 Hauptstuk 41 vallen 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van hauteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Silferne, hoofdstuk 41 van Kaap Hoorn, tijd de Amazone rivier. Hoe ik op het plat kwam, weet ik niet. Misschien had de Amerikaan mij hierheen gebracht, toch, ik haalde weer adem. De zuivere zee lucht drong in mijn longen door. Mijn twee makkers ademden, evenals ik, de verse lucht met volle teugen in. Ongelukkigen die te lange hongen hebben geleden, kunnen zich niet straffeloos op de hun voorgezette spijzen werpen. Wij daarin tegen behoefden ons niet in te houden. We konden volop genieten. En het was een zachte zeewind die ons dit genott toevoerde. O, Riepkoeraat, wat is dat heerlijk? Wat is die zuurstof goed? Meneer behoeft niet bang te zijn om adem te halen. Er is genoeg voor ons alle. Net lens sprak niet, maar hij opende zijn mond zo wijd dat de haaien er zelfs bang voor zouden geworden zijn. En welke in adem halen, de Amerikaan trok als een kachel die veel brandde. Spoedig hadden wij onze krachten terug. En toen ik om mij heen zag, bemerkte ik dat wij alleen op het plat waren. Niemand van de bebanning, zelfs de kapitein niet. De zonnelingen matrozen van de Nautilus waren tevreden met de lucht die in hun vaartuig drong. Niemand kwam van de vrije lucht genieten. Het eerste dat ik sprak, waren woorden van dankbaarheid, Jesus mijn makkers. Net en Koen hadden in de laatste uur we van dit langdurig leiden mijn leven gerekt. Al mijn erkendelijkheid kon zo'n opovering niet genoeg samen vergelden. Het is de boeite niet waard om erover te spreken, meneer, Sennedlens. Welke verdiensten steekt erin? Niks. Het was maar een berekening. Uw leven was meerwaard dan het onze. Wij moesten het uur redden. Nee net, antwoordde ik. Het was niet meerwaard. Niemand's leven is meerwaard dan dat van een edelmoedig en goed mens. En dat ben jij. Goed, goed, zij dat verlegen. En jij mijn braver Koen, hebt jij veel geleden? Niet al te veel om je de waarheid te zeggen. Ik heb wel een paar monden voor lucht willen hebben, maar ik geloof dat ik bij haar weldraa aan zou hebben gewend. Bovendien zag ik dat meneer vrouw viel en ik had dus niet de minste lust om adem te halen. Mijn ademhaling werd daardoor als het waren belets. Vrienden, antwoorden ik, hevig aangedaan. We zijn voor altijd aan elkaar verbonden en je hebt het recht op mij. Waarvan ik misbruik zal maken, antwoordde de Amerikaan. Wat? Vroeg Koenraad? Ja, hervalt de netlent. Het recht om u met mij te nemen, als ik deze duivelse nautules zal verlaten. Gaan we dus de hoede kant op, vroeg Koenraad? Ja, zei ik, omdat we naar de zonne kant gaan en waar zich de zon bevindt is het noorden. Zonder twijfel, peende netlent, maar we moeten nu nog weten of hij naar de grote of de Atlantische Oceaan gaat. Dat is te zeggen, naar een druk of weinig bevaren zee. Hierop kon ik geen antwoord geven en ik vreeste dat de kapitein ons eer daar die grote oceaan zou terugvoeren die de kusten van Azië en Amerika bespoeld. Hij verbracht al dus zijn onderzezenreis om de aarde en keerde naar die zee terug, waar de nautules zijn voorkomen vrijheid vond. Toch, als wij naar de stille Zuid-Zee terugkeerden, ver van enig bewoond land, wat werd er dan van netlents plannen? Binnenkort zouden wij omtrend dit belangrijke punt zijn ingelicht, want de nautules voorden de hart. Weldraar waren wij op de polscirkel en zetten regelrecht koers naar Kaaphoorn. We waren de 31e maart tegen 7 uur avonds op de hoogte van de Zuidpunt van Amerika. Toen was al ons leiden vergeten en de herinneringen aan onze gevangenschap werd uit onze geest als weggevaagd. We dachten enkel aan de toekomst. Kapitein Nemo verscheent nog in de salon, nog op het plat. De eerste stuurman nan dagelijks de hoogte der zon en tekende die op de kaart aan, waardoor ik geheel op de hoogte bleef van de richting van de nautules. Die avond werd er tot mijn grote tevredenheid duidelijk dat wij door de Atlantische Oceaan naar het noorden gingen. Ik vertelde dit aan net en Koenraad. Een goede tijding, zei de eerste, maar waar gaat de nautules heen? Dat zou ik niet kunnen zeggen, hè. Zou de kapitein nu ook de noordpol willen opzoeken en dan door de beruchte noordelijke doorvaart in de grote oceaan komen? Je behoeft hem daarvoor niet te tarten, antwoordde Koenraad. Wel nu, zei de Amerikaan, dan zullen we hem voor die tijd de hielen laten zien. In alle gevallen, voegde Koenraad erbij, is de kapitein een baas en we behoeven er geen berouw over te gevoelen hem te hebben leren kennen. Vooral als we van hem af zijn, zijn het lens. De volgende dag, 1 april, toen de nautules weer aan de oppervlakte kwam, zagen we 1 minuten voortwaal van de Westkust. Het was het vuurland, waaraan de eerste zeereizigers die naam gaven, toen ze talloze rolkolommen uit de hutten der inlanders zagen opstijgen. Het is in aan een schakeling van eilandjes, 53 graden tot 56 graden zuiderbreedte en 67 graden 50 minuten tot 77 graden 15 minuten westelengte. De kustscheen lang te zijn, maar in de verte verrieven zich hoge bergen. Ik geloof zelfs dat ik de Sarmiento zien kon die 2070 meter hoog is. Deze bergen zijn hoge pyramide van Leijsteen, wie er top, naarmate deze zichtbaar of met wolken om hult is, vrij of lelijk weer aankondigd, zoals net lens zei. Dat is de flinke barometer, vriend. Ja, meneer, een natuurlijke barometer die mij nog nooit bedrogen heeft toen ik in de buurt van de straat van Magelhaan voorg. Op dat ogenblik tekenen de top zich helden af tegen de blauwe hemel. Dit was een voorteken van schoon weer. We bedrogen ons niet. Toen de nautules weer onder water gedoken was, naderde hij de kust maar langs zijn enige kilometers ver heen voeg. Door de ramen van de salon zag ik een menigte diane en andere zeeplanten waar tussen schelp en weedieren in grote menigte nestelden. Otter zijn zeekalven speelde daar tussen rond en ate een menigte kleine dieren en planten op zodat zij volgens Engelse mode vis met groenten gebruikten. Tegen de avond kwamen wij bij de argipelder Malawienen, die scherpe toppen ik de volgende mooie gekonzien. De zee was hier maar middelmatig typ. Ik dacht erhalve, en niet zonder reden, dat deze eilanden vroeger met het vuurland als een groot vaste land verbonden waren. Ze waren waarschijnlijk door de beroemde John Davis ontdekt, die er de naam van Davis Zuider eilanden aangaf. Later noemde Richard Hawkins ze Maarten eilanden totdat zij in het begin de 18e eeuw door vissers van Sammaelow, Malawienen en eindelijk door de Engelsen Volklandseilanden genoemd werden. In deze streken werden schoede vissen gevangen. Eenden en galsen vielen bij docijnen op het plat neer. Ze werden gemakkelijk gevangen en in de kombaas gebracht. Toen de hoogste bergtoppen van Malawienen de gezichtseinde verdwenen waren, lieten Nautilus zich tot op een diepte van 20 meter zinken en volgde nu de Amerikaanse kust. Capitaine Nemo vertonen zich in het geheel niet. We bleven op de hoogte van Patagonie tot het 3e april. Dalleens op, dalleens onder het zeevlak. De Nautilus dreef voorbij de grote golf, welke door de monding van de Rio de La Plata gevormd wordt en was 4 april op de hoogte der kust van Uruguay, en heeft er omstreeks 50 kilometer vanaf. Hij voel altijd nog noordwaarts en volgde de lange bochten de Zuid-Afrikaanse kust. We hadden sedentals vertrek uit de wateren van Japan ongeveer 64.000 kilometer afgelegd. Tegen 11 uur de spoorgens gingen wij onder de steenbox-keek gingen door op ongeveer 37 graden westerlengte, en steven om Kaap Frio. Tot grote spijt van het land schende capitaine de bewonen kuststrek van Brazilië want de Nautilus stof met duizelingwekkende snelheid vooruit. Geen vis, geen vogel, hoe snel ook, kon ons volgen en alle natuurlijke bijzonderheden deze zeeën ontsnapte aan ons oog. Deze snelheid werd gedurende verschillende dagen voorgehouden en in de avond van 9 april verkenden wij Reeds Kaap Rock, de oostelijke punt van Zuid-Amerika. Toch toen weekte Nautilus opnieuw af en zocht hun grotere diepte te bereiken van de valij tussen deze Kaap en Sierra Leone in Afrika. Op de hoogte der Antillen verdeelt deze valij zich in tweeën en eindigt aan de noordzijde in een verbazende diepte van 9.000 meter. Op deze plaats ligt op de hoogte der kleine Antillen een klip van 6 kilometer lengte, terwijl er bij de Kaap verdische eilanden een andere rotswand van geen minderen groter wordt aangetroffen, die al dus het gehele verzonke Atlantis inslaat. Beneden in deze uitgestrekte valij lig je enige berg hoogte, welke in de onderzezen streken schone gezichten opleveren. Ik kan daar over spreken na inzagen van de getekende kaarten, die in de boekkerij van de Nautilus te vinden waren en zeker door Kapitein Nemo zelfen volgens persoonlijke waarnemingen waren opgemaakt. Gedurende twee dagen voeren wij door dit onbevolkt en diep water. Maar de 11 april verhief het vaartdag zich plotseling en we zagen wederom land in de omtrek van de monding de Amazone rivier die zoek een breed zoutwatergolf vormt dat de zee verschijdende kilometers ver voor die monding geen zoutwater bevat. We gingen onder de evenaar door. 20 kilometer westwaarts van ons hadden wij Guiana, waar wij bij onze vlucht zeker een goede ontvangst zouden genoten hebben. Maar de windstak hevig op en de woede golven zou ons met een sloep aan grote gevaaren hebben blootgesteld. Net lent begreep dit zonder twijfel en spak nergens van. Ik maakte ook van mijn kant geen enkele toespeling op zijn ontvluchtingsplannen want ik wilde hem tot geen poging aanmoedigen waarbij hij zeker Schiprug zou geleden hebben. Voor dit uitstel kon ik mij gebakkelijk schadeloos stellen door belangwekkende studiën, want gedurende de 11e en 12e april bleef de nautilus op de oppervlakte drijven en haalde zijn nette telkens een wonderbare hoeveelheid vis daarboven. Ook kruipende dieren en zoalvieten zaten dartussen. Er waren er onder van allerlei zeldzame soorten weer opzomming te lang zou duren, in geval wil ik echt er meedelen. Eén daar nette bevatte een soort van zeer platte roog die, als bij hem de staart dat afgesneden een volle schijf zou gevormd hebben en die ongeveer 20 kilogram woog. Deze vis was van onder wit en van boven rood met grote, ronde, donkerblauwe vlekken en half dubbele vinnen. Op het vlak geworpen sprong de vis zo vreselijk en maakte zoveel geweld dat hij met een laatste sprong in zee zou geweest zijn maar Koenraad, die de roog wilde behouden, wierp zich erop en greep het dier voordat ik het belette kon met twee handen vast. Plotsling werd hij met de benen in de lucht achterover geworpen en vilei als verpletterd neer. Help meneer, help mij, riep hij. Het was de eerstemaal dat de arme jongen mij niet in de derde persoon aansprak. Net lent en ik hielp hij hem op de been. Vreven hem zo hard als wij konden en toen hij weer bij zijn zinnen was gekomen mompelde die eeuwige klasseindeler klasse daar kraakbedegen, familie der rogen, soort krampfis. Juist mijn vriend zei ik, het is een krampfis die je zo op toegetakeld heeft. O, meneer kan mij vrij geloven, antwoorden Koen. Ik zal mij duchter vreken. En hoe? Door hem op te eten. En dit deed hij diezelfde avond nog, maar alleen uit veervraak, want het was inderdaad een taaie kost. De oogelukkige Koenraad had toen gehad met een krampfis van de gevaarlijkste soort, namelijk de Koemana. Dit wonderlijke dier treft te minder van zo'n sterke geleider als het water de vissen op verschijtende meters afstand. Zo groter is de kracht van zijn elektrisch vermogen, waarvan de beide voornamelste oppervlakken niet minder dan 3-4 kilometer groot zijn. De volgende dag 12 april naderde de nautilus de Amerikaanse kust bij de Monding der Maronig. Op die hoogte hielden zich grote troppe zeekoeien op, die, zoals ik aan mijn beide makkers vertelde, door de natuur als met opzet in deze streken geplaatst waren om de onderzezen weiden af te grazen en daardoor de te grote opeenhoping van zeegas tegen te gaan. En weet jij, voegde ik erbij, wat er gebeurd is nu de mens die nuttige dieren bijna geheel heeft uitgerooid. Het rotte de gras heeft de lucht verpest en de vergiftigde lucht heeft de gele koordstoed ontstaan die deze prachtige streken soms zo delig tijstert. In deze warbe streken heeft zich het vergif uitgebreid en de kwal is nu verbreid van de monding van de Rio de La Plata tot aan Florida. En als wij toen snel moeten geloven, is die erop nog niet in vergelijking met het geen onze naakkomelingen zullen ondervinden wanneer er geen wolvissen en wolrussen meer te vinden zijn. Dan zal de zee volweekdieren, inkvissen en andertuig van dat soort zijn zodat zij dan een middelpunt van besmetting zou worden omdat men er dan de grote magen niet meer aantreft aan welke de voorziedigheid de taak had opgedragen op de zee te zuiveren. Zonder zich aan die theorie te stooren ving de bemanning van de nuttules een halfdoos zijn van die dieren omdat hun vlees een