 Hoogstuk 21 van Onder Schatten van Iltigretto. Deze liep u voks opname boven tot publieke romijn, opname door Anna Simon. Onder Schatten van Iltigretto door Johan Been. Hoogstuk 21. Een ontdekking. Ongeveer een week vogig had zich op dezelfde hoogte een ander vaartuig bevonden, maar van de gezagvoerder eveneens op de zekerheid wilde komen van de plaats waar de Schatten van Iltigretto verborgen waren. Hij zat in zijn kajuit met het vrolijke jongens die we de vlistingen in zijn gezelschap ontmoet hebben en William hoorde noemen. Ja, mijn loord, zwakt deze op zijn eigenaardige luchtgetoond. Nu zul je pas echt het rechte leed ondervinden dat uw arme secretaris Tom bij die zeeramp in het kanaal verdronken is. Bij jammeren doe ik het zeker, William, maar ik zie nog niet in dat ik eerst Tans het verliest te betreuren zou hebben. Eendvoudig, mijn loord, om te beschrijven welk een lange neus je zult halen. Nee, William, die matroos leek mij te zeker van zijn zaak. Bovendien, hij wist immers dat hij anders opgehangen zou worden. Ja, dat zou een hele leed geval voor hem zijn en veel zou er niet van na vertellen, maar toch? Ach, je kijkt nu even op de mindere man neer. Heb ik daar een ongelijk, mijn loord? Die mindere man moet op het ijzeren vuist ondergehouden worden. Het is dat volk éénvingig en ze maken zich meester van heel de hand. Die matroos, bijvoorbeeld, had u dadelijk voor de mast moeten binden om hem zijn bekend en in z'n ruit te kloppen. Kom, kom, William. Je bent niet zo amazand als gewoonlijk. Ga je eens opfrissen door de boodsmant te zeggen dat hij die matroos voor mij brengt. Tot u dienst, mijn loord. Eén vraag, mag ik bij het onderhoud tegenwoordig zijn? Wel, zeker. Het zou best mogelijk zijn dat ik je nodig had. Niet lang daarna kwam Jim binnen. Een beetje verlegen omdat het bij zulke grote heren was. Wel, Jim, zou het nu haast geen tijd worden om je geheim te open waren? Jim klikte. Wel aan dan. Openbaar. Dat kan ik zo niet doen, captain. Eerst moet ik het halen. Wat moet je halen? Een kokig. Twee paar ogen zagen hem vol belangstelling aan. Daar begrijp ik niets van, Jim. Hoe zit dat met die kokig? Toen verhaalde Jim alles. Ga dat ding dadelijk halen, bevalt de capitijn. Wel, Jim, zo wende hij zich op zijn vriend. Wat zeg je daarvan? Het wordt interessant, hoor. Dat vind ik ook. En ik begin te geloven dat de strop voor die jongen nog niet in gereedheid behoefte worden gebracht. Hoog, het is nooit kwater één voor de hand te hebben. Dus twijfel je nog? Niet veel meer, maar toch een weinig. Er werd op de deur getikt, en op de uitnodiging van de captain kwam Jim binnen. De kokig had hij in de hand. Eerbiedig rijkte hij die aan de captain over. Deze nam het ding in de handen, begreek het van alle kanten. Zie jij kans om hem open te maken, William? Helaas, ik versta mij niet op dat handwerk. Jij, Jim? Nee, captain. Een heel gedelibereer hierover tot mijn eindelijk een mannetje riep die deze zaken kundig was. Maar toen die werkelijke doel bereikt had, dadelijk moest vertrekken. Hoe minder er vanaf weten, hoe beter, besist ze de captain. En hoe veiliger, vroeg de William erbij. Met de nodige voorzichtigheid werden de stukken eruit gehaald, en welke een eerbied Jim voor de heren had, hij kon toch ook niet nalaten de tafel te naderen om een blik op de dicht beschreven percamenten te slaan. Wat is het, vroeg William? Italiaans, zover ik er uitwijs kan worden. Hoch, William, hadden we nu maar onze secretaris. Zijk het u niet? Hafe, ik versta toch ook een beetje van. En dieper pog hij zich over de stukken. Eens klaps, hief hij het hoofd op. Good gracious! Die regels hebben wel een einde, maar geen begin. He, wat zeg je? Kijk maar. Verduiveld, ja. Nu zie ik het ook. Daar is wel een slot, maar geen begin aan. Weer, pogon zij zich over de percamenten. Eens klaps, nam William ze in de hand en bekeken ze op de kanten. Kijk eens, kijk eens, my lord. Het is hier afgesneden. Ziet-ie wel. Duidelijk voel je hier de kartels. Dus? We hebben maar een gedeelte van het geheel. Daar is geen zin uit op te maken. Dat, dat is maar droog, my lord. De captain hief het hoofd op en keek Jim aan. Die zegt de knie onder het lijf voelde knikken. Wist je dat? Was je dat bekend? Wat, wat captain? Dat je, dat je ons belogen en bedrogen hebt. Jim werd zo wit als een doek. Belogen en bedrogen? De captain sloeg met de vuist op de tafel. Elendeling, barst hij los? Jim wielde op de knieën en riep genade. Genade, heb je ons alleen hier toe verleid om een matroze grapje met ons uit te halen? Oh, captain, dat is toch de koker? Ja, stommeling, een koker is het. Maar wat erin zit, is niets. Versta je me wel? Niets. Het zijn, het zijn toch permakamenten? En er staan letters op, captain. Riep Jim in wanhoop uit. De captain stond op. Als je ons die andere letters niet bezorgt, laat het je opknopen. Oh, maar, genadige captain, ik heb toch gehoord dat het de koker was die... Eens klapshield hij op. Een denkbeeld scheen hem in te vallen. Oh, oh, nu snap ik het. Maar, dat is verschrikkelijk. Wat snap je? Dat ik bedrogen ben. Dat is niet zo erg, maar je hebt ons bedrogen. Ach, wat Jim in doodsangst. Mag ik alsjeblieft eens uitspreken? Spreek uit. Ik, ik geloof, dat de rest in de twee andere koker zit. Jim had gelijk. Super Michiel Adiaansen van Vlissingen vreesende dat er vroeg of laat capers op de kust mochten komen om zich meestig te maken van de papieren van Iltegretto, waarin deze de bergplaats zijn schattenaanwees, had het voorzichtig geoordeeld, dit stuk rechtdoor in drieën te verdelen, en ieder gedeelte in een koker te sluiten, welke uitwendig, bijna geheel op die geleek, welke paddeltje hem had overhandigd. Het bestaan van de koker had geen geheim kunnen blijven. Dat begreep de ruit ervoor komen. Wel nu, wie zich aan diefstal hervantschuldig maakte, zou slechts een derde gedeelte van het document bezitten, een stuk dus, zonder zin. Alleen wie de drie kokers in bezit kreeg, zou die zin kunnen verstaan. Maar dan zouden er ook drie diefstallen nodig zijn, wat wel niemand zou kunnen volbrengen. Wederom, als bij zijn ontmoetigen, met capers en andere gespuis, was ook hier Michiel de Ruitig, de rovers, te slim afgeweest. Men kan zich te woede en de teleurstelling van de captain voorstellen. Hij bevond zich als het ware, vlakbij de bergplaats, en zou die toch niet kunnen bereiken. Alleen William bleef kalm. Zou ik de strop maar vast in gereedheid laten brengen? Vroeg hij. Eén strop, barst ze de captain uit, die schuimbekte van woede. Twee, voor hem en zijn maat. Nee, vier. Want die twee schuimvuiten van jongens, moet er ook aan. Heel dat, zeeschuimers, zoetje, ruim ik ineens op. Jim had zich opgericht. Hij hoorde niet eens wat de captain van die stropen zei. Hij dacht aan Bessie, wat er ook gebeurde, die wilde hij terugzien. Hij dacht, en dacht, tot hij zijn hoofd voelde kloppen. Reeds riep de captain onder provoost geweldigig, toen Jim eens klaps, een licht in de duisternis zag. Captain, alsjeblieft, nog één woordje. Jij, jij, priesterde captain, met opgeven handen naar hem toekomende. William hield zijn hand tegen. My lord, fluisterde hij, wacht nog een ogenblik. Tijd genoeg krijg je, om hem ervan langs te geven. Hebt gelijk, William. En zegt tot Jim wende de... Spreek. Er komt nog een koker, captain. Wat? Wat is dat voor onzin? Toen herinnerde Jim de captain hetgeen hij hem van Meester Lustwarts verteld had, die met het wapen van Zeeland hierheen zou komen. Die is toch ook in het bezit van een koker, captain? Niet genoeg, we moeten er drie hebben. Waar is de derde? Bij de wederwe van Jan Paulsen. He? Waar zwerft dat mens? Die woont op de nieuwe haven in Vlissingen. William barst in een luid gelach uit. Nee, maar niet kwalijk maar, captain, maar Vlissingen is nu juist niet vlak naast de deur. Nu moet ook de captain geleer lachen. Het is een gek geval. Dat is het, my lord. Toch hadden we vast die tweede kokermaag, maar dunkt dat de inhoud ons met een beetje scherp zinigheid wel op weg zou kunnen helpen. Ach ja, als we onze goede secretaris nog maar hadden. Zeker, maar die is nu eenmaal niet meer onder uw bereik. We moeten nu zelf onze hersenen gebruiken. Ja, dat kon de captain niet tegenspreken. Weet u, wat ik in uw plaats doen zou, ging William voort. Ik zou nu weer toch eenmaal hier zijn, geduldig op het wapen van Zeeland wachten, want dat vaartuig komt toch zeker. Is het niet patroos? Ja, zei Jim, evenstellig als dat wij hierheen kwamen. Dat is verstandig opgemerkt, gilmachter William, want de mensen verschillen, maar de gouddors blijft dezelfde. Met gevondst voorhoofd dacht de captain na, en eindelijk was hij tot een besluit gekomen. Men zou koers naar wal zetten, daar landen, het schip ergens achter een klip tacht te verbergen, tenminste zo doenankeren dat men het vanuit zee niet zien kon, waardoor bij deze riven wel een baai of een inhem gevonden zou worden, en daar op het wapen van Zeeland wachten. De equipage daarvan zou zich vrij waarschijnlijk ook aan de wal begeven, natuurlijk geheel onwetend, dat ze opgewacht werd. Gemakkelijk spelzaam men dan hebben, haar te overvallen en gevangen te nemen, waardoor men veel kans liep in het bezit te komen van de andere kokig. Vervolgens zou men verder zien. In afwachting daarvan werden Jim en Sam, Benevins Kees en Garnaal, in de boeien geslagen. Kees had zich geweldig verweerd, maar Garnaal had zich meer leidelijk gedragen. Dat kan ik maar van jou maar niet begrijpen, parste Kees los. Stiljoh, als we samen zijn, zal ik je wel zeggen woon. Toen het ogenblik gekomen was, begon Kees met zijn gevraag. Wel, zo fluisterde Garnaal, je hoeft je niks ongerust te maken, dat ze je ophangen. Ik wel, want ik heb geen zin om voor iedereen zijn plezier in de lucht te spartelen, dat zie ik dan liever maar van een ander. Wees maar niet bang, Scheeps jongens onder de 15 jaar doen ze nooit kwaad, maar toen zelfs de duimkenker kaperst niet. He? Nou, ik ben er nog maar twaalf. En ik dertien. Nee hoor, geen mens zal er aan denken om ons dood te maken. De rest kon Kees niet schelen. Zolang hij leefde, zou hij overal wel doorrollen, meende hij. Spoedig bleek het, dat Garnaal gelijk had. Aanwal gebracht, bleef het Jim en Sam straind bewaakt, maar de jongens, hoewel in het oog gehouden, genoten toch meer vrijheid, en beleven, zoals met toenzijde, buiten banden van Izeren. Kees sloeg een kamp op en wacht op de dingen die gebeuren zouden. Op een dezer dagen werd Kees voor de captain gebracht. Jij liever als ik, had Garnaal gefluisd het. Kees had zijn kameraad aangezien, met een blik waarmee hij zeggen wilde. Je hebt hem er zelf gezegd, dat geen mens een Scheeps jongen der kan. Tenminste, zo had Kees de mededeling van Garnaal voor zichzelf overgezet. De Engelse matroos, die verschrikkelijk hoog tegen de gezagvoerder opzag, kon het toch niet goed hebben, dat zo'n Dutch boy helemaal niet in zijn week geslagen was, nu mij voor het oppers de gezag gebracht werd. Dus ga je het dood vonden steken, Ramsalige? Zo, wil ik soms vragen of jij voor buil mag spelen? Je hebt er net een goed toezicht voor. De matroos maakte zich heel dik om deze opmerking. Hij zou dit en hij zou dat. Je doe maar, zei Kees, maar nu op zijn zeus. Voor de captain geleid voegde hij hem of hij Engels verstoond. Een beetje, sir. Kijk, als je maar als een matroos wil spreken. Als een matroos? Ja, zie je, als je zo diftig praat, versta ik u niet. De captain begreep hem. Goed dan, en in die taal vraag je of jij nou de broer van paddeltje bent. Kees knikte. Hou je van hem? Ik weet niet. Als ik hem nou zuidsgold, voegde captain. In de velle ogen van Kees kwam een tinteling welke de captain ten volle begreep. Al durfde Kees niet precies de antwoord op die vraag geven. Ik zou het lang vinden, zei Engels. Daarom zal ik het niet doen, Kees. Very well, sir. Wabbel je dik was met je broer? Wanneer is hij thuis, sir? Maar als hij thuis is? Dan zie ik die meestal te smoezen met zus. Oh, zeker het enigste meisje. Nee, zo zijn er dan een hele hoop. De captain ging hierop niet verder in. Spreek je dan in het geheel niet met je oudste broer? Spreek je? Ik weet eigenlijk niet goed wat u bedoelt. Ik wil het niet meer op z'n matroos zeggen. De captain zat er verlegen mee. Ik bedoel, of u wanneer op snijdt over zijn varen. Oh ja, riep Kees uit. En daarom ben ik er ook gek op geworden. De captain knikte. Heeft u wanneers van de zeerovers verteld? Buiten wel, maar een huis wou je niet hebben dat roven gepraat werd. Hoe kwam dat? Ja, sir, dat weet ik heus niet. Het was erg mooi van die rovers. En hij heeft er zijn eigen very fine doorgeslagen. Zo, zo. En die zeerover was zeker heel rijk, he? Wel, nee, sir, heel arm. Wat zeg je? Wel, als je nou rijk bent, meneer, waar zou je dan voor gaan roven en stelen? William, William, riep de captain, waar zit je toch? Hier kun je