 Aşağımız qeyir, əziz kanunç izləyiciləri kanunç efilində Səntiyabırsın 3-3 kimi 21. tarix olan canlı bağlantımızla efirdiyik. Açıq söz proqramında bu akşam yenə mözumuz Qarabaqdır. Niyə Qarabaqdır? Çox müqaranaq. Qarabaq ətrafında baş verən olaylar. Bugün Azərbaycan vətəndaşın, Azərbaycan insanlar rahat etməyə bilməz. Hər gün Rusiyadan tiraşlanan sərtri torikalar və elmənlərin hər gün azınlaşması. Susilə dünən iki Səntiyabır gondarma, resbulkanın gondarma bayramının qeyd olunması, 30-50-inin güya qeyd olunması. Bir daha göstərdik ki, düşmən öz amplasındadır. Öz xüslətindədir. Öz faaliyyətini davam etirəcək. Və biz nə etməliyik? Bugün Rusiya, Azərbaycana meydan oxuyur. Bugün şuşa ateşət bulur. Bugün açı qaşqar Rusya xazişlər naziri simasında bilmələrə dəstək verilir. Azərbaycandan amirane rütu elqəyədə danışılır. Azərbaycana əsirləri qaytarmalsan deyir lavru. Və biz nə etməliyik? Əslində bizim üçün önəmdə olan budur. Azərbaycana hakimiyyəti Rusiya qarşısında şifayət qədə reverans edib. Və bundan sonra buna lüksünüzü yoxdur. Bütün bu məsələlərə tanınmış şərtçi, siyasi eksperd, Nəsim Məmədli ilə təxvəminə bir sadərzində aydını kətirməyə çalışacaq. Nəsim bəyi xoş gördü işsiz. Xoş gördü Hüfət bəyəmən də sizdir və bizi izləyən hərkət savamlı iran. Təşəkkürlər, Nəsim bəyə. Yöncə bu məsəli aydını kətirək şə atışət doldu deyilir. Azərbaycana cəmiyyətində bundan bağlı, aşağı yoxarı çox ciddi niyərancılılar var. Yələ bundan başlayır ki, nələr baş verir bugün qarabagda? Nəzər alsak ki, dün əndə özləri üçün qondarma bayram keçirirdilər. Əslində məsəliyə bir qədə geniş bakmaq lazımdır. Burada təkçə şuanın atışət dolması və oradaki separatçı rejimin hansıda, təxibatçı əmərləri kimi məsələni lakal yönlən izah etmək bir qədər doğun nəticəyi gəlməyə imkan verməsin. Burada əsas məsələ bundan ibarətdir ki, Irmənistan, Azərbaycana əraz bir tövlüyün tanımaq istəmir. Yəni, həmin o siyasətin davam etdirilməsi xəttində deyil. Rusya da rejyonda qalıçı sülhə maraq bu deyil. Bu, baş vermiş bütün proseslərin kökündə bu iki amildə ayarır. Əlbət də dövüşlərdən öncə də vəziyyət də edil. Yəni, bu 44 günlük müharibədən öncə də vəziyyət də edil. Təsvər olsun ki, bu 44 günlük müharibəni nəticəsi olaraq da bu yanaşmaları davam edir. Də biz torbaqlarımızın böyük bir hissəsini çıxaldan azad etmişik. Demək olar ki, Irmənistan, Azərbaycana səhərətləri ilə bağlı laçın ərazisində gücəksdə geddiyimiz ərazı istəsinə olmaqla, mən bilərəkdən bunu Qalidor adlandırmıran, bununla bağlı mövqəyimi dəferlərlə ifadə etmişəm, Qalidor evin bir hissəsidir. Yəni, dəhliz evin bir hissəsidir. Bir otaxtdan, o bir otafa keçirən zaman istifadə olunan ərazidir. Ona görə, həç bir halda biz laçın dəhlizi sözünü istifadə etməməlik. Bu, belə çıxır ki, Azərbaycana ərazisində hansısa Irmənistanın məhsus bir anklav var və onun arasındaki nəqliyyat və digər kommunikativ əlagırləri üçün belə bir dəhliz mövcudur. Ona görə mən bunu nəzadət etmədiyimiz ərazı yol kimi təqdim edirəm və qayış edirəm ki, ictimai yayımlarda olan şəxslərdə tədricən bu istıqamətdə, bu ifadələrə məyən düzəlişlər yətirsinlər. Zəngəzur dəhliz olabilər, amma laçın dəhliz olabilməz. Çünki Naxsuvan, Azərbaycana məhsus olan bir ərazidir. Yəni, həmin əraziya keçir üçün bu nəzəridə tutulabilər. Amma dağılık qarabə qədalisində hər hansısa bir dövlət yoxdur, hətta ankılab belə yoxdur ki, orada belə bir yanaşma olsun. Yəni, barışma elmiş proseslər əlbəttə ki, yaxın gələcəkdə sürhü bir qədər arxa pula nə atan. En zamanda regionda Rusya'nın daha da mökəmlənməsinə xidmət edən davranışlar ki, xarət dəriz olunmalıdır. Əsəndə, separatçı rejim, son Ermenistan özü bunlar kifat qədər qıxtöt günlük müharibədən sonra zəif çöpər. Onlar regionda Azərbaycana güc göstərəcək imkana sahip deyirlər. Bunu açık demək lazımdır. Bugün orada baş vermiş proseslər yalnız Rusya'yı sərp edir. Rusya üçün mümaraklıdır bu məsələr. Və Rusya nə istiyir? Əbət də bu sualın cevabı bir mənalı konkret şəkildə tam aydın deyil. Amma regionda qalıcı mövcətləxun təmin etmək. Və burada uzun müddətli, bu dövlətlərası münasibətlərdə qarantör kimi çıxış etmək niyətindədir. Bu baxımdan əbət dəyildi konkret mövcələri, konkret məsələrləri ayrəliqdə şərh edərik. Amma ümumin mənzəriya verdiyim qeymət ki, deyirsiz ki, nə baş verir? Baş verən məsələr bu kontekstə məncə qəbul edilməkdir. Dəşəkürlər, Nəsin bəyik. Çox maraqlı bir müsaibənizlə tanışı oldu mütəngünlərdə. Və manşet olaraq, başlıq olaraq dikyətini cəlb ettim. Və bugün dəşəkürəyirəm bizim yaraca yiyətdə onu başlıq açqarıqlar. Hazırda Qara Bağdaşı Qondarma Rejim əslində Rusiyanın özüdür. Lütfen Qara Bağdaşı Qondarma Rejim Rusiyanın özüdür cümvəsini bir dəzləyicilərimize təqdim ediyək. Dəşəkür edirəm, dikkatinize görə. Doğrudan da bu müsaibə həm Rus dilində, həm İngiliz dilində yayılıbdır. Və bu Təhcə Azərbaycan aditoriyasında deyil, bəni xaq aditoriyada da məyən əksədasını verib deyil. Bununla bağlı məlumaklarım var. Hətta Rusiyanın özündən belə bununla bağlı məyən mövqiylər olub. Bu əslində real vəziyyəti əksiyettirən bir mövqiydi. İləsiz, Dağılık Qarabağ ərazisində yaşayan irmənlər ki var. Bunlar Azərbaycanla bu vəə digər şəkildə yaxın münasibətlərdə, hətta yaşamaq niyyətində olanları da xeyri çox. Mən orda əli silahlılar nəzərdə tutmuram. Amma dinc insanlar arasında da oradan da bu qəna etə gələn insanlar var ki, biz bir ömür yaşayırıq. Bu ömürü demiyorlar ki, münavişələrlə, qorqa altında, təhdidlər altında, yoxsulluq altında, nə qədər yaşayabilərik, nə qədər keçirə bilərik. Həm də nəzər alsaq yə bilirsiniz. İlmənlər ilə bir toplumdur ki, onların təqri bən 80 faizi doğulduğu yerdə dünyasını dəyişmir, ölmür. Onlar daha çox yaxşı yerlərə canatır, yaxşı yaşayışa canatır. Çalışırlar ki, səyahat etsinlər, harda günü qoş gedir, orda yaşasınlar. İldir, belə bir qeyri müəyyənlikdə, belə bir müharibə şəra edində. Qarabaq əlasında olan əmənlər başaq üçün ki, onlar övrət böyüdür, çox böyük bir çətinliklə təsürməyən bir yaşa çatdırır. Yenidən bir konflikt, yenidən bir münaqışa müharibə çevrilir və bu insanlar həyatını itirir. Bu baxımdan hətta Qarabaq əlasindəki əməni əhalinin özü belə, bugünkü yaşamından, bugünkü oradaki durumundan mənun deyir. Onun dəyişməsi üçün onlar da