 Salam deyəli izləyicilər. Hər vaxtını, sərhanınız xeyr olsun. 11. iyun 2020-ci tariqdən Akivaqlilə Sad 22-də canlı yayımıza başləri kanalın üç, kanalın üç xəbər və Bakuifim kanallarından 11 iyun vətəlimizin güneyində 1945-ci ilə qurlaməli ürşumətin lideri Seyhcəfər Püşəvərinin çadət günüdü. Biz hər ildik onu anırıq, bu ildə rüzumuza borz bilirik ki, Seyhcəfər Püşəvərinin anıraq, tam 76 ildə öncə Seyhcəfər Püşəvərinin aranı dəsəbəsində yevlaq yaxınlığında onun ildik, qəzaya uğradalığı ildə bir park sağlanıq, rəz baxımsızdır. Mən günəcədə gedi bu parkı ziyarət edəmişəm. Son bir ayarın öncədə yetimliyətlə bağlıydı, amma alım yeri dey, amma qəbri bilirsiniz uzun illər bu zoruna da xəstəxanan həyatında oldu, 60-ci illərdə onun təhriyə bana getirdilər, amma 2000-ci illərdə onun taliyyə yenədə onun qəbri nin yeri dəşir. Hər halda bizim ağırlı yerimizdir. Çox siyərdin ki, vətəlimizin günəyində bir daha Seyhcəfər Püşəvərinin bir ya, qulam yaxıya hər halda öz əcədə də öldü, bir ya çox ağır dönəmləri yaşadıq. Aqox Seyhcəfər Püşəvərinin yaşadılar bizim üçün bir görktür və bugün Kükün Yəzərbaycan Milazalıq Hərəkətini də fayyət göstərənlərin üçün də bir dəşdir ki, sabah çox da ümül olmayın. Burada da hər hələ də kremilin əli var, soqqəsiflər olsun ki, hər an onlar üçün də problemi yaranabilər. Dəəli izləyicilər, bugün oki gündəmini, dəəli soydaşımı salazdan norvisdə yaşayan bizim beləşimizin zaman-zaman Bunağolu görmətli Daş Qünbəyədə, Daş Qünbəyəm də 90-90 sünz illərdə qamitə sədiriydi elifəzi etçibəyə üşumətində yeri gəlmişi ondan bağlıra soallarım olacaq. Daş Qünbəyə öncə salam edirəm, hər vaxtınızı qəli olsun, Daş Qünbəyəm. Salam Rüfət Bəhət, salam əzətə başaçılar. Çox teşəkkür edirəm. Daş Qünbəyəm dəkilə pişəvəri məsələsindən başlayaq. Çünki Ebu Fəzilçibəyədə, Milazalı xərəkiyyətimizin edirəm, Ebu Fəzilçibəyədə, pişəvəriyəm nasibətil, baxmayara ki, ideoloji fəlilər olsa da, belə deyək, loyalı idi. Yəni, düşünür ki, pişəvəri, pəhləbilər dönəmində milli axtlar uğrunda mübarizaq baran qaldırmızda, adında məşdə verib, John Frum var, Amerikan yazısı. O pişəvər haqqında yazır ki, əsəndə 21 azər hərəkiyyatı haqqında yazır ki, Rıza Şah hərəkiyyətinin 20 dərzində verə bilmədiyinin pişəvəri hərəkiyyəti. Yəni, 21 azər hərəkiyyətini biri dərzində vermişdə o müdlət. Bizim ağrılı yerimizdir. Bizim tariximizdə Məhəmədəmi Resul Zadə kimi, dühamız olola, bu gün 100 yıllı sonra haqqını vermək. Yəni, insanlardan sövbət yetmir. Cumhuriyyətimizin varisi özünə ilanlayan Azərbaycan haqqimiyyəti, Azərbaycan resulqası dövlət adına valiyyət göstərən haqqimiyyət. Resul Zadəni üstünə yedir, ilçibəli üstünə yedir. Və pişəvərinin də məzarını o zaman Hedər əliyeb üçün qəbir kompleksi salınanda onu da yerini dəyişdilər. Hətta bilmirə müşəxsəmdən pişəvərinin məzarı geri şeydən oradadır, yoxsa ələ daşdır. Niyə bu şəkildə mən istəyərdim? Bizim dəyərlərimizdə mövzud hakimiyyət tərəfindən münasibət var. İlk öncə geri gəlmişən dört