op het oog en dan heeft mama geen last meer van mijn orgies. Een appartement? Ik zou een hotel laten bouwen, Paul, met logeerkamers voor je arme vrienden. Wat hamen je toch op m'n arme vrienden? Wie bedoel je daarmee? Hij terecht is toch niet arm en oude dijk ook niet. Je noemt wel de twee fatsoenlijkste op van het troepje. Je kent de anderen niet, Frederik? Ho, gelukkig niet, god dankt niet. Wat weet je dan van ze en hoe kan je ze dan beoordelen als je ze niet kent? Ik weet genoeg van ze om te weten dat ze als een troepje parasieten op je geld azen. Zo, denk je. Etienne heeft zeker geleuterd over iemand die ik wel eens geld gaf. Etienne moest beter weten wat hij zeggen kan en wat hij voor zich moet houden. Je leent onder jongen luil elkaar zo dik was, daar kan hij niet over oordelen. Dat zal wel zo zijn, we zullen er dus niet meer over spreken. Er was in de salonbeweging gekomen en het gas brandde er nu hel. Frederik stond op. En de vrede is dus niet gesloten voor Paul, eveneens opstaande. Er was geen oorlog, Paul, antwoordde Frederik. Je hebt alleen me willen spreken en ik heb met je gesproken. Heb ik je soms iets gezegd dat je niet aangenaam is, vergeet dat dan. Maar al hier ik zou je niets verweten hebben als je zelf geen verwijtingen had uitgelokt. Je bent oud en wijs genoeg om je leven van jongen mens in te richten zoals je verkieest. Een raad van een jong meisje heb je daartoe niet nodig en zou je niet van nut zijn. Ze hebben gaf zich naar binnen. Mevrouw Verstraatte was juist met Marie teruggekomen en Dien bracht het theeblad. Lily vroeg waar Frederik gezeten had. Ik heb met Paul zitten wachten op de thee, antwoordde Freddy. Ik versmacht van dorscht mevrouw. Paul echter nam afscheid. Hij zou nu toch maar Etienne en zijn kennissen die hem wachten zoeken, zei hij. En in zijn stem klonk iets uit tartens. Tot morgen dus, uit je tante, dacht Lily, George, Marie, dan Freddy. Dag Paul, amuseer je, tot morgen, antwoordde Freddy cool. En zij legde achterloos haar vingers in de hand die hij uitstak. Vier. Met een zeer ontevrede gevoel over zichzelf in een onbehagelijke stemming, wandelde Paul de prinsessegacht af op weg naar de stad. Te vergeefs, pogde hij dat ontevrede gevoel af te wearen. Het had een grijze sluier over zijn gewone lossinnigheid geworpen en hoe meer hij zich uit die vale plooien zog los te winden, hoe dichter zij hem onhulde. Wat toch behoefde hij zich het hoofd zwaar te maken over de boderie van een jong meisje dat bij toeval het een en ander van zijn jonge luisleven gehoord had en dat zich uit die oppervlakke gekennis een Romaneski-dees schiep, zeker een fantasie van stromen champagne, rollende gouden tientjes en smachtende vrouwenarmen. Wat had Frederik hem eigenlijk verweten, dat hij geen betrekking had? Waarom zou hij zich niet amuseren zolang hij het doen kon? En waarom zou hij naar een betrekking zoeken die hij niet nodig had en al dus de een of andere armer drommel die zijn brood moest verdienen door concurrentiezoeken te benadelen? Hij zelf zou ook graag een aangename werkkring gehad hebben, maar zoveel betrekkingen waren er niet te krijgen dat men er een voor de luxe op na zou houden. En Frederik moest in plaats van hem de les te lezen over zijn allernutters leven het in hem apprecieren dat hij niet een ander zijn brood ontstal. Het is een arme vrienden. Frederik wist in mezelf dat niet iedereen miljonair was. Zou ze dus willen dat hij zijn vrienden alleen uit na-bops koos? Waarom zou hij zijn vrienden niet helpen als ze in de piepzak zaten terwijl hij slechts de moeite had bij zijn bankier aan te lopen? Maar Tjenn had soms zulke kinderachtige takloze manier om zaken waarover men niet onder dames of met zijn familie sprak klakloos uit te flappen. Hij zou dat jongetjes onderhanden nemen. Frederik moest dus weten dat Ijtjen zo goed als de andere telkers bij hem aanklopte nu om 150 gulden dan om een rikstaalder. En terwijl hij in de schemering voortliep, groot en flink met zijn brede borst en zijn brede schouders, het hoofd in de nek en iets voor de gekhoudens in zijn lachende ogen en om zijn pedant omgekrouwde mond, bedacht hij met een inwendige not dat het toch wel lastig was rijk te zijn. Die verlangde dat je je geld rondom je heen zou strooien en die dat je erop ging zitten. Toch maakte al iedereen je het hoofd, vooral de mamma's van huwbare dochters, zoals mevrouw Eekhoff, die hij met alle geweldscheen te willen lijmen aan Ange of Leonie, of mevrouw Ouderdijk, die hij minstens eens per week inviteerde en hem zo veel mogelijk met François alleen liet, terwijl, nu dat katootje op jaren kwam, mevrouw van de stoor ook moeite ging doen. En dan nog andere mamma's met meisjes, die, en die, en die, en die liet ze alle in gedachten voorbij trekken, als een processie van bejaarde dames die glimlachend en buigend hem haar quasi-zedig bloosende dochters voorstelde, alsof wel haar hij een pascha die er een harem op naging houden en maar voor het nemen had. Zo loerden ze om hem te vangen, alle tuk op een ton of wat. Hij had zijn hand maar uit te strekken en hij zou er tien aan elke vinger hebben. Ja, ja, het was wel lastig rijk te zijn. Hij sloeg het korte voerhoud om. Zij gedacht dat zich langzamerhand uit die grijze nevel van ontevredenheid losgeplooid en vladderde nu spottend over al die aanprijzende mamma's en die koopbare dochters. Hij moest er nog niets van hebben. Hij hoopt zijn lieve vrijheid nog lang ongerep te kunnen bewaren. Maar stel is dat hij arm geweest was. Wie van die rissschoonheden zou hem dan hebben willen hebben. Fransfazer zeker nog wel. Die zag hem altijd zoveel liefd vlak in zijn ogen aan. Ange en Leonide rijden ook nog al om hem rond als zochten ze krijgertje met hem te spelen en als hij ze nagelopen had zouden ze zeker in zijn arm gevallen zijn. Met haar halfdichte oogjes en haar mooie poppen figuren. Alleen katoe, die gaf zich er als een kleine meid. Terwijl zijn spottende gedachte over haar alle met een liefkozende minnachting heengleed, reed zijn enkelemaal Frederique vier als een jonge voorstin tussen al die zulten netjes op. Maar haar trof geen spot en bij haar stond ook niet mevrouw van Erlevoort die ze tekoop bood. Zij stond alleen en blikte met een rustige hoogmoed op hem neer. Zij zou zich niet in zijn arm geworpen hebben of aan zijn voeten gevallen zijn zoals die andere. En hij erbiedigde haar erraar om. Maar dat ze zoveel tegen mij heeft bewijst toch wel dat ik haar niet onverschillig ben, dacht hij, terwijl hij langs haar schouwburg ging en de houtstraat insloog. Ze beweert nu wel, het kan haar niet schelen of ik dit doe of dat doe, of ik zo leef of zus leef, maar kon het haar niet schelen dan zou ze me niet boderen en niet tegen me spreken als ze gedaan heeft. Ach, natuurlijk, ze kent me zo lang dat ze vanzelf enig belang in me stelt en ze hoort natuurlijk een heleboel slechts van me door mama en tante en de nichjes. Het is een lieve degelijke meid, ik mag haar heel graag. Het streelde hem nu bijna dat die lieve degelijke meid hem zoveel verweten had en haar verlang daar weder te zien en opnieuw zal ik een gesprek met haar te wisselen als zij die avond gewisseld hadden onder de schemerende palmen van de seren. Natuurlijk, ze is een jong meisje en ze maakt zich dus wat nuchtere ideeën van een wereld die ze alleen uit één of andere slechte roman kent. Maar ze kan toch zo aardig praten over die parasieten die op mijn geld aasten? Dat heeft ze zeker ergens gelezen. Het is net een professortje. Ik zal haar voortaan professor noemen, die kleine wijsneus. Zijn spot dreef hierboven, maar hij mocht zich even vrolijk maken over wat hij Frederik's deftigheid noemde. Zij bleef in zijn gedachte toch troenen boven die andere meisjes welke door haar mama zijn in haar arm werden geduwd. En terwijl hij de witte sociëtijd, waar hij wist nog zijn kennissen te zullen vinden, naderde, hij dacht hij met een heimelijk genot. Ja, ja, het was wel lastig geld te hebben. Het was wel lastig. Einde van het eerste deel van hoofd succes in twintig opgenomen door Karola Janssen op 8 oktober 2008 in Rotterdam voor LibriVox.org www.karolajanssen.nl Tweede deel van hoofd succes in twintig van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnames zijn vrij van auteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karola Janssen, Eline Veren van de wikopeers. Hoog succes in twintig, tweede deel. Vijf. De volgende avond was het bal bij de verstraaten zeer vrolijk. Daar men natuurlijk slechts intieme kennissen genodigd had, lag er over de drukte in de salons, de eetkamer en de serre, niet tegenstaande al het groen, de luchtige toiletten van de meisjes en de rocker de Jongelu, een tint van huiselijke gezelligheid. M'n kendel kan de onderling goed en in plaats een stijver gelegenheidsconversatie heerste onder alle groep een ongedwongen vrolijkheid en een schitterende scherz. Paul kwam te laat. De polonaise en de polka waren reeds geëindigd toen hij binnen trat en terwijl hij deft ervoor het bruitje boog, maakte zij zich boos. Je moest je schamen dat je geen tijd vond eerder op mijn bal te komen. Ik hoop dat je goed voorgestraft zal worden, aaklige jongen. Hij verontschuldigde zich met zijn lachende ogen en zijn spotterde mond en rook even aan haar prachtige witte boeket, met kante cornet, zijn giebes onder de arm en zich zijn griperle handschoenen aan de vingers schuifend. Hij vond dat zij er bijna eterisch uitzag in de wolkende witteheid van nature en oranje bloesem, met haar fijn bleek gezichtje en haar proulend mondje als van een bedorven kind. Ik hoop dat alle meisjes haar dansen al zullen hebben en dat je alleen overblijft, sprak zij opstaande. Maar bruitje, bruitje, wat ben je weinig mild van humeur? Wil je een pari met me aangaan dat ik niet alleen overblijf en dat ik de hele avond dans? Wil je, murmelde hij haar dicht in het gelaat, dat hij haar fijn stemmetje nadeed? Nee, nee, geen pari, riep zij verschikt. Je brengt brutaal genoeg om allerlei dwaazheden te doen. Je gedraagt je netjes vanavond, hoor. Zij dreigde hem met de vinger en nam de arm van haar bruidig om en zij dreef George fluisterend verder door een dichter droom van meisjes en jongenlui. Paul zag kato van de stoor bij een paar azaleas staan met een lange bleke jongen die hij niet kende. Hij knik haar familieart toe als hij een kindje gedaan had, terwijl zij koel even boog. Dat kleine nest, hij zou haar leren vanavond. Hij zou haar niet om een dans vragen. Misschien wel haar interheel niet aanspreken. Hij gevoelde zich juist in een humeur om iedereen voor de gek te houden toen hij in een dichte groep Frederique en Marie bespeurde, beide en Roze Thule. Zo, later bruitzjonker, riep Marie, durf je je nog vertonen, bloef je niet. Hij hoorde niet naar hun overstelpende verwijtingen, maar hij stond naar de dansen die hij beloofd had. De eerste wels? Natuurlijk, sprak Freddy, ik wacht al op je. Ik dacht dat je me geheel vergeten was. Uit de serie klonken reeds de eerste mate der Invitation à la Vals en de dichte groepje waarin zij zich bevonden begon zich te verspreiden. En nu gaan we zeker al dansende filosoveren zoals gisteravond niet waarin Freddy vroeg hij. Dankjewel hoor, vanavond filosover ik niet, vanavond dans ik en amuser ik me. Ik klonk vol van een uitgelaten vrolijkheid en zij zag hem lachend met haar schitterende ogen zo betoverend aan dat hij zijn hart snelle voelde kloppen. Gelukkig, zij bodeerden nu niet. Wat was zijn mooi zo met die roze kleur als een weerschein van uur toilet op haar wangen? Wat was zijn mooi in die dag door een glans van bijna niet de betome vrolijkheid? Mooier, mooier dan één van die andere. Mooier dan dat bleke bruitje dagins. Hij had haar kunnen omhelzen, maar hij vroeg slechts met zijn ogen in de haren en de polka voor de pauze en de wals na het soepé en de cotilon, alles voor me opengehouden? Ja, alles, antwoorden zij blozend. Of schoon je het volstrek niet verdiend. Maar ik blijf touw aan mijn eens gegeven woord en je ziet, al mijn andere dansen heb ik weggegeven. Zij toonde hem haar balboekje. Hij zag glimlachend naar de blanke ruimte achter de dansen die zij hem beloofd had en hij kraste nu achter elk die dansen een grote, brutale p. De wals was reeds begonnen en toen hij zijn armen om Frederik's middelboog zag hij een tootje met de bleke jongen voorbij dansen. Hij knik daarvoor de tweede maal met een vadelijk knikje toe en genoot van zijn vreedheid toen hij haar met een kleur als vuur over de schouder van haar lange cavalier een woedende blik naar hem zag werpen. En daarna dacht hij niet meer aan haar. Daarna dacht hij slechts aan Freddy. Hij herinnerde zich niet ooit zo zoet gedanst te hebben. Nu haar gestrengeld in zijn arm als zwevend op de punt van haar roze schoentjes rondvoerde tussen de andere pare en meisjes hem met een vluchtige liefkozing van haar linten voorbij draaiden. Als onwilligeur gedrukte hij haar een weinig aan zijn borst en zijn blik daalde lachend over haar hals over haar mooie volle schouders. Het gewemel van haar roze tulle bezwijmelde hem, als was dit een tintel in de wijn die hem met langzame teugel genoot en terwijl haar hoofd bijna op zijn schouder lag bespiede hij het krozen van een paar kleine zijde haartjes in haar nek. Ze had nu niets van hun wijsneus, niets van een kleine professor en zij walste heerlijk, heerlijk. Toen werd het hem of het leven niets dan één zoete wals was. Altijd de bedwelmende maat van die zachte duizelende wending altijd dezelfde en altijd bij die wending dat mooie kopje bij zijn schouder, dat ranken figuurtje in zijn arm en altijd die roze wervel wind van ruisende plooitjes als een gedwarrel van roze bladeren en altijd die kruisende lokjes in haar nek en die zachte blankheid van haar schouders van twee lelies. Altijd, altijd. Pauw, hou maar toch niet zo vast. Ik zal niet weglopen, fluisterde zij en zag lachend tot hem op en hij zag haar vol terug in die schitterende ogen. Maar hij woont zijn arm niet loser om haar leest en zij schikten zich in zijn halve omhelzing. Een vaag lach je om de lippen. Zij spraken niet meer. Het was hem of hij uit een zoete droom ontwakt toen de muziek ophilt. Waarom maar zo niet door te wals, altijd door tot je dood ging? Zij lachten en antwoorden iets, maar hij hoorde niet wat. Hij droomde nog dat zij walsde. Zes In de Lanciés, waarin Pauw naast Bruytje gestaan had met Frédéric, Marie, Cato, Georges, Etienne en Jan die zich er iets piqueerde keurig te dansen, had Pauw telkens dat zijn hand Cato's fingers aanraakte ze met een drukje geknepen. Hij plaagde haar de gehele avond door met zijn spotten de blikken en hij kwam nu minnachtend terug aan. Hij zelf wist niet waarom hij zo vreed was, maar hij kon het niet nadaten. Hij moest die avond iedereen voor de gek houden. Hij stond zich nu te dandineren tussen een groep van lachende jonge meisjes die hij elke paar beurt zonder dat zij er boos om konden worden en brutaliteit toediende. Alleen van zwaar zijn oude dijk zag hij nauwelijks aan, hoewel zij het niet schinn op te merken dat zij telkens scherzend hem iets vroeg. Hij deed of hij haar niet hoorde en draaide zich ineens verbaasd naartoe zodat hij haar vlak in het gezicht zag. Opeens vroeg zij terwijl zij zijn gardenia even aanroorden. Zeg eens, Paul, hoe komt het toch dat je tegenwoordig zo vreselijk dol bent heel anders dan een paar jaar geleden? Kan je dat niet raden? Vroeg hij terug met een zachte stem en een verliefd spel van zijn brutale ogen. Kan jij dat niet raden? Ik? Nee, hoe zou ik? Mag ik het je dan straks zeggen? Mag ik? Smeekt hij? Oh, dol graag! Geef me dan een halve praatans onder de Scottish. Spak hij eens klapskort af. Wat noem je een halve praatans? Ik promoveer de eerste Scottish tot een praatdans met twee dames, maar ik praat niet met de één naar de ander. Ik praat met allebei tegelijk. Mijn eerste dame is Leonie Eekhoff. Wil jij nummer twee zijn, dan zal ik je vertellen waarom ik tegenwoordig zo dol ben. Ze zag hem even aan, als wist zij niet of zij zich boos moest maken, ja of neen. Als je me niets beter stofferen hebt, dan hebben ze zij quasi gekrenkt. Zoals je verkieest, boog hij terug en wij zagen zo spottend aan dat zij hem haar rug toe draaien. Intussen hadden de andere meisjes door een gesprek heen gerateld. Lieve kinderen, je praat met mijn oren de overriep hij pedant uit en herbaande zich een doortocht tussen al dat lichtkleurige vladder en liep op een draffje naar de kleine salon. Hij moest al die mamma's welke daarlangs de wand haar dochter zaten te bewonderen eens onder handen nemen, gehouden door Betsy die met Emily zat te spreken. Zo, Kapelle sprak Betsy, terwijl zij hem even bij zijn mouw vasthield, waar papilloneren je naartoe. Na de oude muurbloemertjes, vlust erbij terug, dantje niet, niet dat ik je vraag, ik spreek alleen maar uitlaat op belangstelling. Betsy verzocht hem, Sylvie Plezze, niet zo brutal te zijn en zij begonnen scherzend met elkaar te kibbelen tot Emily de traan in de oog kreeg van het lachen. Zij hebben toch van zijn schoonzuster in brutaliteit. Betsy zag met genoegen naar hem op. Ook zij begreep niet hoe die dikke doezel van een jongen zo iets aantrekkelijks had gekregen dat alle vrouwen dol op hem werden. Hij had lang nodig gehad om uit zijn dommel te ontwaken en hij werd uitgelaten vrolijk op een leeftijd dat andere reeds geposeerd werden. Maar zij kon het niet ontkennen, hij had tegenwoordig iets dat ieder jong meisje het hoofd op hol kon maken. Iets van een donkerblonde don gwan Paul had zich reeds weggespoed naar de mama's en hij boog voor mevrouw Eekhoff en mevrouw van der Stoor samen op een kanapé gezeten. Nadat hij enige woorden met haar gewisseld had, vroeg mevrouw Eekhoff. Maar dantje niet, verraad. Ik hoorde muziek al. Paul beweerde dat hij niet schaf om me mazorca en hij vroeg of de dames en weinig wilde opschuiven. Toen nestelde hij zich tussen haar beide zonder eerbied voor haar kraken de zijde Japanen en terwijl hij met zijn gie bespeelde antwoordde hij haar beide vragen gezicht alsof hij tot haar gekomen was om zich op zijn gemak te laten bewieroken. Nee, hij schilderde tegenwoordig in het geheel niet meer. Hij had zijn eesel op zolder laten zetten. Het was zo'n onaangename lucht die oliverf. Aan de muziek was hij ook geheel en al onthrouw geworden sinds Eline Verre wegwas en zijn duwetten waren gestaakt. Ver genoeg draaide hij zijn dikke blonden knevel op. Nu mevrouw Eekhoff betuigde dat het toch jammer was die talenten zo te negligeren. Zij herinnerde zich dat Eekhoff altijd in ecstase was geweest als zij hem vroeger had horen zingen. Apropos van Eline, vroeg mevrouw van de stoor, komt ze nog niet terug, reist ze nog altijd? U weet, ze is eerst in Spanje geweest met haar oma en haar tante. Later heeft ze lang bij hen gelogeerd in Brussel. Toen heeft ze, geloof ik, in niets een zuzuur met hen gemaakt. Ook heeft ze gelogeerd bij familie van haar tante ergens op een kasteel bij Bordeaux en ik weet al niet waar ze nog meer geweest is. Het gesprek begon hem te vervelen. Eline interesseerde hem niet op het ogenblik en de jammerklachten van mevrouw Eekhoff over Eline onderbrekend dan hij plotseling afscheid. Hij ging langs zijn tante verstraat al de andere mamma's op een rijtje af aanspreken, glimlachend en zeer beleefd, maar inwendig genieten dat hij haar alle zulke verwachtingen deed koesteren. Oh, mevrouw ouderdijk was nu zeker overtuigd dat hij Frans Swazel vanavond zou vragen. Zij zag hem reeds met iets schoonmoederlijks aan en zij legde haar hand met zoiets vertrouwlijks op de zijnen. Hij putte zich dan ook uit in de verfijnste complimentjes over Frans Swazel welke hij mevrouw ouderdijk toediende als zoete fondants. Oh, hoe behaagelijk slikte zij ze. Frans Swazel had hem gezegd dat zij zo dolgraag paard wilde rijden. Waarom gaf mevrouw haar geen rijpaard, vroeg hij goedig. Ze zou een betoverende amazonen zijn en hij wachte met een brutale naiviteit op haar antwoord. Ze zou hem zeker niet willen bekennen dat zo'n rijpaard haar alles behalve konfiniëerde, maar Garnen zou ze gelispelt hebben dat hem alles konfiniëerde en dat hij dus Frans Swazel paard maar moest aanbieden met de gever op de koop toe. Nu, als ze dat dacht. Zeven. Terwijl Paul langs oom voor straten en langshenk ging, hoorde hij en praten, ook al over Eline. Eline zou misschien met de zomer in Den Haag terugkeren en Paul herinnerde zich iets gehoord te hebben als zou zij in de eerste tijd bij de oude mevrouw Van Raad bij zijn moeder haar intrek nemen. Nu, dat zou wel gezellig zijn zo'n mooi meisje in huis. Ze was nu, laten zien, 25 jaar. Toch nog jong genoeg om aardig te zijn en hij zou tenminste zien of hij haar niet verliefd