heerlijke voorraad voor de combuis opleverde. Deze jacht was alles behalve belangwekkend omdat die zeekoeien zich zonder tegenstand laten doden. Verscheiden duizenden kilogrammen vlees werden aan boord gebracht om gedroogd te worden. Toen de vangst was afgelopen, naderde de nuttules de kust. Hier lag een groot aantal zeeschildpannen op de golven te slapen. Het zou moeilijk zijn geweest zich van die dieren meester te maken omdat het minstige ritsel ze doet ontwaken en hun stevige schouw onderdringbaar is voor de harpoon. Ze werden evenwel gevangen door middel van zuigervissen die men een ring met een koord aan de staart vastmaakten. Toen deze vissen in zee werden geworpen begonnen zij aanstond hun werk en herten zich aan de buik der schildpannen vast. Zij klimmen zich zo aan dat zij zich eerder zouden hebben laten verscheuren dan loslaten. Men trok ze weer naar boord en daarmee de schildpannen waar zij zich aan vast hadden gehert. Men vinger op die wijze verschijden die een meter breed waren en 200 kilo wogen. De schaal, in grote dunnen, bruine en door schijnende vakken afgedeeld maakte ze nog kostbaardig. Bovendien leverden ze een voor treffelijke spijs op. Deze vissvangst was het einde van ons verblijf in die streken van de Amazonerevier en toen de duisterdes inviel begaf de nautilus zich weer in volle zee. Het einde van hoofdstuk 41. Hoofdstuk 42 van 20.000 meilen onder zee. De celibrivox oplamen is vrij van auteursrechten. Oplamen door Bart De Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Chilferne hoefdstuk 42 de ingtvissen. Gedurende enige dagen verwijderde de nautilus zich hoe langer hoe meer van de Amerikaanse kust. Waarschijnlijk wilde hij niet in de golf van Mexico of in de zee er aan tellen komen. Echter zou het hem daar niet aan water ontbroken hebben en de gemiddelde diepte deze zee in is 1804 meter. Doch waarschijnlijk beviel deze streek voor eilanden en waar het van stoombote weemelde niet aan capitaine Nemo. De 16e april hadden wij Martinique en Guadalupe op omstreeks 30 kilometer afstand in het gezicht. En ogenblik zag ik de hoogste bergtoppen. Net lent, die op rekenen in de golf van Mexico zijn planten uitvoer te brengen door of naar land te vluchten of eender taalrijke boten te bereiken en die de dienst tussen de verschillende eilanden doen was zeer teleurgesteld. De vlucht was zeker mogelijk geweest als net lent zich buiten weten van de capitaine van de snoep had kunnen meestermaken maar midden in de oceaan was daar geen denken aan. Net lent, Koenraad en ik hadden er over een vrij lang gesprek. Zes maanden zaten wij op de Nautulus opgesloten. We hadden 68.000 kilometer afgelegd en zoals net lent zei, we hadden niet naar uit dat dit nog spoedig zou eindigen. Hij stelde mij dus iets voor waar ik in het geheel niet verdacht op was. Het was, de capitaine duidelijk deze vraag te stellen of hij dacht ons voor onbepaalde tijd bij zich aan boord te houden. Zulk een poging stoutte mij tegen de bost. Volgens mijn mening zou het niets uitwerken. We behoefden niet te rekenen op de capitaine van de Nautulus, maar op onszelfen. Bovenin werd die man sinds enige tijd zonderig meer teruggetrokken en minder gezellig. Hij scheen mij te meiden. Ik ontmoete hem aan zelden. Vroeger schepte hij een vermaak in mij de onderzijse wonderen te verklaren, doch nu liet hij mij aan mijn studie over en kwam niet meer in de salon. Welke verandering had er met hem plaats gehad? Waarom? Ik had mij niets te verwijten. Hinderde hij misschien onze tegenwoordigheid. Echter behoefde ik er niet op te rekenen dat hij de man en haar was om ons de vrijheid terug te geven. Ik verzocht net dus mij eerst eens te laten nadenken voordat ik handelde. Indien deze poging niet slaagde, kon z'n sterk zijn achterdocht opwekken, onze toestand onhoudbaar maken en de plannen van Amerikaan benadenen. Ik zal er nog bijvoegen dat ik op generlij wijze onze slechte gezondheid als bewijs kon aanvoeren. Als men die ellenige ogenblikken onder de ijsbank van de Zuidpol uitzondert, had hij het nooit beter geweest. Het krachtig voedsel, de zuiveren lucht, de geregelde levenswijs, de gelijkmatige temperatuur, dat alles weerde elke ziekte en voor iemand die geen heimwee had naar de gevoeders op het land, voor iemand als kapitein Nemo die zich thuis gevoeld, die door middelen welke voor ieder behalve voor hem geheimen zijn, zijn doelzochten bereiken, voor zo iemand begreep ik zo kan bestaan. Maar wij hadden niet met de middelsheid gebroken. Ik voor mij wilde mijn zondelingen en nieuwe studieën niet met mij tegronden doen gaan. Nu heb ik het rechtenboek over de zee te schrijven. Ik wilde dit, vroeger of later, het licht omzien. Want had ik bijvoorbeeld hier bij de Alp-Terre, op 10 meter onder de oppervlakte, door de ramen van de salon, nog een aantal bijzonderheden voor mijn ogen die ik in mijn dagboek kon optekenen. Allerhand de soorten van vreemd soortige en gedrochtelijke dieren weemelde daar door ook kander. En ik zou zeker nog veel meer gezien hebben als de nauten dus niet naar de diepte was gegaan en zich zelfs tot op 3500 meter hadden te zinken. De 20e april waren we weer op een gemiddelde diepte van 1500 meter. De lokaïische eilanden lagen toen het dichtst bij ons. Zij liggen daar als een hoop stenen aan de oppervlakte der zee. Daar verrieven zich hoge onderzeerse clippen, rechte rotsbanden op brede grondslag met tussen zwarte afgronden lagen in welke diepte ons elektrisch licht zelfs niet kon doordringen. Die rotsen waren met reuzachtige zeeplanten bedekt die in een wereld van titans de huis behoorden. Van de grote planten waarvan ik met net en Koen zat te praten kwamen we natuurlijk op reuzachtige zee-dieren. Het ene dier is blijkbaar bestemd om het andere te verslinden. Door de ramen van de bijna stilligende nautelers zagen we evenwel niet veel anders dan kleine beesten. Dan mijn aandacht vestigde op een schrikkelijk gewemel tussen het grote en hoge zeeweer. Wel nu, zei ik. Dat zijn de ware grote voor inkvissen en het zou mij niet verwonderen als me enige van die monsters zagen. Hoe vroeg Koen wat? Inkvissen van de klasse der Koppotigen? Nee, antwoordde ik. Inkvissen van zeer grote afmeting. Maar vriend Net heeft zich zeker vergist, want ik zie niets. Dat spijt me, he, dan Koen. Ik zou van aangesicht tot aangesicht wel eens één van die inkvissen willen zien waarover ik zo dik was heb horen spreken en die hele schepen in de diepte kunnen slepen. Die beesten doen men krakens, krijg jij die noot zelf maar, zei de Amerikaan met een spotend gezicht. Krakens ging Koen voort zonder op de aardigheid van zijn makker te letten. Men zal mij nimmer doen geloven, zei Net net dat zulke dieren bestaan. Waarom niet? antwoordde Koen. We hebben wel aan de ene horen van meneer geloof geslagen. We hadden ongelijk Koen, zonder twijfel, maar sommige gelovenen zonder twijfel ondergaan. Wel waarschijnlijk Koen, maar ik geloof aan het bestaan van zulke monsters niet voordat ik ze zelf heb gedoord. Geloof meneer dus niet aan rustachtige inkvissen, vroeg Koen uit? Kom, wie heeft daar ooit aan geloven voor de duivel? Riep de Amerikaan. Zeer veel mensen, vriend Net. Geen vissers toch, misschien geleerden. Nee Net, vissers en geleerden beide. Maar ik die tot u spreekt, zei Koen haat met het ernstigste gezicht van de wereld, en redden mij zeer goed dat ik een groot schip door een voelarm van zulke koppotig weegdier naar beneden heb zien slepen. Heb jij dat gezien? Vroeg de Amerikaan. Ja Net, met je eigen ogen. Kom, loop heen. Op San Melo, antwoordde Koen haat, met onverstoorbare kanten. In de haven, vroeg Net spotten, nee, in de kerk, antwoordde Koen. In de kerk, riep de Amerikaan uit. Ja, vriend Net, het was een schilderij waarop de inkvissen was afgemeeld. Mooi zo, paste Net Lent het uit van het lachen, meneer Koen haat mij geducht voor de gek. Waarachter, hij heeft gelijk ziek. Ik heb van het schilderstuk horen spreken, maar het trafril is uit de legenden genomen, en je weet wat men van die legenden uit de natuurlijke geschiedenis moet denken. Bovendien, als men over monsters spreekt, dan gaat men in zijn verbeerding aan het afdwalen. Niet alleen heeft men beweerd dat zulke monsters schepen naar de afgrond konden meeslepen, maar zekere ola's baknoes spreekt van een koppotig weegdier dat een kilometer lang was en meer op een eiland dan op een diergelijk. Men verhaalt ook dat de biskop van Nietrols eens en al daar op een grote rots bouwde. Toen de mis gedaan was, begon de rots zich te bewegen en verdwenen een zee. De rots was een inkviss. En is dat alles? Vroeg het Amerikaan? Nee, antwoorde ik. Een andere biskop, Potopidam van Bergen, spreekt ook van een inkviss, waarop een regiement ruiterij kon manoeuvreren. Die oude biskopen konden goed liegen, zijn het lend. Eindelijk nog vertellen natuurkenners uit de oudheid van monsters wie er beg op hun golf gelijk en die te groot waren om door de straat van Gibraltacht te komen. Mooi zo, lacht de Amerikaan. Maar wat is nu voor al die verhalen waar? Vroeg Koenraads. Niets, mijn vrienden. Niets althans wat de grenzen buiten gaat om mijn vamels of legenden te geloven. Doch er moet voor de fantasieën van die vertellen zijn oorzaak, of tenminste een voorwensel bestaan. Men kan niet ontkennen dat de inkvissen van zeer grote afmetingen bestaan, doch ze zijn toch altijd kleinder dan walvissen. Aristoteles spreekt van een inkviss van vijf ellenbogen, dat is 3,1 meter. Onze vissers zien er dikwijls die langer zijn dan 1,80 meter. De museum San Trieste Montpellier bewaren skeletten van inkvissen die 2 meter lang zijn. Bovendien zouden volgens de bewering van natuurkenners dieren die maar 2 meter lang zijn, voelarmen van 9 meter hebben. En dat is genoeg om er een vreselijk monster van te maken. En vist mensen nu nog wel eens op? Vroeg net Lent. Alvangen zei hij geen, dan zien de zeelieden ze toch van tijd tot tijd. Eén van mijn vrienden, kapitein Paul Bosz uit Haveren, heeft met dikwijls verzekerd dat de inkvissers in de Indische Zee ontmoet had. Maar uit verwonderlijke feit dat geen twijfel aan het bestaan van die reuzeachtige dieren toelaat is enige jaren geleden in 1861 gebeurd. Wat is dat dan, vroeg de Amerikaan? In 1861 zag de bemanning van de electon ten noordwesten van Tenerif op ongeveer dezelfde breedte waar we ons nu bevinden, een monsterachtige inkviss in het sok van het schip zwemmen. Zij boergeer naderde het dier en men viel het met harpoon en geweer aan toch zonder goed gevolg, want de kogels en harpoonen gingen door het beest heen waarvan het vlees zo wek was als zelei. Na vele vruchteloze pogingen gelukte het der bemanning een strik om de staart van het wekdier te werpen. Deze strik gleed vast tegen de staartvinnen en bleef daar zitten. Men beproefde toen om het monster aan boord te huizen, maar de zwaarte van het dier was zo groot dat het de staart door het knellen van het touw erafscheurde en het beest zonder dit siraat in zeeviel. Dat is dat toch een feit, zijn netlent. Ontwijfelbaar wakkeren net, ook heeft men daarom voorgesteld die inkviss de Inkviss van Boergeer te noemen. En hoe lang was zij, vroeg de Amerikaan. Was hij geen zes meter ongeveer lang, vroeg Koenraad, die aan een raam naar de Kloven in de Rotsen stond te kijken? Juist, antwoordde ik, had hij geen acht voelarmen rondom de kop zitten, hij dan Koenraad, die als een slangenest in het water door een kander krieelde. Juist, had hij geen verbazend grote ogen die boven op de kop stonden? Ja, Koenraad. En zag de bekker niet uit als die van een papagei, maar veel groter. Inderdaad, Koenraad. Wel nu, als meneer mij niet kwalijk neemt, antwoordde Koenraad doodbedaard, dat is hier, zo niet het intvis van Bogeer, dan toch een van zijn broertjes. Ik keek Koenraad aan, net lent vloog naar het venster. Wat verschrikkelijk beest, riep hij. Ik keek op mijn buurt en kon een gevoel van afgrijzen niet onderdrukken. Voor mijn ogen spachtelde een vreselijk monster, dat waard was om in de legenden der wonderwereld een plaats in te nemen. Het was een intvis van kolozale afmetingen, van 8 meter lengte. Hij zwom in de richting van de nautilus met verbazende snelheid achteruit. Hij staarde ons met zijn grote bleekgroene ogen aan. Zijn acht voelarmen, of liever zijn acht poten die aan de kop vastzaten, en waarom deze dieren koppoten genoemd worden, waren tweemaal zo lang als het lichaam en kronkelden als de slangen op het hoofd ter furien. Men zag duidelijk de 200 zuignappen die aan de binnenkant der voelarmen zaten en er als halfboelvormige vlieses of blazers uitzagen. Soms drukte hij die zuignappen tegen het glas en veroorzaakte daardoor een kleine luchtlichten. De bek van het monster was zo hard als horen en openen en sloot zich in vertikale richting. De tong, horenachtig en met enige rijen tanden gewapend, kwam trillend van tussen deze neiptank tevoorschijn. Welk een speelende natuur? Een weekdier met een vogelbeck. Het