 Dzień dobry Państwu. Bardzo dziękuję za możliwość beca tutaj. Nie ukrywam, że gada mi stres, bo nie jestem do rewolucji. Także będę się posukować notatkami z myśli, które wczoraj zebrałam, ponieważ zajmę się tutaj takimi kwestiami jak wolno labiryci, ale też grupami zagrożonymi wykluczeniami. I będę tutaj akurat mówić takiego mojego kawałka aktywistycznego. Jestem u 14 lat aktywistką praw człowieka i to jest bardziej z moich odczuć, pracy z relacją z ludźmi. Jest to naprawdę kropla tematu, tak że też stąd moje notatki żadne nie popłynąć można na tym rozpowiedztwo incinane. W wolno labiryci na Polski tłumaczamy jako bezporonność, wrażliwość, podatność, przyjęło się mówić o tym jako wrażliwości, podatności na zranienie. W definicji pojawiają się w dokumentach organizacji międzynarodowych i organizacji badawczych. Ja też o nich mówić nie będę, bo to jest tylko 10 minut, można sobie je doczytać, są dostępne. Znajdujamy wrażliwość na zranienie też w chalsińskiej deklaracji praw człowieka i deklaracji UNESCO. To co powtarza się w definicjach również wśród badaczek i badaczy tematu to między innymi niezdolność do ochrony własnych interesów, brak zdolności do wyrażenia świadomej zgody, o której mówił Jan, też dobrowolnej tej zgody bezbromność. Co może prowadzić, co na co też zwracają właśnie uwagę badaczki i badacze do paternalistycznego podejścia do osób i grup, a nawet do negowania ich doświadczeń. I tutaj pojawia się relacja władzy, czyli wiec o dla was najlepsze, czego potrzebujesz. Zamiast wzmocnienia i wsparcia, oddania czy zapewnienia w ogóle przestrzeni, uznania i sprawczości tych osób. Wśród części osób badających pojawia się również podejście mi dużo bliższe, że vulnerability, wrażliwość, podatność na zranienie jest tak naprawdę kondycją ludzkiej egzystencji, czyli nas wszystkich i wychodzimy w tym momencie, co jest dla mnie bardzo ważne, z podziału na my i oni, inni. Według mnie tutaj, w różnych badaniach, obszarach, tematach, kontekstach, sytuacjach też, różne osoby na co dzień w danej sytuacji mające bardzo wiele przywilejów, w innej sytuacji mogą być podatne na zranienie, dyskryminowane czy zagrożone wykluczenie. Tu jeszcze dopowiem, że w polskim na przykład ustawodastwie, jeśli chodzi o termin wykluczenia społecznego czy marginalizację, to możemy raczej czytać o takim wykluczeniu zazgodno zasoby materialne czy kryzys bezdomności. Na szczęście badaczki, badacze, aktywistki, aktywiści poszerzają to o inne grupy doświadczające wykluczenia, również systemowego. Za względu na rasę, narodowość, na przykład osoby z doświadczeniem migraści, uchodźstwa, płeć czy orientację seksualną. I w kontekście badań, teraz pójdę za jedną myślą, która właśnie przyszła mi wczoraj, żeby coś zobrazować. Pozyskiwałam w naszym projekcie bazę, kąt na Twitterze. W dobadaniu jest do czytania też u nas, na to teraz nie ma czasu. Natomiast kluczem był taki, że miało być w języku angielskim i osoby miały często twitować w ostatnim czasie na temat COVID-u i szczepień. I najlepiej tak po kilka razy dziennie. Więc wpisałam w szukiwarkę hashtagi, pojawiło się mnóstwo kontry, a na nie rzeczywiście wchodziłam, sprawdzałam ostatnie 2-3 miesiące wstecz, jak oni często twitują na temat tych tematów i zabrała nam się bazę kilkudziesięciu kąt, z czego około 10 były to tylko osoby o innym niż białe kolorze skóry. I w tym momencie stwierdziłam, że jest to duża homogeniczność i od razu pojawiają mi się pytania. Dlaczego tak duża? Czy chodzi o algorytmę? Jakie osoby w ogóle korzystają z takiego medium jak Twitter? Jakie osoby korzystają, nie wiem, swojej spółka i tak dalej? Kim są? Czy jest to też kwestia przywilejów, na przykład rodzaju, czy czasu wykonywanej pracy, że jedni mają częściej dostęp do internetu, inni rzadziej? Czas i kontekst, który uważam za bardzo ważny. Gdybym wspierała te dane kilka tygodni później, ta baza mogła wyglądać zupełnie inaczej, ponieważ oglądając, co te osoby postowały w tym czasie, okazało się, że miał w tym czasie atak na tyle