wat nieuws horen. De groepen, die in eind verder bezig was met een voor hem vreemd gevormd gesteenten te bekloppen, kwam nu aanlopen. Wat is er? De jongen verkondigd dat alleen armen rover kunnen zijn. Vragen er nog iets bij een lord of zijn ouders arm zijn? Versta je die vraag, vroeg de captain? Ja, sir. En je antwoord? Dat mijn vader en mijn moedig eerlijke mensen zijn, sir. En het dief is dat niet, al is hij arm. Wil jij rijk worden, vroeg William hem? Kan ik dan blijven varen, sir? Hoog gerust. Dan kan ik me niet schelen, sir. Die jongen weet niets van de schatten van Iltegretto af. Zo wenden zich de captain tot zijn vriend. Je kunt gaan, Kees, spak hij. Zonder goeden, kantig en bonkig als hij helemaal was, keerde Kees zich om en ging zijn zweegs. De matroos van daar straks wachten hem weer op om hem naar het hoekje van het kamp te brengen waar de twee jongens moesten verblijven. Wel, hoe staat het met je doodsvannes? Is veranderd! Jouw naam hebben ze voor de mijne geschreven. Wat zul jij een lelijke dooiën wezen? De matroos heeft woedend de hand op, maar Kees ontsnapte hem en ging nu garnaal alles haarvijn vertellen van wat hem gevraagd was. Anders niet, voeg garnaal. Voeg garnaal? Nee. Dan had hij je net zo goed hier kunnen laten. Dat zeg ik ook, garnaal. Heb je ooit zo'n gekke vent gezien? Grote mensen doen altijd zo raar, Kees. Ik ga het ook geloven, garnaal. Beter scheepsjonger te zijn. En nou jij. Dat zeg ik ook, als je daar maar beneden de vijftien bent. Dat ben ik. Ik ook. Nog een poos, waar ik dit diep zinnige gesprek voortgezet. Ze hadden er trouwens de tijd voor. Lui en gemakkelijk lagen ze achterover, de handen onder het achterhoofd gevouwen en kijkende in de mooie blauwe hemel, tot ze altijd maar kleine zwarte vlekkjes menen te zien. Eensklaaps heeft Kees zich uit zijn liggende houding op en zich op de ellenboog steunende zei hij tot zijn kamaraat. Ik ga me hier vervelen, joh. Garnaal knik er toestemmend. Ik ook. We zijn in hoelang genoeg geweest, garnaal. Dat zijn we. Willen we er dan vandoor gaan? Mij best, als ik me wist hoe? Vannacht, als we er kans toezien. Goed, Kees, maar... Nou, wat maar? Waar moeten we naartoe? Op die vraag kon Kees niet dadelijk een antwoord vinden. Zie je, Kees? Als we weglopen, dan... Ja, dus hier een wildgeemd land en dat zijn allemaal vreemde mensen. Misschien wel mensen-eaters. Bij je mal, garnaal, zullen stondst niet. Ik zou niet weten waarom niet. Wel, we zijn neemers beneden de vijftien. Oh ja, dat is waar. Nou maar, dan maken ze ons ons slaaf. Dat hebben ze je broertig ook gedaan, heb je verteld. Dat kon Kees niet ontkennen. Even min, als dat de Wilden zijn niet voor niemand al te eten zouden geven. Die laatste opmerking vond hij zelfs heel bedenkelijk. Want in geen geval wilde hij hongerleiden. Daar kwam een denkbeeld bij hem op. Als we vannacht naar het schips lopen. En dan... Een boodzie te pakken te krijgen. Dat horen ze dadelijk. Wel nee, jij gaat erin zitten om het stuur erin te houden. Ik kleep me uit, leg me goed bij je in de boot. En dan zwemme ik met de boot, zoet je zijn weg. Aan een touw natuurlijk. Maar Kees, waar moeten we dan met een bootje heen? De zee op. Zonder eten? Zie jij vooruit wat echt te kapen. En als het me dat niet lukt? Dan gaan we toch. Licht dat een schip ons oppikt. Zou je denken, Kees? Zeker, er is hier vaat genoeg. En als het lang duurt? Zou het wel om wie de ander slag te mag? Want dat gaat altijd zo, onder schipreukelingen. Nee Kees, ze slagten de jongsten. En die ben jij. Laten we daar nou geen ruzie over krijgen, Garnal. Eerst maar in het bootje op zee. En als we honger krijgen? Nou, dan zullen we zien wie de sterkste is. Hoof de slimste, dacht Garnal. Maar vond het onnodig dit te zeggen. Einde van Hoogstuk 21. Hoogstuk 22 van Onder Schatten van Ildekretto. Deze liepuvoksopname boort tot de publieke domein. Opname door Anna Simon. Onder Schatten van Ildekretto. Door Johan Been. Hoogstuk 22. Vrees voor de Goudkoord. Meester Lusters had zich als een wan hopende aangesteld, toen ook hij dat een soortgelijke ontdekking was gekomen als de captain van het cavalierschip. Was er bij deze een zin zonder aanvang geweest? Bij hem was het een begin zonder einde. Palletje, hoe hij daarvan ook opgekeken had, kon toch niet nalaten erinwendig schik in te hebben. Hij zou het echt er niet Edelmoeder gevonden hebben, daar iets van te laten blijken. Wat nu, jammerde de raamd had. Terugaan, antwoordde Palletje eenvoudig. Nooit. Dan naar Salé. Wat zou ik daar moeten doen? Nee, nee, nu we eenmaal zo dicht bij het doel zijn gekomen, wens ik door te zetten. Neem me niet kwalijk, sir. Wat wens u door te zetten? Wat? Veil, we hebben tenminste een stuk van de aanwijzingen en een gedeelte van de plattegond. Zeker, maar daar kan niet meer niemand wijzen uit worden. Kom schipig, als je me eens helpen wou, je bent hier toch geweest en kunt me daardoor misschien wel de zin in helpen aanvullen en de tekeningen ook. Nee, sir, dat zal niet gaan. Lang ben ik er niet geweest. En de tijd die ik in de kolonie moet blijven heb ik nog voor het allergrootste deel doorgebracht in de particuliere bezitting van Il Capitano. Het enige wat ik zou kunnen aanwijzen is de weg naar het slavenverblijf en dat moet ook al bij de algemene ramp vernietigd zijn na ik gehoord mee te hebben. We kunnen toch die plaats opzoeken? Waarom niet, als u er bijzonder op staat? Zelfs men ik de geheimen gang te kunnen terugvinden die naar het Atlasgebergte voert, maar ook naar de tegenovergestelde zijde op de kust moet uitlopen. Misschien kan ik van de laatste tak de toegang hier aan de kust wel ontdekken. Wel, kijk eens aan. Dat kan het niet. Geheimen gang voor en na. Misschien vinden we op die wijze ook de oplossing van het grote vraagstuk. Toe, kijk nu ook eens eventjes op dit stuk van de plattegond. Is daar nu in het geheel geen aanklopigspunt voor uw herinnering bij? Paddeltje voelt deed aan die wens. Na enige ogenblikken turens schud hij echter het hoofd. Nee, sir, heus niet. Blijkbaar hebben we hier een derde gedeelte van het oorspronkelijke plan. Het voelhoof van lijntjes en schrapjes schijnt in het midden gedeelte thuis te horen. En dan komt er nog iets bij wat de ontzijvering onmogelijk maakt. Il Tigretto, die elk uur van haar leven tussen rovers verkeerde, was veel te sluw om niet allerlei verborgenheden in zo'n tekening te leggen. Het zou immers meer dan gevaarlijk en zelfs onvoorzichtig van hem geweest zijn om een helderen, klare wijze van voorstrengen gereverd te hebben, waar het zoveel geld betrof. Daarom laat ik me niet uit het hoofd praten en zelfs met heel de tekening voor zich zonder toelichting er niet wijzijds zou kunnen worden. De sleutel is er vermoedelijk wel bijgevoegd, maar daar zouden we ook al de percamenten voor moeten hebben, en hebben we beslechts een derde deel. En reken er op dat zelfs met die percamenten de sleutel nog zo dadelijk niet gevonden zal zijn. De Roundhead zuchtteens. Had ik die andere stukken percament maar. Die hebt u niet. En daarom, meester Lusters, heeft de zaak op. Later zal je maar dankbaar voor zijn. Het is immers of een machtere hand je tegenhoudt bij de verdere volvoering van het plan. Toch paddeltje mocht preken en betogen zoveel hij wilde. Hij had nu eenmaal met een staar Engelse kop te doen. Het schip zou en moest naar de riven, en op de plaats zelf zou met behulp van die stukken en percamenten de bergplaats wel ontdekt worden, meende de Engelsman. Terwijl paddeltje tot voorstelling van de vaart zijn bevelig af, zat de Roundhead maar op die stukken en borken te kijken. Nu kwam er voor hem nog het ongeluk bij dat hij geen Italiaans verstond en in dit opzicht dus geheel afhankelijk was geweest van paddeltje. Wat die van de stukken had kunnen vertalen, had hij dadelijk opgeschreven, en zat nu maar afwisselend op die woorden of gedeelte van woorden te turen, en dan weer met de vinger de rechte en kromme lijnen op het plan te volgen in zover daar iets uit te begrijpen of op te maken viel. Hij was met het vruchteloze werk nog bezig toen paddeltje weer in de kayuit kwam. Weet je, wat bij me opgekomen is schipper, dat er onder de bemanning nog wel een enkele zal schuilen die bij de Zee Rover in dienst is geweest. Paddeltje dacht dadelijk aan Vieritas en kon niet nadaten daar even van te ontstellen. Dat zou, al dus ging meester Lussers voort, misschien al weer een weinig kunnen helpen wat de weg betreft. Zou dat het laatste ogenblik de matrozen er buiten houden, sir? Waarom? De goudkort, gaf paddeltje kort af ten antwoord. Daar keek meester Lussers toch van op. De goudkort onder de equipage? Ja, dat is waar. Nee, daar heb ik nog niet aan gedacht. Dan wordt het tijd, sir. Geloof me, als we matrozen aan boord hebben die op de vrije vaart geweest zijn, dan is nu, bij het naderen van de Barbarijse kust, heel hun hoofd en een hart erbij, vervuld met de gedachte aan de schatten van Iltigretto. Maak ze alsjeblieft niet wijzer dan ze nu al zijn. Een mens met de goudkort zijn zijn bloed is erger dan hongerige wolf. De Roundhead luisterde al niet meer. Hij had zich wederom over het raadsel neergebogen. Ik wil, ik wil dit oncijferen. Ga je gang, en het geholp nodig, dan ben ik tot je dienst. Maar laat er zoveel mogelijk de anderen hier aan boord buiten. Wil je geloven dat ik voor de onnoostelsten van mijn scheepsvolk niet meer insta als verwerkelijk het goud mocht te vinden? De Engelsman maakte een gebaar of hem dat niet veel schelen kon. Ik ben altijd gewapend. Paddeltje werd heel ernstig. Moeten er doden vallen om dat goud? Dat zijn allemaal praatjes die ons niet veel verder brengen schippig. Ik blijf erbij dat het niet kwaad was om, heel voorzichtig dan, het scheepsvolk insta polsen of er niet één bij is. Die lezen en schrijven kan, spot de paddeltje. Daar zat Meester Lusters. Ja, dat is waar. En dan nog al Italiaans. Ging paddeltje onbarmhardig voort. Toen stond hij op. Sir, ik kan en mag niet langer blijven. We naderen snel de kust. Nu sprong ook de ruimtheid op. De kust van ons goudland. Kom, want is de kust van de dood worden. Vergeet niet dat we hier in het gebied van de meest befaande zeerovers gekomen zijn. Alles heb ik in gereed uit laten brengen voor een mogelijk gevecht. Ik schuw geen strijd. Met die perkarmente bij u, merkte paddeltje licht spottend op. Haastig gisterde round het ze bij elkaar, borgen ze in de kooker die hij daarna bij zich stak. Vervolgens wilde hij de hut verlaten. U blijft hier, zei paddeltje beleefd maar beslist. Wat? Bij een gevecht mag niemand opdek die niet onder mijn bevelen staat. Schipper, weet je wel dat dit vaartuig eigenlijk mij toe behoort? Dat hoor ik dan voor het eerst. Ik dacht dat het eigendom was een lampzins van vlissingen. Maar al waren die hier in persoon aan boord ik zou ze niet aan het dek laten op dit ogenblik. Eén is op dit pas de baas hier aan boord, sir. En die één ben ik. Paddeltje had dit alles op bedaard en kalme toon gezicht en juist daarom maakte zijn woorden grote indruk. Hij ging niet eens na of dit het geval was. Na ze uitgesproken te hebben, keerde hij zich om en begaf zich naar de campagne. De reden waar mij alles voor een mogelijk gevecht in gereed had gebracht was een vertrekking van een vaartuig dus daarna achter de clippen verborgen dat de uitkijk het niet opgemerkt zou hebben in die met wapen van Zeeland niet zover oosterlijk was gezeld. De jonge gezagvoerder toch had het gevaarlijk gevonden om direct naar de voormalige landingsplaats ter zeerovers te sturen. Het was best mogelijk dat zich daar een nederzetter van riftpiraten bevond. Misschien ook had de sant van Salé die immers de hoop op het terugvinden van de schatten van Il Tigretto niet kon opgegeven hebben en geopende dat de enige tijd een vos in de val zou lopen. Wij weten dat deze voorzorgen onnodig waren, maar al dadelijk had hij voor Palletje een goed gevolg. Want al oostwaarts Zeelende moest hij met schiptercavaliers in het oog vallen dat anders door de rotsen voor hem verborgen gebleven zou zijn. Palletje had er geen flauwe gip van dat hij hier met een vaartuig te doen kreeg dat om dezelfde reden als hij naar deze kust gestevend was. Wel herkende hij aan de vorm de Wester's schip was, omdat de inborlingen zich nog veelal van geleien bedienden. Maar het kon al gestolen schip zijn, of anders een vaartuig waarvan de equipage oproer gemaakt had, om zo de vrije vaart te komen. Hoe dat dan ook in elkaar mocht zitten Palletje was gereed om ieder te ontvangen die hem een minder gewenst bezoek mocht brengen en bij zulke gelegenheid kon hij niemand velen die hem in de weg liep. Dat moest ook wel draa een ander ondervinden. Er was een volk naar hem toe. Wat is er? voeg Palletje streng. Schipig, die stille matroos is gek geworden. Daadelijk was Palletje bij de leeuwenkuil. Daar zag hij veritas, vol drukke