speelvormige en in het midden opgeswone lichaam vormde een vleesige massa die waarschijnlijk 20 tot 25.000 kilogrammen woog. De kleur veranderde bijzonder snel, naar mate van de woede van het dier en ging van lichtgrijs over tot bruin rood. Waarom werd de dier neidig? Zondertijven op de nautunus, die groter was dan hij en waarop zijn voelarmen en zuigenappen geen vat hadden. En toch? Wat zijn de inkvissen monsterachtig? Welk een macht in hun bewegingen? Welk een levenskracht heeft de schepper hun gegeven daar zij drie hard te hebben? Het toeval deed ons dit dier ontmoeten en ik wilde de gelegenheid niet laten voorbij gaan om dit steltje daar koppotige weedieren nauwkeurig te bestuderen. Ik overwon het afgrijzen, want mij het gezicht van het beest inboezemde en begon het met een potlood uit te tekenen. Het is misschien hetzelfde als die van de elektron, zei Koenraad. Nee, antwoordde de Amerikaan, deze is in zijn geheel en de andere had zijn staart verloren. Dat is geen reden, antwoordde ik, de voelarmen en de staart van deze dieren groeien telkens opnieuw aan en in zeven jaren tijds heeft de staart van de inkvist van Bolger zeker tijd genoeg gehad om aan te groeien. Bovendien, antwoordde Koenraad, als dit dier het al dit is, dan is het misschien één van deze hier. Weerkelijk verschenen andere dieren voor het andere raam. Ik telde er zeven. Ze hebben geleidende nautilus. Ik hoorde het krassen van hun bek tegen de ijzer gebuiten want van het schip. Wij werden op onze wenken gediend. Ik vervolgde mijn werk. De monstelers bleven met zoek in de juistheid van beweging in ons vaarwater dat zij onbewegelijk schenen te zijn. Plotseling hield de nautilus stil. Een schok deed het vaartuig trillen. Hebben wij gestoten, vroeg ik. Dan zitten we in ieder geval toch niet vast zijn Amerikaan want we drijven. De nautilus dreef zonder trijfel, maar ging niet meer vooruit. De schroef draaide niet meer. Een minuut ging voorbij. Kapitein Nemo kwam met zijn stuurman binnen. Ik had hem sinds enige tijd niet meer gezien. Hij zag er somber uit. Zonder tot ons te spreken, misschien zelfs zonder ons te zien, ging hij naar het raam. Bekeekde Inktvissen en zei iets tot zijn stuurman. Deze verwijderde zich, de ramen werden gesloten en het licht aan het plafond werd ontstoken. Ik trat op de kapitein toe. Een vrije verzameling Inktvissen zei ik op de losse toon van een liefhebber die voor een aquarium staat te kijken. Zeker meneer de natuurkennig, antwoorden hij, en we zullen ze eens gaan bevechten. Ik keek de kapitein aan en meende niet goed gehoord te hebben. Bevechten, vroeg ik? Ja meneer, de schroef zit vast. Ik geloof dat de voelarmen van één van die dieren er tussen zit. Daarom kunnen wij niet vooruit. Wat zult je dan doen? Naar bovenstijgen en al dat orgedeer te vernillen. Dat is niet gemakkelijk. Zeker niet, want de elektrische kogels werken niets uit in dat wekenvlees waar ze geen tegenstand genoeg vinden op de springen. Maar we zullen ze met beilen aanvallen. En met de harpoon meneer, riep de Amerikaan, als jij tenminste mijn hulp niet versmaat. Ik neem die aan. Wij zullen nu ver gezellig, zei ik, en de kapitein volgend, begraven we ons naar de middeltrap. Daar stonden een tiental mannen met enterbeilen in de hand ten aanval gereed. Koedenik namen ieder een bijl, netlent, grepen harpoon. De nautelus was ondertussen aan de oppervlakte der zee gekomen. Eén de matrosen stond op de bovenste treden en maakte de schroeven van het luik los. Maar deze waren ter noue nood los of het luik sprong met vreselijk geweld open. Zeker door de voelarmen van één der inkvissings open gerukt. Aan stond kwam één van die voelarmen als een slang door de opening en 20 anderen kriolden daarboven. Met een bijslag hiel de kapitein de vreselijke voelarmen af, die kronkenden langs de trappen naar beneden gered. Op het ogenblik dat wij de één op de andere drongen, om het plat te bereiken, kronkenden twee andere voelarmen door de lucht. Greepen de man die voor de kapitein stond en slingende hem met onwierstaanbaar geweld in de hoogte. De kapitein stied een kreeg uit en sprong naar buiten. Wij eilde hem naar. Welk een toneel. De ongelukkige, door een voelarm gegrepen en door de zuigenappen vastgehouden, werd door deze vreselijke slang heet en weergeslingerd. Hij steunde en slikte en riep, help, help! Deze, in het Frans gesproken woorden, deden mij verstondstaan. Ik had dus één, misschien wel meer landgenoten aan boord. Die hartverscheurende kreeg zal mij mijn leven lang in de oren klinken. De ongelukkige was verloren. Wie kon hem aan dit geweld ontrukken? Kapitein Nemo wirp zich echter op de ingtvis en sloeg hem met de bijen nog een voelarm af. Zijn stuurman streed woedend met andere monsters die tegen de nauten dus opkruipen. De gehele bemanning was aan het rondhakken. Net lent, Koen en ik hielden er ook dapper op los in die vleesige massas. Een vreselijke muskestank verspreiden zich. Het was ijzing wekkend. Een ogenblik meende ik dat de ongelukkige, die door de ingtvis gegrepen was, zou worden bevrijd. Er waren reeds zeven van de acht armen afgehouden. Een enkele nog zwijde het stachtoffer als een veertje heen en weer en kronkelde in de hoogte. Maar op het ogenblik dat Kapitein Nemo en zijn stuurman zicht op het dier wilde werpen, spogen het een straal zwartachtig vocht uit dat zich in een zak die aan het onderlijf zit afscheidt. We werden er door verblind. Toen het voorbij was, was de ingtvis verdwenen en daarmee mijn ongelukkige land genoot. Hoe woeden wij toen tegen die monsters? We waren onszelf geen meester meer. Tien of twaalf ingtvis waren op het plat of tegen de zijde van de nauten dus opgekropen. We sprongen tussen al die slangen heen en weer die op het dek in bloed en zwartvocht lagen te terellen. Het scheen dat die glibberige voelarmen, even als de koppen van de hydra, tokens weer aangroeiden. Met elke stoot drong de harpoed van netlent in een de ogen van een ingtvis en stiet het eruit. Naar plotseling werd ben stoudmoedige makker om vergeworpen door de voelarmen van een der monsters die hij niet had kunnen vermijden. Hoe is het mogelijk dat mijn hart van aandoeding en afgrijzen niet gebast is? De vreselijke bek van de ingtvis opende zich boven net. De ongelukkige zou in tweeën worden gescheurd. Ik snelde hem te hulp. Bij de kapitein was mij voorgekomen. Zijn bijl verdween tussen de beide verschrikkelijke kaken en netlent, op wonderdadige wijze geret, sprong overeind en stak zijn harpoen in het drievoudig hart van het monster. Ik was u dit nog schuldig, zei de kapitein tot de Amerikaan, net poog, zonder te antwoorden. Deze strijd had in kwartier geduurd. Het grootste aantal der monsters was overwonnen, verminkt of doodgeslagen. De overigen lieten eindelijk hun aanval varen en verdwenen onder de golven. Kapitein Nemo zag rood van het bloed. Hij stond onbewegelijk bij de lantaren, beschouwde de zee die een van zijn makkers had verzogen en dikke tranen rolde hem langs de wangen. Het einde van halfstuk 42. Halfstuk 43 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van oudteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Silferne, halfstuk 43, de golfstroom. Niemand onze zou ooit het vreselijk toneel van die 20e april vergeten. Ik heb het opgeschreven onder de inruk ene hevige gemoetsbeweging. Later heb ik dat verhaal nog eens nagezien. Ik heb het Koenraad en de Amerikaan voorgelezen. Ze vonden het feit nauwkeurig genoeg beschreven, doch zijden dat het de inruk nog niet genoeg terug af. Op zulke tafreden te schilderen, zou men de pen van een onze uitmuntendste dichters, van de schrijver der Tavayeur de La Mer, moeten bezitten. Ik zei dat de kapitein weende toen hij de zee beschouwde. Hij was erg aangedaan. Het was zijn tweede makker die hij sinds onze komst aan boord verloor. En welk een dood. Deze vriend was verpletterd, verstikt, inokande gedrukt door de vreselijke arm van de ingtvis, wel ligt later tussen de ijzerheidekaken verbrijzeld. Hij zou niet met zijn makkers rusten onder het kalme water in een korralen graf. Te midden van die worsteling had de wanhoopskreed door de ongelukkige geout met het hart verscheurd. De arme Fransman had zijn vreemd soortige taal op dit ogenblik vergeten om in zijn moedertaal een laatste kreeter slaken. Ik had dus een landgenoot onder de bemanning van de Nautilus, die met lichaam en ziel aan kapitein Nemo gehecht was, en even als hij de omgang met de mensen ontvluchte. Was hij de enige Fransman in die vreemd soortige vereniging, die duidelijk uit mensen van verschillende landaard was samengesteld? Dit was nog een van die onoplosbare radzoos welke mij zonder ophouden voor de geest kwamen. Kapitein Nemo ging weer naar zijn kamer en gedurende enige dagen zag ik hem niet. Naar het vaartuig te oordelen waarvan hij de ziel was en dat al zijn indrukken ondervond, moest hij trurig, vanhopig zelfs en besluitenloos zijn. De Nautilus voelde niet meer in bepaalde richting. Het schip kwam en ging of liet zich als een dood lichaam door de golven voortwiegen. De schroef was weer vrij en toch bediende het er zich tenouder nood van. De kapitein voelde onzeker. Hij kon de plek van de pas geleverde strijd niet verlaten. De zee, die één van de zijnen verzwogen had. Zo gingen er tien dagen voorbij. Het was eerst de derde mei dat de Nautilus weer in rechtenlijn naar het noorden voer, nadat wij vooraf bij het kanaal van Bahama, de Bahaiische eilanden, nogmaals in het gezicht hadden gehad. We volgden toen de loop van de grote zeestroom, die zijn oevers, zijn eigenaarige wissen en bijzondere temperatuur heeft. Dit is de golfstroom. Het is inderdaad een stroom die vrij te midden van de Atlantische Oceaan golft en wieswater zich bijna niet met dat van de wereldsever mengt. Het is een stroom van zoutwater, veel zouter dan dat van de omringende oceaan. De gemiddelde diepte is een kilometer, de breedte 60 kilometer. Op sommige plaatsen bereikt de stroom in snelheid van 4 kilometer in het uur. De onveranderlijke watermassa is groter dan die van alle stroomen van de aardbol bij Elkander. De oorsprong van de golfstroom door Mori ondekt is in de golf van Gaskoinge. Daar vormt hij zich, hoewel er dan nog weinig verschil in warmte gaat en kleur bestaat. Hij wend zich naar het zuiden, gaat langs de westkust van Afrika, ziet zijn golven door de straalender zon in de verzekende luchtstreek verwarmen, stroomt dan door de Atlantische Oceaan, bereikt Kaap Rock op de kust van Brasilië en verdeelt zich dan in twee takken waarvan de ene het warme water van de zee er aan tellen opneemt. Dan begint de golfstroom zijn rol te spelen door het evenwicht te herstellen tussen de verschillende temperaturen en het water van de heette luchtstreek in aanraking te brengen met het water door koudere streken. Verhit in de golf van Mexico stroomt hij noordwaard langs de kust van Noord-Amerika naar Nieuw-Voutland en werkt dan oostwaard af door toedoen van de koude stroom die uit de Devenstraat komt. Daarna gaat de golfstroom door de Oceaan langs een ioxodromische lijn, verdeelt zich omstreeks 43 graden nooit te breten in twee takken waarvan de een door toedoen van de Noord-Oostpassaat naar de Golf van Gaskoinge en de Azoren terugkeert en de ander de luchtgesteldheid op de kustend van Irland en Noorwegen verzacht, zelfs tot Spitsmergen doorstroomt waar de temperatuur van het water tot vier graden daalt en dan de open pozee vormt. Het was in deze stroom dat de Nautilus op dat ogenblik voer. Als hij het kanaal van Bahama verlaat is de golfstroom 56 kilometer breed en 350 meter diep en stroomt met een snelheid van 8 kilometer in het uur. Deze snelheid neemt geregeld af daarmaat hij verder noordwaard gaat en het is te wensen dat deze regelmatigheid blijft bestaan, want als die snelheid zoals mij wel eens heeft menen op te merken en die richting zich wijzigt dan zou het klimaat in Europa wel eens zo'n verandering kunnen ondergaan dat de gevolgenen van niet te berekenen zijn. Tegen de middag stond ik met Coenraad op het plat. Ik deelde hem enige bijzonderheden om trein te golfstroom mee. Toen ik geëinigd had verzocht ik hem de hand eens in het water te steken. Coenraad deed het en was verwonderd geen enkelige waarwoording van warmte of kouder te voelen. De oorzaak is, zei ik, dat de temperatuur van het water van de golfstroom als hij de golf van Mexico verlaat bijna niet verschilt van die van ons bloed. Deze golfstroom is een grote warmte aanbrenger waardoor sommige kusten van Europa met een eeuwigdurend groen zijn bedekt. En als wij Mori mogen geloven zou deze stroom zomaar hem geheel kon benutten hitte genoeg opleveren zo groot als de Amazon revier of de Missouri in voortdurende staat van gloeihitte te houden. Op dat ogenblik was de stelheid van de golfstroom 2,25 meter per seconde. De stroom is zo te onderscheiden van de omringende zee dat het op één gedrongen water als het ware over dat van de oceaan heen stroomt