üyünləndə günlər kesib, bir əftə kesib. Hələ, dört üyünün təsiri davam bilir. Yenə də müzakirələr var. Biri də o haqqda isimkirin zəyişidək, sonra ölkə gündəmdən gələcəyiz sizində. Dört üyünləndən bağlıda yenədən bakırsan ki, o dönəmin iştirakçıları, sanki qeyri paradoksallıq numarş etdirirlər. Yəni, 20 ildi bundan öncəyi də indik arasını. Bir də bu məsələyə pəkirinizi eşlidək, sonra gündəm məsələrinə bağlısı övvətimizi davam etdirək. Bu günün, də məli, konkret il dönümü, dediniz kimi, Sehsəvər Pişəvərinin qətil günüdü, şəhid olduğu günüdü. Və Sehsəvər Pişəvərin imunmiyyətlə güne yazar baycan, milli azadlıq şüncəsində çox önəmli, bəlkə də ən önəmli yeri olan insandır. Bak, Qajar Khanədanı dönəmində məşhur təyən qlabları baş verib, Səttar Khan, Bağır Khan İnglabı xiyabanın qlabları, bu Qajar Khanədanı dönəmində baş verib. Amma Qajar Khanədanı yıxılandan sonra Iran'da ciddi bir tamami ilə sistematik bir siyasi yasal olaraq bir farslaşma, bir fars önət çıxma, fars təksə dili yox, fars dili zaman- zaman aktiv dillərdən bir olab. Sövbət, fars kimliyinin başa çıxarılmasın və digərlərinin 16-nda əzilməsi prosesi başladı və eyni zamanda görünməmi şüquqsuzluklar. Hətta bütün impiyerlər belədi ki, ömrünün sonuna yaxın həmişə insanlara daha çox hüquq verməyə başdırı. Eləcidə Qajar Khanədanı sonuna doğru da indi ki, İran ərasisində yaşayan xalqlar qaxt qaxt artıq hüquqlara maalik edilər və qaxt qaxt artıq həm də imkanlara maalik edilər. Qanunun yasanın iqtisadiyyətinin sosial şəra etin verdiyi imkanlardan istifadə eləmək üzülə maalik edilər. PNV khanədanı gəldi və bunu hamının elindən aldı. Bunu yalnız və yalnız öznə sakladı. Bak, məğraq ki, onların hamımız bildik ki, çökənlərində çökən etibarilə daha çox tüktürər. Həmma nə faydə? Çünki onların məqsədi, onların planı, onların siyasi xətti bu deyildi. Onların siyasi xətti fas cimli üzərində bir khanədanlıq sanki minillərin kisasını aradılar tüklərdən. Və belə bir sistem qurmuşlar və bu khanədanı ilk təfə elmi şəkildə, qanunu şəkildə, siyasi şəkildə, yerlən yəksən eləyənsiz dediniz ki, onların 21 ildə heç demək olar ki, şəkilini belə göstərmədiyi hüquqları rifahı sehsəvər-pişəvər höcuməti bir lərzində öz millətinə, öz xalqına, öz vətəndaşına verdi. İçincisi, sehsəvər-pişəvəri bir millini höcumət qurdu. İndonun yönü müvahisəli deyil və mənəq ödə şəxsən müvahisəli deyil. Niyə görəsün ki, həmin dönəmdə kimsə nə yardım eliyirsə, məsələn, Azərbaycan xalq cumuhriyyətinə, bir şərgin demokratiya cünəşinə Osmanlı İmperiyası, bir mütləq manarkıya dövləti dəstək verirdi. Biz indi ondan imtrəyələməl deyil ki, nə olsun Osmanlıdaki qurluş manarkıya quruluşuydu? Eyni zamanda sehsəvər-pişəvəriyə dədəstək verən höcumət Sofya Təzərbaycanı idi. Eyni zamanda istəri də öz manarkları üçün, öz məxsətlər üçün, öz ərafsını böyütmət, öz ərabazan həyusamına və s. O zaman həm də eyni zamanda təkərazi böyütməyəyə yox. Eyni zamanda deməli, canubdan gələn, ona qarşı canubdan gələ biləcək, təlifəni önləmək üçün, bizədədəstək veririz. Amma əsas məsələ, onun dilinə idi, onun ortaya qoyduqu proqram nədəni baharət idi, biz buna baxmalıq. Bu bizim üçün də nəcə əzərbaycan xalc cumhuriyyəti, bütün dünya əzərbaycanları üçün örnəktir, əsastır, baştağcıdır və eyni zamanda ən böyük tariqdir. Bizim dünya əzərbaycan üçün də hələki, yəni bu son dönəmlərdə demokratik dünya açısından, demokratik qurul şartısından səhid səfər pişəvərinin qulduqu milli ölçümət örnəktir. Və biz bunu hədə daha yaxşısını qurabilmədikcə, daha böyüğünü qurabilmədikcə, və daha uzun ömürlüsünü qurabilmədikcə, o bizim üçün hələki əsas ölnəklərdən biridir. Əbəl Fəz Bəydə bu baxımdan əlbət də dünya əzərbaycan milli ölçümətinə məsb elə yanaşırdı ki, bu ölçümət mənin millətimin hüquqlarını ona verərək, onu təmsil eləyib və eyni zamanda isər təhsil hüquq olsun, isər səsmə hüquq olsun, isər qorma hüquq olsun. O səhərdə özlə tızdıq sələtlərdə daxilində millətin ehtiyyazı olan hər şeyi ona verib və ona da tızdırıb. Ona görə də səhid səhər pişəvəri əcər belə deyək. Səhid yanlı bir nəfər olsaydı, özxalqını, səhid maraqlarının alsında tutabilseydi, əli evləkçimi və başqaların çimi, səhid səhid səhid səhid pişəvəri öldürülməzdi. Əksinə, hətta daha yüksəklərə səkələ bilərdir, əslənin içilərinə doğru, müsəlmal ismi buqalarında önəsəklən bəzifələr tutabilərdir, amma o öldürüldü. Çünki onun amalı orada qalan milləti idi, onun amalı oradaki millətinin taləyi idi. Bu buna xımdan, sovetin də son siyasətin nə laxızlaşmadı diye, çefəl pisəvəri öldürülür. Əbfi əbəl railway mü Evolution Bətən, Lalezadır Millət Pürbügar onun coylar qədər əməlləri var. Ayrılıq öldürür milləti hər an, saatlar vurduq da yeşil zaman. Ayrılan qüvələr birləşməlidir və tən bir torpağa yerləşməlidir. Məs, bu amalı daşım yanlar bu günü rəsmən qeyd eləyə bilməzər. Bu gün Azarabacan Rizbuluqasın mövcustu, bizim müstəqir devrətimiz mövcustu. Amma nə 28 Mayı onun adına layıq olduğu kimi, sahan şumul bir əhvarlılığı hədikəcidə keçitmir ad yasaxlıyı onun qurumsuna, hən böyük qurumsuna böhtanlar yadırır, nə də bu gün 11 yun? Bəli, bu gün Azarabacan dövlə tərkanı əlin də çiçəkli qedir, seyyid çəfər pişəvərinin cənazəsini üzüsləm məqibərəsini indiçi halda məzarını ziyara tələməli idi. Mən məqibərə sözünü bilə biləkçətdim ki, o məzarların üzlərin də məqibərlər görülməldi. O tariq bu xalqın beynindən heç vaxt çıxmağa qoyulmama aldı. O tariq bu millətə qatırladılımı aldıq üçün ki, şərəfli tariqdir. Amma biz neyini rək, firma komun yübliyəyi keçirdə biliric, amma nəp şəvərinin nə də suzadanın yübliyələrini qadıqan elirik. Bak, budu hakimiyyətin məntigi. Dördüyünün məntigi də bunlar barətti. Hücün, əbülfəz beya irad bildirirlər ki, mən bir başa çeşitim soğanınızın kendisi səsində biləkçətdir. İrad bildirirlər ki, ay danışırmış oyun belə qətti, filan belə qətti. Gelin, əbülfəz eləsi beyin bir ildə görürdüklərinə baxaq, karakterinə baxaq, və bir ildən sonra bu adamların