çabalır. Amma problemlər var, belə siz problemlədir. Əvvələ, əməni xalqı özü özün, böyük əmənistan ideologiyasıyla, xeydə dərəcə də çətin duruma saldı. Yəni, dənizdən dənizdə əmənistan ideyası, o qədim xalq, böyük millət anlayışı ilə özləri özlərin ilə bir təliyyə saldı. O ideoloji zəncirdən qurtulmaq çox çətindir. Bugün onun, məsələn, kimsə durub əlməni cəmiyyətində deyəndə ki, bu zəncirdən qurtulmaq, o dər hal düşmən kimi görür. Ona görə, belə siz, əlməni xalqəsinin də orda qeydə dərəcədə rüsyanın əlindəki bir qirova çevrilir. Mən nəyə rüsyanın deyil, amma ki. Oradaki silahlı grupları Azərbaycan qısa müdət hərzində zələsizəşləri paşa çatdırabilərdir. O Noyabr-ı Ateşkəs bəyanatında, bu hər kəsə belə olan bir geçəhlik ki, rüsyanın regiona gəlşi, xüsusilə, o sürmərəmli adı altında regionunda mövcud olmasının, əsas səbəbi, İrmənistanın tam məqlub olması, Azərbaycanınsa tam qalip gəlməsinin qarşısına almalıdır. Buna da nail oldu. Və bugün də operasiyası haparır. Mən nə görə deyərim ki, orada sehparatçı rejimləm daha çox rəsm-i rəsm-i rüsyan mövcudur. Çünki, Ateşkəsdən sonraki dönəmdə demir olar ki, rüfat bəyə, bunu izləyicilərimizə biz dəfələrlə bildirimi şeydəyimi şeydik. Rüsyanın elə bir dövlə torganı yoxdur ki, Dağılık Qarabağ ərazısına, bu və digər şəkildə, yəni, gəlməsinin orda orzulub işlərində, orda hansıda yeni faaliyyətlərdə iştirak etməsin. Yəni, sanki rüsyə yeni bir, belə deyək, dövlət yeradır Azərbaycan rəsində. Sanki orda özü üçün hərbi bazal artikir, mülkə hali üçün özünü qarantör üçün göstərir. Bunlar elbət də Azərbaycan cəmiyyətində haqlı suallar doğurur. Yəni, zamanda Azərbaycan haqimətinin özülün də rüsyilə münasibətlərin də bilirsiniz ki, son vaqlar müəyyəm sərt tənqitləri var. Yəni, açıq şəkildə bunlar ifadə edilir ki, rüsyə orda sürməramlı misiyana həyatını keçirilir. Nəsin bəy, bu məsəliyə bir aydınla getirə, lütfen. Sünki, mən artıq son biref də ərzində qarabağla bağlı, daha çox bilir ki, kərət yaratmışıq, imkan vermişiq. Çünki bu, artıq bizim bir milli məsələmizdir. Və bu məsələn üzərindən belə özühtəri keçə bilmərik. Onla ya buradan bizim geransolumuz davam eləyi. Və bugün də Məndosvalı də sizdən soruşacaq. O məsəliyə də bağlı müəvqənizi soruşacaq. Bu qarabağla bağlı, siz geydirədiniz ki, bizim izləyicilərimizin əkseriyəti, üzürsürəm, ekspertlərimizin əkseriyyəti geydirirlər ki, bu qarabağ yətrafında baş verən məsələrdə sanki bir geri səməmilik var gerçeydən. Yəni, Azarbaycan tərəfindən Rusiya qarşı demarş numarş etdirməsi də, biz razılaşdırılmış məsələdir. Buna aydınlı kətəri, Azarbaycan əsirmədik gerçeydən Rusiya belə deyik. Dəmiri yoruldu, numarş etdirə bilir mi? Bir əsir, biraz abiyyektiv məsələyə baxmaq lazımdır. Rusiya regionun çox güzdə dövlətidir. Azarbaycan əlmənistanı dəmiri yumruq göstərə bilər, amma Rusiya bunu göstərmək çətinir. Çünki Rusiya əsırq baxmaq lazımdır ki, şərq Avropürkələrin hansı yumruq göstərə bilir. Biri Baltika istesini olmaqla keçmiş, Savit Resubi bülqalarının hansı bugün, o Rus aisının caynağından özünü xilat edə bilir. Tam şəkirlə qurtulabilir. Açıq birə bir fakı yoxdur. İslər Moldov olsun, islər Bilharus olsun, islər Qorayna, Gürcistan, İlmənistan. Mən deyərdim ki, ələ bəlkə biraz necə deyə, o ümütlə və ziyyətdə olan Azarbaycandır. Çünkü bizim Türkiyə kimi bir müddəfiqimiz var. Yerəşdiyimiz geografiyaya çox da Rusiya açıq şəkirli, köbu çəkirli də burada müdaxilə edip, hansıda hejumonlulq edə bilmir. Qarşısında Türkiyənin olabilecəyən düşünür. Başqa amirlər də var, əbətlə, mən deyərdik ki, yaransısa bunlara toxunaraq, çox ciddi amirlər var, əslində, regionda yeni gözyasi proseslərlə bağlı. Faktiq olaraq bilirsiniz, Rusiya bölgədə öz maraqlarından imtınə etmək istəmir. İmtınə etmək istəmədi üçün də, bu münaqışələrin mövcud olmasında maraqlıdır. Rusiya yeni bir metod, yeni bir yanaşma ortaya qoyabilmir. Bak, bu dövlətlərdə öz maraqlarının nice təmin etsin. Məsələn, qərbin özünə məxsus yanaşması var. Onlar daha çox demokratiya, azal iqtisadiyyatı, yəni azad ticarətlə, insanıqlıq və azadlıqları ilə bu istiqamət təfaliyyətim qurulur. Çin sırf iqtisadiq baxımdan öz maraqların dünyada təmin etməyə çalışır. Və bunun üçün həm maliyyə baxımdan, həm iqtisadi baxımdan bürgələrdə mövcudur. Ama Rusiya yalnız güc üzərində bunu etmək istək. Güc üzərində bunu etmək istəyən bu bənin qarşısına biz güc çalacaqımız dəqdirdə. Bundan heç də uduşran çıxma ehtimalımız yoxdur. Acıq demək lazımdır. Bize indi lazımdır mı ki, yenə övlaqlarımız bu məsələdə gedib şəhid olsunlar, ərazlərimizi itirək, qeyrim və yənliyə olsun. Azərbaycanın, mən bizim izləyicilərimizi qoruqtmaq istəmirəm. Mən Rusiya'ya münasibətdə ən kəskin mövqayı olan şəxslərdən, mən bununla bağlı onlarla Rus dilində çan yazıların var ki, bir başa özdə Rus dövlət qurumlarının bəlzən sayıqlarına da gəndərlət, mən Rusiya münasibətdə, məni tanyanlar arasında bir məna o şəkirli aydındır. Amma bir qeyr çəhlik də var. Biz Rusiya'nın öz üzərimizə indiki şəra etdə, indiki hərbi siyasi şəra etdə, kusura qarababıda nəzərdə tura. Üzərimizə çəhmək, onunla toqquşma, onu hədələyərək, nəyəsə vaadələ etmək, bu dünyalı deyik. Xatırlayırsız da, ukulayda məsələsində görə bütün demək olar ki, qərp dövlətlərin nato gücünü səfər bərihti. Hətta məsələn qada dənizdə İngiliz kemisi belə Rusiya'nın suvarına daxil olmaq üçün hərəkətə keçmişdir. Nəkləcə nə oldu? Yüz millən çox boşun yığdı həminə raziəni və başlıqlarını daşırdı, gətirdi. Yəni bugün Rusiya hələ ki, regionlarda mövcud dolma öz maraqların səhətlərdən, strateji baxımdan yalnız əlindəki nüvə, əlindəki zorla, əlindəki belə də qama güclə təmin etməyi düşünür. Xatırlayırsız, nato'nun 2030-ci hədəfləri qoyulubdur. Yəni keçəlilən samim iddə bu, açıq şəkdildir, ifadə edilir. Qankret olaraq, qoyulmuş hədəf nədə libələtdir? Dünyada strateji sabitliyə qaranq nə olmalıdır? Qərp dövlətləri düşünür ki, demokratiya insanakları, aftaritar və diktatura rejimlərinin səhnədən çəkilməsi uzaqlaşdırılması, bu dünyada global sabitliyin təminatı olabilər. Rusiya isə düşünür ki, həlindəki nüvə sila. Yəni, bu düşüncəni əgər abış Rusiya məcbul edib dəyişdirə bilmirsə, Avropa itifagı dəyişdirə bilmirsə, biz azərbaycanım bunu dəyişdirməsi vəqdə ki, bu böyük oyunda özünün