en dat van de golfstroom en het kouderen zeewater ongelijk van hoogte is. Bovendien is het water donkerkleurig en sterksoud houdend en steekt door de zuiveren in digokleur tegen het opringende groene zeewater bijzonder af. De grenscheiding tussen dit water is zo juist afgebakend dat de nautulus op de hoogte van de Carolinen met de voorsteven in de golfstroom was terwijl de schoef nog de golven van de oceaan doorkliefde. Deze stroom sleept in gantse wereld van levende wezens met zich mee. De Argonauten die in de Middellandse zee nog al eens voorkomen zullen erbij grote troppen allerhand de soorten van vissen, schaien enzovoort spartelden verder om ons heen en snachts lichten het water van de golfstroom zozeer dat het in licht met onze lantaren wetteiverden, vooral als ons stormachtig weerdreigde zoals nogal dikkels gebeurde. De achtste mei waren wij op de hoogte van Kaap Hatteras bij de noordelijke Carolinen. De golfstroom is daar 300 kilometer breed en 200 meter diep. De nautulus bleef in het onzekere rondvaren. De kastermijds geen aanboorten zijn opgeheven. Ik moet bekennen dat onder zulke omstandigheden de vlucht kon gelukken. De bewone kust, toch, bouwt overal in de veilig toevluchtsoord aan. De zee werd onophoudelijk door kruis door een groot aantal stoombouten die tussen New York of Boston en de Golf van Mexico dienst doen en nacht en dag bevaren door schoeners die op de Amerikaanse kust voor kustvaart worden gebruikt. We konden dus wel verwachten goed te worden ontvangen. Het was de half een gunstige gelegenheid niet tegenstaande de 30 kilometer die de nautulus van de Kusten de Verenigde Staten scheiden. Een noordelotige omstandighet echter werkte de plannen van Amerikaan tegen. Het weer was zeer slecht. We waren in die streken waar stormen dik was voorkomen en de ciclone ontstaan die door de golfstroom worden veroorzaakt. Het was in een zeker verderf lopen zich in een kleine boot op zulke zee te wagen. We wisten het bekennen. De half verkropte hij zijn leed op want hij had een hevige aanval van de HMW maar van de vlucht hem alleen had kunnen genezen. Meneer zei hij eens daar moet een einde aan komen. Ik wil eindelijk weten waar ik mij aan te houden heb. Uw Nemo gaat hoe langer hoe verder van land af en trekt weer naar het noorden. Toch ik verklaar u dat ik genoeg van de Zuidpoel heb en ik heb niet naar de Noordpoel zou volgen. Wat wil het gedaan net? Uw lucht is op het ogenblik toch onmogelijk? Ik blijf bij mijn mening waar moeten de kapiteinen over spreken. Je hebt niets gezegd toen jij in de buurt van uw land waard. Nu wil ik spreken, nu wij in de wateren van het meiden zijn. Als ik eraan denk dat er nauwelijks over weinige dagen op de hoogte van Nieuw-Schotland zal zijn en dat daar bij Newfoundland een grote golf gevonden wordt waar de Sint Laurens uitstroomt en dat die Sint Laurens mijn stroom is de stroom van Quebec, en als ik aan dat alles denk dan steigt mijn bloed naar het hoofd en mijn haren reizen te bergen. Kijk meneer, ik zou nog liever in zee springen dan hier blijven. Ik stik. Het geduld van de Amerikaan was blijkbaar ten einde. Zijn krachtige natuur kon zich aan deze langdurige gevangenschap niet gewennen. Zijn gezicht veranderde bij de dag. Zijn karakter werd hoe langer hoe somberder. Ik gevoelde wat hij leiden moest want ik begon ook heimweten krijgen. En waren bijna 7 maanden van lopen zonder dat wij iets van het land hadden gehoord. Bovendien begon ik de zaken op geheel andere wijze te beschouwen nu de kapitein zich zo afzonderde en zijn humeur vooral zeder te strijd met de ingdvissen zo veranderd was. Ik gevoelde niet meer dezelfde geestrift als in de eerste dagen. We moesten een vlaming zijn als Koenraad om zich in die toestand te schikken. Een toestand die goed was voor walvissen of andere zeebewoners. Ik geloof waarlijk dat als die goede jongen Kiewen in plaats van Loga had gehad hij in het stekende vis zou geweest zijn. Wel nu meneer, en dan net toen hij zag dat ik niet antwoorde. Wel nu net wilde ik dat ik een kapitein neem of vraag welke plannen hij met ons heeft. Ja meneer. En dit niet tegenstaande hij het al gezegd heeft? Zeker. Ik verlang een bepaalde beslissing spreek voor mij alleen en in mijn naam als gewild. Maar ik ontgoed hemzelfde. Zelfs meid hij mij. Een reden te meer hem op te zoeken. Ik zal hem onder vragen net. Wanneer? Vroeg de Amerikaan aandreend. Zodra ik hem ontboed. Meneer Arruna, wilde je dat ik hem ga opzoeken? Nee, laat mij begaan. Morgen, vandaag zijn Nederland. Goed, vandaag zal ik hem opzoeken. Antwoorden ik daar de Amerikaan met zelf te gaan alles zou bedoven hebben. Ik bleef alleen. Toen de zaak beslist was beslotelijk een dadelijk een einde aan te maken. Ik heb liever dat iets achter de rug is dan dat het nog geschieden moet. Ik kwam weer in mijn kamer. Ik hoorde in die van de kapiteen lopen. Ik mocht dus de gelegenheid van hem te spreken te krijgen niet laten ontglippen. Ik klopte aan de deur maar kreeg geen antwoord. Ik klopte nog eens en draaide toen de kruk om. De deur ging open. Ik trat binnen. Ik logen naar de tafel en had mij niet gehoord. Besloten niet heen te gaan voelde ik hem onder vraag. Naderde ik. Hij heeft plotseling het hoofd op. Fronsten de wengbrouwen en zei op ruwe toon gij hier, wat wilt gij? U spreekt een kapitein. Maar ik ben bezig meneer. Ik werk. De vrijheid die ik u geef om u af te zonderen mag ik die zelf niet hebben? De ontvangst was niet zeer aanmoedigend en de stoten alles aan te horen ten einde alles te beantwoorden. Meneer, zei ik kulties, ik heb te spreken over een zaak die geen uitstel leidt. Welke meneer, vroeg hij op spotten de toon heb geen ontdekking gedaan die mij nog ontgaan was. Hij heeft de zee uw nieuwe geheimen geopend baard. Hij was ver van de wijs maar voordat ik onantwoorde wist hij mij op een handschrift dat voor hem op de tafel lag en zei op ernstige toon. Dit handschrift in verschijde talen, meneer Arunach. Het behelst het overzicht van mijn studieën over de zee en zogot wil zal het niet met mij tegronden gaan. Dit handschrift, door mij ondertekend en aangevuld met de geschiedenis van mijn leven zal in een hermetisch gesloten kistje worden geborgen. De laatste overlevene van ons aan boord van de nautures zal het in zee werpen en dan kan het gaan waarheen de golven het voeren willen. In de levensgeschiedenis door hem zelf geschreven zijn geheim zou dus eenmaal ontsluiderd worden. Maar op dat ogenblik zag ik in die mededening alleen een middel om het gesprek te beginnen. Kapitein antwoorde ik ik had de gedachte slechts goedkeuren die u al dus doet handelen. De vrucht uber studieën moet niet verloren gaan maar het middel dat hij daardoor aangrijpt schijnt mij kinderachtig. Wie weet werwaard zullen wel en zou het geniet iets beter kunnen uitdenken kunt gij of kan een uur man schappen nooit meneer, zei de kapitein terwijl hij mij haastig in de reden viel. Maar ik en mijn makker zijn gereed dit handschriften bewaren als hij ons de vrijheid hergeeft de vrijheid, zei kapitein Nemo terwijl hij opstond. Ja meneer en het is daarover dat ik u kwam spreken zei dat 7 maanden zijn wij bij u aan boord en nu vraag ik u heden of het uur makkers en van mijzelf of het uur plan is ons altijd bij u te houden. Meneer Aruna zei kapitein Nemo ik zal u heden hetzelfde antwoord geven als voor 7 maanden hij die in de nautilus komt verlaat hem niet meer het is de slavernij waar toege ons veroordeeld noem het zoals gewild maar de slaaf behoudt zich overal het recht om de vrijheid te herkrijgen welke ook de middelen zijn aanbieden, hij mag ze alle aangrijpen. Wie wijkt u ditzelfde recht antwoordde kapitein Nemo heb ik u er ooit aan gedacht u door een eet aan mij te binden de kapitein keek mee aan terwijl hij de armen overal kandersloeg meneer, zei ik het zou nog in uur nog in mijn smaak vallen om er voor de tweede mouw op dit onderwerp terug te komen maar omdat we nu eenmaal mee bezig zijn kunnen wij het ten einde te behandelen ik herhalu dat hier niet alleen sprake is van mijn persoon voor mij is studie een hulpmiddel, een krachtige afleiding een wegsnepend iets een hartstocht die mij alles doet vergeten even als schijp ben ik iemand die garen eenzaam en vergeten leef in de geringe verwachting van eens aan het nageslacht de vruchten mij de studie na te laten door midden van een kisje dat ik aan de grill van golfen en wind zou toevertrouwen in één woord ik kan u bewonderen en zonder verdriet volgen in een rol die ik stert in sommige opzichten begrijp maar uw leven heeft nog andere gezichtspunten waardoor ik het beschouw als omringd door moedigheden en grijmzinnigheden waarmee de mijn makkers en ik niets te maken hebben en zelfs als ons hart voor u heeft kunnen kloppen bewogen als het was door inne gedoofheid of getroffen door grootse of moedige daden hebben wij zelfs het geringste bewijs van dit medegevoel in ons hart moeten terugdringen een medegevoel dat het gezicht van het schone en goede in ons opwekt het zij dit komt van een vriend of van het vijand wel nu, het is dit gevoel dat wij vreemd zijn aan al wat u betreft dat onze toestand hier onhoudbaar en onmogelijk maakt zelfs voor mij, maar vooral onmogelijk voor netland ieder mens is waard dat men aan hem denkt alleen omdat hij mens is heb jij u zelf wel afgevraagd welke vraag zuchtige plannen in de vrijheid en afschuw van slavernij in een karakter als dat van de amerikaan kunnen doen rijpen wat hij kan denken, pogen beproeven ik hield op kapiteet Nemel was opgestaan laat netland al denken en beproeven wat hij wil het kan mij niet schelen ik heb hem niet opgezocht het is niet voor mijn genoegen dat ik hem aan boord haat wat u betreft meneer Arona kan je zetten een van die mensen die alles kunnen begrijpen, zelfs het stil zwijgen ik heb u niets meer te antwoorden na deze eerste wel dat jij mij over de zaak komt spreken ook de laatste zijn, want een tweede man zou ik u zelfs niet kunnen aanhoren ik ging heen van die dag af was onze toestand zeer gespannen, ik deelde ons gesprek aan mijn beide makkers mee nu weten we zijn net dat er van die man niets te hopen is ten uiteleens na dat long aardland we zullen dus vluchten hoe het weer ook gaat, maar de lucht werd hoe langer hoe dreigender er waren voortekenden van de naderende orkaan het zwerk werd melkachtig wit in plaats van kleine wolkjes rezen aan de gezicht zijn er dikke zwarte wolken en dreven stel voort de zee begonnen holten staan en grote golven te vormen de vogels verdwenen met uitzondering van de stormvogels de barometer daalde sterk en duidde een sterke drukking van de dampkring aan in het stormglas losste op door de invloed van de elektriciteit waarmee de dampkring verzadigd was de worsteling de elementen was aanstaande op de 18e mei basten de storm los juist toen de nautilus op de hoogte van Long Island op enige kilometers van New York was ik kan die strijderelementen beschrijven want in plaats van naar de diepte te gaan wilde kapitein Nemo door een overklaarbare grill de storm aan de oppervlakte trotseren uit het Zuidwesten eerst was het een flinke bris die met een snelheid van 15 meter in de seconde hoei deze vermeerde tegen 3 uur in de snamiddags tot 25 meter het was de snelheid van de storm kapitein Nemo bleef onverinkbaar op het plat zitten hij had zich op het midden van het lichaam vastgezocht om door de grote golven die over hem heensloegen niet weggeslagen te worden ik was ook op het plat komen zitten en had mij even eens vastgebonden terwijl ik gedeeltelijk de storm gedeeltelijk die onvergelijkelijke man bewonderde die het hoofdboud aan zulker nog kaan de woeste zee werd door de regenvlagen geswept ik zag geen van de kleine golven meer die zich in de laagde tussen twee grote gewoonlijk vormen niets als lange donkerkleurige baren weer kruiden zich dreigend verhiven ze werden hoe langer hoe hoger en scheden als in woede ookander te vervolgen nu eens na de nauten dus op zijde dan stond hij recht overruind slingende en stampte verschrikkelijk tegen vijf uur viel de regen bij stromeneer door wind nog golven werd er door tot bedaren gebracht de orkaan woede met een stelheid van 45 meter in de seconde dat is ongeveer 160 kilometer in het uur als een orkaan zo hevig is dan werpt hij huizen ongeveer op verbrekt ijzeren hekken en kan zelfs 24 ponders van hun plaats brengen en toch rechtvaagde de nauteles in die storm het gezegde van een bekwaam scheepsbalmeester die eens zei er is geen goed gebouwd vaagdaag dat aan de woede der zee geen weerstand kan bieden het was geen vaste hots waarop die golven zouden breken maar wel een stale spil die zich kon bewegen en aan een roer gehoorzaamde en zonder tuig of masten met momenten straffeloos kon trotszeren ik bekeek de vreselijke zee zo nauwkeurig als onze toestand dit toeliet ze waren tot zelfs 15 meter hoog 150 tot 175 meter lang en rolden voort met de stelheid van 15 meter in de seconde de watermassa en de kracht