op zich zou kunnen maken voor de grap. Toen hij in de grote salon terugkwam zag hij haar bruid en bruidigom omringt van hun gehele hofhouding en er ontstond een drukte nu zei Paul terugzagen. Enige meisjes vloog op hem af om hem te verwijten dat hij als bruidsjonker niet nauwkeuriger zijn plichter waarnaam en hij verdedigde zich op zijn kluchtige wijze. Leonies schaterde het uit. Die Paul is tegenwoordig toch zo grappig, lachte zij. Die Paul, ach ja, die Paul, hé, riep hij haar toe. Naar die lachenbeck had hij maar één vinger uitsteken en hap, zou ze zeggen. En hij zag uit naar Frederik. Zij liep met George. Zij zouden scottisch met de bruidigom dansen. Kom, ik heb je een heleboel te vertellen. Dat sprak hij tot Leonie, met enige spijt dat Frederik zover was. Maar je weet, we dansen niet, we praten. Hé, Paul, even een toortje. Maar na het toortje sleept hij dwars door de andere, het kleine, steeds lachende meisje naar een kanapé in de hoek, overloverd door enig afhangende palmbladeren. Leonie, nu niet vermoeiend zijn, je bent net een elastiekpoppetje dat de hele tijd op en neerwipt. Vertel me nu iets liefs. En jij had mezelf zoveel te vertellen, vroegsekkoket. Hij wilde haar antwoorden, maar hij bemerkte Françoisen die zich met de vluchtige gebaartjes en de heen en weer dansende pare voortschoof naar hun kanapé. Ruimen hun plaatje in, vroeg Françoisen, je hebt me immers als tweede praatdame gevraagd. En nu accepteer je zeker die gunst omdat je geen danseur gekregen hebt, maar nu wil ik je ook niet meer hebben. Ga maar weg. Ach, Paul, wees nu niet flauw, laat me nu zitten. Ik kan er immers niet meer door, ik weet niet waar ik anders naar toe moet. Hij was genadigd en hij schoof in het midden van de kanapé zodat Françoisen kon zitten en zijn benen bijna bedolven waren onder tarlatant van de beide meisjes. Nu gaan we al de andere uitlachen, sprak hij, als gaf hij in bewel. En terwijl een paar zwarte panden of een gedwarrel van rocken langs zijn heen swaiden, zaten zij met hun drie in een dwazen pretzicht te amuseren ten koste der dansende. Paul had Françoisen's waaien genomen en sloeg er de maat mede. Hij leunde behaagelijk tussen zijn dames achterover en liet zich als een sultant door haar opmerkingen vermaken. Riep Françoisen sprak vanstkeurig, sprak Françoisen. George en Freddy dansten hun voorbij en ze applaudiceerden al het rie zo luid dat de kanapé dreunde. Het was te dol, te dol. Te dol, te dol, herhaalde Paul en sprong op en neer zodat hij haar toiletten verkreukte. Oh ja, van dol gesproken Riep Françoisen. Paul, waarom ben jij zo dol tegenwoordig? Je zou me dat vertellen. Ik ben dol, omdat ik dol ben op jou. Riep hij hartstochtelijk. Op jou Françoisen, ik sterf van liefde voor je. Laat me je zoenen. Een Leonie dreigde te stikken om dat frontwaarderde gezicht van Françoisen die achteruit dijnsten. 8 Het was pauze en de tafeltjes voor het soepé werden gedekt binnengebracht zodat de salon snel in elegante restauraties konden herschapen worden. Overal in iedere hoek, in de seren waaruit de pianist verdwenen was vormde zich verpozende scherzende groepjes waarin de wajers naar meisjes als een gevladder van Vlinders op en neerwijfde. Er scheen een schitterend stofgoud als uit de lucht neer te zinken. Een stofgoud dat in een blik in een lach glansde een ontastbaar stofgoud dat zich over hun allervrolijkheid verspreidde als een bezwijmelend getintel. Mevrouw Verstraater kwam in de seren bruid je bezorgd aan haar oorvraag of ze niet moe was. Maar zij schudden ontkennend haar kopje al lag zij wat mat in een rietenstoel geheel wit en geurende van de verwelkende jasmijnen in haar boeket. Z zich zo gelukkig dat iedereen feest vierde en lachte en dansde alleen omdat zij met haar George ging trouwen zij gevoelde zich steeds als een jong verstinnentje dat men huldigde steeds huldigde. Want Pauls overmoedige stem deed alle andere groepjes naar de seren stromen naar de residencie van het Hof zodat het er stampvol werd en men naar zich tenouwenoop kon bewegen. Iera wilde horen wat Paul en de bruidigom vertelde en waarmee Paul bruidje plaagde tot Paul en Leonie en François er vroeg of zij ook op zijn schoot wilde zitten ieder op een knie. Paul, ik vind je schanderlijk brutal je wordt iedere dag brutala riparie maar hij hoorde niet. Hij rees op en dronk door hen al heen hij had katootje van de storm en een hoek van de seren zien kijken en hij moest haar toch eens even aanspreken hij gevoelde een plotseling berouw. Toosje, ben je erg boos op met dat ik je een beetje voor de gek heb gehouden? Ik heb er niets van gemerkt, antwoorden zij maar haar trellend mondje getaarde dat zij zich niet goed kon houden. Hij vleidde met zijn ogen en met zijn stem en bad onvergeving en hij vroeg om een dans. Ik heb geen dans meer open, sprak toos vier en blij dat zij wijken kon, tonen zij hem haar boekje. Ik moet toch met je dans laten zien. Heedrecht, heedrecht, 2 man heedrecht, dat is niet nodig, ga mee en zeg een heedrecht dat je met mij wilt dansen. Maar dat durf ik niet te doen. Hij zal je toch niet opeten en dat is wel ontoos, ga mee, ik wil het hebben. Hij troonde haar naar heedrecht en hij dwong haar de volgende scottes terug te vragen. Kato werd boos op zich gezeld dat zij zo wat toegestemt maar het was onmogelijk pal iets te wijken. Tot straks dus en niet meer boos zijn m'n toosje lief, murmelde hij voor liefd. Ik ben je toosje lief, volstrek niet, riep zij quasi geergend. Maar zij vond het toch aardig dat hij het goed had willen maken. 9. Jij zoopeerde aan de grootste tafel in het midden van de salon, terwijl er andere zich bij groepjes van vieren aan de kleinere tafeltjes zetten. Paul gevoelde zich in een recht aangename stemming nu hij de laatste polka met Frederik gedanst had, naast haar zat en haar bediende, en dit zich zeer gewilligde les lezen door Bruytje en door Marie die hem ver weten dat hij veel te brutal was tegen al die meisjes. 8. Etienne had een kleur van de champagne en kreeg tot vermaak van Marie en waarvoor champagne te drinken terwijl het leven zo kort en zo droefgeestig was. 9. Paul's tweede was met Freddy na het soepé. Misschien was hij nog wel zoeter dan de eerste meende hij, nu in de roze bedwelming van het gewemel haar retule pleutjes. Zeg hij het getintelder champagne mengde waarmee hij zij samen aan het soepé geklonken hadden, nu dat getintel flickerde in hun ogen en in hun lach. Toch was hij niet verliefd, dacht hij, want hij vond dat alle meisjes er vanavond aardig maar in zijn stemming van algemene bewondering bleef Freddy hem toch de mooiste, de allermooiste. Met Etienne geleide hij daarop de figuren van de coutillon en tussen het gevlade de vlaggetjes, het quasi integrerende maskers, onder het gewissel van ridderoorden en boeketjes en het benalen spel van het spiegeltje dat Anges Coquette bij iedere coverier die er in zag omdraaide en weder omdraaide, zeker hopende dat hij zelf eens zou komen, voorzond hij spik splinter nieuwe figuren. Al dansten de meisjes dronken van opgewondheid om hem heen en het liep ze na en speelde dwars door een geïnproviseerde gelop krijg het je met Anges en Frans Wazen die beide in een Azalea terechtkwamen zodat Emilie de Woude vond dat het bal een baganaal was geworden. Oh, die Paul, die Paul, riepen zij alle. Maar de sorties werden in de eetkamer binnengebracht en met vertrok. Het was drie uur. Je bent veel liever zoals je vanavond geweest bent dan zoals je gisteren was, Freddy, sprak Paul twijl hij haar hielp. Zij lacht hem dromerig toe terwijl hij haar zorgvuldig inmoffelde. Zij dacht of zij ook iets tegen hem gezegd had dat ze niet had moeten zeggen maar zij herinnerde zich niets. En terwijl Paul met een paar jongelui naar huis ging, de kraag op en de handen in de zak dacht hij er nog eens even over na en hij werd er geheel overtuigd van. Ze waren allemaal dol op hem zonder uitzondering dol op hem. 10. De volgende donderdag trouwde George en Lili erover eens dat men haar een allerliefst fijn bruidje vond, zoals men haar in de kerk aan de zijde van haar bruidigom zag binnentreeden. Zeer bleek en blond in de witte nevel van haar sluier. Haar lange sleep van zwaar blank mooree door Bent van Raad en Nikko van Rijzel als door twee miniature paasjetjes gedorst, dan gevolgd door de heer de Wouden en mevrouw Verstraathe, de heer Verstraathe en Emilie door de bruidsjonkers en bruidsmeisjes door de getuigen en de overige leden de familie. Ze reed de stoet terug naar de princessengracht. Het Dégionné Dénatoire was daarna de laatste feestelijke plechtigheid en er werd getoost en mevrouw Verstraathe weende, en Lili weende ook en Marie ook. Om 7 uur zaten in de kleine salon nog slechts familie en intieme. Het jonge paar was onder het Dégionné onmerkbaar verdwenen. Het zou twee weken in Parijs doorbrengen en Marie had schrijend aan Lili's oor verzekerd dat zij er goed voor zorgen zou dat hun huisje in de Atjeesstraat na die kant en klaar zou zijn als een nesje voor twee duifjes. De oude mevrouw Van Raad en Emilie Henk en Betsy, Frederik, Otto en Paul bleven de Verstraatens gezelschap houden en hoewel men nu en dan is lacht en zijn best deed vrolijk te zijn, schenend of er langs de Palmgroepen, langs de Gierlanden zijn geur van weemood neerzonk die zich vermengden met de stervende geur de welkende boeketten en bloememanden. De heer Verstraathe liep alle kamers rond geergen door dat groen en die bloemen en inwendig oor dan hij wilde laten blijken. Een enkele maal klopte hem bevrouw op de schouder en gaf haar een snelle kus op het voorhoofd en Emilie vroeg hem vluisterend, terwijl ze hem omhelsten of hij erg boos was, dat zij zo gepleid en geëiverd had voor die twee kinderen. Otto nam nu ook afscheid en toen Marie de zachte treurigheid van zijn stem hoorde had zij in tranen kunnen uitbarsten. Zij vluchten naar boven naar de twee kamers waar zij van haar kinderjaren af met Lili geleefd had en waar zij nu alleen zou moeten leven. In de slaapkamer op Lili's bed waarop Lili nimmer meer sluimeren zou lag haar bruistorlet en de witte sleep slierde gekreukt over het tapijt, terwijl de sluyer en oranje bloes hem als in haast op een stoel lagen neergegooid. Twee witte schoentjes slingerden over de grond en Marie weende zachtjes nu zij op Lili's bed zat en het moorree betasten en ruizen deed. Eenzaam bleef zij over. Het