gəlip hansıda bir formada ortaya düşməsi, bu bizim üçün itkilər ilə tecəvnə bilər. Biz indiki məqamda bir qədər səbirlə olabilər, məyən, aşaqlaycı, bizi qıcıklandıran davranışlar da olsun. Ama bütün bunları yadaşımıza yazmalıq. Onsuz da 200-ildən çoxdur ki, Rusiya bizim bu bölgədə, bize qarşı münasibətdə eyni bir senarını həyata keçirir. Kim deyə bilər ki, bu, bugün baş verir. Bu, tarixi dəliq bilənləri çox yakışı bilir ki, bizim bütün milli faciələrimizin kökündə dayanan Rusiya'nın bölgedəki siyasətidir. Amma, zamanı gözləmək lazımdır. Bugün artıq biz bir müstəqil dövlət yaratmışıq. Ərazlərimizin bir xeyli isəsin yenə deyərim, azad 70-ü ki, regionda mən deyərdim ki, kifayet qədər çevik orduya sahibik. Çünki NATO'nun ən gücü ordularından biri, ətta mən deyərdim ki, kinsi və ki, dünyanın orduları rasındad elə, bu, iyerdə dayana bilən bir ordu, türkə ordusudur. Azərbaycanla birqə hərəkətidir. Azərbaycanla birqə təlimlər keçirir. Azərbaycan ordusunu modelləşdirir. 44 günləyə savaş göstərdik ki, biz Rusiya'nın özü ilə savaşmadan, Rusiya məhsus silahların böyük bir qəbir sanlılığın yaratdıq. Millərlət yaxnıqası, bax, həmin o, dəlimətlər parkında limaşa etdirilir. Bunlar əslində nədir? Bunlar əslində bizim Rusiya verdiğimiz çababdır. Bu yüz illərlə aldıqımız zərbələrin bu çababıdır. Amma Rusiya deyildi qarşımızda, Ermenistan idi. Bir qədər o baxımdan, əlimizdə bir şey çox. Nəsin bə, yüzü istəyirəm, Rusiya məsələsində bir də əlavəyiliyim. Və suallar da soqda izləyicilərimizdir. Və çox xaşa edirəm ki, suallar üç-beş də qərzində cavablandırıq ki, suallara da keçək, mən bu, Rusiya təndəmində Qarabağın durumunu da sizdən soruşacaq, ilə liyəndə ilə qələrdə. Amma Azarbaycan Demokratik Yəvəri fare kağıtını sədirir. Örməklə Qubad Bəyi az öncə belə bir şey paylaşdı. Nəzil izləyicilərini, diklətini çatırmaq istəyirəm. Qubad Bəyi təxminən qırtdəyəq öncə paylaşır ki, təsür ki, gözləntlərimiz özünü doğulur. Noyaburun onun da yaranan qeyri müəyyəlliklər bizim üçün pis perspektivı olan müəyyəlliyə çevirir. Bir sözlə Rusiya Azarbaycanın parçalıdır. Torpağımızda başqa dövlək yaradır. Özü də buna su şəkildə yəsiçəsində nedir? Əvvəl dağlıq Qarabağ, hərbə bir iləşmələri ifadəsini rəstməkçirənlə, indi də dağlıq Qarabağı resmimi qəsində ilə gitmələkdirirlər. Bakın Rusiya dövlək satın almaları saydında yerləkdirilən, eylana diklətlə bakın. Bəsləyirdiniz ki, ilham eləyib özü bilir nəyidir? O, hər ki, yaxşı bilir, siz qələbəmizə kölge salmayın. Niyə Azarbaycan hakimiyyətdir? Bütün bunları görürməzləyə vurur. Səsiniz xarmır. Aydındır ki, yenə də hakimiyyət namilə siyasal bir gedir. Eşəyə qoyup, palanı döyəcləyən dəri. Yalan steslə edən trollarda bizim kimi qeyrişəyə yazanları və danışanları susturmaqsın dövrəyə bu rəxillər, aylın nə qələk ki, gecdəyiklə etiraz edir. Demələ, burada əmin onun screenshotun da paylaşıb Bəxtiyar Haciyevə isin adıla nəşvir Rusya abanatürəsində davam edir? Lavrov o tərəfdən Azarbaycan hakimiyyəti və amirana danışır. Bu tərəfdən Rusya'nın satlanmalar şirkətində dağlıq qarabaxı belədiyədə həyin kənidini konkret olarak dağlıq qarabaxı ərası kimi göstərilir. Bu da Azarbaycan ərazdə bir tövblüyünü açıq açıkar görəməzlən gəlməkdir. Yəni, burada mən doğuq səsində oqirən məzlizləyicilərə ki, burada qeyd olunur, nə tərətori Rizbuliq-Nagoriq-Karabaxı, yəni, açıq açıkar dövlət saytadır bu. Nə baş verir Rusya'nın bu? İndi deyirsiz ki, Rusya'nın özü də gəlməyəm. O Rusya da açıq açıkar Azarbaycan ərazdə bir tövblüyünü hədəf alır. Nə elə etmək lazımdır belə bir şəra etməkdir? Örmətlən simdək. Albət də mən, hər bir baxımdan qarşı rəşəyə gəlmənin zərarlı olduğunu qeyd edirəm. Amma siyasi baxımdan, diplomatik baxımdan, Azarbaycan qoruqaq mevqi ifadə etməkdir. Azarbaycan resmən Rusya'nın verdiği bu bəyanatlara, haftıqı bu adımlara mübafik dövlət qurumları vasitəsi ilə özünün təpkisini göstərməkdir. İzindir vətəndə cəmiyyətün imanindələrik, bizdə elimizdə olan resurslarla bunu edirik. Çox, sər çəkirlə Rusya'nın bu siyasətin təmqid etməklə Rusya'nı belə dextə məyən qədər çəkindirməyə çalışıq. Çünki Azarbaycan daxilində iştima-i rəyin Rusya'nın əlihinə çox ciddi şəkirlə formalaşması Rusya'nın maraqlarını uygun deyil. Rusya bütün post-saviyyit məkanında özünə qarşı vəbək bir nifrət oyadırdır. Burada sövpət Rusxalgından getmir, Rusxalgın içində bizim örmət etdiyimiz insanlar da var. Rəsm-i Rus-dövlət siyasətindən gedir. Və bu baxımdan bilirsiniz, Azarbaycan hökuməti mütləq Rusya'nın ən belə dextə yoxarı dövlət organları qarşısında məsələri açıq qoymalıdır. Hər zaman açıq dilə gətirməlidir. Belə görünməməlidir ki, Rusya'dan çox ciddi şəkildə qorxur Azarbaycan hakiməti. Etiyatlı davranmanı mən qeyd ettim. Etiyatlı davranmalıyım. Hər bir dokuşma və s. bu eğitimallar olacağı təqdirdə hətta NATO bilə ondan üzə dayanmır. Son anda görürsünüz, bir adım geri atır. Yəsəni, İngiltələkim bir dövlət öz məzgur olur. Qara dənizdə özünün gəmsin geriyə çəkir. Biden kimi bir siyasətçi avışın prezidenti məyə yumşavlıcı bəyanat verir ki, vəziyyət çox sərt dokuşmaya gedir çılmasın. Bu baxımdan bəbət, Azarbaycan da Espralda bilə davranma malı və davrana da bilməz açıq danışmaq lazımdır. Amma Rusiyada yerin göstərmək lazımdır. Şimdi bugün bu qaba davranışla Rusiya bizi üstəliyir. Amma 3-5 yıl sonra regiondana baş verəcək. Bunu indi dən demək, elbət də çox çətindir. Çünki böyük bir göv siyasi dəlşehirlər baş verir regionda. Rusiyasında böyük bir təliye düşüktür. Bəlkə bu başqa bir mövzudur. Amma Rusiyanın isər daha doğrusu abışın daha çox Afganistan'dan çəkilməsi olsun, yeni avrasiya siyasət olsun. Bunlar hamsi Rusiyanı yeni bir təliye sağlıktı. Bugün Rusiya onu bəkə anlamır. Amma çox yaxın gələcəkdir. İki üç elə rüzində Rusiya nice bir təliye düştü yünü. Bütün post-saviyyet məkanında, yeni zamanda ortaş ya da bunun fərqində olacaq. Və biz pürsətləri o zaman ciddi şəkildə deyirləndirməlik və hazırlığımıza parmalıq. Əgər Azərbaycanə qarşı, Azərbaycan əskerinə qarşı, hər hansısa bir sahədə riyal addımlar aklırsa mükləq onun cevabı çox səkildə verilməldir. Əgər bir irməni Azərbaycan əskerini vurubdursa, bu nəbəzində imkan varsa 10 dən əsin vurmaq lazımdır, öldürmək lazımdır. Çünki biz, birisiz, o sahədəki təxribaqlara özlənə