ervan nam toe met de diepte van het water ik begreep toen welke rol de golven speelden daar zij lucht op nemen en die met geweld naar de diepte waar ze met de zuurstof dus het leven aanbrengen de kracht van die golven heeft men bereikend zij kan zich dus zelfs verheffen tot 27.000 kilogrammen op de vierkante meter wanneer zij ergens tegenaan klotsen het waren zulke baren die op de Hebriden een rotsblok van 48.000 kilogrammen hebben om ver geworpen en die in de storm van 23 december 1864 een gedeelte van de stad Jadol om ver werpen en met de stelheid van 200 kilometer in het uur diezelfde dag nog de kust van Amerika bereikten gedurende de nacht dam de hevigheid van de storm nog toe de barometer daalde evenals in 1860 op het Tijland Boerbom gedurende een cicloon tot 710 millimeter in de schemering zag ik aan de gezicht zijn er een groot schip dat met de storm worstelde het voel onderhalve storm om zich op de golven over rijn te houden waarschijnlijk was het een van de stoomboten van de lijn van New York naar Liverpool of Haveren het verdweenweldraa in de duisternis om 10 uur zavond stond de hemel in vuur vreselijke bliksemstralen doorkliefde de lucht ik kon het schitterend licht aan de ogen niet uitstaan terwijl Kapitein Nemo het zonder blikken beschouwde en als het waren de stormwind is zich opnam een vreselijk gebilder vervulde de lucht het was een geraas dat ontstond door de golven door het geluid van de storm en het ratelen der donderslagen de wind barsten aan alle kanten tegelijk los en de cicloon die in het oosten ontstond keerde daarheen door het noorden weste en zuiden terug juist andersom als met zulke draaiende stormen in het zuilijk halfrond het geval is oh wat rechtvaardig die golfstroom zijn naam het vaderland ter stormen te zijn hier worden die vreselijke cicloonen vormd door het verschil in de temperatuur van de luchtlagen die boven de stromen liggen op de regen voogde een stroom van vuur de regen druppels veranderden in vuren gevonken, men zou gezegd hebben dat Kapitein Nemo één hem waardige dood had willen sterven en hij daarom garen door de bliksem getroffen wilde worden bij het ontzettend stamp en slingeren van de nautilus verhief deze zich in ogenblik met de voorgpunt in de lucht en ik zag er evenals vleidig tol van vonken afspringen doodboeden en bijna machteloos kroop ik langzaam naar het luik ik open het en ging naar de salon toen kreeg de storm zijn grootste kracht het was onmogelijk op de benen te blijven staan Kapitein Nemo kwam tegen middennacht pinnen, ik hoorde dat de vergarenbakken vol water werden gepompt en de nautilus zonk langzaam onder het vlak der zee door de geopende ramen van de salon zag ik grote vissen als spoken schuw voorbijstellen enkele werden onder mijn ogen door de bliksem getroffen de nautilus daalde nog altijd ik dacht dat wij op 15 meter diepte in kalm water zouden zijn maar nee, de oppervlakte was in al te heftige beweging we moesten de kampte in een diepte van 50 meter opzoeken maar welke de rust welke kampte heerste ook daar wie zou gezegd hebben dat op kunnen orkaan woeden aan de oppervlakte van de oceaan het einde van hoofdstuk 43 hoofdstuk 44 van 20.000 meilen onder zee deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart De Leeuw 20.000 meilen onder zee door zoeferne hoofdstuk 44 47 graden 24 minuten noorderbreedte en 17 graden 28 minuten oosterlengte door die storm waren wij door de hoop op een ontvluchting naar New York of St. Lawrence in rook verdwenen de armennet was vanhopig en zonderde zich even als kapitein Nemo af Koen en ik verlieten al kan er niet meer ik heb gezegd dat de nautilus oostwaarts was gedreven het zou nou kuriger geweest zijn als ik gezegd had, noord oostwaarts gedurende enige dagen dwaalde ons vaartuig dan op, dan onder de golven terwijl er op zee een mist hing die voor de scheepvaart zo gevaarlijk is deze mist ontstaat door het smelten van het ijs waardoor de dampkring zeer vochtig blijft hoeveel schepen zijn er in deze streken niet vergaan, wél zij de onzekere lichten aan de kust opzochten welke rampen werden niet door die dikke misten veroorzaakt hoe menig schip stiet op een klip omdat de bemanning door het gebulder van de wind de branding niet hoorde hoeveel schepen stieten die tegen ookander, wél zij de lichten ontstoken hadden en aanhoudend door schilfluiten of klokluiden waarschuwden de bodem de zee gelijkde ook veel op een slagveld waar al de overwonnen waren gezonken sommige schepen reed oud en met zeeplanten begroeid andere nog nieuw zodat de licht tralen van onze langtaren op het ijzer en koperwerk weer kaatsten hoeveel schepen waren daar niet onder die met man en muis met een scheepslading landverhuizers waren vergaan omdat zij op die gevaarlijke plaatsen op riven en banken hadden gestoten want ze de verschillende jaren waren er heel wat slachtoffers gevoegd bij al het geen de zeereeds had verzwogen de koninklijke mail de inmen en montreanlijnen hadden daartoe tal van boten geleverd de solway de isis, de paramata de hungarian, de canadian de anglo-sexen de humbold, de united states die alle gestoten hadden de arktik, de lyonnais die door aanzijling vergaan de president, de pacific de city of Glasgow die door onbekende oorzaken verdwenen waren dit waren alle sombere vracken tussen welke de nauwtelijst doorvoer alsof zij tussen een rij doden doorging de tiende mei waren wij tegenover de zuidelijke punt van Juw Fountains dus ik daar bevindende zandbank bestaat uit een opeenstapeling van allerlei aanslipsel van de zee uit de verzameling van de organische bestanddelen welke of door de golfstroom van de evenaar of door de koudwaterstroom die langs de americaanse kust gaat van de noordpol worden aangevoerd daar stapelden zich ook die grote zwerfblokken op door de ijschoolen meegeslept daar is het grote knekelhuis van vissen, weektieren of zoofieten welke er met miljoenen omkomen bij de zandbank is de zee niet diep enige honderde vaden men op z'n hoogst maar zuidwaarts wordt de diepte plotseling zeer aanzienlijk namelijk 3.000 meter daar verbreed zich de golfstroom hij verliest zijn snelheid en temperatuur hij wordt een zee onder de massa vissen die wij in dichte drommen voorbij de ramenzagerswemmen trokken vooral de kapeljouw in onze aandacht die zich bij voorkeur op de zandbanken van Juw Fountains ophouden men kan deze kapeljouw doen want Juw Fountains is niets anders dan een onderzeerse berg toen de nauteles door de dichte scholen van die dieren heen stoof kon Koenraad de volgende opmerking niet voor zich houden wat? kapeljouwen? ik dacht dat ze zo plat waren als bot of troen wat zei hij onnozel zeg ik de kapeljouw is plat bij de kruidenier waar ze open gesneden, plat geslagen en gedroogd als stokvis voor de ramen ligt maar in het water zijn ze rond geschikt om te zwemmen ik wil het wel geloven meneer antwoordde Koenraad maar wat een zwerm het lijkt wel een mierenest en er zouden er nog veel meer zijn merkte ik op zonder hun vijanden de zeeschorpioenen en de mensen weet ik wel hoeveel eieren een enkel wijf gebij zich heeft ik zal eens goed raden zijn Koenraad 500.000 11 miljoen mijn vriend dat geloof ik niet of ik moet ze zelf tellen terwijl ze maar Koen maar je doet beter met mij maar te geloven bovendien vangen de Fransen, Engelsen Hollanders, Amerikanen Denen, Noorden en anderen ze bij duizenden mijn eet ze in verbazende massa en zonder de wonderbaarlijke fruitbaarheid van die vissen zou de zee weldraar ontvolkt zijn zo zijn er bijvoorbeeld in Engeland alleen 5000 schepen met 75.000 sedelinden voortdurend met deze vervangst bezig elk schip brengt er gemiddeld 4000 mee en dat maakt het 20 miljoen op de kusten van Noorwegen is het hetzelfde goed antwoorden Koenraad ik geloof meneer ik zal ze niet na tellen wat de 11 miljoen eieren maar ik wilde toch 1 opmerking maken welke dat als alle eieren uitkwamen 4 kabel jauw genoeg waren om Engeland, Amerika en Noorwegen van een voldoende voorraad te voorzien toen wij strijken links over de bank van Juw Foutens heen liepen zag ik duidelijk de lange zetlijnen elk met 200 haken welke elk schip met een paar dozijnen tegelijk uithangt elke lijn zat aan de oppervlakte van zee vast aan een groot stuk kurk de Nautilus moest behendig tussen dit onderzezen net doorvaren toch hij bleef niet lang in deze strijken want het schip zette de koers voor zette gaten noorder breder het is op de hoogte van St John dat de onderzezen telegraafkabel aan land komt in plaats van verder noordwaarts te varen ging de Nautilus meer naar het Oosten alsof hij de richting van de telegraafkabel wilde volgen de 17e mei zag ik op ongeveer 500 km van Juw Foutens en op een diepte van 2800 meter de kabel op de grond liggen Koenraad die ik niet gewaarschoed had zag het in eerst voor een rustachtige kabel aan en wilde het op zijn gewone wijze in een klasse indelen toch ik hielp hem spoedig uit zijn dwaling en om hem te trouwsten vertelde ik hem verschijt in de bijzonderheden van het leggen van die kabel de eerste kabel werd in 1857 en 1858 vervaardigd en gelegd toch nadat men ongeveer 400 telegrammen had overgezuind hield hij op te werken in 1883 vervaardigden de ingeeurs het nieuwe kabel van 3800 kilometer lengte en 4500 ton zwaartes en scheepte die op de grede iestern in de 25e mei bevond de nautule zich op een diepte van 3836 meter juist op de plaats waar deze draad gebroken was waardoor de onderneming in duigen viel het was op 638 kilometer van de eerste kust men bemerkte smiddags de 2 uur dat het de gemeenschap met Europa afgebroken was de telegraafvisten aan boord de kabel af te hakken voordat men die op visten en om 11 uur zavonds hadden zij het beschadigde gedeelte weer binnen boord gehesen men herstelde de broek en de kabel werd opnieuw in zee gelaten maar enige dagen later brak hij weer en kon uit de diepte van de oceaan niet meer worden opgevist de amerikanen verloren er moet niet de moedige cyrus vielt de driver der gehele onderneming die er zijn gehele fortuin aan waagde een nieuwe inschrijving een nieuwe kabel werd met de meeste voorzorgen vervuidigd de geleidingsdraaten waren van Okander afgezonderd door Gouda Pertja en het geheel omwoeld met werk dat weer door een metalenbuis werd beschermd de Greed-Isten stak 13 juli 1866 weer in zee het werk ging goed eventueel gebeurde er iets dat noodlotig had kunnen worden verschijnde malen hadden de ingeneurs opgemerkt dat er kort tevoren de kabel waren geslagen om deze van binnen te vernieelen of te bederven kapitein Anderson hield een vergadering met zijn officieren en ingeneurs en daar werd besloten dat als de schuldige aan boord werd gevat hij zonder volgens in zee zou geworpen worden zeer dat dat ogenblik werd de misdadige poging niet weergewaagd de 23 juli was de Greed-Isten nog sterkte op 800 kilometer van Newfoundland toen men uit irland de tijding van de Wapenstilstand tussen Proussen en Oosterrijk naar de slag van Sadoa de 27e Zagben door de nevel heen de haven van Harz content de onderneming was gelukkig geslaagd en het Joche Amerika zijnde naar het oude Europa het eerste deze woorden welke zozelden begrepen worden ere zegelt in de hoogste hemelen en vrede op aarde in de mensen een welbehagen Lucas 2 vers 14 ik verwachtte wel dat ik de telegraafkabel niet in zijn oorspronkelijke toestand terug zou zien zoals hij uit de fabriek gekomen was de lange slang was bedikt met schelpen en geheel bekleed met een kost van steenachtige kark haar beschermend tegenweegdielen die er soms gaartjes in konden behoren de kabel lag stil zonder iets te gevoelen van de beweging de zee en onder een drukking welke gunstig werkt op het overbrengende elektrische funken de Amerika naar Europa in 32 honderdste van een seconde de kabel kan oneindig lang duren want men heeft opgemerkt dat het omkleedsel van Gouda Perscha beter wordt door het zeewater bovendien ligt de kabel op dit zo gelukkige kozen plateau nimmer op zo'n diepte dat hij kan breken de nautulus volgde hem tot op de grootste diepte 4.431 meter en daar zag ik hem nog liggen om er niet bij de banden scheen te zijn daarop nadenden wij de plaats waarin 1863 het ongeluk met de tweede kabel had plaatsgehaald de bodem de zee vormde daar een brede vallij van 120 kilometer waarin men de Mont Blanc had kunnen plaatsen zonder dat dan de top nog boven het vlak der zee had uitgestoken in het oosten wordt deze vallij afgesloten door een steile muur van 2000 meter hoog we kwamen er de 28e mei en de nautulus bewon zich toen op niet meer dan 150 kilometer afstand van Eerland zou kapotijn Nemo nog verder opwaarts sparen om in de nabijheid van groot Bretagne te komen nee tot mijn verbazing wende hij de stevende Zuidwaarts en voelde weer naar de Europese zeeën een ogenblik zag ik kaapkleer en de vuurtoren der fast netrotts die als bakendient voor de duizenden schepen van Glasgow en Liverpool een belangrijke vraag deed zich toen voor mij voor zou de nautulus zich in het kanaal