azərbaycan xalqının başına qətidə oyunlara baxaq, ona sırıdığı siyasi də baxaq. Şöyle, bu iki siyaset alasında har dasa bir kəssişmə var mı? Har dasa, hətta milyonlarla onu konteksə qayırsaq, heç olmazsa biri birbirinə bənziyir mi? Bənzəmir. Hücbəq belə siyafəqli siyasətçilər, hücbəq birbirinə körpü yarada bilməzdir. Sadəz olaraq, azərbaycan qurduhu, müstəqilinə qovuşduhu, kendi cumhuriyyətdə birinki cumhuriyyətin günlə düştü, eyni mərkəzdən gələn təhdid, eyni mərkəzdən gələn işqal və eyni mərkəzin istifadələdi içimi. Nəcə ki, 1920-cildə Musabəyovlar, Həmi Sultanovlar, nə bilim, əfəndi evlər, kimlər, kimlər, maxaydı, 1993-cildə də Surət, Tüsyanovlar, Hedərəli evlərlə, həm qazi evlər və sahir. Yəni, bəzən dostlarımızın yanında o hadsələrdən sonra qəzansın, səkmiş və və yəngidəri yəni, yəni, səkmiş dostlarımızın adını səkə bilərəm. Amma bu, o demək, deyək ki, mən onlara bu günün cözini baxram. O zamanlar həmi qazi evə. Mən bu adamları adın səkəndə 1993-cünün qayəsi ilə səkirəm ki, bu insanlar həmin dönəmdə nə insə namilə, bilmirəm, bəlkə daha yüksək cözləncinin namilə, bəlkə hansı ördəliklərin namilə öz milli dövlətlərinin balsa saranı oldular. Öz milli dövlətlərinin dəllətləri oldular. Hədəri bir başa düşüləm. Hədəri əliyəc üçün müstəqir zisbübülqə, səviyyətlər dönəmindəki partiya belində çatibliyindən daha önəminiz üçün. Çünki o vaxt onun qortluğu, və port verdiyi yerlər var idi. İndi isə öz əgidəsinə müvafiq öz ayləşi üçün, öz ətrafiq üçün daha toxululmaz, daha zəncin, daha böyük bir sərtənət qururdu və malaxlı idi bunda. Amma o bir sülərlə qazandılar, azərbaycanlə qazandı, mən bilmirəm. Həmin dönəmlərdə mən bu dördüyümdə bəkədə ilk dəfi olaraq bir şey yazmadım. Çünki yazılıq bir şeydə qalmayıb. İnananlar, səmim insanlar, bilirlələyə inanırlar. Həç kimi astıq dəyişməm mümkün deyil. Dəyəzi bir isim az saylı insanlar var ki, o insanlar hələdə, həbülüm, tikiwara düşüncəsindən, fidil kastro düşüncəsindən, həbülüm, çəsilmiş tariqdə ki, barşevik ingilabı düşüncəsindən yanaşırlar ki, müklə qudumalıydıq, amma həbül fəzbəyi və onun etrafında olan bəlz silahtaşları, məsələn, mən o silahtaşdan siyasına ait deyiləm. Çünki mən bəlçədə başqa duradlıma tarzım, olabilər. Amma bu o demək deyil ki, kimsə özü başqa duradlıma tarzısa belə həki o dönəmdəki abjektiv cəsəlilərinin üstündən çəsməlidir, subjektiv bağışlarına çəsməlidir. Məsələn, həmin dönəmdə bizim üçün nümunəndəni barətiydi. Tifris nümunəris var idi, Qamsa Qurdiyanın devrilməsi və düşəmbə nümunəris var idi, tarzıqsəmdə ki, isə var. Həmin dönəmdə, deyək ki, bizim Azərbaycandakı səvinlişdən bir nəsə ay sonra masquada da zəxtdər oldu, Yeltsin parlamenti topa tuttu. İnanılam ki, bu hadisə bizdən qabaq olsaydı, bizdə mükləq qalib gelip, İçindisi bir mənəli şəkildə gecikən və tərədlü dələyən bu tübə, hər bir, nezə deyim, istiqamətli siyasi proseslərdə uduzur. Biz gözlədik, biz tərədlü dələdik, biz qalqımızın qanının belə deyək. Qamsa sə bir kreslu