gebaren zich allerzonderlinkst aanstellen. Wat mankeert je, Johnny Dixon? Een schok voerde de leden van de aangesprokenen. Grote jongen, riep hij uit. Daar, daar! En met zenuwachtige gebaren wees hij de kant uit waar zich een kust bevond. Palletje trat op hem toe. Wat moet je, Viritas? Vluisterde hij, terwijl als zijn ijzeres hoeven zijn vuisten de armen van de ongelukkige omklemden. Stil, stil, grote jongen. Daar, daar is Il Capitano. Maligheid, Viritas. Il Capitano is dood. Daar huilde Viritas luiden. Dood! Dood! Oh ja, de vloek van de schatten! Palletje onstelde door deze uitroep. Hij vreesde de goudkoord bij zijn matrozen. Hij wenkte een paar van de stevigste mannen. Hier bevalt hij. Voer die ongelukkige weg en sluit hem in de boeien. Het was hard, maar hij mocht tens niet anders handelen. De matrozen greep een Viritas aan die zich hevig verzette. Spoedig, die man is Dood. Hoorins wordt er onzin hij praat. Dood? Dat was genoeg voor allen die, in strijd op leven en dood met de zeerovers mocht zijn. Toch met zekere belangstelling naar de uitroepingen van Viritas stonden te luisteren. Nu begonnen ze te lachen, omdat genen, wat in dienstheid als waarheid opgevat hadden, hen met een andere blik de kust had doen aan schouwen. En in de bevel van boeien en opsluiten lag voor die tijd niets vreemds. Dat deed men toen altijd met kankzinnigen. Wat Palletje aanging, met zijn ijzersterke wil, onderdrukte hij zijn ontroering. Als hij gelukkiger zou aanvangen, met wie hij een oneindig medeleider gevoelde, wist hij nog niet. Alleen gevoelde hij toch, een grote voldoening, dat menster Lussers bij dit geval niet tegenwoordig was geweest. En vastelijk besloot hij alle mogelijke voorzofsmaaterregelen te zullen nemen, dat die twee niet met okand erin aanraking kwamen. Pas was dit achter de rug, of de opmerksamheid van allen werd door iets anders getrokken. Een boot voor de boeg, riep de uitkijk. Mijn keek in de door hem lichting, en ja, daar zag men in de verte een stipje, dat alleen door het geoefend oog van een zeeman als een boot herkent kon worden. Opgebast, jongens, riep Palletje, kan een krijgslist zijn. Omdat men volduurend oostwaart zeelde, nadat de mens snel het bootje. Er wordt ingewuift, riep de uitkijk. Palletje gaf de nodige beveling om, in in het nodenwocht blijken, het bootje onder het vuur te nemen, en zorgde er ook voor, dat de waakzaamheid naar de kant van de kust in tussend had hij de kijkert er hand genomen, en hoewel de zon erg vond op de zee, zodat een zuiver onderscheiden lastig was, meende hij toch op te merken, dat er zich twee personen in het bootje bevonden. Ja, nu zag men het ook. Eén bleef verroeien, terwijl de andere aan de helmstok een riem in de hoogte stak, waarin een baadje wapperde. Palletje bleef onophoudelijk het al naderkomende vaartuigje verkennen. Bij mijn zolen, riep hij uit, het zijn twee jongens. Nu hoorde men heel uit de verte een zwak geroep. Dat heb ik van mijn leven, dat is Hollands. En na een ogenblik, zeker twee onvluchte Christenslaven, of, of zou het toch een kruislist zijn. Hij nam de scheepsgroeper. Het warpen van Zeeland! Hoi! Daar sprong de jongen aan het roer op, zodat het bootje heftig heen in weerschommelde en groot gevaarlief om te kantelen. De riem met het baadje wierp hij neer en het klonk als een juig kreeg over het water. Palletje! Palletje! Palletje sloeg van verbazing met de scheepsgroeper op de verschancing. Als ik nou niet beter wist, snel nam hij weer de kijkers. Ja, verdikken me, dat is Kees. Dan is de andere garnaal, schreeuwde de boodsmannet uit van de lach. Toen barste de zeeuwen onder de equipage in een onbedaardelijk gelach uit. En zowel uit de boot als van het schip kwam een gezwaai en een geroep als het de verloren zoon teruggevonden was en niet een paar ondeugende rakkers. Toen ze veilig hem wel aan boord waren was het eerste wat Palletje vroeg. Waar komen jullie in vredes naam Vandaan? Daar Vandaan! Wat? Van het schip daar gins? Ja. Wie waren dan daarop? En ze, en Sam is er ook bij. En Jim ook stuur, wilde garnaal het nieuwsbericht aanvullen. Waarvoor hij uitgesproken had, kreeg hij van de boodsmann een stomp in zijn rug. Schipper, moet je zeggen. Wat? riep Kees uit en voor zichzelf vervoegd hij erbij. Nog wel erg! Toch Palletje bleef vragen naar bijzonderheden van dat schip, wat dat hier doen kwam. Dat wisten de jongens niet precies. De een bewerde dit, de andere dat en op het laatst kregen ze ruzie. Stil, geboot Palletje. Jij, garnaal, lijkt me de slimste. Wat eigenlijk komt doen? Ben je gestuurd? Nee, stuur. Schipper wil ik zeggen. Ze willen Sam en Jim ophalen en het wilde ze eerst ook onder doen. Als we 15 jaar geweest waren, riep Kees er tussen. Stil, Kees. En toen, garnaal? Wauw, Kees. Dat wems meer de schipper en na het wel een paar dagen en nachten rondgesworven. En nu wou garnaald het waarom looten, kan Kees weer zeggen. Waarom? Wel, riep Kees met vuur. Die lelijke spoetenkop zei dat ik de jongsten was. Dat is ook zo, zij Palletje heel verwonderd. Zeker schipper, garnaal, en daarom moest hij er eigenlijk aan. Waarom dat hij sterker was, wou hij niet. En hij wou ook niet, verweet Kees. Daarom, schipper, was het zo eerlijk als goud dat waarom looten. Waar, waarom dan toch? De jongens vreven met hun handen over de maag. Rammelen van de honger, weeklaagde Kees. Garnaal voegde hij hier niet spij, maar hij had nooit zo honger gekeken. Is er nog een pakje over geschoten? Voeg Palletje aan de kok. Dat was er, maar niet te veel. Te veel zou ook niet goed wezen, dan aatte de jongens ineens haar eigen dood. De twee rakkers wilden al naar het leeuwkel rennen. Hier, jullie groewe kinderen. Eerst een woordje. Eet maar met smaak, want het is je galgemaal. Even, rikken de jongens hen toch aan. Hoe een trek ze ook in eten mochten hebben. Zeker. Je hebt je beide schulden gemaakt aan de vreselijkste moordplannen. Ik geloof zeker dat jullie in staat waren geweest om de een, de ander op te eten. De eerlijk zou nog geweest zijn als je elkaar had opgegeten. Dan waren er twee kleine schuifuiten minder op de wereld. In elk geval, op zulke moordplannen staat er galg. Daar mag je eerst nog je buikje te goed doen. En als je weer uit de leeuwkel komt, moeten we je het eerst opgeknopt zal worden. De jongens hadden het schipper even aangekeken of die het meende. Zij gelaten stond strak genoeg. Toen vloog hun blik over de matrozen. En hoe ernstig die wilde kijken, is geen niet op hun gelaten zijn dat veel weg had van een lach. Wel, toen kwam er ook een lach over heel het ondeugende gezicht van Kees. Nee hoor, riep hij uit. We zijn lekker nog geen vijftien jaar. Ja, toen barst de hilde bemanning in een hartelijke lach uit. Einde van Hoogstuk 22 Hoogstuk 23 van Om de Schatten van Iltigretto Deze liep in volksopname behoort tot publieke domein, opname door Anna Simon. Om de Schatten van Iltigretto door Johan Been Hoogstuk 23 Garnaal op Expeditie Na een ampele ondervraging der twee jongens, was paddeltje tot de conclusie gekomen dat het Engelse cavalierschip kwamen om de schatten van Iltigretto. En toen Garnaal door de mant viel door te erkennen dat hij zich in de grootste zonde van een scheepsjongen had schulden gemaakt, namelijk aan een stilletjes afluisteren van wat er in de schippers hut gesproken werd, kwam het ook uit dat men het daar over een koker had gehad. Kort daarop waren Jim en Sam in de boeien geslagen en de twee jongens ook gevangen gezet. Dit alles deelde paddeltje aan meester Lusters mee. Dus, zeiden deze, deelte van het percament is en hun bezit. Dat is tezegend, sir, het tweede derde gedeelte waarom er zich twee gevallen kunnen voortoen. Die zijn, of ze hebben het middelmootje of wel de staart. In het laatste geval hebben we er nog niet veel aan. Nu, ik wilde dat ik het vast had en heb ik ken dat ik om het bezitter van graag de strijd wil aangaan. Dat is ons niet geraden, want wij moeten landen terwijl zij niet alleen maar ook een kamp. Ja, dat is waar. Ik zou u raden te wachten. Het is ook in hun belang om uw koker te bemachtigen. Laten wij nu niet zo onverstandig zijn hun die zelf te brengen. Het voordeel heeft hij die het langst kan wachten. Wat alweer afhangt van de etensvoorraad. Ik weet niet hoe het daarmee bij hen staat. Bij ons is dat in orde. U weet dat daarin op mijn aanraden goed is voorzien. Wij kunnen dus voor eerst afwachten. Is deze streken niet gevaarlijk? Zeker, elk ogenblik kunnen we in aanraking komen met de riftpiraten, maar die kant lopen de cavaliers ook. Daarin blijft is onze kans gelijk. Tenzij onze tegenstanders met de zeeroofers een verbond sluiten. Dat doen ze niet. Die zouden mee gaan zoeken naar de schatten en ik vrees dat dan wel zeker de waarheid bevestigd zou worden van het Hollands de spreekwoord. Twee honden vechten om hun been. De round het kon daar niet veel tegen inbrengen. Toch stond hem dat wachten niets aan. Zo dicht bij de schatten had hem de goudkoorts dusdanig te pakken dat hij liefst van geen uitstel wilde weten. Daar begon hij weer. In dat wachten zie ik geen heil. Het kan wel weken, misschien wel maanden duren. Weken? Dat kan. Maanden? Dat is onmogelijk. Goed, weken dan. Mij al veel te erg en dat slot kan een gevecht zijn waarin wij geslagen worden. Ik zou me op een overwinning rekenen, meester Lusters. Dat doe ik ook. Anders zou ik niet willen doorzetten. Ik vrees echter dat de overwonnende zijn kokkig in zee werpt. Zou je hem dan naduiken schippig? Dat zou ik zeker niet. Veel te blij dat het ding voor de haaien was. U kent mijn gedachten daarom, trend sir? De round het maakte een gebaar, alsof hij zeggen wilde. Laat ons daar maar over zwijgen. Ik heb nog iets anders als reserve, ging hij voort. Wat dan, als ik vragen mag? Ik zou kunnen trachten met de cavaliers in onderhandeling te komen. Daar heb ik ook aangedacht, sir. Maar ik vond het te dwaars om daarmee aan te komen. Te dwaars? Waarom? Nog al eenvoudig. Dan moet het tot samen deden komen. U voegt een grote som geld bij de machtenrepublicijnen. Maar eenzelfde som geld slepen de cavaliers in de wacht. Maar aanve, dat is uw zaak. Alleen moet ik u voorwaarschuwen met een aanbad van onze kant de oorzaak zou kunnen zijn dat we in een valstreek vielen. Waarom? Omdat de cavaliers op het oogomelijk de sterkste positie in nemen. Wat moeten we dan beginnen? Tja, dat is moeilijk te zeggen. Of eigenlijk niet moeilijk. De partijen moeten eerst gelijk komen te staan. En... daar valt me iets in. Vol spanning zacht de andere hem aan. We moeten ons houden alsof we wegzijlen en hem daardoor uit zijn sterk op positielokken. Prachtig. Laten we dadelijk wegzijlen. Stop even. Er is nog een zwaarigheid. Hoe weten ze dat we uitzijlen? Wel, dat zien ze toch voor een ogen. Ja, maar ze zijn ook niet van gisteren. Dat is zo. Erg jammer, want nu helpt dat middel niet. Stil. Ik zit al te verzinnen. Ha, daar heb ik het. Eén van dit schip moet in hun hand vallen. En dan onnozelweg vertellen dat we er van doorgaan. Dat moet er al een heel slimme klant zijn. Of een beetje onnozel schijnen. In dit opzicht lijkt mij niemand geschiktig dan een van die jongens. Daar zeg je zo wat. Die kunnen van die echt schijnheilige gezichten zetten en ze sluipen overal door. Partje keek enigszins donker voor zich. Waar denk je zo straf aan schipig? Het liefst zou ik keesturen. Maar die is zo onbehouden. En megemoet verzet er zich wel wat tegen. Om het kind van aan de hand aan die expeditie te wagen. U bedoelt die jongen met dat geelachtig witte haag en dat spoedige gezicht. Juist. Die lijkt mij anders een beetje onnozel. Kees schijnt me meer gewiekst. Partje schudden ontkennen het hoofd. Laat die garnaal maar lopen. Dat is een heel slim baasje die juist door zijn onnozelig gezicht alsof hij van de prins geen kwaad weet de grote mensen er meer aan eens doorgehaald heeft. Als ze in samen gingen. Twee jongens samen die doen van het begin tot het einde niets dan gekheid maken en grappig verkopen. Weet je wat riep hij uit terwijl hij opstand ik zal zien of de jongen hier in de nabijheid is. Want niemand anders heeft er mee nodig. Inderdaad was senior niet verre. En Weldra stond de dertien jaren met de gezicht alsof hij geen tien kon tellen voor zijn oppers te baas. Leunis, zo begon deze hem met een streng gelaad aanzienden. Je mag hier laten komen om in zijn heel ernstige woordje met je te spreken. Je hebt je meer dan slecht gedragen bent er als een schelm van door gegaan dat mag niet ongestraft blijven. Ik heb het niet alleen gedaan Schipper zo verontschuldigde de jongen zich dadelijk want eigenschuld schijnt minder zwaar wanneer men maar een medeplichtige op kan noemen. Zwijg, daar werd de paddeltje die andere was mijn broer en die heb jij verleid. De jongen werd zo rot als bloed en wezen trekken komen en de onuitgesproken woorden lezen. Dat is gemeen! Het gelaad van paddeltje