durven wagen net lend die weer voor de dag was gekomen zeden wij het landsbaar in genaderd deed mij honderden vragen wat kon ik hem answoorden kapitein Nemo bleef onzichtbaar na dat hij de americaan even de kusten van zijn vaderland had laten zien wilde hij mij misschien die van Frankrijk even tonen ondertussen voelde de nautulus steeds Zuidwaarts op dichterbij hadden we de landsend en de Zorling eilanden in het zicht als Nemo het kanaal wilde binnengaan moest hij Oostwaarts varen toch hij deed het niet gedurende de 31ste mei beschreefden nautulus een menig te kringen welke bij zeeën nieuwsgierig maakten hij schede plaats op de zoeken die hij slechts met moeite kon vinden op 12 uur nam de kapitein zelf zonshoogte, maar zij niet hij scheen zomberde dan ooit wat kon hem zo trurig stemmen was het de nabijheid van het Europese strand en ridderde hij zich zijn vaderland wat gevoelde hij dan perraal of smart lang hield bij deze gedachte bezig en ik had als het waren een voorgevoel dat het toeval mij binnenkort het geheim van de kapitein zou doen ontdekken de volgende dag 31 bij deed de nautulus nog hetzelfde het was duidelijk dat hij een bepaald punt kapitein Nemo kwam zonshoog te nemen even als hij de vorige dag gedaan had de zee was kalm de hebel hellig 8 km oostwaarts van ons zag ik een groot stoomschip aan de gezichtseindig het toonde geen vlag zodat ik niet kon zien tot welke naatie het behoorde kapitein Nemo nam enige minuten voordat de zon door de merediade ging zijn seksstand en keek met de grootste oplettendheid de kampte de zee maakte zijn weineming makkelijker de nautulus lag onbeweegelijk en sningende of stoot er niet ik stond op dat ogenblik op het plat toen de waarnemming was afgelopen zei de kapiteinslechts hier is het hij ging door het luik naar beneden had hij het stoomschip gezien dat langzamer liep en ons geen te naderen ik zou niet kunnen zeggen ik kwam in de salon de luik gingen dicht en ik hoorde het water in de vergare bakken stroomen de nautulus begon te zakken 1 minuten later bleef hij op een diepte van 833 meter op de bodem de zee rusten het licht aan de zoldering van de salon ging uit, de ramen werden geopend en door het glas zag ik het zeewater op een halve kilometer in de ronde sterk de onzellantaren verlicht aan bakboordzijden bespeurde ik niets als het oneindige stille water aan stuurbord echter zag ik iets zeer grootst in de hoog te steken dat mijn aandacht trok men zou gezegd hebben dat het bouwvallen waren begraven onder een massa witte schelpen welke deze als het sneeuwkleden overdekten toen ik die massa nauwkuriger bekeek meende ik de vorm van het schip te herkennen waarvan de masten gedeeltelijk gebroken waren en dat met de voorsteven het eerst moest gezonken zijn dit ongeluk had zeker al zeer lang geleden plaats gehad dit vrak, als het waren omkorsd door de uit de zee afgescheide moest daar al heel wat jaren op de bodem van de oceaan gerust hebben welk schip was dit waarom bezochten nauten is dat graf was het dan geen schipruk waardoor dit schip de gronden was gegaan ik wist niet wat ik ervan denken moest toen ik vlak naast mijn kapitein met langzamer stem het volgende hoorde zeggen vroeger heette dat schip de massa je het had 74 stukken en liep in 1762 van Stapel in 1778 streed het op 13 augustus onder kapitein de Poitventrieu dappig tegen de Presten op 4 juli 1779 woonde het met het eskader van de Admiral de Sten de inneeming bij Van Grenada in 1781 nam het op 5 september deel aan het gevecht door graaf de gas in de Chesapeake geleverd in 1794 veranderde de regering de Franse Republiek de naam van het schip de 16e april van hetzelfde jaar voegde het zich de breast bij het eskader van de villa Régioieus die in last had een convoy met graan te begeleiden dat onder de admiraal van Stapel uit Amerika kwam op 11 en 12 preral van het 2e jaar ontmoeten de eskader de Engelse schepen het is heden de 13e prerioil 1 juni 1868 meneer het is vandaag juist 74 jaar geleden dat op dezezelfde plaats op 47 graden 24 minuten nooit breedte en 17 graden 28 minuten oosten lengte dit schip na een helthaftige strijd zijn 3 masten verloor dat het water in het ruim binnen dron dat een derde van de bemanning buiten gevecht gesteld was toch dat het liever met zijn 258 selen wilde zinken dan zich overgeven de vlag werd op de 8e stevend vastgespijkerd en het slagschip verdwenen onder de golven leven de republiek de vangeur riep ik juist meneer de vangeur een schone naam moppelde kapitein Nemo terwijl hij de armen over ookander kruiste het einde van hoofdstuk 44 hoofdstuk 45 woon 20.000 meilen onder zee deze LibriVox opname is vrij van houtteursrechten opname door Bart De Leel 20.000 meilen onder zee hoofdstuk 45 een zoenoffer deze wijze van spreken het onverwachte van dit toneel het kam verhaal van het schip dat met zijn vaderlandsliefende bemanning gezonken was de ontroering waarmee de zondelinge man de laatste woorden had uitgesproken de naam van de vangeur raakst betekend is mij niet kon ontsnappen alles verredigde zich om mij te treffen ik had de ogen van de kapitein niet afgewend hij had de handen voor zich uitgestrekt en beschouden met een vuurig oog het beroemde vrak misschien zou ik nimmer te weten komen wie hij was waar hij vandaan kwam en waar hij heen ging maar ik zag meer en meer de mens zich uit de geleerde ontwikkelen het was geen gewone mensenhaat die de kapitein en zijn makkers in de nautale zild opgesloten maar een monsterachtige of verhevenhaat die de tijd niet kon verzwakken zocht deze haat zich te vreken dit zou de toekomst mijn weldraa ophelderen de nauten dus steeg ondertussen weer langzaam naar de oppervlakte en ik zag de onduidelijke vormen van de vangeur verdwijnen weldraa bemerkte ik door een geringe schommeling dat wij aan de oppervlakte waren op dit ogenblik hoorde ik een doffe knal ik keek de kapitein aan deze bewoog zich niet kapitein vroeg ik hij alles woorde niet ik verliet hem en ging naar het plat waar Koen en de Amerikaan reeds waren daar komt je knal vandaan vroeg ik ik keek in de richting van het schip dat ik reeds had opgemerkt het was naar beide nauten dus gekomen en ik kon zien dat het hard aanstoomde het was nog maar 6 km van ons af een kanonschot antwoordde netland als ik het thuis en de kleine masten bezien, zei de Amerikaan dan zou ik wedden dat het een oorlogschip is ik wou dat het bijna ons toe kwam en deze vervloekte nautelus als het nodig was in de grondboorden vriend net zei Koenraad wat kan het de nautelus voor kwaad doen zal het schip ons onder water aanvallen zal het ons onder in de zee beschieten zeg eens net vroeg ik, kun jij zien aan welke nazi dit schip behoogd de Amerikaan trok de wenkbrouwen samen knep de oogleden op op kander en de ogen half dicht en keek enige ogenblikken scherp als ik kom naar het schip nee meneer answoorden hij, ik kan het niet zien het heeft geen vlag in top maar ik kan niet verzekeren dat het een oorlogschip is want een lange wimpelwijd van de grote mast gedurende een kwartier bekeken we het vaartuig dat naar ons toe kwam ik kon even wel niet geloven dat het op die afstand, de nautelus had herkend nog veel minder dus dat het wist wat dit voor een onderzeeswerk taag was weldraa vertelde de Amerikaan mij dat het een grote gepanserde met een spoor gewapende 2 dekker was een dikke rookwok steeg uit de beide schoorstenen op de gereefde zeilen zaten op de raast vast gebonden het vertode geen vlag de afstand verinderde ons de kleur van de wimpel te onderscheiden die als een dun lintje in de lucht wapperde het naderde met grote snelheid als kapitein Nemo het schip niet naderen woont zich een kans tot redding aan meneer, zijn het lint als dit schip ons op 1 kilometer afstands voorbij komt spring ik in zee en nodig u uit hetzelfde te doen ik antwoorde niets op het voorstel van de Amerikaan en ik ging voort met het schip te bekijken dat zicht mij groter werd of het een Engelsman, Vansman Amerikaan of Ruswas het is zeker dat het ons goed zou opnemen als wij het konden bereiken meneer zal zich wel willen herinneren zij Koenra toen dat wij nogal iets van zwemmen kennen hij kan zich op mij verlaten om hem naar dit schip te sturen als hij het goed vindt om vriend net te volgen ik wilde antwoorden toen een lichte witte rookwok uit een van de zijden van het schip tevoorschijn kwam nog enige seconden later spoot het water door toedoen van een zwaarvallend voorwerp over de achterplecht van de nautelus en nog iets later trof een knal mijn oor wat, schieten ze op ons? riep ik braver luig, Montponte de Amerikaan zij ziet ons dus niet voor schipbreukelingen aan op een vlot als meneer het niet kwalijk neemt mooie riep net terwijl hij het water van zich afschudde waarmee een nieuwe kogo hem bespad had als meneer het niet kwalijk neemt hebben ze de eenhoorn herkend en ze schieten op hem maar zij kunnen toch zien dat zij met mensen te doen hebben antwoorden ik het is misschien juist daarom en dan net lent, terwijl hij mij aankik het werd in mijn geest plotseling helder zonder twijfel wist me nu waaraan men zich met het bestaan van het zogenaamde monster houden moest zonder twijfel had kapitein Ferregud van de Abraham Lincoln toen hij er zo dichtbij was en de Amerikaan er met de harpoon naar wirp gezien dat de eenhoorn een onderzee schip was dat veel gevaarlijker kon zijn dan een bovennatuurlijk c-monster ja, zo moest het zijn en overal vervolgden men nu zonder twijfel dit verschrikkelijke verdiedingswerkdaag het was inderdaad verschrikkelijk als kapitein Nemo, zoals men wel van onderstellen kon de Nautilus gebruikte als een werktuig tot vraakoefening had hij ook in die nacht toen hij ons in de Indische Oceane in onze hut opsloot, geen schip aangevallen was, die op het Corale Kerkhof begraven man geen slachtoffer geweest van een schok de weeg gebracht ja, ik herhaal het zo moest het zijn een deel van het geheimzinnige leven van kapitein Nemo werd daardoor ontsluit en in die men al niet kon ontdekken wie hij was dan vervolgde de tegen hem verbonden natie niet meer een denkbeeldig wezen maar een man die hun een onverzoelijke haat had geschmoren het gehele, vreselijke verleden kwam mij weer voor de gist in plaats van vrienden op het naderen schip en in de hoelte konden wij er alleen vijanden zonder genaden op aantreffen ondertussen regende het kogels rondom ons enige trof is nerts even de oppervlakte de zee en sponken dan op ontzettende afstand weg maar geen enkele trof ten autulus het gepantse de vaartuig was nog mij drie kilometer van ons af niet tegenstaande het hevige kanonvuur verschene kapitein niet op het plat en als toch een van die kegelvormige kogels vlak op een dag platen getroffen had zou dit nooit lottig hebben kunnen worden toen zij de amerikaan meneer, we moeten alles beproeven om uit die ellende getoestand te geraken laten we zijnen geven thuis het duivels men zal misschien dan toch begrijpen dat we eerlijke lieden zijn de ellende nam zijn zakdoek om hem mee in de lucht te zwijden toch nauwelijks had hij die ontplooid of een ijzeren hand wierp hem die tegenstaande net verbaasende sterkte tegen de grond en lendeling, riep de kapitein wil je dan dat ik je op de spoor van de nautulis vastspijker voordat ik dat schip aangrijp? kapitein Nemo was vreselijk om aan te horen toch nog verschrikkelijker om aan te zien zijn geluids was doodsbleek van woede zijn ogen waren verschrikkelijk samengetrokken hij sprak niet meer, hij broelde hij stond daar voor overgebukt en drukte de amerikaan bijna in Okander eindelijk liet hij hem los en zich daar het oorlogschip wendend waarvan de kogels hem om hem heen regenden riep hij met krachtige stem oh je weet wie ik ben vervloekt schip, ik heb je vlag niet te zien om te herkennen zie ik zal je de mijne tonen en kapitein Nemo ontroorde voor op het plat een zwarte vlag gelijk aan die welke hij aan de zuidpolige plant had op dit ogenblik raakte een kogel een bekleedsel van de nautulis echter zonder het te beschadigen en sponk dicht bij de kapitein terug in zee deze trok de schouders op en zei toen kort af tegen mij ga je daar beneden met uw makkers meneer liep ik wil jij dit schip aanvallen ik ga het in de grond boeren meneer dat zult jij niet ik zal het wel doen antwoorden de kapitein koortjes krijg het dit in uw hoofd om mij te beoordelen meneer het noodlot toont u iets wat jij niet moest zien de aanval is begonnen en de schrikkelijk zijn ga naar binnen welk schip is het weet jij dat niet testen beter dat zal tenminste de herkomst ervan een geheim voor u blijven ga naar beneden we konden niet anders doen dan gehoorzamen een vijftiental matrozen van de nautulis omringde de kapitein en beschouwde het naderenvaartuig met een onverzoenlijk gevoel van haat men begreep dat het dezelfde dorst en allen bezielden ik ging naar beneden op het ogenblik dat de nieuwe kogel weer op de nautulis afsprong en hoorde de kapitein roepen schiet, dwaarswaartag verspeel nutteloos