davasından ötür mü deyim, mən sədə davasından ötür mü deyim, Aqmaqların tərəftəri olmadıq, amma aqmadı mı? Axtı, əksdə, daha çox axtı, təbəbənləməm olur. Mən istəyərdim müəvzuya keseyə, və ilə işin gündə müəvzudan, amma müəvzunla bağlı bizim efirdə Pənaf Seyyin dolu, Arif bəyd dolu, sonra Oktay Qasımoglu dolu, prezidentin dönəm köməkçisi, çoxlu izərə başlıları olur, Ocunadə Adalət bəy, Elqam bəy, Erli bəy, çoxlu. Yəni, o dönəmin vəzifədə olan insanları çox olurlar bizim efirdə. Hərhalda bizim efirdə nəyəmət Pənafı dolu, və də mən nəyəmət vəya sual verirmişəm ki, siz deyirsiniz ki, impiriya qarşıb bazenin önündə olunuzuz, amma nezə oldu dört ürün tərbi çevirəşində siz Rusya projesinin yanında olunuz, qəbul etmərdə hərhalda bir də var tarix, bir də var göz önündə olunuz. Fakt əksinə, fakt nə qədər, fakt nə qədər çox inkar eləsəm də, bir o bədər öz önündür Rusya eləmiş olursan, çünki fakt da hamının gözünün qabağında sənədlə yetikimi göründü o dönəmlək, heç kiməsinə inkar eləməsək eləmək. Yəni sorusman istədiyim budur. İndi, Baxram, hər kəs, necə deyələr, günahı öz boyundan atır, sonunda qaldır prezident, prezident özünün də açıklaması var ki, mən hədər eləyibəyəm, mən dəvət elədim, məzbur olur dəvət eləyibdə, mən buna inanmıyorum şəxsən ki, hədər eləyibəyəm dəvət etməyədən ördürə bir fəcət çıbək prezident budur, mən üçün absurdu. Bunu dövriya bıraxanları mən gericində qəbul edirəm. Yəni, ölkənin seçilmiş prezidenti özü də siyasi hakimiyyətdə iddiyası olmayan bir şəxs, tam ideoloji bir milli şəxs, niyə bu məsələdə maşa olmalıdır? Bu mənim üçün qəbul olunmazdır. Amma indi hədər eləyibəyət çağırıb, hədər eləyibdə faktüq olaraq, həmək əbifəc elçi bəyi, həmək onun kamandası, belə deyə alladır, bunu rahat etraf etməyə lazımdır. Yə təcrübəsizlik, yə vəs. vəs. Indi deyirlər ki, o zaman hədər eləyib dəvət olunmamalıydı ki, gəlip səni allatsın. Bəl nə olabilərdir? Yə nə istəyərim? Disa bu məsələdiya fikirinizi eşləyəm. Demələ, Rüfət bəyi, mən bugün istəmirəm bu məsələdiya çox qısa münasibət bildiriyim. Hətta bir qatrədə danışəcəm sizə, belkədə danışmayacaqım, danışmamalı olduğun bir qatrədə, amma bunu müklək tanışəcəm. Çünki həm bir iki adam arasında demişəm, amma nə qədər ki, onun şahidlərinin əksələti sağdır. Sonra, namaxsa, Allah bilmirilməs ki, mənə qədəmiri verir. Nə istə, bəy, birinci, tam məsulətin nə deyiləm ki, Həydər eləvin dəyəvət olunmasında, Bülfəz bəy, ən sonuncu məsələliyə münasibət bildirən bir adamdır. Həydər eləvin dəyəvətinin pistebüskarı hakimiyyət sərsindən pənavs edindir. Də həm rəsul Qulyevlə çox sayılı muzağa çərlərin ətləsi olaraq, mən şahidəm ki, ilk günlən, hər akşam prizin taparatında olmuşam, hətta bəyin yanımda dolduğum günlər olub, əbülfəz bəy rəzdiyyəsiyasında çox git akşam yeme yediyim günlər doluq, və mən şahidəm ki, əbülfəz bəy, Həydər eləvin gəlişinə ilk öncə münasibət bildirmək istəmədi. Həydər eləvin məqsədi, daha çox siyasi dəstəş almaq idi, diyək ki, qərdi