bleefdreigend. Je gaat vaak kom in de boeien en morgen wordt je voor de grote mast afgeranseld. Vervolgens blijf je in het hok tot we in Engeland aangekomen zijn waar je als deserteur aan de overheid zal uitleveren. Of heb je liever dat ik wacht tot we in vlissingen teruggekomen zijn. Garnaal was helemaal de klutz kwijt. Het schrijn stond hem naden aan het lachen. Maar één gevoel overheerste zelfs die angst en die smart. De frontwaardiging dat de schipper dit hem aandeed en zijn eigen broer ontzag. Was dat paddeltje tegen wie hij zo hoog had opgezien? Daar stierf iets moois weg voor de jongen. Paddeltje zag dat en ging dus snel voor het. Gemeen, vooral omdat Kees helemaal geen straf krijgt. Toen barst ze de knap uit. Ja, riep hij, er was een ogen vlamden. Heel gemeen. Daarom ontvlucht je vannacht, ging paddeltje heel leuk voor het. De mond van Garnaal ging open van verbazing en in zijn ogen last met de vraag hoe heb ik het nou met je? Je hebt onder het schipsvolk een broer of een neefje. Heb ik niet schipper? En ging paddeltje voor het alsof hij die uitroep niet gehoord had. En die helpt je ontsnappen. Je ziet in het bootje te komen en dan ga je er als de wind vandoor. Maar... maar schipper? Je weet niet waarheen. Nou, natuurlijk, waar je vandaan gekomen bent. Nou, het cavalierschip. Maar je moet zien te zorgen dat ze je oppikken. Anders denken ze dat je gestuurd bent. En als je dan net als Moses uit het biezenkistje bent gehaald, schelt je me voor die luimer flink uit. Alsjeblieft hoor, voor al wat lelijk is. En... Toen kon paddeltje niet meer. Er was zulke een ondeugende glans van begrijpen en daarnaal gekomen, dat de schipper zijn ernst niet meer bewaren kon. De uvelse jongen, had je nog een pootje van de dommen gehouden? Gierde hij het uit. En nu vertelde hij de geheel herademende knaap welk klanetje hij gevormd had. Alleen hoop ik dan maar dat je een beetje beter je gedachte kunt verbergen als daar straks. Want ik had het juist op je uitgesteken gezicht voorzien. Dus, goed begrepen? Je moet de cavaliers uit hun schuilhoek locken. Hoe meer paddeltjes pak, hoe meer trek op het leuke jongens gezicht was gekomen. Eindelijk begon hij te grinnigen. Daar zie ik wel kans toeschipig. En echt naar waarheid kan ik vertellen dat je me uitgescholden en bedreigd hebt. En dan zal ik meteen erbij zeggen dat ik nog geen kruim op je brood over mijn lippen heb gehad. Wat toch voor morgenochtend geen leugen is. En waar moet dat dan verdienen? Wel, dat zal ik je zeggen. Eerst roei ik vannacht een eindje naar wal. Krijg ik dan de stroom die naar de kust gaat te pakken, dan laat ik me drijven. Ik mag uit in de boot liggen, maar zorg de helmstok te blijven regeren en kijk telkens over het randje heen. Zie ik dat ze van wal het bootje opmerken, dan houd ik me helemaal buiten Westen. En als ze je vinden en kwaad willen doen, over boord gooien bijvoorbeeld, dat doen ze niet schipper, dat zou je ook niet doen. Waarom niet? Omdat je veel te nieuwsgierig zou zijn, niet? Daar heb je voor het drommel gelijken. En verder? Wel, dan laat ik me eerst op mezelf brengen en dan vertel ik met een erg flauwe stem dat ik zo'n hoer heb. En als ik een stukje achter me kiezen heb, word ik wat beter. En dan zeg ik verder alles. Vooral niet vergeten dat we naar Engeland gaan. Nee schipper, want daar was het je toch eigenlijk om te doen. Ik kon naar het gezicht van Garnal zien dat hij herschikken had, maar palletje was nog niet gerust op de zaak. Als je er maar niet kwalijk bij vaart, jongen. Niet zonder enige teleurstelling, kijk de scheepsjongen hem aan. Ik dacht al dat ik mocht. En kwaad, wat zou ik er kwaad bij kunnen? Opknopen doen ze me niet. En als ze je eens aan de inboorlingen als slaaf verkochten, dan bedoel ik wat Kees altijd doet, weggelopen. Zou je voor Kees alles verzweigen? He, hoe jammer. Maar mag ik het dan vertellen als ik terugkom? Daarom zit het hem juist beste jongen. Hoe krijg ik je weer terug? Wel schipper, in Engeland waren Kees en ik weggelopen. En hier bij de paparijse kust kwamen toch weer bij jou een woord. Palletje lachte weer. Hij dacht aan zijn eigen jongensjaren, hoe hij toen overal doorzicht in had en door de kleinste gaatjeskoop. Hij klopte de scheepsjongen op de schoudig. Je schipper stelt zijn hele vertrouwen op je leunens. De jongen was er verguld door. Het zou je gebeuren, schipper, sprak hij, onwillekeurig, de uitdoetje bezigende, waarmee je in ons helden tijdperkt kwam. In het donker van de nacht ging hij erop uit. De schipper zelf hielp hem, opdat niemand anders er kennis van zou dragen. Het had mogelijk de jalousie opgewekt, want op zo'n krijgslist waren de meest zijn doel. De volgende morgen was het alle hens op dek. Het schip zou naar Europa terugkeren. Onder gezang werden de nodige toeverijtseling gemaakt. Eindelijk daar sprijden de zijden zich uit. En daar ging het. Onafgebroken bleef Palletje en vol spanning stond Meester Lusters naast hem. Daar vloog een lach over het gelaat van de schipper. Kijk eens, Meester Lusters. Ja, waarlijk, daar kwam het kavelierschip uit zijn schuilhoek. De list was gelukt. Wat een onbetaalbare jongen is die garnaal, jeugde Palletje. Op het ogenblik deze ontdekking was men al zover van de kust, dat het kavelierschip alle zijden had bijgezet om te tachten, het wapen van Zeeland in te halen. En wel in de plan van Palletje lag, om de concurrent schoenlijk van de kust weg te locken, zette hij nogal meer zeil bij. Hij stond op het achterdek al door de bewegingen van het andere schip na te gaan. En alweer moest hij ervaren dat het een sneller zeiler bleek te zijn dan het wapen van Zeeland. Dat trouwens toch al veel gang miste omdat het in al die tijd niet eens gereinigd was van de verschillende veiligheden welke onderromp van een houten schip onder de waterspiegel aangroeien. Terwijl hij hieraan stond te denken werd zijn aandacht getrokken door zonder dat hij er ergien had kunnen hebben waarin uit een paar verborgen havens een drie tal schepen voor de dag gekomen. Op het kavelierschip dat nog een kaap moest omzijlen en zich nog te dicht bij Walpe vond kon mensen onmogelijk bespeuren. Met het gevolg dat bij het omvaren van die kaap het schip al het waren in de klauwen van de nieuwe veiënt zou vallen. Dat die drie schepen niet veel goed zin de zin hadden begreep Palletje dadelijk want al was een ervan een zeilig. De twee anderen waren geleien grote geleien zelfs die door het aanzienlijk aantal roeiers zich snel konden wenden en draaien. Wat kan dat zijn, voegmeester Lusters. Richtpiraten, gaf Palletje ten antwoord. Je kunt geloven dat die geruimetijd op de loer gelegen hebben, maar met de aanval wachten tot ook het tweede schip zo dom zou doen als het eerste. Nu dat tweede schip het eerste eruit lokt zullen zij alles in het werk stellen om zich tenminste die al zeker geachte buiten niet te laten ontsnappen. Dan is alles verloren. Riep hij op jammerende toon uit. Nog niet, sir. Dacht je dat ik voor mijn ogen goeie Christenmensen door die bruine schoppenjak een lied vermoorden? Van wat wil je dan beginnen? Nog Palletje hoorde het al niet meer. Als hagelstenen zo snel ketsten zijn bevelen over het dek. Alle man kwam aan het werk. De zeilen sloegen als de vleugels van een neergeschoten vogel ineen om dadelijk weer op andere wijze gehezen te worden. Door en door, handig zeeman wist hij met zijn schip te doen wat hij wilde en de terugtocht aan te nemen. Op het Kavalierschip wist men niet wat men zag. Men dacht eerst dat het parlemenschip hun aanval in de zin had en streek daarom dadelijk zeil. En dit was wat Palletje gehoopt en bedoeld had. Want daardoor bleef, althans voor korte tijd, de Kavalier achter de kaap en waren de vijanden in de war gebracht. Want die zagen niet de Kavaliersverschijnen maar wel het andere vaartuig wederom landwaarts komen. Op het Koningschip werd nu alles in gereed uitgebracht tot een strijd tegen het Wapen van Zeeland. Ook daar was alles klaar tot strijd maar tegen de zeerovers die nu snel naar dit vaartuig toe kwamen, omdat het dom genoeg leek in hun gapende muil te vallen. Plotseling zag men op het Koningschip het Wapen van Zeeland achter de kaap verdwijnen en nog groter werd er verbazing toen men kort daarop kanongebulden hoorde. Men haasten zich nu die kaap om te zijn en nauwelijks had men dit gedaan in strijd met drie roverschepen en van het Zeelse Schip een zijn opgaan om bijstand, wat men dadelijk beantwoorden. En gezamenlijk ving men nu de strijd aan tegen de zeerovers. Het ging er heet toe en op de Christenschipen werd van de manschap het uiterste gevecht, met grote verbittering strijd men van weerskanten. Onder het gevecht naderden we Christenschipen elkaar zodanig dat paddeltje door de schipshoeper zijn plan kon uiteenzetten en dat zat zo mooi in elkaar dat de Kavalier hem de leiding van de slag overliet getrouw zijn beveling volgende. Lang duurde het Eer een van de beide partijen kamp gaf maar eindelijk na een strijd van bijna drie uren ontstond er enige aanzeling aan de kant der zeerovers. Het ging dadelijk door paddeltje wat opgemerkt. Daar sprongen, van top tot teen gewapend de matrozen der beide Christenschipen in de roepoten, om zich gedekt door het vuurhunner kanon op de galeiën te werpen, maar van een Reeds 1 zo goed als reddeloos was geschoten. Dit beslisten. In het vanon mocht zich nog een enkele maal doen horen. Het was niet meer van die aard dat het veel uitwekte. En onder blijge juich van de Christen zag men het zeilschip der rovers zich afwenden. Alle zeilen bijzetten en wegvluchten daarin zo goed en kwaad als het ging door de enige overgebleven galei gevolgd. Einde van hoogstuk 23 Hoogstuk 24 van Om de Schatten van Iltigretto Deze liepenvoxtopname behoortelde publieke domein, opname door Anna Simon Om de Schatten van Iltigretto door Johan Been, Hoogstuk 24. Waanzin. Nu lagen beide schepen aan de kust, maar voor alle veiligheid, want kaveliers en ruimthets konden zich even minder vermengen als olie en water, een goed eind van elkaar. Er viel heel wat te herstellen aan staand en lopend wand, wél de kogels der zeerovers geducht de schade veroorzaakt hadden en ook, helaas, was er meer dan één gesneuveld, zodat er een groot graf gegraven moest worden, waarin deze zeeroben omruisd door de uitlopers de Middellands zee hun laatste rustplaats vonden. Palletje zat alleen in zijn kayak bezig met het opstellen van een verslag ter jongste gebeurtenissen. Hij was blij zich daartoe eens rustig te kunnen afzonderen. Na haar wel geloofde zou met het zegevecht geen einde gekomen zijn aan de expeditie, want minder dan ooit dacht meestalusters aan terugkeren. In tegendeel, over alle bezwaren heenstappend had hij zich in verbinding de captain van het royalistische schip om door vergelijking van het geen beide kookers inhielden tot eindelijke oplossing van het vraagstuk te komen. Hoe het bij welslagen met een verdeling van de buit zouden gaan, kom Palletje zich niet voorstellen. Alleen had hij de voorwaarde gesteld dat bij geen deze mogelijke expeditie op het land de zeeuwse matrozen gebruikt zouden worden, die nog in gelukkige onwetendheid waren van de naarbijheid die er schatten. Lief stond ik zelfs dat zij niet dat kan voor uw deel helaas niet anders, had Palletje met een min of meer bedenkelijk gezicht gezegd. Ik begrijp niet schipig dat je toch zo tegen die schatten bent. Ach, tegen schatten op zichzelf is natuurlijk niemand, maar zie je sir, het komt best gebeuren dat mijn matrozen er ook de smaak van kregen, u en mij over boord smeten en dan met het schip de Brev 14 opgingen. We zullen ze bewaken. Dan kun je achter iedere man een wacht zetten. Maar wat wil je dan? Geef ieder er een aandeel in en je hebt van ieder man een wachtig tegenover de ander gemaakt. We zullen zien. Het eerste en voornaamste is dat we de schatten vinden. Anders zouden we nu doen wat jullie Hollanders in een spreekwoord zeggen, de huid verkopen eermen de beer geschoten heeft. Palletje dan zat rustig in zijn kajout te schrijven, toen er getikt werd. Wat nu alweer, zei hij enigszins boos. Schipig, riep van buiten, een serrale, alles behalve, welluidende stem. Daardelijk sprong Palletje op. Kom binnen, Garnaal, lachte hij, zelf de deur openende. En de binnenkomende slingel, de handrijkende, riep hij uit. Wel, Deksels, jongen, waar ben ik blij dat ik je terug zie? Kom, ga jij daar nu in zitten en vertel me alles wat je gedaan hebt. Oog, antwoordde de jongen, over een spoete gezicht, een kleur van pleidschap om deze ontvangst gekomen was. Je weet het allemaal al, en als ik het vertel, kijk ik er misschien alweer verdriet van. Verdriet? Alweer verdriet? Ik begrijp je niet, Leunus. Wel, zie je, Kees heeft maar zo omgeslagen. Wat zei je? Nee, maar wacht eens even. Ocht toe schipig, doe dat alsjeblieft niet. Ik ben nu weer goede vrienden met hem, omdat ik hem