məxsus cevaqlar verməlik. Amma bəyanatlar ki, var, diplomatik bəyanatlar. Bu bəyanatlarda hər kəs öz hazırlığı naparır, hər kəs öz istiqamətində çalışır. Əbət də indi, biz də boş dayanmamışız. Azərbaycan da əsas məqsəd olaraq qarabaqa sahib olmanı qoyub ortayaq. Ve yəsir, Lüfət məh, mən bir şey deyimdə, əgər mən hiss etsəm ki, Azərbaycan hakimiyyətik qarabaqı ərmənlərə və ya Ruslara və yaxud da ki, başqa üçüncü bir tərəfə güzəşdə gitmək niyyətinlədir. Yəni, onun niyyətinləm bunu hiss etsəm, ən sərt tənqicilərdən biri olaraq. Azərbaycan hakimiyyətidə bugün Azərbaycan ərazi bitəvliyin təmin edib, qarabaqda onun dağınında olmaqla, bu prosesi tamamilə özünün qalibiyyətlə sonuşlandırdığı tarixin yazmaq istəyir. Yəni, o da əslində aparılığı fəaliyyətdir. Nəyəsə bacağıdır, nəyəsə bacağımır, nəyəsə yalnış edir, bunlar var ortada. Amma, dediğim kimi, iradə, yeni Azərbaycan cəmiyyətin iradəsi budur ki, bizim qarşımızdaki düşmənlər ki var, bizi provokasi edən, baxamın, o ərazlar mizdən bağlı bucul bəyanatlar verən və s. bunlar, bilə diplomatik dillədə cevabını alma oldu. Diplomatik dillə ki, bunun ən yaxrı cevabıdır ki, oradaki yərimənlərə biz heç bir zaman heç bir stas vermeyecek. Biz də bunun qarşısında, hər zaman bunu deməliyik ki, istiyirsəzə orada 100 dənə bilə qondarma rejim adı çəkin, biz heç vaxt stas vermeyecek. Kim ölmək istəmir, yətsin, bu bunlar yaxrı bəyanatlardır. Dəşəkürlər Nəsin bəyi, izləyicilərin sizdən razılaşanlar da var, razılaşmayanlar da var. Yələ donaldı, də biz bu günkü müzakirə ilə izləyicilərimizdən səs alma olsun, çıxma mı şəxki? Təbii, təbii. O, onun arzusunu deyək, o, bizə səs veririz. Biz azərləyicilərin o izləyicilərimizdə bilməlidir. Hər bir evdən bir övrat qarabağda dövüşlərdə iştirak edirdi. Hər bəklə, biz istiyyər yazaracağının ərazı bir təvbiliyi təmin olunsun. Keşqə olundaydı bu, tam şəkildə. İndi alınmıyı, orda dayanlıktı. Amma yenidə yerim. Bu, demək ki, biz vası keçmişir. Suallara keçək. Başta yəni yoğun varsa, bizələ onun ismadi edək. Bəz izləyicilərin fikirlərini, bəz izləyicilərinin suallarını irəliyəndəyə qələrdə Nəsin bəyi çatracaq. Təbii, təbii ki, əsas. İzləyicilərin ismadi edək, müxalifət ismadi edək. Mən izləyicilərdən çox xayrış edirən ki, proqramımızı bəyensinlər, paylaşınlar. Bəxirəm ki, izləyənləyən, sayınlan, təxniklərin iki üç dəfə az bəyələnlər var. Lütfen bəyələn. Bunlar sizin bize dəstəyəniz olar. Biz dəsə, Azərbaycanın daxrı efir məkanda deyilməyən sözləri təlidindir ki, baxın, gəlşələr bundan ibarədir. Amma sonucu müəyyən etmək yenədə sizin öfdənüzədir. Özməntikinizdə deyirləndirəm, lütfen. İzləyicilər, bizim borcumuz həm sizə infarma işə çatdırma, həm də milletimizi marifləndirmə yolunda bir misiyamız var. Ölçən Süleyman Ufsal Amrufət bəyək, nə bax qaydacaq hən kəndiyəs? Miriş Azərbəd deyir ki, siz deyəni xaldə istir, amma nə olsun? Büsailəxanın deyir ki, niyə hər gün şəhidi veririk, kimdir günahkar? Diyəl izləyicilərimizdən, deməli, burada müşriq həczada deyir ki, Azərbaycan artıq Rusiyan tərkimində özünüzü yormayın, artıq geyirik. Yəni, belə pəsidimiz fikirlər də var. Azərbəd mədə olun, fikirini istirəm, həm sual kim soruşam sizdən. Azərbəd mədə olun yazır ki, qardaş Türkiyənin Azərbaycanında biniş hərbib bazası qurularsa, Rusya-Azərbaycanı hiç nə edə bilməz. Qarabağda, Toguzda, Qubada hərbib bazalar qurulmalıdır. Nə qədər rəalılır Azərbayın bu yanaşması nəsin bəyik? Çünki bayaqlar Türkiyə işareklis, dedin bu mövziya qaydacaq. Buyurun. Əslində Türkiyə hərbib bazı şəkinində olmasa da, Azərbaycanda hərbib baxımdan mövcudur. Bu tesis keçirlən təlimlər də onunla bağlıdır. En zamanda məlumatlı şəxslər bu barədə çox aydın birirlər ki, Azərbaycanın müxtəlif yerlərin də Türkiyənin hərbib təlimatçıları var. Hərbib quvvələri bizimlə bərabər təlimlər keçir. Ordunun modelinlaşmasını deştirak edir. Amma əlbəttə, rəsmə hərbib bazı yaratılması məsələsi bir qədər fərqli məsələri. Bu fərqli hədə nədən ibarətdir? Bu region tamamilə Rusya nın hələlik hərbi nəzarəti altındadır. Türkiyə bu regiona Cenab-ı Qafqaza hələ indi gəlir. Əzən mən eşəlirəm deyirlər ki, məsələn, qırq dört gününün savaşda Türkiyə bizimlə bir yer deydi, indi Türkiyə askəri çıxır gedir. Bu Türkiyə askəri birirlər dən çox uydur burada idi. Abustanin əvvəllərində gəlmişdər keçən elə. Nəsin bəyi çox üzrüsirəm, Nəsin bəyi. Burak Koçqa bunu soruşu bizdə elə bu suala da cevab verərs ki, Burak bəyi deyir ki, Türkiyə ordusunun azərbaycandan çıxmaz xəbərlər haqqında düşüncələrdir, bunu aydınlı kətirərsəmdir. Türkiyə ordusu ümumiyyətlə Türkiyə ordusunun azərbaycanda oluptu mu? Birinci, bu sual qoymaq lazımdır. Hansı şəkildi oluptu? Kəlimatçılar şəkilində, o dəstək şəkilində gələn qubbələr ki var. Onlar təlimlərə gəlmiş və muharibə dönəmində burada olmuş. Sonra qaydılması nəzərdə tulon qubbələr idi. İndi onların yerində yeniləri gəlir. Yəni, bir ildən sonra bu hərbitlər ki, qaydıllar, Türkiyə rasinə, onların əvvəzində yenisi gəlir. Burada bir ratansiyam var. Bunu kimlərsə nəcəsə deyə bilər. Amma biz, məsələn, burada indi durub yalandan danışaq, bir aydən sonra da hulsakar açıqama versin ki, biz baxkədən, məsələn, filan işləri görür, yazarbaycanda. Onda deməzlər ki, ahı, niye onda biz cəmiyyət aldadır? Azərbaycanda Türk hərbi bazılarının yaradılması ilə bağılın məsələdir. Türkan özü də çox böyük belə deyəkdə təşəbbüs göstərmir. Burada müəyyəl səbəqləri var. Abuş faktiku olaraq regionunda Afganistandan çəkilməsindən sonra tövbüklükdə özünün siyasətində yeni bir çalar verib. Bu, nədən ibarətdir? Haqlı olaraq Amerika yenüsluları belə bir qəna etdədi ki, Çin dünyanın heç bir yerində ordu saxlama da, iqsadi rəqabətlə, həm özünə qarşılmayan rəqbət qazanabilirlikdir. Həm də iqsadi nüksəli şey çox zürət lapar. Hətta, məsələn, bugün abuş düzdə, hələ ki, birincilikdədir, amma abuşla rəqabətlədir. Və bu, dəvam edəcəyi təddirdə abuşı rəqabətlə geri plana atman imkanına malikdir. Amma Amerika dünyanın 80 ölkəsində ordu saxılır. 