werd haar of Lili gestorven was of zij reeds begraven was geworden. Marie scheen haar kill als een lijkwaarde toe maar de deur ging open Dien kwam binnen. Kom beste meid je moet het niet om huilen hoor ze komt immers weer om en ze blijven in de buurt die zelfs iedere dag kunnen zien als je wil ach dat was een lievertje in dat wit wat een lievertje ze zijn toch een bestendig paardje met hun bijtjes ach ach Dien werd iets wat aagedaan en zij trok het gordijn hoger op zodat de zon binnen stroomde. Ja ja zo gaat het je brengt je kinderen dan gaan ze van je weg en dan gaan ze naar Indie of dan trouwen ze en jij die nauwerom zit te grinnen denk je dat jij dan altijd in huis blijft je zal zien jij trouwt ook als die komt dan trouw je zo gaat het altijd zeg ik je Marie zacht met een glans van vrolijkheid door haar tranen op ach wat weet jij je van Dien misschien wordt ik wel een oude vrijster maar kind dat kan je geen ernstijn nee dat zal je toch nooit in schrikken je zal net als dat kind doen let op mijn woorden Marie lachte de zon stroomde in de kamer als een weerglans van hoop en verwachting en gloeide over het verkreuk de bruidstoilet tot het morree tintelde van witte vlammen zo was het geen lijkleed meer zo was het een schitterend feestgewaad blank als sneeuwen lelies en Marie hoopte zij hoopte en zij nam de lente zon op in haar ziel tot alles er rondlook en bloesemde Einde van hoofdstuk 26 opgenomen door Karola Jansen op 17 oktober 2008 Rotterdam voor LibriVox.org www.karolajansen.nl hoofdstuk 27 van Eline Veren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van uteursrechten ga voor meer informatie of een meter doen naar LibriVox.org voorgelees door Karola Jansen Eline Veren van de Wico Peres hoofdstuk 27 1 het was 2 uur toen Paul op stond de vorige avond was hij met kennissen uit geweest en eerst tegen vijf uur in de morgen thuis gekomen hij besteede veel tijd om zich te verfrissen, nam een koud bad en kwam even over drieën beneden in de eetkamer, waar zijn ontbijt hem wachten hij had honger en behaagelijk wijde hij een blik over de koude kip en over de fles hoogheimig hij nam echter eerst uit de kast die open was een paar rauwe eieren en klutste giel en wit fluitende in een glas konjak samen hoewel het hem niet smaakte, slekt hij toch naar binnen en verwekte de krachten wat op daarna zette hij zich neer en begon de kip maal zijn blanke in haar gestolde gouden gelij te snijden hij had geen haast, hij wilde smakelijk eten het was in het begin van juni nog fris en weinigzondig zodat de grijze lucht met een grouwe vaal heeft in de kamer en over haar versleten luxe viel zij hinderde Paul wel een weinig die verschoten ouderwetse gordijnen die zware versleten meubels die doffer deventer zet te peiten en hij had mevrouw van Raad vaak willen overhalen tot een nieuwe inrichting van haar huis maar hij schikte zich toch in zijn omgeving hij begreep dat zij, op haar leeftijd al dat nieuwe kiel zou vinden en dat ieder dier versleten meubels een gloed van herinneringen bij haar opwekte herinneringen waarmee ze wilde sterven onder het genot van de kip besproed door enige glazen hoogheimer begon Paul te filosoferen en hij vond dat het leven nog zo kwaad niet was hij begreep niet dat hij niet altijd nog gevat als hij tans deed zijn studentetijd reed even als een periode van jongens dachtrelheid voor zijn geest, maar hij herinnerde zich tevens hoe onverstraat hem in die periode telkens had voortgedreven tot een examen en van dat examen tot een andere examen zeker, het was goed dat hij toen door oompje was beheerst geworden daardoor had hij tenminste iets gedaan waarop hij nu wijzen kon want had hij als student zo zijn eigen willetje gevolgd als hij nu deed, dan was hij denkelijk een student na zijn promotie was hij een weinig martelaar geweest van zijn artistieke neigingen en het had hem later leed gedaan dat hij niet beter schilderde en niet meer van muziek wist zie je, daar was hij nu overheen hij schilderde niet meer, hij zong niet meer maar ook, goddank, versufte hij niet meer van neerslachtigheid over zijn gemisse aan scheppingskracht hij levende nu om te leven om te genieten van zijn geld zich ooit gevoeld had als student of als quasi-artist hij gevoelde zich gezond en krachtig in zijn materialistisch epicurisme een jonge stier gelijk, die brissende van leefslust, dronken van zon en zomer door zijn wereld van lachend weilandtrend zo verklaarde hij zich een weinig zijn later herscheping van een dikke doezel zoals Betsy hem wel eens genoemd had tot een overmoedig brutale geurenmaker die ter flink vanaam maar diep dacht hij er niet over na hij hallucoveerde nu alleen een weinig uit gemis aan conversatie aan zijn ontbijtafel hij was nu gereed en stakke sigaar op toen hij tante verstraat hem met Marie langs het raam hij werd gebeld, daar hij wist dat leentje de meid oud werd en lang deed wachten, deed hij zelf open dag tante, dag mis zo, dag paul, mama zeker thuis vroeg me vrouw verstraat om u de waarheid te zeggen tante ik heb mama nog niet gezien, maar ik denk het wel ik ben wat laat opgestaan, weet u ze ging hem voor de trap op naar de bel etage en ze vonden me vrouw van raad eenzaam in haar donkere achterkamer een boek Tristesse et Sourire van Gustave Droeg, lag bij haar op tafel maar zij las niet en tuurde de handige vouwen in de schoot de tuin in ze stond even op en kusten me vrouw verstraat en Marie, waarna ook pal harde wank kusten toen ze gezeten waren vroeg me vrouw van raad naar Lily en Georges ze maakten het goed en hebben Eline gezien bij die Franse familie van Vera's vrouw verstekend, sprak me vrouw voor straten maar toch schreef Lily met dat ze beide al hun volharding moesten verzamelen om het twee weken in Parijs uit te houden ze verlangen zo in hun huisje te zijn pal haalde met een spottende trek om zijn knevel onmerkbaar de schouders op die goede kinderen, lachtte me vrouw van raad en is het haast klaar, gaat huisje bijna tante, sprak Marie toch ga ik er iedere dag naartoe ik vind het nog altijd iets te doen en verbeeld u, Emily die de tweede sleutel heeft, verrass ik er dan wel eens douchean, sprak Paul dat zal dan wel een roerende ontmoeting geven niets roerend en niets douchean, antwoorden Marie uit de hoogte meestal zijn we heel vrolijkt terwijl we, zoals we het noemen, ons poppenhuis arrangeren, dat is een genot waarvan jij je geen voorstelling kunt maken maar zeg eens, je zei zo even dat je laat was opgestaan, hoe laat was dat zo, ga je me controleren kom, zeg eens, hoe laat durf je het niet bekennen ik laag daar terug, maar hij hoorde op nieuw Eline's naam en luisterde oh, zij vinden Eline heel vrolijk en lief enfin, zoals we haar ook altijd gekend hebben niet waar, vertelde mevrouw voor straten spreekend over Lillie's brief ze hebben gedineerd bij die Franse lui en Eline was geheel eenald paragiene geworden, vond Lillie niet waar Marie Marie lachte even zij stelde zich Eline voor en naast Eline vrees auto ja, Eline schreef hem ook over George en Lillie, sprak mevrouw van Raad wat heeft u een brief van Eline, mama, Ripal u heeft mij er niets van verteld beste jongen, ik heb je sederd gisteren na het eten niet meer gezien ja, vanmorgen krijg ik een brief, een heel lieve brief ze is heel dankbaar dat ik haar bij me in huis wil nemen arm kind, ze schrijft me dat ze zich zo verlaten voelt onder al die vreemde mensen, al zijn ze ook nog zo aardig voor haar ze is blij dat haar zwerven nu een eind zal nemen ze komt dus bij ons wonen, vroeg pal hoe jammer dat het nu juist het huis uitga u heeft altijd veel van Eline gehouden tante sprak Marie, het is een uitmunt idee van u ja kind, ik geloof ook dat ik haar goed meedoe zucht me vrouw van Raad zo'n juffrouw van gezelschap, zo'n mens dat je betaalt zou me dadelijk gaan vervelen maar een meisje als Eline dat attenties voor je heeft en dat je een beetje tot de familie rekent waarvan je houdt dat is heel iets anders, niet waar ik ben blij dat jullie het goed vinden dat is wel topte voordat ik me decideren kon Betsy sprak er volledig ook heel aardig over zijn mevrouw van straat ja, ach, het geeft Betsy een houding beetje bij Henk in wonen zal Eline toch nooit meer willen doen, maar nu ze bij mij komt heeft het niet het air als of ze gebroeieerd zou zijn met haar zuster zo zijn alle partijen dus de vrede Riepal in zijn handen vrijvend dat vind ik altijd maar gelukkig in de wereld mevrouw van Raad zag een weinig strak voor zich, Pauls luchtige woorden en ze vielen wat buiten de toon er werd geklopt, de oude meid kwam binnen meneer, het rijdtag staat voor sprak leentje Pauls stond op dank je, schone Helena Tante, wil u met me gaan touren het weer is heerlijk Tante bedankte, ze had nog een paar visites te maken maar je mag mij naar de Atjeesstraat brengen als je wilt sprak Marie, ik moet nog even in het huis zijn hij verklaarde zich bereid zijn beminne nicht te brengen naar de Noordpol en zijn verkoos en zijn vertrokken beide mevrouw van Raad schudde haar hoofd die jongen, die jongen sprak zij zuchtend maar mevrouw van Straat en Nam zijn partij ach, hij is toch niet kwaad door haar een jong mens dat geld heeft hoe wil je dat hij anders is dan hij is Henk is toch nooit zo geweest ik vraag je, is dat nu een leven dat hij leidt? hij staat nooit voor elf op, hij rost een beetje op zijn paard of met zijn coureuse gaat naar de witte, komt goddank ook thuis eten en avonds de hemel weet wat hij savens al niet uitvoert hij ziet het toch gezond uit hij is sterk en gelukkig heeft hem dat leven tot nog toe geen kwaad gedaan maar ik vraag je, is dat een bestaan als student was hij waarlijk nog verstandiger dan hij nu is nee, dan was Henk heel anders als jong mens heel anders ze trok een parallel tussen haar beide zonen een weinig partijdig door die voorliefde voorheur oudste die zij degelijk en solide noemde in tegenstelling van Paul wie zijn wuftheid en egoisme ten lasten legde wat noemde haar zuster het anders dan egoisme dat Paul zich niet aan de minste haar wensen stoorde dat hij niet het minste deed om haar hun laatste dagen te veragenamen hij schonk haar niet de minste gezelligheid in haar eenzaam huis dat hij als een hotelschijn te beschouwen waar hij ad en sleep hij weide geen enkele gedachte aan zijn oude moeder hij leefde slechts voor zichzelf, voor zo'n genot mevrouw voor straten wist slechts