beloofd heb, u te vragen of hij nou eens wat mag doen. Doen? Wat doen? Ja, dat weet hij zelf niet, en ik ook niet. Maar ja, misschien wel. Palletje schudder lachend het hoofd. Het wordt tijd dat Kees eens onder een goed zeevader komt. En zo weet ik er maar één op de wereld. Moet ik hem dat zeggen, schipper? Nee, zeg niets. Zie maar goede vrienden met hem te blijven, en als hij is slaat, slaan hem er maar ongelmeneer terug. Dat doe ik ook, schipper, maar hij is zo sterk. Haven. Dat moet je dan maar zien te schipperen, vriend. Een jongen zo slim en met zo'n onnoozel gezicht als jij, hoef ik huis niet te zeggen hoe hij door de wereld moet rollen. Nee, ga nog niet weg. Ik heb je nog één ding te zeggen. Ik weet niet of ik spoedig weer een schip zal commenteren na dit Leunus, maar dat zeg ik je. Hoe en wanneer ik ook uitvaag, als commandant of stierman, jij blijft bij mij. Een goede ouwe zal ik voor je wezen, net als mijn ouwe voor mij was. Zal dat tussen ons blijven, Maat? Je kunt zwijgen, dat heb ik begrepen. Kees moet hier niets van weten, want die moet eerst wat afgericht worden. En dat zal hij, ongemakkelijk, net als ik, toen ik ook zo'n brani was. En nou jongen, mijn hand. Je hebt je als een man gedragen. Nog een klap op zijn schoudig overgelukkige garnaal verliet de kajuit van de man die, gelijk in die dagen, en nog lang daarna uit geval was, leven en dood zijn er onderschikten in de hand had. Van schrijven kwam niet veel meer, want nu trokken de gedachten van de jongen gezagvoerdig weer naar de schatten van Iltigretto en al wat daarmee in verband stond. Hoe zouden nu gins op de wal de voormalige veilenden, kavelier en rondkop eendachtelijk zitten te piekeren op die stukken percament? Ze moesten eens weten dat het vermoedelijk ook zonder zulke paparassen op de hoogte kon zijn niet ver van hen verwijderd was. En toch wist paddeltje dat uit eigen wil, Veritas, de allerlaatste zou zijn om, indien hij er tenminste van op de hoogte was, dat geheim van zijn onvergetelijke altijd nog geliefde meester aan anderen te verraden. Helaas, het was wel doefgesteld met de armen Veritas. Ston en Stil zat die neder in zijn bewaarplaats, ad of dronkte er naar hernoot en alleen als paddeltje hem opzocht te spreken, mopelde hij iets, altijd over de vloekdier schatten. Zichtbaar vermagerde hij en paddeltje begon bevreesd te worden dat welhaast de dagen van deze goede oude bekende uit een belangrijke en avontuurlijk gedeelte zijn levens geteld zouden zijn. Hij sprak bij zulke gelegenheden met hem over allerlei onderwerpen, maar behalve over datgene wat aan de dagen van integreto herinnerde is geen Veritas niet veel weet meer te hebben van de wereldste dingen en het geen zich om hem afspeelde. Waarlijk, zo'n beklagenswaardige mocht paddeltje niet aan de verlockingen van de Roundhead en de cavalier blootstellen. Hij ging hem nu even opzoeken, omdat er na een korte tijd van Razernij een periode van kanten was ingetreden had paddeltje hem de boeien doen afnemen. Alleen werd er zorg voor gedragen dat hij zijn verblijfplaats niet verlaten kon. Wel, Veritas, hoe gaat het nu met je hoofdpijn? De zieken die in een hoekje van zijn niet te ruimen verblijfplaats weggedoken zat, hief het hoofd op en het trof paddeltje hoe bleek en vermagert hij eruit zag. Stil, grote jongen, kindje slaapt. Hou jij er maar goed te wachten, trouwendenaar, sprak paddeltje, die al bij ondervinding wist hoe tegenspraak de zieken kon opwinnen. Nu kwam een lach op het vervallen gelaat en dat sneed paddeltje door de ziel. Kindje is heel rijk. Oh, zo rijk! En dadelijk daarop heel angstig. Grote jongen, zou dat immers niet verraden? Wel, nee, Veritas, je weet toch hoe velijk van kindje houdt. Goeie, grote jongen, glimlachten weer, Veritas. Kindje houdt ook veel van hem, maar grote jongen moet oppassen, erg oppassen, want Il Capitano is jaloers. Grote jongen heeft hem zijn grootste schat afgestolen, het hart van kindje. Paddeltje voelde een brok in zijn keel en daarom was het hem onmogelijk hierop iets te antwoorden. Nu kwam een schaduw over de trekken van de waanzinnigen. Ze wilde de schat erover, huilde hij, maar ze weten niet waar ze zijn. Stil, fluisterde paddeltje onderhoort, stil, laat ze het niet horen. Veritas gips zijn hand en strilde die. Goeie, grote jongen, je weet het, dat ze voor kindje zijn. Zeker Veritas. En voor niemand anders. Nee, voor niemand anders. Ze willen ze hebben, riep hij nu eens klapsboest uit. Maar als ze het wagen, als ze het wagen, stil toch, Veritas. Maar deze slingende zijn hand weg. Weg, weg, vlucht, zie je die vlam, zie je dat vuur voortsluipen. Vlucht, vlucht, grote jongen, goud aan toch, goud aan toch. Ho, nog een paar seconden, vlucht toch. Heb jij niet de grootste schat? Hij slug om zich heen. Toen viel hij neer en loop als een tijger zijn nauwe verblijfplaats door. Weg, weg, haal dan toch kindje weg. Zie je dat vuur, dat sluipende vuur? Paddotje wilde nog iets zeggen om hem tot bedaren te brengen. Maar nu sprong hij op. Zijn ogen fonkelde. Zijn tanden blikkerde. Vlucht, vlucht, rep kindje. Hij greep met beide handen naar zijn keel en startte toen met een rauwe geel op de grond. Paddotje kniel daarnaast hem neer, streek hem over het haar dat vochtig aanvoelde en verliet toen eilings het hool om water te halen. Pas op de kankzinnige, riep hij de matroos toe die de wacht had. Hij was nog niet ver weg of hij hoorde een gil. Dadelijk ben hij zich om. Maar eer hij nog begrijpen kon wat er gebeurde voelde hij zich door een reuze kracht op de grond neerwerpen en dadelijk daarop kreeg hij een slag op het hoofd dat hij zijn bewust zijn verloor. De matrozen snelde toe, hieven hun gezagvoerdig die uit hun hoofd woont bloede op en brachten hem naar zijn hut. Alles kwam in de weer, want ook de matroos die de wacht bij de kankzinnige hield vond men bedwelmd en insgelijks met de hoofdwonden voor het hok liggen. Sluit de dollen in de boeien, riep de boodsmans. Toch niemand waagde zich bij dienst verblijfplaats waar het nu zondeling stil geworden was. Laat hem dan maar in zijn sop gaan koken, menen nu de boodsmans. En was van die arme drommel hier, de hoofd vond eens uit. Daar kwam Kees aan lopen. Hij is weg, hij is weg. Wie? De dollenman. Waar is hij? Waar is hij? Daar! riep Garnaal, die nu ook aankamp snelen. Waar? Waar? Garnaal wees naar de zee. Men zag daar een bootje zich eilings, landwaarts voortbewegen. Verae, dat zat erin. Met een onbegrijpelijke radheid roeide hij. Het buiswater spatten voor de boeg op. Hij mag daarna, geboten boodsmans. Niemand echter had al lust in. Boodsmans, meen de matroos, laat wel blij zijn dat we hem kwijtraken. Dat zeg ik ook, riep eenandig. En ik ook. En ik ook. Konk het van verschillende kanten. Ja, maar wat zal de schipper zeggen? Die weet nu toch van geen hemel of aarde. En als hij bij komt, zal hij ook wel blij zijn van die zorg om te lagen te zijn. Nou hoor, op jullie verantwoording. Op onze verantwoording. Klonk het rustig terug. De schouders ophanend begaf zich de boodsmans naar de hut van de schipper. En zodanig was alle oorden verstoord dat een deel van de equipage meeging naar het achterdek. Ook de beide schepjons. De hut stond open, en toen Kees daar zijn broedig als levenloos zag neerliggen begon haar hart op te huilen. Wat hoor ik nou? Voeg de boodsmans, verbaasd bij dat vreemde geluid aan boord van een schip. Zich omwendende zag hij dat het Kees was. Ben je aan het baan, jongen? Hier, houd die spoelkom eens vast. Dan kan Theunus allebei zijn knuis te gebruiken om de schipper te helpen. En jij hebt meteen een potje voor je tranen. Dat is mooi van m'n leven. Theunus was de matroos die bij deze gelegenheid voor zoveel als heelmeester speelde omdat hij gewonelijk bij een ziekte geval de schipper bij stond, die aan boord de oppermedicijnmeester was in de bezit van een soort apotheekje en een boek, maar meest van zijn ervaring. Einde van Hoogstuk 24. Hoogstuk 25 van Om de Schatten van Iltigretto Deze liep je volksopname bood tot pulike domein, opname door Anna Simon Om de Schatten van Iltigretto door Johan Been, Hoogstuk 25 een wilde jacht. Terwijl ze er alles aan boord van het wapen van Zeeland afspeelden zaten aan wal onder een zeil dat tussen een paar bomen gespannen was de twee voortnaamste goudzoekers bij elkaar. Niet alleen omdat het op hun schip door de brandende zon te warm was om veel met hoofdwerk bezig te zijn, maar vooral omdat daar naar zijn zin oren te veel waren, had de captain van het kavelierschip dit zittje dan wel verkozen. Bij hem befonden zich zijn vriend William en, wat men voor enige dagen niet had durven droomen, ook de rondkop Mr. Lusters. Als bewakers, onmogelijke ongenodige gasten op een afstand te houden, dienden de matrozen Jim en Sam die ook belang hadden bij het gene geschieden en zo nodig als getuigen opgeroepen konden worden. De eerste kennismaking tussen kavelierschip en ruimtheit was natuurlijk enigszins gedwongen geweest, maar dat had men een wapensteelstand gesloten. Op een zeemanskist die men daartoe aan wal gebacht had, lagen de percamenten uit de twee lode kokers uitgespreid. Daaromheen waren de drie mannen geknield, met grote aandacht de schrifturen en tekeningen volgende. De captain en vooral zijn vriend, William, verstonden goed het Italiaans, en meestal Lusters, in dat opzicht in het nadeel, had toch de inhoud van zijn gedeelte, zo goed als van buiten geleerd. Niet zonder gebond genoten, straks stellig wel zijn ergste mededingers uit hun paparassen opgemaakt hadden. Vertrouwen of niet? Wijsheid of geslepenheid? Dit alles bracht de spoorzoekers niet verder. Zij misten het middelmootje, zonder het welk geen volle zekerheid te verkrijgen was. Vermoedelijk zouden ze wel dat spoor gevonden hebben met de halve aanduidingen welke de twee kokers dan toch aangraven indien hun maar de tijd gegund waren om in deze streken lang genoeg te studeren. De overval van de zeeroofers had hun echter de waarschuwing gegeven, dat hun aanwezigheid hier bekend was, en zeker komen aan vanwezen dat de piraten die evenins heel goed wisten hoe in deze streken de schatten van iltigrettoverborgen moesten zijn, wel heel spoedig met verdubbelde macht terug zouden komen en in elk geval handlers pionnen in het oogging te houden. Nee, verklaarde William, zonder kennis van het middelste gedeelte is er geen touw aan vast te knopen. Dat zie ik nog niet in, hield de captain vol, die toch op het laatste ogenblik de moed en de hoop wilde bewaren. Ik ook niet, verklaarde meester Lusters, om geheel dezelfde reden. Weer gingen ze vergelijken en kijken, passen en meten, en me merkte daardoor niet dat Jim en Sam een beetje dichter bijgekomen waren, om te horen of nogal niet te weg gevonden was. Zo ging het wederom een uurtje voort. Nu eens riep de cavalier uit dat hij het gevonden had, dan weder aan het, maar als die vondst van William kwam, bleek het al weer een vermoeden, maar geen zekerheid te zijn. Eindelijk slaakte de cavalier een zucht en de blik van het percament afwendende keek hij naar zijn vaartuig. Daar lag nu dat mooie scheepje, een snel zeilig als weinige. Het had zijn meester, verre van de plaats gebracht, waar het nodig kon zijn om de royalisten in hun al meer en meer wanhopig worden de strijd bij te staan. Hoe had hij gehoopt het geonfantelijk mede terug te komen? Nu, zou dat alles te vergeef zijn geweest? Hij kon dat nog niet geloven. Ach, zo naar bij die schatten en er toch nog zo ver af. En onwillekeurig gingen nu ook de blikken van meester Lusters naar zijn schip, dat het dicht bij de uitgang van de baai en daardoor het verst verwijderd lag. Ook hij zuchte. William merkte dit zowel van de een als van de ander op, en begrijpende waar hun gedachten hingingen, kwam een spotstikgrim lachje over zijn gelaat. Toch was hij verstandig genoeg om dit op het ogenblik niet te laten lachen, en daarom zeiden hij meer omdat dit stilswijgen hem verveelde dan om iets belangrijks in het mede te brengen. Een van tweeën, of de nog ontbrekende koker, of Viritas moest we hier hebben. Op het noemen van die naam wenden zich dadelijk de ogen van de captain zijn kant uit. Ja, Viritas, zuchte die. Meester Lusters zonder de ogen van de schip af te winnen, knikte bevestigend. Hoe dik was had hij hetzelfde gedacht. Wie weet of hij toch niet zijn gedachten onder woorden had gebracht, als niet zijn aandacht waren getrokken door iets wat op het wapen van Zeeland gebeurde. Te ver lag het af dan dat hij precies kon waarnemen wat daar plaats had, maar het moest iets bijzonders zijn, want hij zag duidelijk hoe de manschappen door elkaar liepen. Hij maakte er zijn gezelschap opmerks hem op. Ook Jim en Sam hadden haar erg ingekregen. Wat kan dat zijn, voegde captain. Het lijkt wel muiterij, onderstelde William. Kijk maar, ze stijven al te maar naar de achterdeck. Muiterij, dat... dat kan niet, staamelde