180 ölkəsində ordu saxılayaraq öz maraqlarını təmlətmə istəyik. İndi bu siyasətə yeni bir məzmun verilir, yeni bir daha doğrusu əlgəzdirilir. Abuş özünün regionlardakı, o, hər bir gücünü geri çəkmək siyasətə parır. Və bunu davam edirəcək. Demələ, hər bir bölgənin, hər bir regionun güclü dövlətləri ki, bağır, hər bir regionda. Bu dövlətlərin bir-birilə rəqabə kimkanları genişlərəcək. Demələ, bizim regionda üç böyük dövlət var. İrandığı, Rusiyadığı və Türkiye'dir. Amma ən çox patensiyala malik olan bugün düzdür, Rusya daha çox bölgəyə nəz harət edir. Amma yüksəliştə olan və NATO-yüzə olan Türkiye'dir. İmkanları daha genişdir, Türkiye'nin. Demələ, bu rəqabətdə sabahları hər hansısa bir ziddiyyətlər dərinləşə bilər. Bu regional rəqabət ki, var. Bu rəqabətdə qarşırıqlı tokuşmalar olabilər. Ona görət, Türkiye burada ehtiyaclı davranır. Türkiye hələ tam şəkildə bu siyasətin aydınlaşmasın məqamına qədər gözləyəcək. Ki, Avropa ittifagi hansı siyasətə faracaq. Çünki, Abuş artıq xaq qarşısında qor dünyanı. Yəni, o çəkilir, regional güclər ortada olacaqdır. Bizim regionda əsas yenə deyirəm, güc hələ ki, Rusiyadığı. Amma, Türkiye də regiona daqrı olur. Türkiye Rusiyyələ ziddiyyətlərlə daqrı olması, bu bizim maraqımızda deyir. Bu, Bərkədə doğrudan da Rusiyyələ, Türkiye arasında müharibəyə gətirib çıqara bilər. Bundan da kimi udaqcaq, bundan da üçüncü tərəklər udaqcaq. Rusiyyə də buna alınır, Türkiye də buna alınır. Ona görə hissə istə, az az güzəkslərlə, az az belə deyikdə razlaşmalar ilə bu proses dərinləşəcək. Mən, əminəm ki, yaxın gələcəkdə bu məsəlirləri biz müzakili etməyəcik. Azərbaycanda, Türkiye ordusunun hisslələri tam şəkildə, bərabər hüquqlu, hərbi bazıları kimi mövcud olacaktır. Bu, naraklıq doğurma malı. En zamanda birisiz, əvvət bəya orada birisə suallar var idi, geydilərlər. Bizim insanlarımızda bir yanlış təsəbdür oyanma malı. Irməstan, Azərbaycanda arasında ki, münakışa bitmiyik. Münakışa bitmiyik disə. Demələ, ateş kəstə pozlayacağıq, şəhdlərimizdə olacağıq. Lakal hərbə məliyyətlərin de olması istisna deyil. Təxribaqların da baş verməsi. Düzdü, böyük müharibə bu istisnadır. Çünki böyük müharibə regionda bugün nə Rusiyanın maraqına uygun deyil. Nə də Irmənistanın maraqına uygun deyil, nə də Azərbaycanın. Çünki hər kəs bu və edigər şəkildə bu prosesi dayandırıptır, də buradan götürə biləcəyin götürük, dayanıptır. Yeni bir hərbim münakşənin yaranması regiona yeni oyunçuların və hətta mən deyərdim, terrorçi qrupların daqrı olmasının nəticərinə bilər. Sabah Afganistandan bura həmin o taliban qrupları daqrı olabilər, muxtəl bir yollarla. Burada çox bizim gözləmədiyimiz böyük bir problemlər çıxabilər. Bu Rusiyanın özünün ərazlarına çıryayan böyük bir problemlərə səbəb olabilər. Ona görə Rusiyada hərbə müharibə istəmir. Türkiyə də bu məsələ də mövqaya aydındır. İrmənistanın gücü yoxdu, Azərbaycanı da sərp etmir. İndi biz düzdü torpaqlarımızı hərə tam şəkildə nəzərdə götürməmşik. Amma yavaş yavaş mühəmləndikdən sonra bir gündə həmləyə edip bu məsələnə həll edəcəyik. İndi bu üçildən, beşildən, onildən olacaq, onu dəmək çəkildir. Aydındır. Nəsin bəyi, Alik Rasulov adlı izləyicimiz soruşur ki, Nəsin bəyi deyir ki, Qaraba məsələsi bitti və salam. Amma əskərimiz əstir düşür, deyəcə başa düşək. Nəcəyə bitti, mən indi, deyələm ki, bitti mi yıptim? Öqşa devam edir. Mən də ona düzələcə edəcəydim indi ki, Nəsin bəyi elə demədi, amma müəyyən istəsə azad olundu, dedi. Ayrı forozovda bunu sizdən soruşur ki, mən nə həllə də qaranlıq qalıb? Bəs bizim kaptüliyəsi aklına oldu. Kaptüliyəsi aklı da olunayım. Sağzış olun. Düşünürəm, bu məsələləri aydana kətirmişi. Nəsin bəyi, Qaraba məsələsi bəyi? Ayrı pəya qoyıb, cəvab verək. Əslənilə, bu bəyanat daha çox siyasi və diplomatik nökləyə nəzərdən verilmiş bəyanatdır. Yəni, Azərbaycan hakimiyyət rəsmələri bunu belə ifade edirlər ki, bəyənə xaq vasitəcilər bu prosesi yenidən qoşulmasın. Azərbaycan deyir ki, kaptüliyasiya olub, mən problemi həll etmişəm. Bu, rəsm-i dövlət qurumlarımın verdiyi bəyanatdır. Bu, biz bunu bölüşmürük. Biz deyir, iminakışa hələ bitmiyib. Bəyi əsür-sağzışı olmadan, İrmənistan-Azərbaycanlar Azərbaycanın tanımadan, necə yanım iminakışa bitə bilər? Qarabaqda Azərbaycanın tam hüquqları təmin edilmədən, Azərbaycan rəsmə hakimiyyəti bunu niyə deyir? Buna görə bunu qınıyaq mı? Mən onun tərəftarı deyiləm. Azərbaycan hakimiyyəti bunu ona görə deyir ki, burada beynaxaq vasitəçilərə bir bəhane olmasın, iştirak üçün, əlavət tezislər verilməsən. Çünki bizim başqa bir problemimiz var da, Atatın Minsk Grupunun həmsədirləri olan Abış bə Fransadar hər fırsətlə deyirlər ki, Dağıl qarabaqda kirmənlərə staps verin. Biz yaxşı indi Rusya'nı bildikdə, Rusya bizim maraqlarımızı tamamilə ignor edən bir dövlətdir, taptalıyır. Türkiyə dostumuzdur, bunun da burada tamam bərabər yüklışdır, ələki alınmır. Atatın Minsk Grupunun digər həmsədirlərinə, biz meydan verirsək ki, inanın ki, bu bizim üçün çox böyük bir problemə çeviriləcək. Bunlar yenə gəlip deyəcəklər ki, madrid principləri, yeniləşmiş madrid principləri, indi de olacaq, məsələn, Varshava principləri və yaxudda ki olacaq Gürcüs Tüblis principləri, nəsədə, yeniləşmiş principləri orta qoyacaqlar ki, status verin. Buna görə, münakışa bitib məsələsi ki var, kapitulyasiya məsələsi ki var, bu, rəsmı hakimiyyətin dilindən səslənməsi, diplomatik baxımdan verilmiş məsələjlardır. Və bu, bizi, arxayn salmamı aldı. Biz, niyə uzat qızıqlanırız ki, qarabaq məsələsi haqı bitmiyibdir? Əlbət de bitmiyib. Bunu qəbul etmək lazımdır. Və bunun bitməsi üçün də çalışmalıyım. Çox təşəkürəyirəm. Əzləyicilərlə nəzələ çatdıran ki, canlı bağlantımızda, siyət şiətçisi Nəssin Məmlili, Nəssin bəylə qarabaqla ki, son durumu dələndiririk. İzləyicilərimizdən də xarşımız budur ki, lütfen belə işimizi bəyanın, paylaşın kanalımısa, abone olun ki, səsimiz daha da, daha çox izləyiciya çatılırsın, daha da genişlənsin ölkə səviyyəsində və ölkədən xarişdə. Başqa bir izləyicimizin sualı, dikkatimi cəlbir yir. Ülvək Bərovi yazır ki, Rüfəd Bəri, bunalınıza sualı. Qarabaq Rusya üçün önəmdindir, yoxsa qafqazdan nifuzunu itirməmək. Gözləriktorik sualı. Yaxşı sualı. Əslində qafqazdan nifuzunu saklanması üçün, bu münakışələr onun üçün önəmlidir. Məhcə bizdə deyil ki, Gürsüstan'da da yeni problemdir, Moldova da yeni problemdir. Yəni, bən bayaq dedim, Rusya regionlarda, bölgələrdə mövcud doğumasının tək yolunu bu münakışələrdə görür. Bu qaba gücündə görür. O başqa işlə təklif edə bilmir, yeni