de antwoorden dat Paul toch een goed hard had en dat hij alleen maar een weinig loszinnig was maar hoewel zij het niet wist te zeggen gevoelde zij met zekere weemoed hoe het een vrede wetter natuur was die met de jaren de kinderen van hun ouders deed vervreemde en die hen van hun ouders voortsleept in een nieuwe sfeer van gedachten en illusies waar die ouders hen niet vol gekonden het was geen gebrek aan liefde dat kinderen, zo zij hun ouders ontgroeid waren die ouders niet meer konden voldoen en het was ook geen gebrek aan liefde dat die ouders hun kinderen niet meer begrepen het was slechts een vrede, noodlotige wet die hen noodzakelijk scheiden die de tédere banden hun uit liefde langzamerhand wel niet verbrak, maar ontwond ontwond tot zij los waren zij had het begrepen toen Lily tegen haar geboedeerd had omdat zij Georges lief kreeg ze begreep dit ook nu, dat zij in Marie iets riet waarvan zij nog niets verstond dan dat het later ook de gevolgen die een vrede wet een verkoeling, een scheiding kon teweeg brengen en zij zou het wel eraar begrijpen dat ze haar Jan nog enige jaren ouder was geworden maar Tevis voelde zij dat dit noodlot nog de schulter ouders nog de schulter kinderen was de ouders waren slechts martelaars van hun ouderliefde en de kinderen zouden zo zijn ouder werden op hun beurt dat martelaarschap moeten dragen 2. de lucht was fris en het woeimarie koel in het gelaad nu zijn naast Paul die mende op de hoogcoureuse zat wat moet je daar toch aan doen vroeg Paul ik geloof dat je maar voor je plezier naartoe gaat ze kon niet naalaten te lachen want hij riet de waarheid het nestje was geheel en al gered de 2 duiven te ontvangen en toch bezocht zij het iedere dag daar het haar dierbaar was geworden als een lief speelgoed zij reden over het bankaplein de atjeestraad in en Marie moest het Paul wijzen daar hij nog niet wist waar het was loop je dus altijd met een sleutel in je zak wat zal je doen als je die hebt afgegeven en de groem van achteren afsprong om Marie te helpen uitstijgen bellen een hopen dat ik word open gedaan antwoorden zij lachend maar wil je een kijkje nemen Paul en zien hoe je cadeau uitkomt dankje, ik kan het me wel voorstellen antwoord hij amuseer je merci, dankje voor je geleiden zij stakker sleutel in het slot en zag Paul achterna nu hij weggreekt in zijn elegante equipage die zo licht scheen als of mensen zou kunnen optillen en hij heeft de groempje achterop in het huisje hoorde zij op de tweede verdieping zingen en zij lachten bij zichzelf die Emily, dacht ze vrolijk toch ging ze niet aanstons naar boven zij moest eerst een blik op de kleine suite slaan de salon was keurig gevuld met het blauwe emeublementje van nieuwheid blinkend in het licht daardoor de creme kanten gordijnen viel het silverse viesblonk zacht op een t-tafel door een tule kleetje heen ook de schoorsteen was aardig verseerd en een beeld, een artistieke narkop in terracotta die zich in de spiegel weerkaartste alleen de wanden waren nog wat kaal evenals in de eetkamer die zeer eenvoudig mobileerd was met een klein notenhout de buffetje en een bruin leren kanapé met een rondetafel en enige stoelen de gezelligheid moest toch nog komen dacht Marie, alles blinkt nog zo geweldig en het was waar, alles blonk blonk geweldig ook het keukentje blonk van blinkende potten en pannen en het ontvlampt vernuis maar al voelde men nog geen leven over al dat geblink ademen toch scheen die redeshowssee en joveeltje Marie begaf zich naar boven Emilie zong nog altijd en was niets verbaasd toen zij Marie zag zij was bezig in het kantoor van Georges talloze souvenirs uit zijn jonge luiskamer te schikken oh, hier is het al vreselijk gezellig, sprak Marie al die kleine prullen maken, het vind ik dat moet beneden zo langzaam aan het komen zij openen tussen deur die tot een kabinetje toegang gaf dat als Lilies Boedwaartje was ingericht klein en vol snuisterijen dit vind ik toch zo een aardig hokje riep Marie en verruk ik oh, ik ook, antwoordde Emilie als meneer nu hier zit te werken zit mevrouw daar te revoceren te revoceren mevrouw zal het veel te druk met haar huishouden hebben haar nam Marie oh, ik zie die Lilie al bezig aan mij te drillen het zal nooit gaan, ze zal er nooit iets van kunnen beide proesten in het uit en Emilie beweerde dat ze het met de tijd wel zo aan leren kom Marie help eens, geef me die boeken eens aan vervolgde zij ze had een kleine ladder tegen George's antieke boekenkast ook een herinnering uit zijn kamer in het Noordeinde aangezet en zij klonk parmantig de lucht in Marie was in een bui van onuitblusbare vrolijkheid gekomen door de gedachte aan Lilie en aan haar meid en zij schaterde het uit nu zij Emilie dik en staatig op de leerzocht staan Emilie lacht er ook ga je toch zo te gierig hekken meid kom Marie, geef die boeken, dan doe je tenminste wat die boeken daar, nee, die verder op juist Marie tilde enige omvangrijke delen in haar armen van de grond op en bracht ze proestende aan wat heb je toch, vroeg Emilie vrolijk terwijl ze zich boog en de boeken aanham ik weet het niet, lacht er Marie ik leid tegenwoordig telkens aan een foerier pas toch op, mijn boeken zullen vallen alles werkt tegenwoordig op mijn lachspier, als ik denk aan Lilie en aan die meid die mama gehuurd heeft waarom heeft je mama dan ook zo een oude keukenprinses genomen Lilie komt onder de plak, dat zul je zien ja ja, ik geloof het ook, gierer Marie en als ik jou dan zie, bovenop de ladder en al je dikheid, oh, je kan niet meer ze had haar laatste boek aangereikt en viel zittend op de grond neer met de tranen in haar ogen Emilie lacht er ook maar zij werkte door en stofte elk boek met haar plumeau af kindjes al ziek worden oh, dat duurt nu tot vanavond riep Marie en als ik vannacht in mijn bed lig lach ik nog, wat heb je tegenwoordig dan voor blijde gedachten Marie blikte verschrikken op en bloosden blijde gedachten, oh, hoe meen je ach, ik heb niet bepaald blijde gedachten, maar bijvoorbeeld teckers als ik hier in dit huis kom moet ik lachen, als ik denk dat ze hier met hun bijtjes heel alleen gaan wonen dan moet ik lachen, dan kan ik niet anders dan lachen zij eindigde haar zin in zulk een dolle bui dat Emilie het ook in de leer onder haar wankelde oh, ik val, riep ze angstig balancerende met haar plumeau maar ze viel niet en Marie riep uit dat ze dood ging Emilie liet haar echter niet dood gaan vrolijk zijn en werken tegelijk was haar leus kom Marie, sta op geef de andere boek aan, allon beval zij Marie rees omhoog, gebroken door haar gier buien en zij tilde opnieuw een stapel omhoog maar zij lachte steeds door zij vond er iets aller dolst in die kooitje gereed gemaakt dat kooitje voor die twee verlievde tortels je zal zien, ze doen het nooit voor ons hoor, Emilie riep zij uit 3 zij wilde nu ook, nog steeds vrolijk, een laatste blik wijden over de slaapkamer ook hier lag die tint van levenloosheid over de nieuwe meubels, over de gordijnen van het ledekant, over de wasstafel en de kasten en over het toilet tussen de twee vensters Marie lachte nog steeds en Emilie schudde kijk eens hoe netjes sprak zij tot Marie en ze deed een kast open waar al Lilies huishoud goed in stapels met rol zijn blauwe lintjes omstrikt geschikt lag tafellakens, servetten, beddelakens, slopen keurig, riep Marie die ze goed hield ik zie Lilie al die schoon tafel goed uitgeeft ze gaf zich te vergeefs moeite ernstig te zijn terwijl zij zich op de rand van het on opgemaakte ledekant neerzetten Emilie sloot de kast en zet zich naast haar kom Marie, vertel me nu toch waarom je zo vrolijk bent waarom veronderstel je dat ik een geheim heb maar jij Emilie, vertel jij me in zijn ernst waarom ben je nooit getrouwd ben je nooit bemind geworden ja, eens door een cavalerie officier met zielvolle ogen en een reizige gestalte en eens, kind, schijt toch uit zo te lachen moet ik dan nog flauwe zijn dan ik al ben om je te doen bedaren kom, ik ga naar de zolder zij sloeg even een blik het kabinetje naast de slaapkamer de kabinet, de toilette monsieur zoals zij het noemde en zij holde naar de zolder achter volgtom Marie die nog steeds informeerde naar de zielvolle ogen van de cavalerie officier zij liet Emilie niet rustig de meidenkamer inspecteren zij vatten haar bij haar middel en bij de hand en zij walsten met haar terwijl zij heigend een wijsje neuriede over de gladde planken heen kind, je word dol, lachte Emilie maar de walst bekoorde haar en zij neuriede en tolde samen dat is nu het eerste bal geviert en huizen uit jeestraat, riep Marie buiten adem maar Emilie schrikte en beweerde dat ze gehelenaal vergeten had naar de kelder te gaan zien hoe is het mogelijk dat je dat verget hoe onverantwoordelijk riep Marie uitgelaten hallo, vooruit naar de kelder, naar de kelder en zij duwde de dikke Emilie die gilde de twee trappen in één ren af naar de kelder toe einde van hoogstuk 27 opgenomen door Carola Jansen op 15 oktober 2008 te Rotterdam voor LibriVox.org www.carolajansen.nl hoofdstuk 28 van Eline Veren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van oorteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Carola Jansen Eline Veren van Louis Coupérez hoofdstuk 28 1 haar hoofd een weinig kwijtend geleund tegen het gepissioneerde rode flueel zat Eline alleen in de DamesCoupé zij luisterde de werk tuiglijk naar het geratelde radar over de rails en het scheen haar of zij een zenuwachtige driequartsmaat hoorde in die eentonige harde melodie van ijzer een enkelemaal wisten zij met hun zakdoek het beslagen glas af om naar buiten te turen waar de avond grijs neerzonk wale mistnevels over de wijnlanden rezen hier en daar met een dof geel lichtje door schemerd over enige minuten zou zij in Den Haag zijn in Den Haag waar zij nu zeer het anderhalf jaar niet geweest was en dat haar, na haar zwerven transdeerbaar scheen als een stad waar zij nog iets van een thuis zou vinden anderhalf jaar lang had zij gereisd of zo zij niet bij haar omveren te Brussel vertoefd had bij Vremde gewoond, altijd bij Vremde zonder een plekje gekend te hebben dat zij haar eigen kon noemen de tijd was haar door haar steeds wisselend leven snel omgevlogen zij had nu afwisseling gekend steeds nieuwe steden en oorden gezien steeds nieuwe mensen ontmoet en zij was vermoeid van die afwisseling ze wendsten nu rust en kalmte zij smachten naar een