meester Lusters, die te goed de verhouding tussen schipper en equipage aan boord van de trip kenden. Kijk eens, kijk eens, riep Jim. Een man over boord, schreeuwde Sam. Nee, hij springt in een roeiboot. Zie je me eens roeien. Nooit sowieso iets aanschoud. Zeker een boodschap voor meester Lusters. Vooruit, hem tegemoet. Snel als de gedachten waren deze uitroepen op elkaar gevolgd. Nu verliep men de schade onder het zeil om zich te wagen in de belakende zonneschein. Maar van die groet merkte men nu niets. Aller aandacht was gevestigd op die razende roeien. Ook van het royalistische schip, dat dicht bij de plaatslag waar zich de captain en zijn gezellen bevonden, had men het zondelingen gebeuren op het andere vaartuig opgemerkt. Inwendig hoopte men op een muiterijtje. Er waren ronder die vroeger op de vrije vaartwaar geweest en nu ineens een vision kregen van opgehoord te maken, de officieren overboord te zetten als hij niet mee wil te doen en vervolgens met beide schepen een voordelig zaakje van zeer overrij te beginnen. Eigenlijk vreesten de captainen meestal lusters ook zo iets. Jim en Sam, die het al één of meer maanden bij de hand hadden gehad, dachten niet anders. En zo zag ieder in die razend voortroeiende man de boden van een gebeurtenis die wel eens de gehele staat van zaken hier veranderen kon. Men haasten zich naar de plaats waar hij scheent te zullen landen, riep hem al toe. Op dit geroep ging hij schuw om en door enige onverwachte bewegingen ging plots het bootje een andere kant op. Daar landen de roeer sprong aan wal en al in die sprong trapt hij het bootje weg zodat dit een heel eind van de kans goot en elde daarop zuidwaarts zo snel zijn voeten hem dragen wilden. Jim en Sam hem dadelijk achterna. Wat kan dat toch zijn? riep de captain. O, al dus lichten hem meestal lusters in. Ik herkende matroos die met waanzin bezocht is een zekere Johnny Dixon. En hij herademde nu hij deze ontdekking gedaan had. Op dit ogenblik kreeg de vluchteling om als om de afstand te meten die hem nog van zijn vervolgers scheiden. Als ik niet beter wist, mompel de William maar de captain had al uitgeroepen Veritas. Terzelfde tijd vloog hij vooruit de vluchteling achterna en zonder nadere uitleg af te wachten volgde hem de anderen. Er werd een ware mensenjacht nog ontsnapt zijn, in die hij niet gestruikeld waren. Hij viel en dadelijk waren Jim en Sam bij hem om hem te helpen, daarin schier ogenblikkelijk bijgestaan door de anderen. Bijgestaan? Ja, dat mocht terecht gezegd worden want Veritas verzette zich als een wanhopende en met door de waanzin verdubbelde krachten. Veritas Veritas riep de captain verdurend uit. Nu is geen glimpje verstand bij de ongeluk getrucht te geren. Stamelde hij. Van dit ogenblik maakte de mannen gebruik om hem de armen tegen het lijf te strekken en op die manier te bedwingen. Veritas, ken je me niet meer? Oh, ja, ja. Maar ga nu weg. Dat vuur. Kom, kom, we zoeken je juist. We hebben je nodig. Praven vriend, we zullen je heel dankbaar zijn. Ga eens mee met ons. Nee, nee, weerde Veritas af. Pas op voor het vuur. Een grote wanhop kwam over de goudzoekers. Nu de enige gids in hun macht te hebben en toch niet nader tot het doel te komen. Toen waagte William een laatste poging. De schatte van Il Tigretto riep hij uit. Veritas rilder van het hoofd tot de voeten en tachtte zich met geweld los te scheuren. Wij stonden zijn ogen open. Het was over vuur uitstraalde. Veritas, fleidde de captain, jij die altijd te waarheid zegt. Nu lachtte de wanhop een akelige lach om er koud van te worden. De waarheid wil je die weten, durf je die weten, ga dan mee. Waarheen? Naar de schatte van Il Tigretto. Een gloed van verreugde kwam over de goudzoekers. Het doel zou bereikt worden. Wil je ons nu dadelijk de wegwijzen? Voeg meestal Lusters met aandruim. Ja, ja, maar pas op voor het vuur. Wat wil hij toch met dat vuur? Voeg de captain. Ik meen het wel te begrijpen, onderstaalde William. En zich tot Viritas richtende. Moet we onder de grond? Ja, ja, duisternis, maar het vuur. Zie je wel? Hij wil dat er licht ontsteken. Ja, ja, gielde Viritas, groot licht, versrikkelijk licht. Haal pekkransen van het schip, bevalde captain. Zodanig waren zijn gedachten van haar bijzijnde ontdekking vervuld, dat hij eigenlijk niet opmerkte, hoe bijna geheel de equipage van zijn schip aanwalgekomen was, om te zien wat er toch gebeurde. Alleen de oudsten, die onverschillig waren geworden, en de jongsten, die zonder bepaald commando niet durften, waren achtergebleven. Maar nu was er een algemeen geren naar het schip. Pekkransen werden gehaald, zelfs een paar gloeiende dovenkooltjes en een ijzere doofpot zonder deksel. En toen trok heel het gezelschap landwaarts. Na een lange tocht kwam er bij een rot, waarin uitwendig niets bijzonders te zien was. Maar met voorkomen zekerheid wees Veritas een plaats aan, waar de mede genomen breakeizers tussen bijna niet te bespeuren en richtels gezet moesten worden. Een rotblokweek en voor zich zag men een lange gang, waarvan het einde zich in de duisternis verloog. Tot nu toe had het Jim en Sam de waanzinnige gids ieder bij een arm vastgehouden. Nu beet die hun met een kort blafend geluid toe. Los, los! En op bevel van de captain vochten zij dit gebod op. In een langerij volgden men de gids. De gang ging een dalende richting en Weldra bevond men zich diep onder de grond. De Pekkransen op ijzere staken waren ontstoken en zetten het onderaardstoneel in een akelig bloedrood. En al door ging het verder. Talrijke hindernissen die onoverkomelijk schenen werden door Veritas die van al de geheimen op de hoogte scheen op inderdaad bewonderenswaardig, gemakkelijke wijze opgeruimd. Eindelijk kwam en voor een massale rots die allen toegang scheen af te sluiten. Even aanzelde Veritas. In angst gespannen keek men toe hoe hij met de vingers al tastend langs de omtrek ging. Daar hief hij het hoofd op als of hij het gevonden had. Op een wenk van hem gingen allen een weinig achteruit. Toen hij gezien had dat ze zich op voldoende afstand bevonden, trot hij weer op de rotswand toe, zijn vingers geleden langs in der zijden. Een knapend geluid en de wand schoof raaklinks langs hem naar voren. Een koude tocht kwam hen tegemoet waardoor het licht der vakkels als in lange franjes uitgeraveld werd. En bij die onzekere schijn lag een grote, holle ruimte voor hen. Haastig volgde men nu Veritas die deze griezelige ruimte inging. Daarop eens een kreet van de goudzukkers, een kreet van verbazing. Bij het binnenkomen van dit rondachtig gewelf werd bij de gloed van de pekgransen hun blikken getrokken door goud, al maar goud en zilvig en kostbaarheden. De Schatten van Ildigretto. Op dit ogenblik gist de Veritas een pekgrans van Eenderstaken. Vuur, vuur, het grote vuur, schreeuwde hij. En aardig klonk zijn stem door al die hollegangen. Deze zondelingen handelwijzen van hun gids trok weinig of niet te aandacht. Men wist nu in om met een krank zinnige te doen te hebben, en liet hem stil zijn gang gaan. Men had werkelijk iets belangrijkers om er de aandacht op te vestigen, want hier allen hadden zich op de schatten geworpen. Toch? De begeerigheid om nog meer te vinden, wekte eindelijk de hoofdmannen op om Veritas niet uit het oog te verliezen. En het was juist bij tijds, want bijna was hij uit het gezicht verdwenen. Men zag hem op één dergaand rijen, die amphitheaters gewezen de eigenlijke schatkamer omgaven. Ruus achter groot trok zijn schaduw langs de gewelven, terwijl zich die aan zijn kant roodachtig kleurden. Rond hem spatten de vonken van zijn vakkel. Dat was een vreselijk gezicht. En al flauwer en flauwer werd zijn groep. Groote jonge, retje! Dat klonk zo wanhopig in de oren van Sam, dat hij ineens Jim beatgeep. Me, Jim, me, die heeft iets in de zin wat niet goed is. Ik, me, en de bruit schat van mijn meisje dan. Sam sleurde hem reed mee. Wil je je meisje weer zien? Ja, ja! Eens hemelsnaam, snel dan! Ze snel dan als met gevleugelde voeten door de duisternis heen naar de uitgang van het onderaardse verblijf, terwijl de verlerken van verschrikte vleermuizen langs hun gelaad vladden. Eindelijk zagen ze heel in de verte als een stertje het daglicht door de uitgang gloren. Nog enige voetstappen hoorden ze achter zich, waar de meeste schepelingen waren veritas gevolgd. Hoe zij, in de duisternis en door alle hindernissen heen zo snel de weg naar de buitenwereld aflegden, begreepten ze zelf niet. En toen zij hun doel bereikt hadden, joeg al door de angst voor iets ontzettend en voorwaarts. Opeens. Daar bewoog zich de grond. Daverde en donderde het. Rotsplokken werden opgeheven. Puin vloog te midden van ontzachelijke rookwolken omhoog. Een ontploffing die tot ver in de omtrek schrik en ontzetting verspijde. Einde van Hoogstuk 25. Hoogstuk 26 van Om de Schatten van Iltigretto. Deze liepen volksopname behoort het publieke domein. Opname door Anna Simon. Om de Schatten van Iltigretto door Johan Been. Hoogstuk 26. Na de ramp. Het duurde enige tijd eer paddeltje wie het tot zelf bewust zijn kwam. De slag, die met een stuk ijzig bleek aangebrachte zijn, was lelijk aangekomen. Bij de getroffen matroos nog ergig, waarschijnlijk omdat die het eerste slachtoffer van Viritas plotselingen boerder geweest was. Toen paddeltje tot kennis kwam, duizelde hem nog alles voor de ogen, en hij gevoelde zich licht en draaierig in het hoofd, dat hem veel pijn deed. Wat er gebeurd was, kon hij zich niet dadelijk herinneren, en men was zo verstandig daarover voor eerst te zwijgen. Het eerste wat hij goed onderscheiden, was het gelaad van zijn broertje, waarover een grote blijdschap kwam, toen hij zag dat paddeltje hem herkende. Want de eerste gedachte van het tot het leven wedergekeerde is geen niet anders te kunnen zijn dan dat Kees weer de ene van de restreek had uitgehaald. Haal weer weg gelopen, Kees. Nee, nee paddeltje. De boodman gaf hem de gebruikelijke stompen in de rug. Zeg toch schipper qua jongen. Paddeltje hoorde en zag dat, en moest er weer eens om lachen. Hij wilde met de hand over het hoofd te treiken, maar de stuurman die dat wel verwacht had, hield die hand tegen. Niet doen schipper, je bent gewond. Gewond? Ik? Zijn we dan slaags geweest? O ja, dat is waar. Met die zeerovers. Als we het nu maar gewonnen hebben. Ja, dat hadden ze, verzekerde men van alle kanten. En nu ontstond er zo'n geroezemoes, eenvoudig omdat nu de grootste angst voorbij was, de tongen als vanzelf zich ontboeiden, dat de stuurman allemaal behalve Kees uit de hut juich. Hij liet de schipper eerst eens drinken, betten met het water, dat door de warmte helaas niet fris genoeg kon zijn, dienst hoofd, tock zijn kussen wat hoge op, in dit alles trouw geholpen door Kees. Weer ging de hand van Paddeltje naar zijn hoofd, dochter stuurman die daarop letten, zij nu, terwijl hij ervoor zorgde, dat het niet gebeurde. Schipper, nu moet je me beloven, want het gedootje op je bovenkamer is met rust te laten, zul je? Paddeltje, die zich weer erg moe en slappig ondergevoeden, knikte van ja. Zijn ogen gingen weer dicht. O, stuurman! riep Kees, die dit zag, angstig uit. Deze maakt een gerustzellend gebaar en leidt toen de vinger op de lippen. Slaap is de beste medicijn, fluisterde hij. Mag ik toch hier blijven stuur? Zeker. Hij had al wel goed opletten, dat hij met zijn hand het verband niet verschuift. Nu, daar kon de stuurman op aan, want er zijn, Hoeremoerig en brandieachtig doorgaans weinig schepselen, die zich in de grond van hun hart zo graag verdienstelijk maken, als juist een jong mensenkind. Dat had men ook ervaren op het voordek, waar de matroos neergeslagen was. Zeker, eerst was de meeste belangstelling naar het lot van de schipper uitgegaan. Maar wie ook het eerste slachtroffer van de waanzin van Viritas aan zichzelf mocht overlaten, niet de lange, spoedige scheepsjongen, die we als garnaal hebben leren kennen. Met een paar andere matrozen bracht hij voorzichtig deze gequetste naar een plaats op het voordek, waar ik onder een zeil betrekkelijk enige koelte heerste. Hij was het die heel voorzichtig de wonden uitwies, daarbij het hoofd met zijn arm ondersteunende aan een de matrozen vraagende of zij de buldzak van de getroffenen hier wilde brengen. Al zijn aandacht bleef hij bij de gewonden bepalen. Even had hij naar de schipper gevraagd of hij heel erg gewond was, maar toen hij hoorde dat het gelukkig nog als schikken zou, had hij als het ware zijn eivor verdubbelt om ook dit slachtoffer in het leven te houden. Wat was zijn vreugde groot toen hij bij de matroos het bewustzijn zag terugkeren. Even als de schipper voeg deze gequetste of hij het in een zeerslagde pak had gekregen. En zonder dat een ander hem dit aangeraden had, begreep de jongen voor eerst over de eigenlijke aanleiding niet te mogen spreken. En hij was het die telkens met zachte aandang de hand