teknolojiya təklif edə bilmir. Cəlbedici bir hər hansı lahiyyəsi yoxdur ki, biz dövləklər olaraq, məsələn, vətəndə çəmiyyətə durak deyək ki, nə biz masküvə doğru integrasi etməyək? Niyə hamımız deyir ki, qərbə doğru integrasi edək? Lükəsizliyə oradadır. Rusya bu qaba güclə mövcud doğumasın deyir. Rusya bu regionlardan çəkirlikdən sonra, əər çəkilərsə, Rusya nözünün daxilində mərkəzdən qaşma mühirlər olacaq, Rusya nözünün daxilində çox ciddi siyasi proseslər baş verəcək, milli münakışələr baş verəcək, Rusya bunun müvəqqəti tormuzluyur. Məsələn, kökü budur. Rusya başa düşür ki, o vaxtilə Quba da idi. Məsələn, Şərqabropam, Çoğun nəzarətində idi. Amma indi hardadı. İndi donbasladı. İndi qara bagdadı. Oradan da çıxandan sonra, Rusya çiçin standıda mövcud olabilməyəcək. Bu, Rusya nın yalni siyasətinin bədəli bizdə çəkirik, bizdə bir cəmiyyət olaraq çəkirik. Soğur beyi deyir, tərtər cünayetlər necə baxırsız, qaşa edirəm sualı verin. Aslında bizim tərtər nə bağlı birinci gün veriləşimiz olub və hətta sonu yenə də tərtər məsələsində yenidən baxacaq. Amma təbii ki, tərtər məsələsi bizimcün ağrılı yerimizdir və Nəsim beyi de səvə-səvə sualı verirəcəm. Zavrəliyi və də təşəkür edirəm ki, bizi fayləşir. Təşəkürlər. Bu barədə elbət də biz danışmışıq. Bəz allarda mövqiyirlərimiz bir mənalda qəbul edilmir. Çünki məsələnin mahiyyətilə bağlı, hər şeyi təfər ratilə bizə bəlli deyildi vaxtilə. İndi də hələt tam şəkirlə bəlli deyil. Amma görülən bir məsələ var ki, bu növlətimiz adına, növlətimiz adına çox böyük bir birabır çılıq var, rüsva çılıq var. Yəni, o məsələləri insanlar eşdikçə, izlədiyikçə təstüf ediyir, sənki Azərbaycanda ilm birinci əsir də belə hallar baş verir. Bu məsələlər biz nə deyə bilərik? Bu məsələ mütləq araşdırılmalı. Özünün hüquqı qeymətini almalıdır. Ədələt bəlko olunabilir miyə, bu gecdir. Gecdir. Yəni, insanlar var, öldürülüklər, insanlar vaşı kəst edilüklər, haxsız yerə böyük əzaqlar görüklər. Ədələtin bəlko olunmasına ümüdüm yoxdur, həmdəki bizə zaman baxımdan isti isti olabilərdir. Amma, burada təksilkar olan şəxslər ki, bunlar kimlərdisə, bunlar aşkar olunmalıdır, bunlar cəzalanmalıdır. Bunlar baş vermeyecəyə təqdirdir, də elbət də, o bir yara olaraq üzərimizdə her zaman qalacaqdır. Şəkürlər. Qaydaq yenid qarabaq məsələsi günümüze qaydaq. Adil ədəkbəruf soruşur ki, mənimin suallarında var az çıq, amma izləclərin Maraqın sualları verir mi də bil də? İləclərimizin suallarını cahlandırma bizim prioritetimizdir. Adil ədəkbəruf soruşur ki, rüsyə bizim düşməlimizdir, heç vaxtda bizim dostunuzu olmayıqlar, olmayıcaqlar da bunu tariz edirdi və iğravan, qöyüçəc, zənkəsur, qarabaq rəhasi, rüsyə ərimələrə verir de onları. Nəzərbaycın xalqını didəlgin sağladı, başqa bir izləcimiz Fəxhətdin Bəl burada geydəyir ki, mönzut rejim Nəzim Bəl qarabaqı guldur rejim tam ananda didə bilməz. Rejim deyək çünki içində təkdir eləmənti var. Guldur rejim tam azad edə bilməz, hakimiyyətlə qıdamaq əsas götürmələr onda. Belə deyilmək. Nəzim Bəl ədək ki? Əl sualı anladım. Silsiz eləməni ələməni əlcimi onu çəroflandır. Biri bundan əvvəl, mən də Qafqu yayınlarda deyirdim ki, Azərbaycanın indiki hakimiyyəti bu siyasəti ilə torqqlarımızın ışıqaldan azad edilməsin səbəklər də var. Doğrudan da Azərbaycan hakimiyyətinin ümuduna qalsaydı, tək başına bunu yetməsi xeyd edərəcədə müşkiliydi. Amma elə bir şəraat yerandı ki, Rusya İrmənistan'daki hakimiyyətə münasibətdə məyən qədər tərəddütlüy idi. Türkiyənin regionundaki aktiv iştirakı, qəribin başının öz problemlərində qarışması, abışdakil səskilər, belə bir fırsat yaratdı ki, nəticələndir. Şimdi, Azərbaycan hakimiyyəti elbətdə daxılın siyasətdə bizim insanlarımızı qane etməyən davranışlara mı davranışlar həyatı keçirir? Qusususilə insanı yox vaizatlıqlar ilə bağlı məsələdə, ölkədə demokratik seçkilərli olmaması ilə bağlı məsələdə. Çox sahirli bizim bu hakimiyyəti təngid etməli olduğumuz və yəcə deyəyə qəbul etmədiyimiz amma qarabaq məsələsi ilə bağlı il qədər biz fəqli yanaşmalıq. Qarabaq məsələsin təhcə hakimiyyətin məsələsin kimi ortaya qoyalıqsa biz yenə itirərik. Çünki qarabaq məsələsin təhcə hakimiyyətə almayıb ki, bizim övrəqlarımız dövüşü bağlıqlar. Şimdi kimisi qəhraman kimi oradan çıxıptı, mükafatlanıptı, kimisi qazi kimi yaralanıb, organlar netirib, kimisi şəhid oluqtu, hürsün, azısın, gün də yaşayırıq onun. Amma bunun bütünlikdə biz cəmiyyət qorak ellik el dələmişik. Və qarabaqla bağlı məsələdə Azərbaycan hakimiyyəti bunu edə bilməz. Bu rejim öz maraqlarını xidmət edir anlayışları. Əlbəttə, deyilir məncə deyilməlidir də. Amma real ər məsəliyə biz gələrək isə, real adımların atılması məhirləsi gələr isə Azərbaycan hakimiyyətini yenədə. Açıq şəkildə cəmiyyət tərəfindən dəstəyə olmalıdır. Və mən əmin əmki olacaq qarabaq məhürsündə sürpət yedir. Çünki qarabaq bize elə bir ağır yara vuruqdur ki, o hələ yaxın 50 il də, 100 il də sağılacaq yarıya oxşanmış. Yəni siz həmiyyətini inanırsınız bu məhürcüt hakimiyyətin qarabaqla ki, baş verənlər də bağlı. Azərbaycan hakimiyyəti Azərbaycan hakimiyyəti həmimi deyil. Azərbaycan hakimiyyəti məcburdur bu məsəlməti. Yəni, Azərbaycan hakimiyyəti istəsə belə məsələn qarabaqda ki, o rejimlən imtınə edə bilməz. Yəni deyirəm. Bu günlər məsəl, Azərbaycan desək ki, mən ondan imtınə edirəm. Azərbaycan cəmiyyəti bu hakimiyyəti doğrudan da yolasalar. Cəmiyyət elə baxmaq lazım deyil kendi çoxulə başına şəhər sağlıb sakincə qarabaq məsələsi çox həssas məsələdir. Hətta bunu fərqli bəyanatlar verib sətraltı davranışlarla da belə edə bilməz. Bizim kimi ayıq insanlar var. Çıxırıq danışırıq, real vəziyyəti deyirik. İndi təhcə asdivənin təblıqat ruporunda yaşayan bir cəmiyyət yoxdur ki. İndi güzlərlə belə azat tribunalar var. İnsanlar çıxır sözün deyir. Bir sələ, məsələn, ehtiyattan danışan insanları az ölçülü biçilə danışırıq. Elə insanlar var, keç bir sələt tanımadan nə gəlir, nə istəyir, danışır deyir. Və cəmiyyət bugün böyük informasya belə dehtə boğulluğundadır. Ona görə qarabaqı Azərbaycan harasa güləşdə gətsin, kiməsə bilirsin. Bu məsələlər əvvala mümkün deyir. Başqa bir tələftə neşi Rusya daxıbın istəmir. Rusya burada münaqişənin qalmasın istəyir. Rusya saba görsək ki, və oradan da dirkaya yaxşı, oradan bir status verim, sən