je kogels je zult aan de spoor van de nautulis niet ontstappen maar hier moet je niet te gronden gaan ik wil niet dat je vrak op dezelfde plaats ligt als dat van de roemrijke vangeur ik ging weer naar mijn kamer de kapitein en de stuurman waren op het plat gebleven de schroef werd in beweging gebracht en de nautulis verwijderde zich met grote snelheid om buiten de bereik de kogels te komen door de vervolging duurde voort en kapitein neemel ver genoegen de zicht toe met het afstand in het oog te houden tegen vier uur des na middags kon ik het ongeduld en de onrust die mij kwelden niet meer bedwingen en ik ging naar de middeltrap het luik stond open ik waagde mij op het plat de kapitein lieper in onthoering heen en weer ik keek naar het schip dat op 5 of 6 km onder de wind van ons afbleef hij draaide er als een wiltier om heen en het oostwaarts achter zich aanlockend liet hij zich vervolgen eventueel viel hij niet aan misschien aazelde hij nog ik wilde een laatste poging aanwenden maar nauwelijks had ik de mond open gedaan of hij legde mij het zwijgen op door te zeggen ik ben de rechtvaardigheid ik ben het recht ik ben de verdrukte daar is de onderdrukker daardoor is al wat ik heb liefgehaald ik ben minst en geëerd vernietigd vaderland, vrouw kinderen, vader en moeder al wat ik had is daar voor mij, zwijg dus ik wil op een laatste blik op het schip dat de snelheid vermeerderde daarna ging ik weer naar Koenraad en het Lent we zullen vluchten zei ik, goed, anders worden we net maar wat is het voor een schip ik weet het niet maar waren het ook vandaan voormiddernacht is het in de grond geboord in alle gevallen is het beter met dit schip te zinken dan deelgenoten zijn van een vraag en van wij de billijkheid niet kunnen beoordelen zo denk ik er ook over anders worden net Lent bedaard we moeten de nacht afwachten de nacht kwam er heerste doodelijke stil te aanboord het compass deed ons zien dat de nautulus niet van richting veranderd was ik hoorde het geraas van de schroef die zich met grote regelmatigheid bewoog het vaartdag bleef op de oppervlakte en een lichte deining deed het heen en weerschommelen mijn makkers en ik hadden besloten om te vluchten op het ogenblik dat het schip dicht genoeg bij was het zei om ons te horen het zei om ons te zien want de maand die over drie dagen vol moest zijn stond helder aan de hemel als we maar eerst aan boord van het schip waren zouden wij als wij de slag waar het mede bedreigd werd alles doen wat in ons vermogen stond en de omstandigheden ons zouden veroorloven verschijden en malen meende ik dat de nautulus zich gereed maakte tot de aanval maar hij vergenoegde zich met zijn vijand te laten naderen en dan zette hij na weinige ogenblikken zijn vlucht voort een gedeelte van de nacht ging voorbij zonder dat er iets voor viel wij loeiden op hun gelegenheid om ons planten voor te brengen we spraken weinig want we waren te onthoort de nend had wel in zee willen springen ik dwong hem te wachten volgens mijn gevoelen zou de nautulus de twee dekken op de oppervlakte aanvallen en dan waren het niet alleen mogelijk maar zelfs gemakkelijk om te vluchten om drie uur smoigans ging ik vol ongerustheid naar het plat kapitein Nemo had het niet verlaten hij stond overreind voorop bij zijn vlag welke zacht koeltje boven zijn hoofd deed wapperen de bloer het schip niet uit het oog zijn buitengewoon scherpe blik geen het aan te trekken te begogelen en zeker er met zich mee te slepen dan dat hij het op sleeptouw had de maan was toen op hij grootste hoogte Jupiter kwam in het oosten op te midden van die stille natuur werd hij voor de lucht en zee in kampte en de nacht voorstin die haar stralen schitteren in de schoonste spiegel waarin haar stralen ooit weerkaat hadden en als ik dacht aan deze kampte elementen en deze vergeleek met al de hartstocht en gramschap die in de onbegrijpelijke notelers waren opgesloten dan voelde ik een rilling door mijn leden gaan het schip leef op 2 kilometer afstand het was daarbij gekomen altijd vooruit stormende in de richting van die lichtglans die de tegenwoordigheid van de notelers aandaarde ik zag het groene en rode zijn licht ter stoomboot en de helderwitte lantharen die aan de vokkenmasting het tuig werd van de manersheins net flauw in zee teruggekaat en ik kon zien dat het de vuren vreselijk opstokte een menig te vonken stukjes brandende kolen vlogen uit de schoorstenen als terren door de lucht ik bleef tot 6 uur smoegers op het plat zonder dat de kapiteimeis geen gezien te hebben het schip hield op 1,5 kilometer achter ons en met het krieken van de dag opende het opnieuw zijn kanonvuur het ogenblik kon niet ver meer af zijn met de notelers zijn vijandse aanvallen en met makkers en ik de man die ik niet durfde beoordelen voor altijd zouden verlaten ik wilde naar beneden gaan om hem te waarschuwen toen de stuurman op het plat kwam verschijnen matrozen kwamen mee kapitein Nemo zag het niet of wilde ze niet zien en werden enige toepereindselen voor het gevecht gemaakt deze waren zeer evoudig de leuding om het plat werd neergeslagen evenals werden de lantharen en het uitstek van de stuurstoel naar binnen geschoven zodat ze niet boven het buitenkleedsel van de notelers uitstaken op de oppervlakte van de lange ijzerencilinder stak niets meer uit wat in de beweging kon hinderen ik ging weer naar de salon de notelers dreef altijd boven het zeewater werd door de mooigenschemering reeds enigszins verlicht bij de duiding der golven werden de ramen van de salon van tijd op tijd rood gekleurd door de stralen der opkomende zon de vreselijke dag van 2 juni brak aan om 5 uur wees de loch dat de notelers zijn stelheid verminderde ik begreep dat hij het stomschip liet naderen daarin boven konden wij de kanonschoten duidelijker horen de kogels vieden in het water en drongen daar met zonneling gesis in door vrienden zei ik het oogelijk is gekomen een handruk en god helpen ons net lend was vastberaden koenraad kalm ik zenuwachtig ik kon mij daar nou een noot in houden we gingen in de bibliotheek op het ogenblik dat ik de deur opende niet naar de middeltrap geleiden hoorde ik het luik plotseling toeslaan de amerikaan vloog de trap op nog ik wilde hem tegen een welbekend gesist deed ons horen dat het water in de vergaardbakken werd gepopt inderdaad weinige ogenblikken daarna was 1 km onder het vlak de zee gezonken ik begreep die beweging het was te laat om te handelen de nautilus dacht er niet aan om de twee dekken in zijn ondordrinkbare panzen te treffen maar wel onder de waterlijn het houtwerk niet meer beschermde we waren opnieuw opgesloten en gedwongen getuigen van het treurspel dat zou aanvangen bovendien hadden wij nauwelijks tijd om na te denken in mijn kamer gevlucht geken we ook handen aan zonder een woord te spreken mijn geest was geheel verstond ik kon niet meer denken ik was in de vreselijke toestand die een ontzettende uitbarsting voorafgaat ik hoorde ik luisterde ik was geheel en al gehoor evenwel nam de snelheid van de nautilus sterk toe hij nam op die wijze zijn aanloop het gehele vaart daar trilde plotseling gaf ik een schrill een betrekkelijk geringen schok had plaats ik voelde de doordringende kracht van de spoor ik hoorde gekraak en geknast maar de nautilus door grote kracht voortgestuurd ging door het schip heen als een mes door een stuk deeg ik kon het niet langer uitstaan ontstelt en geheel ontdaan vloog ik mijn kamer uit en de salon binnen daar was kapitein Nemo zwijgend, somber onverzoenlijk zag hij door het raam aan bakboord zijde een grote massa zonk in het water en om niets van de doodstrijd te verliezen daalde de nautilus met het schip naar de diepte op 10 meter afstands zag ik de doorboorde kiel waar het water met donderend geweld binnen drong daarna de beide rijen geschuttsbochten en de verschansingen het dek was vol zwag te gedaamd en die in doodsangst heen en weer liepen het water rees de oogelukkigen vlogen in het wand grepen zich aan de masten vast vroegen nog onder water de handen het was een menselijk mierenest tot plotseling door de zee werd verzwogen verstijfd van schrik stom van angst rezen mij de haren te bergen ik had de ogen wijd open gespakt haalde het ter nou een oot adem ik kon geen geluid geven en keek toe een onweerstaanbare aantrekkingskracht dwing mij voor het raam te blijven staan het kolossale schip zonk langzaam de nautilus volgde het en bespiede al zijn bewegingen plotseling had er een ontploffing plaats de samengeperfte lucht deed het dek openbarsten alsof de kruidkamer vu had gevat het water werd zo teruggeslagen dat de nautilus er door op zijde werd gedoeerd toen zonk het ongelukkige schip sneller de masten daalde volslachtoffers onder water daardaar de raas die bogen onder de menigde schepelingen en eindelijk de top van de grote mast toen verdween de sombere massa en daarmee al de lijken die in een ontzettend zog werden meegesleept ik keerde mij naar de kapitein de vreselijke richtig wezenlijk aartsengel van de haat staarder nog altijd naar zijn slachtoffers toen alles gedaan was geen kapitein Nemo naar zijn kamer en zat hij binnen ik volgde hem met de ogen op de wand recht voor mij uit zag ik onder de portretten zijn er helden de afbeeldjes van een nog jonge vrouw en twee kleine kinderen kapitein Nemo zag ze enige ogenblikken aan stak toen de armen er naar uit en barsten in snikken uit terwijl hij op zijn knieën viel het einde van half stuk vijf uur kwam het einde van half stuk 45 half stuk 46 van 20.000 meilen onder zee deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Bart De Leeuw 20.000 meilen onder zee door Silferne half stuk 46 de laatste woorden van kapitein Nemo de ramen waren dichtgeschoven maar het licht scheen niet weer in de salon in het binnenste van de nautilus eerst de stilte en duisternis we verlieten deze vreselijke plek op 100 meter onder water met een verbazende snelheid we gingen weer heen naar het noorden of naar het zuiden waarin vluchte die man na zulke vreselijke vraag te hebben genomen ik was naar mijn kamer gegaan waar ik net lent en Koenraad Stilsweigen bij El Kander zag zitten ik gevoelde nu een onoverkomelijke afkeer van kapitein Nemo wat hij ook van de mensen te leiden had gehad toch had hij geen recht om zo te vergelden ik had mij, zo geen medeplichtige tenminste getuigen van zijn vraag gemaakt dit was reeds te veel om 11 uur verscheen weer het elektrisch licht ik ging in de salon, deze was verlaten ik raadpleeg de verschillende instrumenten de nautilus voer naar het noorden met een snelheid van 25 kilometer in het uur dat eens op, dan 10 meter onder de zee op de kaartziende bemerkte ik door het kanaal met een onvergetelijke snelheid naar de noordzeeliepen we voeren zo snel dat ik nauwelijks de menigte vissen kon onderscheiden tussen welke wij doorvlogen zavonds hadden we 300 kilometer afgelegd het werd duister en de zee was zomber totdat de banel kwam ik ging naar mijn kamer door kon niet slapen want ik werd door benauwde dromen gequeld telkens kwam hij dat vreselijke verdiedingstoneel voor de gist wie zou kunnen zeggen waar ons de nautilus in die oceaan sedert dat ogenblik heenslepte altijd met een onberekenbare snelheid altijd de midden van een dikke noordse mist waren we bij spitsberg of bij novazembla voeren wij door onbekende zeeën door de witte zee die van cara of de gol van obie langs de bijna niet bekende kust van noordelijk azië ik kan het niet zeggen ik kon de tijd die je verliept niet berekenen ook aan boord stonden stil het scheen dat evenals in de poost reken nacht en dag ook anderen niet meer geregeld opvolgden ik voelde mij in een vreemde wereld rondvoeren ieder ogenblik verwachte ik menselijk wezen te zien verschijnen dat groter dan een sterveling zich voor de waterval zou stellen die de toegang tot de noordpol verhindert ik reken, maar misschien bedrieg het mij, dat deze zwerftocht van de nautilus 15 of 20 waren aanhields en ik weet niet hoe lang hij nog zou geduurd hebben zonder het ongeluk dat er een einde aanmaakte er was van kapitein Nemo geen sprake meer evenmin van zijn stuurman we zagen niemand van de bemanning de nautilus voelde beide aan de houdend onder water als we boven kwamen om de lucht te verversen opende, esloot het luik zich als het ware vanzelf op de kaart werd geen enkele aantekening meer gemaakt en niet waar we waren ik moet ook zeggen dat de amerikaan die zijn krachten en gedulds geen verloren te hebben niet meer te voorschijn kwam Colorado kon geen enkel woord uit hem krijgen en vreesde dat hij in een aanval van woede of wilde de indruk van een vreselijke heimwee de hand aan zichzelf verslaan hij bewaakte hem dus voortdurend met de grootste bezorgdheid men begrijpt dat onder die omstandigheden onze toestand niet meer houdbaar was eerst op een morgen, ik weet niet welke dag het was, zat ik nog zeer vroeg in droevige pijns in verzonken toen ik op keek stond de lend voor mij en ik hoorde