lange dofversluimering zonder dromen en zonder leed iets van een thuis zou zij dat vinden bij die droevig grijze vrouw die haar lief had maar die haar niet kende zoals zij nu was stil, droevig stil en moe van haar jong leven want zij wilde voortaan droef en stil en moe zijn zij zou zich voortaan niet meer opschroeven tot een schitterende vrolijkheid zoals zij onder die Vremde had moeten doen zoals ze nog een paar dagen tevoren Josh en Lily haar gezien had een echte parijenne had Lily haar genoemd Lily die niet door dat glansende verniss dat luchtig aplomb heenzag ach nu was zij zelf te zwak zich op te schroeven en te vernissen nadat er eens iets gebroken was in haar ziel brak alles langzame hand om die ene puinhoop af brak alles af zij hoorde fluiten en de lichten die de nevels door schemende werden tallerijker zij naderde Den Haag langzaam richten zij zich op schoof haar hoed en haar voalenrecht en deed haar boek en haar flacon in de ledere zak die zij sloot en zij bleef wachten recht op gezeten, een weinig vermagend in haar grijze reismantel en haar donker de schenen gezonken te zijn zij bleef wachten tot de trein dreunend het station binnengleed en stil hield haar hart klopte en tranen welde haar aan de pinkers door het beslagen glas van het portier in de doffe gasglout der lantaarens zag zij op het baron een druk te woelen waardoor Haag de kreten der conducteurs heen kruiste Haag! Haag! het portier werd open gerukt zij rees op haar zak en haar ingeriemde pleet vol parasols in de hand zij zochten het gevoel er in een uitstappende reizigers naar Paul zij wist dat hij haar zou komen halen en zij schrikte eens klaps toen zij een bekende grote gestalte door de andere heensacht dringen naar haar toe Haag! riep zij hij hielp haar uitstijgen en zij viel bijna in zijn arm terwijl Paul die hem volgde haar ontlasten van haar handbagage Elly, lief kind mijn beste Elly, sprak Haag met een stemvultraanen zij hoorde nauwelijks hoe Paul haar begoedte en werkt tuiglijk stak zij hem haar hand toe en rijkte zij hem haar bagagebeljet over opdat hij voor haar koffers kon zorgen een luide snik wilde uit haar boezem op maar Henk sprak steeds door hij nam haar arm hij geleide haar naar de voorzijde van het station waar zijn rijtag stond zij liet zich mede voeren vol onbestemde gedachten vervuld van een grote weemoed en zij leundde op zijn hand om in te stijgen zij herkende de landdouwer waarin zij vroeger haar dikkels gezeten had en ze merkte op dat een andere Paul vernieerde een herman aan het portier stond we zullen even op Paul wachten sprak Henk die naast haar plaatsnaam zij antwoordde niet, maar leundde achterover en bedekte haar hoofd met de handen het was haar zoveel, zoveel ik had niet verwacht je te zien Henk het is heel lief van je, pracht zij eindelijk uit heel lief hij drukte haar de hand en stak zijn hoofd uit het open portier maar Paul kwam aan en hij sprong in de rijtuig wel Ellie dat doet me plezier hoor dat doet me plezier je weer te zien de Paul vernieers sloot het portier het rijtuig ratelde weg Paul sprak niet meer daar Eline en Henk ook niet spraken bij elke lichtstraalderlandaarens die zij voorbij reden zag Paul Eline roerloos achterover liggen met de handen voor het gelaad haar boezem geschokt door een stille snik en zij zwegen steeds 2 Eline toen het rijtuig voor het huis in de laan van Meerdervoort stil hield de Paul vernieer belde, men deed de open zij stapte uit in de vestibule stond mevrouw van Raad bevend van aandoening nu Eline op haar toestorten en haar omhelsten goed lief mevrouwtje, goed moest je snikte zij, je wilt me dus wel bij je hebben je wilt me bij je hebben mevrouw weende als een kind en voerde Eline in haar arm de eetkamer binnen het gas ligt schenaar over de gedekte tafel want men had gewacht met een soepé oh, ik kan je niet zeggen wat een dottekje vindt mijn goed goed oudje rip Eline ik ben zo blij dat ik bij je mag komen zij knelde de wenende oude vrouw steeds in haar armen en mevrouw van Raad deed haar zitten op de kanapé en zette zich naast haar met haar arm om hun middel wat was het en tijd dat ze Eline niet gezien had en hoe zag Eline er nu uit goed oh ja, ik ben heel wel rip Eline en kust haar telkens en telkens weer mevrouw echter knoopte Elines walen los hielp haar hun hoed afzetten haar mantel uitrekken en ach, zij zag aanstond die ingevallen schouders die hollenwangen, die sombere ogen kind kreeg zij, niet meester zich te weerhouden kind ach, wat ben je veranderd, wat zie je er uit hartstochtelijk omhelst de Eline haar en zij verborgen hun gloeiend kopje aan mevrouwtjes borst oh, daar moet je niet op letten ik ben wat moe van de reis zeker, u zult het zien zodra ik enige tijd bij u ben zie ik er weer gezond en fris uit u zal het zien zij lachte mevrouw toe door haar tranen en zij kust haar steeds nu haar wang dan haar oude gerimpelde hand ook hen kan pal waren binnengekomen ook hen trof aanstond Elines vermakert wezen maar hoewel zij schrikter maakte zij geen opmerking over mevrouw konden ogen niet van Eline afhouden zij wisten zich haar tranen af en vroeg Eline of zij zich wat wilde in haar kamer nee, ach nee, laat maar, riep Eline ik voel me wel wat stoffig maar het komt er niet op aan oh, Henk, mijn goede Henk zij wenkte Henk, trok hem tot zich waar zij naast mevrouw op de kanapé zat en pakte zijn dik hoofd in haar kleine handen ben je niet meer boos, Henk? murmelde zij aan zijn oor hij verbeed zich de lippen van aandoening ik ben nooit boos op je geweest stamelde hij met een brekende stem zij kustte hem, liet hem los zuchte verruimd en stoeg een lange blik om zich heen zij had iets van hun thuis gevonden men zette zich aan tafel, maar Eline had geen honger zij roerde haar soep even aan had geen vlees en nam slechts kieskouwend een stukje eent met sla maar zij wenkte Paul Telkens dat hij haar zou inschenken want zij had dorst de wijn en haar emotie deden een blofschemer door de gele bleekte van hurgenlaat en toen mevrouw haar vroeg waarom Omdanieel haar toch niet gebracht had het lachte zij met een luide zenuwachtige lach oh, zij kon best alleen van Brussel naar Den Haag komen Omdanieel haar had haar willen gelijden maar zij had zijn gelijden afgeslagen ze was zo bereist geworden, ze was nergens bang voor niets was gemakkelijker dan te reizen men pakte zijn koffer, men informeerde en vroeg hier en daar wat men nodig had en men ging in zijn wagon zitten als mevrouw later eens met haar zou willen reizen zou mevrouw het zien, hoe handig zij het kon zenuwachtig sprak zij door steeds met haar wijnglas aan de lippen bracht in de vingers zij sprak over Elise haar jong tantetje, een snoesje van een vrouw zo vrolijk en levendig nooit zat ze stil dan was ze hier dan was ze daar, altijd had ze iets te doen iets te bereideren Om en Elise waren het nooit middelkander eens en ze kimmelde onophoudelijk maar op zo een aardige manier dat het bepaald amusant was Elise's familie in Parijs was ook charmant maar Om en Tante die bij Bordeaux woonden op een kasteel, dat waren lieve mensen Delaine, heette zij en zij Elina had haar feesten van de wijn-oogst bijgewoond vreselijk lief en champettere iets van een episode uit de roman van Georges Sain Georges Sain had eenmaalsel appétit verdedgeschreven, nu juist en Spanje, Spanje vond zij prachtig vooral in het zuiden waar men nog zoveel van de moeren vond oh Granada en de Alhambra, prachtig magnifique, naar de schittieren gevecht dat zij nooit willen gaan hoewel Elise haar haar om had uitgelachen zo griezelig en vies, bepaald vies met die dode, bloedende beesten Paul lachte en zij lachte ook en beklaagde de armesteren en zij sprak door, steeds door mevrouw Dronger telkens toch iets te eten maar zij weigerde met een ernstig gezichtje heus niet, mevrouwtje heus niet, dank u waarlijk ik drink alleen maar, ik heb zo'n dorst mag ik nog een glaasje kind, kun je haar tegen, zoveel te drinken? oh ja, dat slaap ik heerlijk op anders leg ik wel zo een hele nacht wakker weet u en dat is zo vervelend Cordova is ook een lieve stad daar is zo'n prachtige moskee ze liet zich verder voortrijven op de zenuachtige stroom van haar reisherinneringen en sprong van de hak op de tak waarom reisde Paul toch niet meer dan hij deed als zij een jong mens was, dat geld had zou ze altijd reizen, altijd door grote reizen zie je, bijvoorbeeld van New York met The Great Pacific naar San Francisco en dan over zee naar Japan de wereld om heerlijk, ze vond het heerlijk in een wagon, ze zou in een wagon kunnen leven bevrouw schulden zachtig dem lachend het hoofd over haar opgewondeheid maar ik vind het nog heerlijker hier bij u te komen wonen mijn lief oudje, mijn schat, riep zij en ontstuimig, omhelzen ze zij de grijze vrouw na het soepé zeiden mevrouw van Raad dat het haar veel plezier zou doen zo Eline nu wat rust ging nemen op haar kamer Eline vond het goed, maar mevrouwtje moest bij haar blijven wouzen Paul had een afspraak met kennissen en ook Henk stond op om te vertrekken mag Betsy je morgen komen zien vlaasde hij, een beetje angstig zij zag hem vaag glimlachend aan en drukte zijn hand zeker sprak ze, geef ze een zoen van mijn zelje en hoe is ben, is hij groot geworden o, een kon los van een jongen je wil dan morgen ook zien nu adjø, dag Elly, slaap lekker adjø Henk, tot morgen zeker adjø Henk vertrok en mevrouw gelijde Eline naar boven haar kamer ik kan je voor eerst geen zitkamer geven Elly, sprak ze op de trap tenminste niet zolang Paul nog bij me is waar denkt hij dan naartoe te gaan hij wil op zichzelf wonen en dat is beter ook voor een jong mens, niet waar maar je slaapkamer is heel groot je weet wel, die kamer naast de mijne oh, die is heerlijk, die herinner ik me leentje had er het licht aangestoken en de deuren van het bakon stonden open zodat de koele zomeravond lucht binnen vloot Eline kuchte even toen zij binnen had het is wat cool, ik zal sluiten, sprak mevrouw en zij sloot de deurvensters Eline zag verbaasd om zich rond en haar ogen werden vochtig maar mevrouwtje, mevrouwtje, wat heeft u gedaan? riep zij ontroerd uit overal zag ze herinneringen uit haar kamers van het Nassauplein daar stond haar psyché haar toilet de douche haar schrijftafel haar divan daar hing haar finitiaanse spiegeltje daar schitterde overal smaakvol verspreid haar beelden, haar kleine sierlijkheden en bijna alleen