də şəlləşür əni yıqcırdan çıq yətkinə. Rusya sərpiləmir aqır. Rusya buradan müəvcidə olmaq istəyir. Buna görə bu məsələdə hələ bizim yəni bu problemimizi biraz özünə məxsus şəkildi anlamaqınız lazımdır. Çabukun əsir oldu, təxminən marağlı bir fikir səsləndirib, onu səsləndirib, sonra o su alma ki, çünki bir iləşimizi sonuna təxminə 15 dəyəyəmiz qalıq, bir ki, Rusya'nın sonuna az qalıq, türki özürlük yəsilə alır, onları böyük maribdə tərəb tutması rəyad görünmür, qalqolara təmkin olmaq gələcəyi də nə edə bilər ki, onu küləşməlik, amerika vabruh böyükələri bizim məsələdə müdafiq etmədir. Rusya bilir ki, Irmənistanlar onlara itkimi bovacaqlar, onlara yeni məntəqə lazımdır, o da qara bax olacaq. Yəni hələ, bu da bir fikirdir. Biz razılaşmadığımız fikirləri də məyə özümüzün doğrusumuz bilir. Beləsi Rüfət Bey, Rusya'nın burada, bizim marağımız uyğun olmayan çox təhürkəli səhləri var. Bu məlumatlar sızır. Bu məlumatların daha doğrusu bu istəklərin qarşısında Azərbaycın cəmiyyəti bir tövd ayınmalıdır. Ilə məsələ var ki, ona hakimiyyət irtirazın bildirməlidir, ilə məsələ var, müqalifət bildirməlidir, ilə məsələ var, vətəndat cəmiyyəti minasibək bildirməlidir. Ilə də məsələ var ki, biz hamımız bildikdə minasibək bildirməlidir. Ona görə, bu məsələdə açılı, ziddiyətə dərinləşdirən, minasibəti gəlginləşdirən yanaşmadan qasmalıyım. Təsv var olsun ki, bu məsələdə ən poziju faaliyyətlərdən birində Azərbaycın hakimiyyəti göstərir. Ən çox özünün alternativlərində qarşı retorikasıyla, 92-93. hakimiyyəti ilə bağlı səsləndirdiyi, yersiz bəyanatlar ilə. Bu məsələlər biziz. Minasibətləri gəlginləşdirir. Ən azı qarşılıqlı ətimassızlıq yaradır. Bunları dayandırmaq lazımdır. Qarabağ məlisəsində idəcə edətirəm. Amma o səbuhe bəyi haflı qeyd edir. Biz həm də bir hədəf qoymalıyım. Bakın, NATO 2013-ci hədəf qoyduktur. O hədəflər nədəni barətdir. O hədəflər okumak lazımdır. Mən hedi təbii, təhlilçiyəm bunu özünə məxsur şəkildi, okumuşaq. Mən bilərəm ki, NATO nəyi nəzərdətdir? Nə istəyir? Abışın öndərliyində, bunların 2030 hədəfləri nədir? Yaxşurlar ki, biz Azərbaycan cəmiyyətinin 230 hədəflərini qoyaq. Bu, 2013-ci il hədəfləri bu, 9 ildə, 10 ildə biz nəyən ail olmalı istəyirik? Nəcə bil cəmiyyət yarada? Mən demrəməyə, bizdində bu xalif təşkilatların özünün hədəfi var, əlbət də onlar öz hədəflərinə doğru getməldir, rəparmaldır. Azərbaycan cəmiyyətin, biz nəcə formalaşdırıq? Baxamı çıxır deyir ki, Rüfət bəd, cəmiyyət təşkilatlanmalıdır. Nə qədər gözəl sözdür? Görürsünüz, təşkilatlanmalıdır. Amma nəcə? Babanı kimi etməldir? Bu, qalq bir-biri ilə, bir arada hansı hədəfə bunu oturmaldır. Düşünən insanlar konseptuallara ortaya qoymaldır. Mən 2030 hədəfi azərbaycanda müzakiləsinin tərəftə arayam. Yəni, Söyhbət ondan getməyə, 2030-ci lə qədər azərbaycanda işinə dəyişməcəm. Olabilər, bir ildən sonra azərbaycanda vəziyyət dəyişsin. Amma konseptuallar, birlik məsəlçular her zaman hakimiyyətdən gəlməldir, elə deyilmir? Millət onsuz 44 günü savaşda bunu hədərdə ürmətdir Nəsin bəyi, elə deyilmir? Bəl, ölüşürüm. Bizim 10 deyqədən, biraz artıq zamanımız qalıb, amma suallar çoxdur. Mən sizdən bu son günlərin ən mühim qara bağlan bağlıq olaylarından biri, bu laxşun görüş yolunun bağlanması və sonra açılınması, bu laxşun görüş yolunun ümumiyyətlə əhəmiyyət həttində qısa da olsa biri üç deyə qərzində fikinizi bilmək istirəm. Bir də bizim əskərimizi həbsələdlər bu məsələ bir daha göstərdik ki, biz hələ də Azərbaycan ərazisində süverin hüquqlarımızı bərpələyə bilməmişik. Öz ərazimizdə də hətçı olunur əskərimiz və biz bu məsələdə əsləşkəri itiraf eləməlik ki, Rusun qarşısında aziz durumdur. Mən istəyərimi məsəliyyədə ki, nizə işidək. Görünüz kafan yoluyla bağlı məsələ, burada əskərimizin süngi iləpçaklanması məsələsi bir bəhane olaraq orta da olsa da əslində daha başqa fəqli əsaslar var. Əbələ, ilmənstan istəyir ki, Azərbaycan ilmənstan sərhətləri Rusya'nın tam nəzarəti altında olsun və fəqli xüsusi status-la. Bir qədər də bəyənəxalq mahiyyətli status-la. Bir keçid razılaşma imzalansın, keçid razılaşmada, bir qədər o bəyənəxalq status-la Rusya mövcud olsun. Fəqilatı çərçiləsində Ərmənsdanda ki, Ərmənsdanın xarıcı sərhətləri olsun da Rusya'nın nəzarətindədir. Azərbaycanla olan məsələdə bunlar fəqli yanaşman istəyir. İrmənsdanın burada bir marağı. Azərbaycan istəyir ki, sərhətlərin delimitasiəsi və demarkasiəsin başa çattırsın və bu faktiq olaraq növbəti ətəb üçün Azərbaycan ərazib tövlünün tanınması ilə nəticərinə və Azərbaycan da bundan maraqlıdır. Yəni, sərhət bölgəsində həm mövcün müəkəmlənir. Həm də bir qədər belə o provakativ davranışlara qarşılıq verir. Və Rusya da maraqlıdır. Rusya da doğrudan istəyir ki, burada mövcud olsun. Rusya da burada özünün mövcudunu saxlasın. O baxımdan bu yolun bağlanması və asılması məsələsində yenə də aparatır Rusya. Birisiz ki, iranından gələn yolu bu İrmənistanın iqsadiyyatında bir nəfəslikdir. İrmənistan iqsadiyyatında o yolun iki vaat qədər ciddi çəkisi var. Çünki fars körfəzindən gələn yüklər də İrmənistanın belə diyətdə təbiiqdə blockada dan çıxmasında rol alır. İrmənistan bunu nəzələ alaraq 2012-ci ildə alternativ yolun çəkilməsinə başlayıbdır. Yolun çəkilməsi ki, həmin o görüs kafandan keçməyəm yolun çəkilməsinə. O 490 km bir yol nəzərdə turuqdur. İrmənistanın bu başından ta gürcistan sələtində qədər. İran sələtindən gürcistan sələtində qədər olan ərazıdə yeni yolun çəkilməsi və şimal canub dəhlizi ilə İran, İrmənistan, Gürcistan qara deniz vasitəsi ilə Yunanistan, Bogaristan niyyət protokolda imzalanıbdır. Avrupa iqtfaqı da qət etdi isə İrmənistanı iqtam 16 milyard yardım göstərdə bunun 800 milyonu həmin o yolun çikintisində nəzərdətli oldu. Həmin o zəngəzür ərazisində yolun çikintisində. O yolun 50 km tam hazırdı, təqri bən 40 km hazırlıq mərhələsindədə amma o yolun bir 73 km-lik isəsək, çox çətin rəliyəklərdən keçən, tunelirlərdən, köprülərdən ibarət olan isəsədi xərcaparan. Bunu ərmənistan təqpaşına öz gücü ilə həyatın keçirməsi çətindir. Ona görə Avrupa iqtfaqının yardımı ilə o istiqamətlə çalışır. Yəni, demək istədiyim bu de ki, bugün görüs kafan yolu ilə Azərbaycan-Irmənistanı olabilsin və yəngədər psoloji təsir göstərə bildir. Amma qarşıda ki, 3-5 yıl sonra bunu etmək