hem met zachte stem zeggen, we zullen vluchten ik stond op wanneer vluchten wij, vroeg ik vandacht, men schijnt aan boord niet meer te waken men zou zeggen dat ze alle verslagen zijn zult je u geen rethouden meneer? ja maar waar zijn we in het gezicht van land dat ik vanmorgen door de nevel heen op 20 kilometer in het oosten gezien heb welk land is het? ik weet het niet maar wat het ook zijn mogen we zullen er heen vluchten ja net, ja we zullen vandacht aan de haal gaan al moesten zeer ons ook verswelgen de zee staat hol, het wijt hard maar ik ben niet bang om 20 kilometer in de kleine snoep van de nauten dus af te leggen zonder dat de bemanning het gemerkt heeft heb ik er enige levensmiddelen en een paar flessen water in verborgen ik zal u volgen bovendien vroeg de Amerika daarbij als ik overvallen wordt verdedig ik mij en steek mij dood we zullen te samen sterven net ik was tot alles besloten de Amerikaan verdiedt mij ik ging naar het plat waarop ik door de zware golfslag ter douwe dood kon blijven staan de zee stond dreigend maar omdat daar achter die nevel land lag moesten wij vluchten we moesten geen dag geen uur zelfs verliezen ik kwam weer in de salon waar ik tegelijk vreesde en toch verlangde om de kapitein te ontboeten ik wilde hem nog wel eens zien en dan weer wilde ik dit niet wat zou ik hem gezegd hebben kon ik het onwillekeurig afgrijzen verberen dat hij mij inboesende nee, het was beter dat ik hem niet meer zag het was beter hem te vergeten en toch wat duurde die laatste dag dat ik aan boord van de douter des zou blijven lang ik bleef alleen net lent en Koenraad ontweken mij uit vrees van zicht te verraden ik had om 6 uur toch had geen honger ik deed boeite om wat te eten hoewel ik per tegensin geschieden daar ik mij wilde versterken om half 7 kwam net lent in mijn kamer en zei ik wist wat ik niet terugzien om 10 uur is er mij nog niet op daarom zullen we dan van de duisterdits gebruik maken kom dan in de sloep daarop ging de americaan de deur uit zonder mij tijd te kunnen om te antwoorden ik wilde eens zien in welke richting de nautilus voel en ging naar de salon we liepen met verbazende snelheid naar het noord noord-oosten op een diepte van 50 meter ik weerp een laatste blik in de kunstschat op de verzameling zonder weega bestemt om eens in de diepte met hem die haar gevormd had ik wilde een laatste indruk van het alles in mijn geest krijgen zo bleef ik een uur in de salon rondwalen terwijl ik onder de stromen van elektrisch licht uit het plafond onder de glazen schitterende rijkdom bekijk toen ging ik weer naar mijn kamer weet ik dikker klederen aan ik verzamelde mijn aantekeningen en verboeg die zorgvuldig mijn hart klopt te hoordbaar zeker zouden mijn verwarring en onrust mij bij een kapitein Nemo verraden hebben wat deed hij op dat ogenblik ik luisterde aan de deur zijn er kamer ik hoorde iemand lopen kapitein Nemo was daar hij was niet naar bed gegaan bij elk gerit zo scheen hij mij toe dat hij verschijnen en mij vragen zou waarom ik wilde vluchten ik was voortdurend in onrust mijn verbeelding vermederde de angst dit werd zo sterk dat ik mij zelf afvroeg of het niet beter was bij de kapitein in zijn kamer te gaan hem eens ver om onder de ogen te zien en hem met blik en gebaar te tachten het was een dwaarse inval ik hield mij gelukkig in en ging op mijn bed liggen om die onrust en weinig te doen bedaren langzaam mijn hand werd ik wat calmer maar mijn alter opgewonde geest deed bij het als het ware mijn geheden verblijf aan boord van de nautilus vluchtig overzien alle gelukkige of ongelukkige geburtenissen die mij sedert mijn verdwijning van de eberhem lincon waren overkomen de onderzezen jacht de torestraat de woestepapuas de stranding het koralen kerkhof de arabische tunnel de duiker van Kreta de bij van Figo Atlantis de ijsbank de Zuidpoorn de insluiting in het ijs het gevecht met de inkvissen de storm in de golfstroom de vangeur en het verschrikkelijke toneel van het schip dat met zijn geheden bemanning in de grond werd geboord al die geburtenissen kwamen mij achterin volgens voor ogen even als een beschilder toek dat achter op het toneel voorbij schaft kapiteen Nemo werd in mijn verbeelding ontzagelijk groot ter midde van al die vreemde voorvallen zijn vormen werden breed hij nam een bovenmenselijke gedaante aan hij was niet meer mensgelijke het was een waterbewonig de beheerser den Zeen het sloeg toen half 10 ik zat met het hoofd tussen de handen uit vrees dat het anders uit de kander zou basten en sloot de ogen ik wilde niet meer denken nog een half uur wachten een half uur van angst dat mij kankzinnig konden worden op dat ogenblik hoorde ik de akkoorden van een orgel een treurige harmonie als de droeve klachten energie die haar aardse kluisters wil verbreken ik luisterde zo scherm mogelijk toe haalde nauwelijks adem en was even als kapiteen Nemo wel draa in de muzikale verrukking die ons de wereld met al wat haar aankleeft doet vergeten daarna ontstelde ik door een plotseling invallende gedachte kapiteen Nemo had zijn kamer verlaten hij was in de salon waar ik doorheen moest om te vluchten daar zou ik hem dus een laatste maal ontmoeten hij zou mij zien en misschien toespreken een beweging van hem kon mij vernietigen een enkelwoord mij aan boord kluisteren ondertussen zou het 10 uur slaan het ogenblik was gekomen waarop en mij bij mijn makkers moest voegen ik mocht niet meer aardzellen al stond de kapiteen ook voor mij ik opende voorzichtig de deur en toch dacht ik toen zij open draaiden dat de scharnieren een vreselijk geweld maakten misschien bestond dat geraas slechts in mijn verbeelding ik loop door de donkere gangen van de nautilus en bleef bij elke stap staan om het kloppen van mijn hart te onderdrukken ik kwam bij de deur van de salon en opende die zachtjes in de salon heerste een volslageduisternis slechts zeers wak klonken de toren van het oogel kapiteen Nemo zat daar hij zag mij niet ik geloof dat hij mij niet gezien zou hebben als alles helder verlicht waren geweest zo geheel was hij in verrukking geraakt ik sloop voorzichtig over het tapijt en paste wel op nergens tegen te stoten daar het minste geraas mijn tegenwoordigheid had kunnen verraden ik had 5 minuten nodig om de deur te bereiken waardoor ik in de bibliotheek kon komen ik zou deze juist openen toen een zucht van de kapitein mee als op de plaats vastnagelden zelfs kon ik hem even zien daar enige lichtstralen uit de bibliotheek onder de deur doordrogen hij kwam met overalkande geslagen armen naar mij toe en gleed meer dan hij liep zwijgend even als een spook voorwaard hij snikte nu en dan en ik hoorde hem deze woorden mompelen de laatste welke ik van hem vernam alle machtige god genoeg was dit een bekendnis van het berouwvol geweten van die man ontstelt vloog ik de bibliotheek binnen ik bekloom de middeltrap en kwam door de bovengang bij de sloop ik kroop er binnen door de opening waardoor mijn twee makkers reeds heen gekomen waren vluchte, vluchte, riep ik aanstond, antwoordde de Amerikaan de opening in het panse van de Nautilus werd eerst gesloten en toen begon net lent de schroeven los te dragen welke ons nog aan het onderzezenvaartag vasthechten plotseling hoorde wij daar binnen een rumoer luide stemmen gaven ook aan de antwoord wat was er gebeurd had men onze vlucht bemerkt ik voelde dat net lent mij in dook in de hand stopte ja, mompelde ik, we zullen weten te sterven de Amerikaan hield met zijn werk op maar een twintig malen herhaald een verschrikkelijk woord deed bij de oorzaak van het rumoer kennen, dat aan boord van de Nautilus heerste het was niet op ons dat haar bemanning het gemunt had de melstrom, de melstrom, werd er geroepen de melstrom verschrikkelijke naam in vreselijke toestand kon onzeker niet in de oren klinken waren wij dan op die gevaarlijke plek aan de kust van Noorwegen werd de Nautilus naar die afgrond gesleept op het ogenblik dat wij de snoep zouden losmaken men weet dat op het ogenblik van de vloed het water dat tussen de eilanden ferre en de lofoden op eengedrogen is met onwierstaanbaar geweld voortstroomt het vormt een draaikook waarin nimmer een schip uit is kunnen komen van alle kanten stroomt een monsterachtig grote golven aan zijn vormen de afgrond die de juiste dame draagt van navel van de oceaan en wiens aantrekkingskracht zich toch op een afstand van 15 kilometer laat gevoelen voor de schepen ja, zelfs walfissen en ijsbeeren uit de pozeen in meegesleept hierheen was nu de Nautilus misschien wel met opzet door de kapitein Heen gevoerd en beschievend spirouwen van de kringen al kleiner en kleiner werden de snoep die nog vast zat werd met duizenden wekkende snelheid meegevoerd ik voelde het ik ondervond de onaangename gewaarwoording die het gevolg is van een langdurig dreiende beweging we waren vreselijk ontsteld en onze angst zo hoog mogelijk geklommen het bloed stolde ons in de aderen onze zenuwen waren gespannen het koude zweet prakken ons uit wat vreselijk geweld rondom onze snoep welk geloei dat de ego zeker een kilometer ver herhaalde welk getier maakte het water dat het tegen de scherpe rotspunten op de bodem aansloeg waarop zelfs de hartste voorwerpen verbrijzeld worden welk een toestand we werden vreselijk heen en weer geslingerd de nautulus verdedigde zich als een mens de stalen banden en platen kraakten soms verrieven zich weer en wij met hem houd u goed vast? riep net ik zal de schroeven weer aanzetten als we aan de nautulus vast blijven kunnen we misschien ook geret worden nauwelijks had hij dit gezegd of een vreselijk gekraak liet zich horen de schroeven braken af en de sleep van het schip afgescheurd werd te midden van de draaikook als een steen weggeslingerd ik sloeg met het hoofd tegen een ijzere boud en verloor door die schok mijn bewustzijn het einde van hoofdstuk 46 hoofdstuk 47 van 20.000 meilen onder zee deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten opname door Bart De Leeuw 20.000 meilen onder zee door Silverne, hoofdstuk 47 beslaat dit is nu het einde van onze onderzezenreis wat de gedurende die nacht gebeurde hoe de snoep uit die vreselijke maastroom geraakte hoe netlent, Koenraad en ik uit die afgrond geret werden zou ik niet kunnen zeggen maar toen ik de ogen weer opende lag ik in de hut van een visser op Edello-Vodem eilanden mijn beide makken stonden fris en gezond bij mij en drukte mij de handen wij om helzen ook kander hartelijk op dit ogenblik kunnen we er nog niet aan denken om naar Frankrijk terug te keren de middelen van gemeenschap tussen het noorden van Noorwegen en de zuidelijke streken zijn zeldzaam ik moet eens wachten totdat de boot voorbij komt die tweemaal in de maand geregeld naar de Noordkaapvaart het is dus bij de brave lieden die ons hebben opgenomen dat ik het verhaal onze lot gevallen nog eens nalees het is nou curig geen enkel feit is vergeten geen enkele bijzonderheid overdreven het is het getrouw verhaal van die onwaarschijnlijke tocht onder een element dat nog ontoegankelijk is voor de mens toch weer in de vooruitgang de wetenschap wel eenmaal de weg zal aanwijzen zal men mij geloven ik weet het niet het kan me even wel niet veel schelen wat ik nu kan bevestigen is dat ik recht heb te spreken over die zeeën onder welke ik in minder dan 10 maanden tijd een afstand van 80.000 kilometer heb afgelegd over die onderzezen reis om de aarde die mij in de grote en indische oceaan in de rode en middelandse zeeën in de atlantische oceaan en in de noordelijke en zuidelijke ijstzeeën zoveel wonderen heeft doen zien maar wat is er van de nautilus geworden heeft hij aan de maastroom kunnen weerstand bieden leeft capitaineemo nog vervolgt hij onder de zee zijn vreselijke vraagoefening of is hij met het laatste zoen over geëindigd zal de zee eens het ganschift op het strand werpen dat de geschiedenis van zijn leven bevat zal ik eindelijk de naam van die man weten komen zal het gezonkeschip ons door zijn herkomst ook zeggen tot welke natie capitaineemo behoort ik hoop het ik wens ook dat zijn krachtige machine het geweld ter zee in haar een vreselijke afgrond overwonnen heeft en dat de nautilus behouden is gebleven daar waar zoveel schepen zijn vergaan als dit zo is als capitaineemo de oceaan zijn aangenomen vaderland nog bewoond mogen dan de haat in zijn woest hard gedoofd mogen het aanschouwen van zoveel wonderen de geest van vraak in hem hebben vernietigd mogen de rechter dan plaats gemaakt hebben voor de geleerde die voortgaat de zee bedaard te onderzoeken als zijn bestemming vreemd is dan is hij toch ook verheven heb ik dit niet bij ondervinding heb ik niet gedurende 10 maanden zelfs op die zondelingenwijze geleefd op de vraag die voor 6000 jaren door de prediker gedaan is wie heeft ooit de diepte van de afgrond kunnen peilen hebben nu maar 2 mensen het recht te antwoorden capitaineemo en ik het einde van half stuk 47 het einde van 20.000 meilen onder zee door chilverde