nieuw trof haar het grote ledig kant waarvan de donkerblauwe gordijnen als een bal de kein tegen de wand waren opgehangen bevalt het je zo, vroeg mevrouw van Raad ik dacht, dat je je eigen meubeltjes je het liefst zouden zijn maar kind lief, wat is het nu waarom moet je nu huilen? zij liet zich door Eline's armen omstrengelen en Eline weende op haar schouder en kustaren herhaaldelijk mevrouw deed daar zitten op de divan en zette zich even eens Eline leunde steeds tegen haar aan als een bedroefd kind tegen zijn moeder oh, nu voel ik eerst dat ik rust spak ze matt want ik ben zo moe, zo moe wil ik je dan alleen laten en wil je wat slapen? nee, nee, blijf, toe blijf ik ben niet moe van die 5 uur sporen ik ben moe van... van alles en daar helpt je in slapen voor maar toch voel ik dat ik nu rust niet omdat ik zit, maar omdat ik tegen u aanleun en omdat ik weet dat u van mij houdt het ziet u, daar had ik zo'n behoefte aan terwijl ik reis dan bij al die vreemde mensen was tegen iemand aan te leunen en een beetje een heel klein beetje liefde te voelen maar het was alles zo koud om me heen al waar ze nog zo vriendelijk en beleefd om Daniel is ook zo vriendelijk en galant zou ik bijna zeggen maar zo koud met Elise maakte ik altijd gekheid ze is net schuim, zo luchtig, maar ook koud cynisch koud tegen die vreemde moest ik altijd lief zijn een treurige logee hebben willen krijgen en waar moest ik naartoe als ik niet ergens logeerde of reisde je had bij mij altijd kunnen komen kind en ik had je eerder geschreven als ik gewet had dat je je zo ongelukkig voelde maar ik dacht dat je gelukkig was gelukkig kermde Eline net zo gelukkig als een paard dat niet meer kan en dat ze voortrijven met een zweep hoep hoep alo, lachten zij smartelijk haar lach viel me vrouw van Raad in de ziel als een mes haar doffe ogen schitterde van tranen haar vermogt niet te spreken zij vermogt Eline alleen dichter aan hun borst te sluiten ja, hou me maar vast tegen je aan meurma de Eline zachter zo rustig, zo rustig uit zo ben je mijn lief oud moest je zo bleven zij lang zitten en zij spraken bijna niet meer tot mevrouw bij Eline op aandrong dat zij zou pogend te slapen mevrouw bleef vlak bij haar Eline behoefde slechts een deur te openen om bij haar te zijn heb je nog iets nodig dan of bel dan niet waar kind doe voor taand geheel en al of je thuis bent en wees vooral niet te discreet, dat zou maar pijn doen vraag, vraag maar wat je wilt hebben Eline beloofde het en mevrouw liet haar alleen maar Eline voelde zich nog te vol om zich aanstons te rusten te leggen zij zag rond in haar kamer en in elke hoek herkenden zij haar eigen fase, haar plaat en fotografies goed lieve mens meurmelde zij met een weemoedige glimlach de zenuwachtige onrust van haar ziel in een zalige veiligheid weg te vloeien want zij voelde zich veilig te midden de reliquieën van haar vroeger leven langzaam reed zij van haar dief aan op langzaam wandelde zij rond op ieder voorwerp, sloeg zij een tédere blik haar fijne vinger strikken langs haar terracotta en biscuit haar beelden of verschikte enige fantasiefotografies die los hier en daar tegen het een of ander voorwerp aanleunden ieder, die je kleine, dierbare nietigheden bracht een herinnering mede en het werd haar eenskwaps duidelijk die zij in het buitenland had doorgebracht niet was omgevlogen maar wel degelijk een volle anderhalf jaar telden zij bedacht nu ook dat zij die meubels die ornamenten niet meer gezien had vond het oogblik af dat zij in die verschrikkelijke nacht naar Jean-Verrelein gevlucht was en elke herinnering die opdoemde bracht weer andere herinneringen met zich mee zodat zij tenlaatst als een regen van weldoende geurige bloemen of van pijnlijke vuurige funken haar gemoed overstelpte maar zij zette de wandeling door haar nieuwe kamer voort en haar blik viel op een japanse doos die mevrouw van Raad op haar schrijftafel geplaatst had zij wilde als werktuiglijk de doos openen maar bespeurde dat zij gesloten was daar zij echter op tafel haar sleutels had zien liggen, een bosje kleine sleutels aan de zilverring dezelfde die zij Emma Frans Verrelein had toevertrout zorg zij er het sleuteltje van de doos uit en opende die zij vond de tal van brieven vergeeld van papier, brieven van oude schoolvriendinnen brieven van tante veren geschreven en tijdens hetzelfde kostschool was geweest zij zou de eerste verscheuren want zij hechten niet meer aan die vriendschapsontboezemingen van meisjes die zij nooit meer zag en die ze vergeten had, zoals zij haar vergeten had ze vond ook een enkele brie van haar vader die haar zo dierbaar en zo verheven was geweest en ze kustde dat papier met een eerbied of het heilig waren maar op eens terwijl zij haar brieven schikten viel uit die verkleurde bladen een klein stukje karton op de grond ze bukte zich, raapt het op en vond het over toog hurgenlaat terwijl haar oog met ontzettingsstaarde oh, kreunde zij als reed er een oude wond zich in haar ziel open oh, oh god het was een klein portret van Otto in medaillonformaat hoe kwam het daar dus, die oude brieven het heugde haar, het was slechts een afgekeurde proef van een portret dat hij eens voor haar had laten maken het portret zelf dat zij geduren haar engagement steeds bij zich gedraag had had zij met zijn andere cadeau met de waaien van Boeke als een allerlaatste noodzakelijk vereislovereedheid die zij haar allemaal toegedacht dit mislukte proefje was verdwaald geraakt dus haar brieven ze had er niet meer aan gedacht ze had nagelaat hem ook dit te sturen oh, kreunde zij steeds oh zij weende, zij snikte zij bracht het portret aan hun lippen het versmaarde proefje was haar grootste schat geworden en eeuwig zou zij het met zich dragen eeuwig, eeuwig het was het enige wat haar was overgebleven van haar groot geluk haar vingeren was gegillipt als een dierbare vogel die haar slechts een lelijk veertje had achtergelaten Otto oh Otto, murmelde zij en haar tranen en kussen bedekte het kleine ronde stukje papier in haar eigen slaapkamer zat mevrouw van Raad nog pijnzend neer ben je moedig, de ogenvol tranen schudden zij langzaam met hoofd hoe was het mogelijk dat zij zo gelukkig zo lang gelukkig was geweest met hun man en dat haar lieve Ellie zo weinig vreugder had gekend en omdat zij vroom was met de kinderlijk gelovende vroomheid van een eenvoudig haar dat dankbaarheid voelde voor wat het eens geschonken was geworden vouden zij haar door hun handen en bad zij bad zij voor haar lieve Ellie die niet gelukkig was 3 toen Eline zich de volgende morgen gekleed had en de glazen deuren van haar kamer had geopend speurde zij mevrouw van Raad een bloembeschaar in de hand tussen de stamrozen die in knop stonden Eline spoelde zich naar beneden naar de tuin ik ben toch niet in de laten u heeft toch nog niet ontbeten vroeg zij met haar lieve stem mevrouw kust haar en zei dat zij zo laat mocht opstaan dat ze wilde en dat zij met het ontbijt gewacht had ik zie dat u me wilt gaan bederven u zal zien hoe lastig het u nog zal maken wat ziet de tuin haar lief uit, mag ik wat plukken mevrouw stemde glimlachend toe gaf haar de schaar en volg daar een weinig waar zij tussen de heesters zich op de tenen verheffend de bloesse mende takken afsneed op de lippen steeds in zacht woord vol sympathie zij boog de donkerpaarse en zacht blanke trossen der serringen de glinstrend helgele trossen der gouden regen stot zich toe en de blinkende douwdroppels rolden als klaarere ronde diamanten over haar vingers vlug gleed haar schaar door de bengelende stengels der sneeuwballen of vleimde in de roze bloeze betwijf van de mijdoorn en ze betreurde het dat de jasmijnen wel vol in knop nog niet ontloken waren heeft u een vaas dan zal ik er een boeket van maken dan moet ik nog meer serringen hebben vooral serringen de schaar vloog door een grote heester die nog niet geofferd had en de paarse trossen vielen om haar heen in het douwen gegas zij verzamelde ze en volgde mevrouw die naar binnen ging in de eetkamer terwijl mevrouw elines chocolade gereed maakte schikten zij de twijgen in een grote fase op het bevet dat staat vrolijk zo wat bloemen vindt-ie niet, riep zij en ging een paar pas achteruit mevrouw waarschuwde dat zij de chocolade koud liet worden en zij zetten zich met een zucht het was mevrouw gisteren reeds opgevallen hoe elines gebaren steeds onrustig en zenuwachtig waren hoe zij naar iets greep, het weder neerzetten telkens onwillekeurig en zonder noodzakelijkheid iets verplaatsten of bijna angstig uit het raam naar de deur of naar het profond zag vaak maakte zij een lichte beweging met het hoofd of zij schikten of tikte met de vingers op tafel al speelde zij piano maar ook vaak liet zij zich met een zucht in haar stoel terugvallen en hun doffe matheid verving dan aanstond die nerveuze koorts in haar gebaren en blikken ook nu filmen vrouw deze zenuwachtigheid en daarna die plotseling matheid op maar deed haar toch genoegen dat de warme geurig chocolade elines smaakte en wat eet je nu kind een boterham met een zacht eitje eline zag haar met een angstige glimlach aan ach, mevrouw, zou ik wel liever maar niets, de chocolade was heel lekker maar ellie, je kan toch niet niets eten je hebt gisteren ook al niet gegeten toe, eet nu een eitje eline stemde toe en bevrouw opende haar eitje als waar het voor een bedorven kind geweest je moet je goed voeden ellie lief ging zij betuigend voort heus je ziet haar zo maker en hol uit net of je honger hebt geleden je moet je goed voeden melk drinken en eieren en vlees eten hoor eline glimlachte slechts en zag haar naar het ei met een lichte afschuw een paar mal proefden zij toen schoof zij het weg toe moest je wordt niet boos maar heus, ik kan niet ik word er zo akelig van ze zag mevrouw zo smekend aan dat deze niet meer aandroom en ze nam nu om mevrouw toch plezier te doen een beschuitje, dat was genoeg heus, ze had nooit meer zo vroeg in de morgen en pal slaapt hij nog? oh ja mevrouw zeiden dat pal altijd alleen onbeet of meestal niet onbeet en alleen koffiedronk pal gaf haar weinig last weinig genoegen meisjes zijn veel gemakkelijker en veel liever dan die jongens niet waar moest je we moeten nu maar verbeelden dat u een dochter thuis hebt gekregen, sprak eline liefkoosend oh herinnert u u nog het is nu al lang geleden toen heeft u me gevraagd bij u te komen wonen en ik