terughield welk als vanzelf naar zijn hoofd getrokken werd. Zo gingen enige uren voorbij als in een droom. Men was zo vol van het gebeurden dat men zich daar nauwen noot met iets anders bemoeide. Bovendien ondervond men dadelijk dat er van het achterdeck een krachtig gezag uit ging. De eerste stuurman toch begreep als bij ingeving dat juist in deze ogenblikken nu de schipper gemachteloos neerlag het gezag vierkant op de poten moest blijven. Het was niet goed voor de matroosjes wanneer ze daar aan gingen twijfelen. Door het amorp maken van veertas was heel deze kleine, anders zo streng geordende maatschappij in bewoering en wanoorden gebracht. Gelijk een goed afgerichtpaard door een plotseling knalgeluid al zijn goede lessen vergeten kan. Op zilke ogenblik hadden ze ingrijpen en dat had de stuurman dadelijk gedaan. Door het een zowel als door het ander had men niet te veel achtergeslagen op hetgeen op het andere vaartuig geschieden. Toen men voor z'n vermen op die afstand juist kon waarnemen bijna geheelte equipage min of meer in wanoorden de schuit zag verlaten en het land ophollen had men gedacht dat zijn kinder de waanzinnige naa zetten. En wel kwam het deze en genen vreemd voor dat de matrozen van het eonsenschip en men was zelf weer aan het werk gesteld. Onnodige praatjes mochten niet gehouden worden en men berustte in de mening dat de captain het al dus gecommandeerd had. Een gezag voordeur heeft bevelen Jan Maat te gehoorzamen. En toch, voor de tweede maal op deze dag zou aan boord van het wapen van Zeeland de orde op een heftige wijze verstoord worden. Reeds daalde de zon naar het westen toen plotseling een allerheverste knal de manschappen deed opspringen. Of eigenlijk ging dat al dus toe een beetje scherkelijkerlijker. Eerst hoorde men iets verschrikkelijks aankomen het uit bliksem snel geweldiger, groter, omvangrijker. Toen treelde het schip van het ontsagelijk geluid waarin het als het ware geheel gewikkeld werd en hoorde men alweer het geluid zich in tegengestelde richting verwijderen. Allen, behalve de gewonde matroos, kwamen op de been. Ook de schipper die zich al veel beter gevoelde kwam op het dek, nieuwsgierig van waar die verschikking gekomen mocht zijn. Na de stomheid waarmee de ontzetting geslagen had kwamen de tongen los. Eerst wat het kon zijn toen wat men ervaren had. De een had een geweldige zucht als een stormvlaag voorbij zich horen gaan. De ander was plat tegen de dek geslagen en derde had gevoeld hoe het gehele schip zich bewoog. Een vierde had het zeil als zonnenscherm op het voordekdienst toende aan de zijde zien losgeuren en zo ging het voort. En wederom kwamen de gissingen. De een sprak van een uitbarsting van een vulkaan dat het hier niet kon. Maar op een derde opmerkte dat alles kon. Wat wel allen zagen was heel in de verte een rookhoek die zich hoe langer hoe meer uitstrekte. En plotseling trilden bij een paar ouderen matrozen die menige zeeslag hadden meegemaakt de neusvleugels terwijl zij opmerkten dat zij de reuk van kruiddamp in ademde. En dat er dus kinder wel eens wat in de lucht gevolgen kon zijn. Toen zij Kees die niet van zijn broer weg te slaan was dan zij zij daar aan het zoeken naar de schatten. Want zoveel had hij uit zijn omgaan met Jim en Sam wel begrepen volgens de waarheid dat kleine potjes ook oren hebben. Op dat woord schatten kwam er een grote beweging aan boord. Zelfs paddeltje kwam een ogenblik onder de indruk van het gebeurden. De matrozen zetten er geen vriendelijk gezicht om. Dus, zo ongeveer, kon men hun gedachte gang teruggeven. Dus daarom had er een algemene uitocht van het andere schipplaats gehad. Maar die arme jantjes van het wapen van Zeeland had men er onwetend van gehouden. Dat was gemeen. Er ontstond een gemorgd. En hoe duizelig paddeltje zich ook nog mocht gevoelen en welk een hoofdpijn hij nog mocht hebben, hij begreep met zekere stelligheid te moeten optreden. Stil, jongens, riep hij met luiderstem. Ja, ja, maar schipper! Dit en dat! Hier aan grins! Hij liet ze brommen zoveel zomaar wilden en nam de scheepsgroeper om zich met het andere vaartuig in verbinding te stellen. Op zijn ondervragingen kreeg hij van de schip, eveneens door de scheepsgroeper de nodige inlichtingen. Er was daar geen gezag voor er meer aan boord. Het grootste gedeelte der bemanning was weggelopen en nu zaten de overgeblevenen nadesware ontploffing, die ook daar algemeen ontsteld in is had gewekt in de angst over wat er gebeurd kon zijn. Paddeltje leidde roeper neer. Jongens, sprak hij, daar moet gins in het zuiden iets ontzettend zijn beplaats gehad. En als ik me niet bedrig, dan mogen we ons wel gelukkig rekenen van wat er geweest te zijn. De matrozen bromden wat terug. De schatten zie je, die schatten! Stil, zeg je, geen onoordelijk boel voor de drobble. Dat verwacht ik niet van mijn zeelse matrozen en de Engelse boys zullen daarin niet bij hen achter staan. Nog wat gemorgen en nog meer zure gezichten, maar men onderriep zich al. Of kinder nog schattend zijn, weet ik niet. Zo ja, dan zullen ook wij daar ons deel aan hebben. Een gejuich. Maar misschien doden en gewonden. En ik reken erop dat jullie die ook helpen zult. Natuurlijk, dat zou men doen. Kijk nu eens jongens, allen mogen niet van het schip. Wie weet of we gins niet met een aanslag van de zeeroofers te maken hebben. Misschien wel met een krijgslist en dan was het schip verloren. Goedkeurend gemompel. We wachten tot de maan opkomt, want in het duister is het te gevaarlijk, vind je ook niet? Ja, dat waren allen met hem eens. Wel nu, als het dan licht in de lucht begint te worden, de helft van jullie met mij op expeditie. Vinden we in plaats van gewonden, schattend, dan deden we die met achterblijvenen. Ik zelf willen mijn handen niet fel aanmaken. Een ogenblik stilte. Een paar matrozen keken even naar hun handen, maar ze schelen die er wel aan te willen wagen. Want er verhief zich onder de zeeoen een algemeen hoezee, terwijl de Engelsen op hun manier hun instemming te kennen gaven. Zijn er gewonden, dan nemen wij die alleen voor onze rekening in de vertrouwen dat een volgende keer een wachtige blevenen ook voor ons eens de kastanjes uit het vuur willen halen. Mooi, dat is aan een vent gesproken. In die geest nu werd hij gehandeld. Al dadelijk koos paddeltjes en mannen uit. Toen gaan de stuurman het bevel over het schip op en nu wachten men tot de volle maan opkwam en zulke licht verspreiden dat men met gerustheid deze altijd toch gevaarlijk expeditie kon ondernemen. Nog liet paddeltjes zijn hoofd dat zo dicht omwonnen was als of hij flink betten en vertrok toen met zijn manschappen die tot aan de tanden gewapend waren. Aanwal kwamen hen nog enige matrozen van het andere schip tegemoet die graag van de partij wilden zijn. Maar paddeltje zette hen de prim op de neus dat zij in geen geval hun vaartuig mochten verlaten. In tegendeel scherp moesten uitkijken of soms de zeeroovers een aanval in de zin hadden bij welke ontdekking beide schepen elkaar moesten bijstaan. Gewoon onbevolen te worden en bovendien inzien dat de maatregelen van de schipper uitstekend waren, keerdend zijn er een vaartuig terug. Hoe dieper de expeditie het land indrong, hoe meer de gevolgen van de vreselijke omploffing zichtbaar werden. Bomen waren omgeworpen of als talhoutjes door midden geknakt, rotsblokken lagen verspreid of op elkaar gestapelt en telkens ontmoeten met kleinere en grotere dieren die naar de kust vlooden of voor land van angst en schrik als het waren voor het oprapen lagen. Mensen echter ontmoeten men niet. Nog vond men lijken of gewonden. Hoe verder men doordrong, hoe groter, warbelder het werd. Alleen met de grootste behoedzaamheid kwam en vooruit. Top men eindelijk stoot op een ware chaos van rotsblokken, aarde en puin. En daar, halfbedolven onder gruis en morrig, want door de omploffing scheen zich de bedding van een meertje verplaats te hebben, vond men de eerste kentekenen van menselijke wezens. Met veel moeite kreeg men twee lichamen waarvan de kleding als afgesuurd was van onder de puinhoopen, het bleekend saam en gym te zijn, die even buiten de ingang toch nog door de omploffing overvallen waren. Men had het nodige water meegevoerd en deed het mogelijk om de twee verongelukten tot het leven terug te roepen. Bij Sam scheen dit om mogelijk. Gym evenwel gaf nog tekenen van leven. Van de zijnen die men voor deze mogelijkheid had meegebracht en van enkele boomtakken, maakte men draagbaren om de ongelukkigen te vervoeren. Nog traagten men om de puinhoopen heen te komen, maar dit bleek bijzonder moeilijk. Dat is door het meertje of de vliet of wat dan ook het water geweest mocht zijn welke bedding verlegd was. Er door te waden was onmogelijk, omdat het zich waarschijnlijk in de bodem ervan diezelfde kuiden zouden bevinden waarvan het gantse veld zover men zien kon, bezijd was. Jongens, sprak paddeltje, wie van jullie uit die warwinkel schatte voor de dag denk te halen? Mag dat voor mijn part proberen. Ik moet je eerder bekennen dat ik er geen kans toe zie. Men moest hem gelijk geven, maar ik zou het toch te aanvaarden. Hij zag dat. Wie hier bij dit grote graf blijven wil, ga gerust zijn gang. Hoe graag ik nog pogingen in het werk wilde stellen om te rennen wat mogelijk is, ik zou het toch liever maar tot morgen uitstellen, want er zal spoedig hier een groot gezelschap wezen dat ons niet lijken zou. Welk gezelschap schipig? Wel nu al duidelijk. Denk je soms dat de riftpiraten ook geen oren hebben en dat toevallig weemelen van dat geboefde. Dat kan ik je op een briefje geven. Daarom vind ik het beter, tans terug te trekken en morgen bij de volle dag op de ene van de vereedsame wijze, als het de minste mogelijk is, met de piraten te onderhandelen over mogelijke gewonden of lijken die nog gevonden zijn. Men moest de schipper gelijk geven en ondernaam nu de terugtocht, gevaarlijk genoeg, omdat overal die rotsblokken en boomstammen verspreid lagen waar achter zich zo gemakkelijk een wijn verbergen kon, want zonder het gevoel dat de rotsblokken en de rotsblokken in de buitenkant hebben op een ontmoeting met de zeerovers. Gelukkig liep in dit opzicht de tocht goed af. Zonder ongeval bereikte men het schip en besteden nu alles zorg aan de gewonden. Voor Sam is geen weinig hoop meer te zijn, maar de kwetsuren van Jim bleken van minder ernst geaard. De volgende morgen werden een paar van de gewiekste jongens als patrouille aanwal gezet, om zover mogelijk mocht het zijn tot de plaats der uitbasting de drommen van inlanders bespioneerd. Gelijk paddetje wel verwacht had was een algemene toestrouwing begonnen om te trachten nog een deel der mogelijk niet geheel vernietigd te schatten op te sporen. Ze hadden nog geprobeerd door het zwaaien van de witte vlag met enkele van die stammen in betrekking te komen, maar een plaats daarvan was men op geweerschoten getacteerd. Hun report kon zij niet aan de gezagvoerder van het wapen van Zeeland uitbrengen, want de gevolgen der grote inspanning van de vorige dag was de hoofdwond boorg en bevond zich paddetje af en toe buiten Westen. Daarom riep de stuurman, die als zijn plaatsvervanger optrat, de mannen bij elkaar zetten hun de toestand uit één en wezen op dat zij veel te weinig in aantal waren om met enige hoop op goede uitslag een expeditie tegen de over het algemeen flink gewapende inlanders aan te binden. En hierin komen hem geen ongelijk geven. Vervolgens wees hij erop dat het geluid van de oploffing langs heel de kust was gegaan en dat dus wel draa ook de rovers gaan leien te zwermen. En zelfs in die hierin niet de oorzaak van hun verscheiding mocht gelegen zijn, dan appende hem toch spoedig te verwachten om veraak te nemen over de nederlaag in het jongste zegevecht geleden. Hoep men de zaak ook beschouden, de twee schepen met hun sterk vermindende equipage zouden een harde doper hebben om het tegen een sterke veranderlijke macht te kunnen uithouden. Het een met het ander in verband brengende stelde hij voor deze kust te verlaten en wel zo spoedig mogelijk. Maar goed, stuurman. Dat is te zeggen. Misschien zwerven jij of ik hier nog wel eens heen. Dat kan een zeeman nooit vooruit zeggen. Nu ja, maar u begrijpt ons wel. Ja, zeker. Maar mij zal je hier nooit meer terugzien voor de schatte van Ildigretto. Waarom niet stuur? Omdat die beentjes als er nog zijn zo schondjes door die bruine signeurs van de kust zullen afgeklogen zijn dat er goed Christenmens er geen vet meer uit beraden kan. Er was ook een schoonzame vormpul toen een gelag. De stuurman had gelijk. Toen dat algemeen erkend was ging mijn vlug zijn toepreid zijn maken om zich van deze gevaarlijke kust te verwijderen. Gewetensvroeging dat men soms nog levende in de puinhoop achterliet behoefte men er niet op na te houden nadat Jim die als door hem wondig licht gequest was geworden en vrij spoedig het bewust