rasowym i te wszystkie 10 kąt tych osób były tak naprawdę dużym zbiorem postów na temat rasizmu, a kwestie COVID-u odeszły gdzieś w dalszy plan, więc pewnie biorąc ten klucz, który mieliśmy jako postowanie bardzo dłużej na temat COVID-u i szczepień, nie zostałyby wybrane do naszego badania. Zagrożenia i trudności, które ja tu widzę i też tak jak mówiłam, to jest tylko kropla w morzu na dużo dłuższą dyskusję, ale chciałabym to zwrócić uwagę, czyli interwencje paternalistyczne, wykluczenie z badań z lęku badaczy i badaczek przed zranieniem osób podatnych na zranienie w trakcie tego badania, wykluczenie z badania, kiedy nie docieramy do grup, mimo że wiemy, że są na przykład częścią badanej społeczności i nie mamy refleksji na ten temat. Czas i kontekst, o którym mówiłam, interwencje tutaj możliwe triggery w kontekście osób, informacja o tym, na przykład przed badaniem, że te triggery mogą wystąpić, myślę, że można o tym pomyśleć lub przecież o dezinformacji w sieci, to mam takie przekonanie, że na przykład walka z fake newsami na temat wojny w Ukrainie może lepiej, żeby nie wyglądała tak, że wrzucamy agresywne i bardzo drastyczne obrazy, filmy, żeby zdementować fake newsa. Jeśli mamy uważność na osoby z doświadczeniem uchodźczym na przykład. Wykluczenie cyfrowe, nie wiem jakie są statystyki, natomiast właśnie jest doświadczenia z grupami wykluczonym i wiem, że nadal tu istnieje i jest to problem. Co możemy zrobić i co jest ważne z mojego punktu widzenia, to każdoraz znowu zaczynając projektowanie badania już, zdefiniować sobie jakie mamy zagrożenie, wykluczymy osoby lub grupy, które wiemy, że na przykład w tej danej społeczności istnieją, dlaczego możemy je wykluczyć, kim są, jak do nich dotrzeć i jak je usłyszeć. Jest to dla mnie taka uczciwość wobec tych osób. Jak zadbać o bezpieczną przestrzeń, by osoby mogły udzielić tej świadomyj, dobrowolnej zgody na udział, ale też myślę sobie, że w kontekście tych relacji władzy, by dać im przestrzeń, żeby mogły nie udzielić tej zgody. Budowanie interdyscyplinarnych zespołów badawczych i tutaj bym widziała zapraszanie osoby dokładnie z tych grup wykluczonych do zespołów, a jeśli nie i słuchanie ich, a jeśli nie jest to w jakiś sposób możliwe, one nie chcą z jakichś powodów czy nie mogą, możemy zapraszczać aktywistki, aktywistów, osoby sojusznicze, które miałyby tworzyć pewien pomost z badaczkami i badaczami, a daną społecznością. I tutaj też z uważnością na to, żeby nie były to osoby, które są paternalistyczne wobec tych osób, lecz z uważnością, zaciekawieniem są właśnie tym pomostem, przekazują, że telnie informacje i też dopytują te osoby z tych grup, jak się z tym macie, o czym tutaj mówimy i co robimy, co chcecie, by zostało usłyszane, żeby wzmacniać ten głos, który nie jest słyszany. Ochrona. Ja tutaj dla mnie taka rozumiana przeze mnie nie tylko jako ochrona przed zyranieniem w kontekście skutków, na przykład udziału w badaniu, ale też właśnie ochrona przed wykluczeniem z samego badania. Brak włączenia części społeczności może pogłębiać już istniejące wykluczenie. Co zyskujemy? Czy warto? Moim zdaniem bardzo warto, bo się wzbogacamy. Tutaj kilka wątków. Już nie będę też tego czytać. Dlaczego dla mnie warto? Jest to tylko też kropla. Myślę, że można więcej. Ale na koniec chciałabym podzielić się jeszcze z państwem słowami badaczki emocji, wrażliwości. Brenne Brown. Może niektórzy z państwa słyszeli. Są dla mnie bardzo ważne w kontekście relacji z osobami, z którymi pracuje i ona tutaj mówi o emocjach, natomiast za to przekładam w ogóle na relacje. Od 25 lat badam zagadnienia związane z rasą, klasą i płcią. Nie zrozumiem kogoś, kto nie miał w życiu w życiu tylu przywilejów, co ja. Jeśli będę próbować, to zranię tę osobę. Co zatem możemy zrobić zamiast tego? To nie będzie nic odkrywczego, ale będzie trudne słuchać. Ale to jeszcze nie wszystko. Uwierzyć ludziom, kiedy mówią nam jak się czują, nawet jeśli jest to niezgodne z naszymi własnymi doświadczeniami. Dziękuję. I zapraszam.