antwoorde u, dat u van me hield omdat u me zo weinig zag maar dat u me een lastpost zou vinden als u me iedere dag zag, herinnert u u wel mevrouw dacht vaak glimlachend na maar zij herinnerte het zich niet meer het was op het nasoplein en het kleine violette boedwaartje wie had toen gedacht dat ik waarlijk is mijn toeflicht bij u zou komen zoeken maar heus, ik zal mijn best doen geen lastposten zijn weemoed vervulde haar hard en zenuwachtig speelde zij met een klein miljon van zwarte e-mai en pareltjes dat aan haar roloze ketting hing en dat zij zeer het jaar en niet meer gedragen had het was een geschenk van haar vader geweest toen zij 10 jaar geworden was na zijn dood had zij bij zichzelf toch gelegd het niet meer te dragen maar vanochtend roeg zij het weer voor het eerst het bevatte nu het stukje karton dat zij gisteravond tussen haar brieven gevonden had mijn vrouwtje begon zij met een zacht trillende stem en zij legt haar ene hand op die der oude vrouw vrouwtje, ik wilde u iets vragen zit u eerlijk voor het nog wel eens of hoort u nog wel eens wat van hem mijn vrouw zag haar aan als boden zij elinis gedachten te raden maar zij vermocht niets af te leiden uit die kortse geblikken en haar spelende vingers waarom vraag je dat Ellie vroeg zij het was de eerste maal dat zij met elinis sprak over Otto nadat hun engagement verbroken was ach, ik zou zo graag willen weten of hij het zich erg heeft aangetrokken en of hij nu gelukkig is ontmoet u hem nooit ik heb hem een enkele maal bij mijn zwager gezien op de prinsessengracht hoe ziet hij hieruit hij is in zijn uiterlijk niet veel veranderd misschien een beetje ouder geworden hij was stil en een beetje somber maar hij was toch nooit vreselijk uitgelaten, wel nee, murmelde Eline overvloeiende van herinneringen hij is nu niet in den Haag hij is naar de Horse geloof ik zou ik hem hebben doen vluchten, dacht Eline en om zich te houden of zij belang in hem stelde om hem zelf, niet om haar zelf spak zij zacht hij zal er dus wel overheen zijn ik wens niets liever dan dat hij gelukkig is hij verdient het, hij is een beste jongen mijn vrouw zweeg in om niet te wenen oh, zo moest zij zich zelfs bij haar goed moest je opschroeven en zich anders tonen dan zij was wat was toch het leven groot gehuigel zij, zij had altijd gehuigeld, voor zichzelf of voor anderen en zij huigelden nog zij was zoveel groeit in haar gehuigel dat zij niets anders konden huigelen en nu moet ik je nog iets tonen, dat ik hoop dat je plezier zal doen, sprak me vrouw daar als ze iets riet van Elines wee moet kom eens mee de bel etage waar Eline nog niet geweest was en opende de deur van de salon je weet, ik had vroeger zo'n oud hakenbord van een piano, omdat paal alleen maar zo wat tokkelde, om zijn zang in te studeren maar zie nu eens Zetra de binnen en Eline bespeurde op de plaats van het oude hakenbord een vonkelnieuwe Bergstein haar muziekboeken, rood gebonden met gouden letters, lagen er boven op daar zal je heerlijk bij kunnen zingen de klanken zo zuiver en mooi Elines lippen trillen en een zenuwachtig trek gleden over haar gelaten maar m'n vrouw staam al de zij, waarom heeft u dat gedaan oh, waarom heeft u dat gedaan ik, ik zie niet meer wat, waarom niet vroeg m'n vrouw verschrik Eline weep zich zuchtend op een stoel ik mag het niet meer doen, kreeg ze bijna smartlijk, daar de nieuwe piano de herinnering aan haar schitterende stem vreedbaar deed opreizen de doctors die ik in Parijs geconsulteerd hebben mij het verboden want u moet weten dat ik de hele winter hoest en dat m'n hoest alleen met de zomer overgaat de laatste twee winters heb ik voortdurend gehoest en ik had altijd pijn hier op m'n borst Sommers ben ik heel wel maar kind sprak m'n vrouw angstig heb je je dan goed laten swanjeren in het buitenland oh ja, ter Leun wist de specialiteiten in Parijs voor borstaan doeningen en ze hebben me geklopt en getikte en geosculteerd tot vervenenstoel ik ben ook lang onder geregelde behandeling geweest van twee doctors maar ik kreeg op het laatst genoeg van ze ze maakte me toch niet beter en beweerde dat ik altijd in de zachte klimaat moest wonen maar ik kon niet in m'n eentje in algeers of de hemel weet waar zitten en om Daniel moest terug naar Brussel u ziet, eindigde ze met een zenuwachtige lach ik ben helemaal in ruïne van binnen en van buiten m'n vrouw drukte steeds voor haar staande Elines hoofd tegen zich aan haar ogen vol tranen het is jammer van de mooie piano sprak Eline zich losmakend uit m'n vrouw's omhelzing en zich nerveus voor de piano zettend wat een volle klank, wat mooi haar vingers gleden snel over de toetsers in snikkende gammas de toonenschene te wenen van smacht over die verloren stem m'n vrouw zag het roef toe ze had zich illusies gemaakt dat Eline zou zingen met Paul zou zingen dat Paul door die zanggeboeid z'avonds veel thuis zou blijven dat een melodieuze, huisgelijke gezelligheid haar eenzame stille kamer zou vullen de woorden slechts luiden, snikkende gammas de wenen, de douven, een grammatische triller en de grote losse tranen van pijnlijke staccatos ik zal werk maken van m'n spel ik ben nooit een groot pianiste geweest maar ik zal mij zoveel mogelijk zoeken te perfectioneren je zal toch muziek horen moest je lief wat een klank, wat een mooie klank en de mooie klanken ruisten door als een startvloed van smacht vier ter ere van Eline zorgde Paul tegenwoordig te zijn bij het koffiedrinken, te half 1 desnaamiddag kwamen eerst de heer en mevrouw verstraat met Marie en vervolgens Emilie de Woude Eline ontving ze hartelijk en toonen zich van hoogte ze weer te zien en vertelden hun alle veel nieuws van Georges en Lili de moulangeres, familie van Tante Elise en de Deluyn hadden hen alle zo een lief jongpaartje gevonden en ze deden hun nu nog veel beleefdheid en het was heel aardig van Georges en Lili dat ze haar, Eline, dadelijk waren gaan opzoeken, ze apprecieerden dat zeer een vreemd gevoel maakte zich van Marie meester nu ze Eline weder hoorde en zag het was als iets, als een vrees of Eline ook een verandering in haar zou bespuren, maar Eline scheen niets op te merken en praten door ze praten door over haar reizen over steden die ze gezien had over mensen die ze ontmoet had ze praten door, vlug en zenuwachtig alsof haar zin naar elkaar op de hielen zaten het was een nervositij die haar tegenwoordig steeds omving in elk gezelschap, hoe klein en intiem ook en ze vrommelde haar zakdoek krampachtig in de heen of plukte aan de vranje van het tafelkleedje of slingerde de kwasten van haar voortuil heen en weer in een onweerstaanbare aandrang tot beweegelijkheid haar elegante loomheid, haar krascheuse kanten van vroegen waren geheel en al verdwenen het was bij vieren toen de deur van de salon geopend werd en Betsy binnenkwam met Ben aan de hand Eline rees aanstond op en snelde haar tegemoet om haar verlegenheid onder een vertoon van hartelijkheid te verbergen zij omhelst haar zuster onstuimig en Betsy vond gelukkig enige vriendelijke woorden daarna overstelde Eline Ben met zoenen. Hij was groot en zwaar voor zijn vijf jaar en had in zijn ogen de onbestemde slaapere geblik van een kind dat achterlijk is toch scheen hij zich iets aangenaamst herinneren want zijn lipjes openen zich tot een blij de glimlach en hij sloeg Eline die zich gebukte had, zijn dikke armjes om de hals om haar te kussen geen daarbij de zuster scheen daarna een onderhoud vertrouwelijker dan het want Betsy vertrok tegelijk met de verstraatens en Emily en Eline hield haar niet terug zij gevoelde beide dat niets haar meer bond dan een band van convencie die zij ter wille van de mening der wereld eerbiedigde maar die geen liefde insloot in anderhalf jaar had ze elkaar niet gezien. Nuzel kan de weer zagen scheen het haar dat zij vreemde waren die zich beleefd en vriendelijk voordeden en belangstellen de vragen uit met een hart volkillen onverschilligheid Eline was wat moe toen zij weg waren en ze leunde in haar voortuie achteruit nu zij stil en alleen met mevrouw zat voor de deurvenster dat op de veranden uit kwam een klein fluële tafeltje tussen haar beide waarop mevrouw's haakman stond en enige boeken en illustraties lagen met een mat lach je knikten ze mevrouw toe en sloot toen haar ogen behaagelijk gestreeuwd door die rust volgezellige huiselijkheid mevrouw nam haar haakzet weer op en het werd haar eens klaps of zij niet meer zo dof en onverschillig voorthaakte doen het werd haar of zij door haar stramme oude leden een nieuwe levensgloed een voel te stromen of zij voortaan met een doel zou kunnen leven dat doel was, het arme kind dat daar uitgeput in haar stoel hing tot levenslust en hoop op te wekken opdat het nog zulk geluk zou kunnen vinden als zij zelf in haar jeugd gevonden had een warme sympathie scheen bij die gedachte door haar aderen te vloeien en een zachte glans stintelde in haar doffe ogen op nu ze Eline vermagaat en verblikte de zonke vol doeblikte Eline begon zij zacht ik moet je eens spreken eens ernstig spreken Eline open haar ogen en zag haar vraagend aan je zei me vanmorgen dat je in Parijs onder behandeling was geweest zou je niet vinden dat ik goed deed wanneer ik Rijers is schreef om te komen hij is mijn dokter niet maar ik weet dat je vroeger Eline schrikte hever op wat de kubiner mag bevrouwtje geen dokter voor mij riep ze hartstochtelijk bijna gebiedend uit ze hebben mij in het buitenland al genoeg verveeld en ze kunnen me toch niet geneesen u doelt immers op mijn hoest ik kan je niet zeggen waarop ik doel ik vind dat je over het algemeen aan alles slechtst uitziet ik geloof dat je door en door ziek bent al zou ik niet precies die ziekte kunnen noemen Eline lacht er luid maar moest je lief u maakt me dus erger dan ik ben ik gevoel me nu ik al minder hoest huis heel wel u is erg lief zo bezorgd over me te zijn maar waarlijk m'n vrouw met zachte aandrang Eline meende haar leed gedaan te hebben met haar afwijzende woorden en haar lach en zij zag m'n vrouw op haar innemende wijze aan u mag alles meermelde zij bijna dwepend en als ik er u plezier mee kan doen zal ik slikken wat ze me voor zetten en mogen ze weer op m'n tikken en hameren zolang als ze verkiezen ik geloof niet dat ze mij iets helpen zal maar als u het geren heeft zal het gebeuren schrijf rijher u mag het uiteindelijk een weinig gerust gesteld einde van hoofdstuk 28