zijn ter gekregen had, hun mededeelde vormen als een vision bij zou blijven van Viritas in een vonkenzee voortstaande door de rotsen gegaan. Dat daarop volgende morgen kon Palletje het commando weer op zich nemen. Hoewel het hem zeer veel leed deed geen onderzoekingen meer te kunnen doen of er nog gewonden achtergebleven waren moest hij toch erkennen dat de stuurman juist gehandeld had. De gezamenlijke equipage werd over de twee schepen verdeeld die in deze gevaarlijke wateren de zijnen gingen omhoog en daar voer men de zee op een laatste blik slaande op de kust van het land dat voor een groot gedeelte dergene die haar hadden zien opduiken uit de zee zo noot lottig was geworden. Einde van hoofdstuk 26 Hoogstuk 27 van Om de Schatten van Iltigretto deze Libyfox opname bood op de publieke domein opname door Anna Simon Om de Schatten van Iltigretto op de Rede van Salé Door tegenwind moest men lang onderweg blijven maar daarvan was alweer het gelukkige gevolg dat de gewonden zo goed als hersteld waren toen men op de Rede van Salé het anker liet vallen. Had paddeltje gehoopt er zijn voegere schipper aan te treffen tot zijn overgote blijdschap werd hij in die hoop niet teleurgesteld. Welk een verreugde, naar zoek een lange scheiding en naar zoveel avonturen elkaar weer te ontmoeten. Lange meoes kiek er wat van op dat zijn voegere scheepskind nu al gezagvoerder was geworden. Verder van jaloers daarop te zijn liet hij zoveel als uitkomen dat hij daar wel zijn deel aan had. Paddeltje gründ hem dit van harte en een zeker opzicht versterkte hij hem nog in die mening door hem bij zich aan boord te laten komen en de onvelpreezer qua jongen Kees voor zijn neus te zetten. Hier meoes heb je nou een jongen daar niks mee aan te vangen is. Niks mee aan te vangen paddeltje zou er met een broertje van jou niks aan te vangen zijn? Wat hoofd in meoes? Waarin, dat hij het niet net zover in de wereld zal brengen als jij? Ach meoes, ik heb er slag niet van om zeervaarder te zijn. Jij niet? Dan kan geen mens die jongen helpen. Ja, wel een mens. Jij. Ik? Wel, langs de van de matrozen van Michiel Adiaansen. Wie heeft gemaakt dat ik het zover bracht? De nauwe paddeltje. Dat spreekt, maar dat is niet waar. Want die haalde het er par in overal door. Die nauwe van me paddeltje. En daar had men het gewone deuntje weer aan de gang. Paddeltje liet hij maar afdraaien want er viel toch niets tegen te doen. Eindelijk was meoes aan zijn slot akkoord gekomen en toen zei paddeltje dat langer meoes daar schoon gelijk in had en dat alles waar was waarover hij aan het getuigen was geweest. Maar dat niet tegenstaan deed dit alles en nog veel meer hij, paddeltje, nooit dusdanig de zeevaardig gelijk langer meoes had mogen hebben. Je zegt, paddeltje. Getroost, herhaalde paddeltje hetzelfde lietje voorde met een soort van stichting en aandoening luisterende langer meoes. En daarom, zo besloot hij, moet jij, langer meoes, ook de zeevaardig van Kees worden. Onder dat gesprek had Kees eerst die al op leeftijd komende langer matroes stelitjes dan uitlachen. Daarop achter zijn rug alle leipekken getrokken. Onderlijk aapte hij hem in al zijn snelle, wonderlijke bewegingen na. Dat zag paddeltje en klets, daar had Kees reen om zijn kop. Die aan het janken, maar schelden durfde hij niet, al was het maar tegen zijn broer, omdat die hier aan boord gezagvoerder was. Lange meoes steunde zijn kind tussen zijn verticaal uitgestrekte duim en wijsvinger en verdiepte zich op deze wijze in de beschouwing van het veelbelovende jong mens. Paddeltje? Wel meoes? Kankte toch nooit als je een oorpeuter kreeg? Nee, dat had je wel gewild, jouw lange slamai. Precies. Je begon op te spelen, heel erg soms. Ja, en dan kreeg ik er weer van langs. Meoes knikte, al in diezelfde houding. Paddeltje, is die jonge heusje broer? Kijk hem maar eens aan, en dan mij. Ja ja, dezelfde neus, dezelfde ogen, maar en meoes legde een grote nadruk op dat laatste woord. Zie je tranen bij hem meoes? Nou, lettend onderzocht lange meoes zijn patiënt. Nu het zegt, nee paddeltje. Hij grint uit neid meoes. Dus, hij zou wel opspelen, maar hij durft niet. Daar begon Kees te stam voeten. Ik durf wel, en zo gauw ik kan loop ik weg. Wat zei je daar? Een hoogste verbaasd? Weg lopen? Ja, geleemd lacht de paddeltje. Dat is nou de liefhebberij van Kees. Is, voeg lange meoes, langzaam en aarselend, als durfde hij op een zeelse schip dat woord niet uitspreken. Is hij dan een laffaard? Daar kwamen alle beide broers heftig tegenop. Kees met schelden voor langpoot en dat die vogelverschrikkig zelf een laffaard was. Lange meoes trok de mondhoeken erg omlaag. Dat heb jij nooit gedaan paddeltje. Dat deden ze bij ons aan boord van een oude, nooit. Paddeltje kreeg een kleur voor zijn broertje en deze gevoelde zich misschien voor het eerst van zijn leven min of meer onbehaagelijk. Ik ben geen laffaard, riep hij uit. En nu sprongen de echte tranen in z'n ogen. Niet Kees, voeg lange meoes, hoogst ernstig, als of het leven van de jongen van het dienst antwoord afhing. Nee, dat is hij niet, gaf paddeltje met beslistheid te kennen. Maar dat weg lopen? Ik zal het heus nooit meer doen, riep Kees, half-one-hopend de gewone jongensbeloften uit. Probeer het maar meoes. Goed, ik wil het proberen. Maar alleen omdat je de behoer van paddeltje bent. Maar dit zeg je, dat als je het hart in je lichaam hebt om nog eens weg te lopen, ik je over de zee heen terughaal breng, die je wel klein zal krijgen. Want in oude van ons, Kees, die met deze redervoering nam lange meoes het zeevaderschap van Kees op zich, die daarom met hem op het schip van Michiel Adriaan zo'n zou overgaan, zodra paddeltje daartoe van deze de toestemming zou verkregen hebben. Nou, daar was de ruiter niet geef mee. Ik heb er natuurlijk niets tegen, om je broertje bij mij aan boord te nemen, maar het zal niet voor lange tijd zijn. Het varend gaat mij tegenstaan paddeltje. En zie je, jongen, dat ik bij een moedertje en laatste weer mijn vrouw niet de ogen heb kunnen toedrukken, wil mij maar niet uit de gedachten. Paddeltje wist niet wat hij hierop antwoorden moest. Je kunt je er nog niet in denken, paddeltje? Ik begrijp dat. Op jouw jaren zou men dat ook onmogelijk geweest zijn. De zee is een verleidelijke bruit, vriend, maar als je eenmaal met haar getrouwd bent, wordt ze een basige huisvrouw. Je weet wat Salemol gezegd heeft. Ik ben op een hoek des Daks daar met een kijfachtige huisvrouw en dat in één huis van gezelschap. In mijn huwelijke heb ik dat nooit ondervonden paddeltje, maar ik begin dat nu met de zee te ondervinden. Je lacht? Neem me niet kwalijk schipig, maar ik zie u daar al zitten. Ah, jongen, laat wij eens scherzen. Het leven is donker genoeg. En die jij weer eens bij me bent, komen me vanzelf de dagen van vroeger weer voor de geest. Toen, zoals Lange Meo is dat tot vervenis toe herhaald, ik het er overal doorhaalde. Wat hadden we toen toch allen een schik, weet je nog wel? En de Ruiter ging aan het ophalen van al die gebeurtenissen, waarin ook wij, als we in het verleden grasduinen, vanzelf schik krijgen. Hij, die onze grootste zeehelters geworden, was een innig vrol mens, maar zo'n ooit iemand geweest is die door zijn gehele leven aangetoond heeft dat vroomheid en opgeruimtheid goeie maatjes van elkaar zijn, dan is dat wel Michiel Adriaanzoon de Ruiter geweest. Paddeltje ging ook weer in die herinneringen op en toen kwam het rond uit zijn borst. Wel schipig, zou je het nu zelf niet jammer vinden, als je zo krachtig en flink als je nog bent, zo waarin een dak groot ging zitten? Nu paddeltje, dat ben ik nog niet van plan hoor, ik heb gelukkig gevaren, ik kan het eens een pootje uitsingen, of er voor mij ook niet een baantje aan wal is, waar ik honderd jaar oud bij kan worden. Paddeltje liet doorschemeren dat hij er voor zijn vereerde meester in zag. Het zal zo raar wezen dat je een landkrap wordt schipig. Mijn vader dan paddeltje die heeft in zijn jonge jaren immers ook ter zee gevaren. Honderd maal heeft hij er tegen mij over gehad, dat de zeevaart op de duur tegen gaat staan. Hoe dikwijls heeft hij mij gewaarschuwd, maar kinderen willen meest hun eigen hoofd volgen om wat ze denken wijzer te zijn dan hun ouders. Nu heb ik met schade en schande geleerd dat mijn goede vader gelijk heeft gehad. Is het dan heus je vaste plan om het varen op te geven? Nu, dat hangt nog van verschillende omstandigheden af. De laatste jaren hebben we wel wat te veel gedrukt en dan nog iets paddeltje. Ik ben er erg bevreesd voor dat het toch wel tot een oorlog met Engeland zal komen. Als die ramp over ons besloten ligt dan weet je net zo goed als ik dat het uit is met de koopvaardij en met de visderij ook. Zou je dat denken? Ik vrees dat het dan ook met jouw varen voor eerst uit zal zijn. Dat vond paddeltje geen vrolijke toekomst, maar jong gelijk hij was, meende hij dat alles nog wat terecht zou komen. Hoofd schuddend hoorde de Ruitig hem daarover uitwijden. Mijn kan horen paddeltje dat je nog weinig van de wereld weet. Nee, daarover nu maar niet verder. Maar genoegen zul je me doen er niet met lange meo's over te spreken. Dien zou het te veel smart doen. Ik zal wel voorzien te zorgen dat hij hem wel geen gebrek luidt. Tenminste zover dat hij mijn vermogen staat. Over het gebeurde bij de Rift Piraten hadden beide vrienden tevoren al een lang gesprek gevoerd. Nu het zo gelopen was, kon de Ruitig het niet verheden erinwendig over voldaan te wezen dat de schatten van Iltigretto uit het leven van zus verdwenen waren. Zij is nu voor een grote verleiding en bekooring bewaard paddeltje. Het zou mij in een gespeed te hebben in dien zij er eenmaal aanspraak op gemaakt had. De Arme Viridas heeft wel gelijk gehad dat er een vloek aan verbonden was. Hij zelf heeft zich opgeofferd en voor zus is het te hopen dat dit offerd aangenomen mogen zijn. Sus is nu zo arm als ik en als jij eens waren. Niet altijd is Rijkdom in de jonge jaren een zegen, maar wel de armoede als hij tenminste geen gebrek is. En, heeft zus niet een krachtig beschermer in jou, mijn jeugdgevriend? Paddeltje klinkte invoudig van ja, maar vol warmte zijn hart daar amen op. Niet lang bleef men in Salé. Onderleiding van de Ruitig, die ook enige van zijn manschap had afgestaan om de equipage wat beter te verdelen, voerde drie schepen het weide water op. Meestalig wist hij ze door alle gevaar en heen te brengen. En toen hij vernam dat er nog geen oorlog tussen de twee rijken uitgebroken was, al plaagde men ook al naar over en weer en dik was op erg gelijke wijze, waagde hij het plummet aan te doen om zijn zwaagig schripperlijn schotten die hij besteld was op te nemen. De Engelse matrosen verlieten hem daar. Ook Jim, die evenarm als de voeren zijn best zich ging opzoeken, terwijl Sam, die tegevolgen zijn er verwondingen voor eerst niet meer in staat was naar zee te gaan, van plan was op andere wijze zijn kostje op de scharrelen. Juist omdat het cavalierschip door de Republikeinen als goede buit verklaard kon worden, was er een gunstige stemming voor de Ruitig gekomen, die daarvan gebruik had gemaakt en tot verkrijging van vrije doorvaart voor beide overblijfende schepen. Op het wapen van Zeeland lijp paddeltjes en oppergezacht neer. Nu was hij weer de eerste stuurman, die eenvoudig de bevelen van de gezagvoerder had op te volgen. Vordelig had het wapen van Zeeland deze keer niet gevaren, maar de heren Lampsons waren toch in hun schik dat de minste het schip behouden in de vaarderlandse haven was binnengevallen. Zij lazen het journaal van schipperlijn schotten en daarna wat paddeltje erin geschreven had en betuigden aan beiden hun toevredenheid. Van varen zou voor eerst wel niet meer komen, juist zoals de Ruitig voorzien had. Zelfs werd vanwege de regering het monsterend terkoop verdij, zowel als op de vissersvloot, tegen gegaan en eindelijk verboden, maar kon nu enkel terecht op de oorlogsvloot. Daar had de Ruitig helemaal geen zin in. trouwens, er kwam al heel spoedig een omkeer in zijn leven. Hij huwde met de rijke weduwen van Jan Paulsen en wilde in geen geval meer hebben dat haar man weer ging varen. Haar eerste man had zij op de zee verloren. Aan haar tweede mocht dit lot niet overkomen. Zo wikte deze brave vrouw en vergat daarbij een goed oud-Holland spreekwoord waarin van wikken en bestrikken voorkomt. Nu hadden de Ruitig en zijn kinderen weer een eigen thuis en als het er maar niet zo ongelukkig met die dreigende oorlog had uitgezien, zou er in die dagen geen gelukkiger sterveling op de wereld geweest zijn aan het zo'n de Ruitig. Wat paddeltje betrof, die nam dienst als luitenand op de oorlogs vloot onder admiraal Maarten-Harbert zo'n tromp. Lange meeuw is en zijn plichtkind Kees kwamen er ook op, in mindere rang natuurlijk. En onze brave garnaal. Die blijft bij paddeltje. Dat spreekt. Einde van Hoogstuk 27