mümkün olmayacaq. Bir başa, demək, İrandan keçərək o yolun getməsin də və maraqlıdır ki, Avrupa iqtfaqı buna maraqlıdır. Düzdür, Rusya maraqlı deyil. Türkiyə maraqlı deyil. İndir, Rusya buna məni olmaq üçün mümkünlək zəngəzur dəhlizinin hərəkətə keçə açılmasına nəil olmalıdır. Nəil olacaq mı? Və elbət də bu sual, bir əsas Rusyaqın qarşısında dürən sualı. Əskərimizdən bağlı məsələ, Əskərimizin hansı şəraətdə, mən bunu bir nəcədə dəmirəm, canlı yayınlarda və təkrar edirəm, Əskərimizin hansı şəraətdə və necə o əraziya keçməsi Azərbaycan Qususu Qidmət Organları tərəfindən dəlinlə araşdırılmalıdır. Çünki, o ərazilər 24 saat Rusya-Türkə manitoloq qurupunun müşahidəsi alfındadır. Yəni, orada hansısa bir şəkildə Əskəri oradan necə keçib? Ərdoğudan da qəncədə muhalece olunutsa, klinikadan özbaşına çıxıptısa, Əxılın, o ərazidə keçməsi üçün, bizim əskərlərlərinə onun teması var. Orada, o postları bəlklək ki, başqaları gedib görmüyüktü, amma gedib görənlər bilirlər ki, orada ismir adlı motorifə sənə keçməyə imkan vermirlər. Minalanmamış ərazilər nəzarət alfındadır. Minalanmış ərazi isə kim girecəkdir? Aqlı başında olan dirib orada əraşdırılma aldı, əskərimiz oradan ne cək keçib? Bu, məsələn, bizə aydolan isəsi. Rusya sülməramlılarının məsuliyyət son asanda Azərbaycan əskəri bizim öz ərazimizdə demək, saklanılırsa lütlər Rusya sülməramları Azərbaycan tarafına məlumat verməlidir və əskəri qayıtarıb Azərbaycana təhvil verməlidir. Çünki belə hallar olmuşdur. Bu batıldada olmuşdur, zəngilanda da olmuşdur. Hər birçiləri əriməlləri qaytarmışdılar sülməramlar bazı təsirə. Amma siz görün, verilən bəyanat nə idi? Sərhət pozulmasına görə orda güya hansısa bir cəsusluq həyata keçirilməsi ilə bağlı sanki bax o bayaq qubat vəyində paylaştığı yazıda olan niyyət var sanki qara baxıda hansısa bir dövlət var hansısa bir rejim var bunun qanulları pozulub, bunun cinaət çıqaldırıb bunu Azərbaycan tələfünə bir nöb belə diyətdə gözdağı vermək məxsədi güdür. Xüsusilə, Azərbaycan prezidentinin son günlər verdiyi bəyanatlar tövəlidir. Rusya nünvanına olan sərhli toriqa qara baxıda heç bir rejim yoxdur və s.a.r. Bunlara cevabı idi ki hə, indi biz tutmuşuq, cinaət çıqaldırmışıq və bu rejim var indi buyur, top sən dədir. Görünsən də cevab edəcək isə. Azərbaycan ordusunun Azərbaycan cəmiyyətin bir nöb belə diyətdə qarşı qarşıya yətirməcə edəmdə. Nəsin bəq, çox təşəkürəyirəm beləşin sonuna gəlip çarptıq, amma sonunda bir ənəməvi sualımız olur yani siyasi şəhsilərimizdən ki nizə düşünürsüz qaraba etrafında perspektivini nizə görürsüz nə baş verə bilər yaxın aylarda son 2-3 də qəzəmət olmasın. Yaxın aylarda mətlə yaxın gələcəkdə böyük əməliyyətləri istisnə edirəm. Anca lokal antiterror əməliyyətlərinin keçirilməsi ətimalları hər zaman var. Qarabaq ərazisində terrorçu qruplar var. Rus sürməramları, qapalı görüşlərdəm əmə mulu eşitmişəm ərbiçlərdən müəyyən kanallarına ki onlar hatta özəl deyir ki, biz bilir ki orda var, sayımız azdı müəyyən bir zaman lazımdı onların təksilə olunması üçün. Və s. ərmenistan məsuliyyət özəlindən atır deyir. Gədin özünüz bilər, siz nə istəyirsiniz edin. Yəni, əslində ərmenistan xəyl-i dərəcədə özünü bu prosesdən kenara çəkə bilibdir. Yəri gəlmişkən biz muharibədə hər bir qələbə qazandıq. Amma ərmenistan bu prosesdən daha uduştu çıxdı. Bak, sual olabilər. Nə də? Nə də? Bir tanışabilərik, ərmenistan faktiki olaraq qarabağın yüksün Çinindən xeyl-i dərəcədə rüsyan üzərini atıptı. Beynəxalq özünün arayınada işhalçı dövlət imicindən xeyl-i dərəcədə qurtulab bilibdir. Və öz iqsadiyyəti ilə qərbə integrasiya xəttində bir qədər rahatdır. O baxımdan ərmenistan cəmiyyəti görürsüz yardımlar alır, daha çox daha xırın siyasətə odaklanıqdır, istiqamətləniqdir. Biz qarabağda yaxın geləcəkdə hərbə məliyyətlərinin bağlı dedim. Azərbaycan quruculq işlərini yekunlaşdırmaq ələfəsində deyib müəyyən bir hissəsin elbətdə. Biz ən azı yaxın üç il müddətində hələ bu şəkildə vəziyyətin sabit qalmasına nəl olmalıq. Bizim həm oradaki hərbi ayrı durumlarımız tam şəkildə hazır olmalıq. Biz oraya köçürülməldik. Orada cəlb edici lahiyələrlə həm irmənləri həm benaxaq belə deyikdə burada maraq olan qulbələri mənə nədər göstərməliyik ki, biz quruculq istiqamətində fəliyyət göstərik. Biz artıq hər hansıda gəlginliklərin tərəftarı deyilik. Sülhün tərəftarı yədik. Azərbaycan bunu göstərməldi. Mələ bir azərbaş malıq. Daha ciddi şəkildə silahlam malıq. Gücün artır malıq. Hərbi güdürətin artır malıq. Hərbə məliyyətlərdə qırq dört gün yox. Dört gün ərzində elə olmalıq ki, yəkunlaşdır. Buna bizim resurslarımız var, patensiyalımız var. Qarabax mütləq azərbaycanlı olacaq qulun alternativi yoxdur. Həlləlik Qarabaxda ki, səparatçı rejim mən təkələri edirəm. Irməni səparatçıları deyil. Sıvadır, rəsmir Rusiyadır. Rusiyanı oradan çıxarmaqsa, hələ ki, bizim üçün bir qədər vələ real deyil. Amma zamani gələndə, onların da çıxarılması üçün səfərbər olmalıyıq və olmalıcıq. Çox təşəkürə, İrem. Nəsin bəyi çox dəyəli izləyicimiz Zahr-u Seynabın bir sualı qaldı. Bəylə Rusiya dağlanan qədər bir təhər Qarabax mütləq şəsini dondurabilər. İkmələrlə və ya Avropallarla Mən düşünürəm, onun konturlarını işare ettik. Bir cümləyilə mümkündür mümkün deyil. Mümkündür deyil. Rusiya nə qədər ki, burada mövcuddu, burada hər an təxəbaqlara hazır olmalıyıq. Hər an burada özümüz üçün yeni sürprizlərə hazır olmalıyıq. Ona görə, ordumuz, hər bu qüdürətimiz qaqqat artmalıq. Rusiyanın bölgədən çəkilməsi ilə bağlı məsələ, dediğim kimi, qarşıdakı iki üç il müddətində bunların symptomları görünəcək. Rusiya bir təliyə sağ olunıqdı. Bir geosiyasi təliyə sağ olunıqdı. Afghanistan da bu prosesin içərisindədir. Başka bir beləlişimizdə mən bunun detavların danışmağı hazır. Mütlək, mütlək. Çox təşəkürəyirəm, əziləyicilər. Nəsin Məmədli siyasi şəhsi bunki beləlişimizin qonadıydır. Daha bir canlı bağlantın nasox söz proqramında sonuna gəlib çaktı. Sizə təşəkürəyir, bizi dəstəkləyəm, bize canlı bağlantı bu beləlişimizi daha da rəngələyik olmasına dəstək verən izləyicilərimizə təşəkürəyir iğri be yənin paylaşan hər kəs çox sağ olsun, var olun. Münətdarımızda nəsin mədək, çox təşəkürələr, zanlıyəkdir. Sağ olun. Sağ olun, var olun. Tanrı vətəlimizi, Tanrı, milləkimizi görürüz.