dövlətlərinə və əsləsən də Türkiyədən və eyni zamanda da müəyyən yollar aktarmak idi ki, ne dələməyolar müəyyən amnislər hesabına artıq baş vermiş hatisələri biraz emasyonal və biraz qarşıq durum kimi təqdim eləyip insanları bağışlanıcağına olaraq inandırıb işin üstündən çizmək və s. ərişimi yol tutmuşdur. Amma bu yolda onun belədək, eğitibar elədiyi dövlət kulluqçularının böyük sədiyəti zəhif çıqdılar, paşarsız çıqdılar, cədibəsiz düştülər, çünov düştülər, azamlar təşəbbüskar olabilmədilər, əllərin də kifayət qədər böyük üçüc olu ola, surat suyunovu saxladılar, sonra da buraqdılar ki, həb skeçləci gəlməyip saxlam yaq, militərkəsi nazirlərinin xüsusi qurubbası, xüsusi təyinatlıları evinin yanında surat suyunovu saxlamışdı, həbs etməmişdik, saxlamışdı, sonra o dönəmdə onlar gəndə militərkəsi idarəsində yıqışmışdı, quya hatisənin baş bilənləri və həmin baş bilənlərdə köstəriş və edilər ki, qurub rəhbənlə ki, buraqın nəzəriqdə saxlayın. Furasiyonu da cirdevinə, sonra dəmlərin arasından, nəzə müsaibə verir vəyirsən, mən olağın sədə anışıram, dəmlərin arasından turlanan turlanan gəldi hərbistiya və hərbisədən de gətti, həmin onu buraqdıranlar həbs elə, dəzə belədir. Yəni, bayaq ona görə deyirdim ki, anında tələtli dəliyənlər bir anda olsa cədişkənlər uduzurlar, uduzdular. O hatisədən qabaq, o hatisəyə rəhbəlik, əzər şızlaev və həval olunmuşlar. Həla şızlaev, Şəmkir stansiyasında, stansiyaya Şəmkir də müşavriyə səxilmişdir üçün akşamı. Üçün akşamı müşavriyə gözü gəlmədi və müşavri eştiraksiləmdən ikisi də bizim hürmətli dəxilşə nazinin birinci mavi rəmini, mənim soqarınız dostum, dərdəşim Qabil Məmədurlən, Qaqılı Qoşunların kamandanı, təmin az yevqətlər Qaqaqda gəzi xalikdə ilə bir eladuzun evindir gəzələdilər və təbii-i şi yebişməyə haqasının yəqin ki, birazı söhbət elədilər durumundan, arəktonları yoxya verib, gəcələn qaçlı cənziyə suratə bildirdi ki, nəcəzün var toparla, sabırsəm tutun məhvələz elək. Və cəndir də artıq hazır edirlər, bütün provokasiyalar hazır edirlər, çünki oların belədiyəkdə dırnaqlası deyirəm, şər anlamında aqıllı məsliyyətlər varədir, surat sürəməm məsliyyətlərindən biri şirbak idi. Ətrafındakilər hamısı da müəyyən başqa dəmlərdən məsliyyətlər ağladılar ki, nə zaman ne inəmək lazımdır, oların hər hansı bir yanlışından necə istifadə iləmək lazımdır və s. Haqimiyyət numayəndələrdə kifayət qədər böyük yanlışa yolu verdilər, heç bir şeyi ördələrəm ki, şəm vəzfərin, heç bir yerini yetərə bilmədilər və nə yazıq ki, məmmət Zeynelovdan və ədlən ağzirləyinin qurumundan başqa heç kimdə ciddi müqamək göstərmədi, heç bir şey elə bilmədi, sohra haqqı çəkildə, əsir düştülər, cilov düştülər, getdilər və alqadakilər da artıq yiyamın yatırılması prosesi qaldır bu tərəfdə onlar nefəz adadə eləyək buna çökləndilər. Və başıda da müxtəlif variyyətlə də sölürdü, və yəni ki, əsir güləyəm yer ismək Tənahbəyəm başına, Tənahbəyədə prezident aparatının kaizorlarında qoza qoza deyədiyə gəzəzək. Yəni, qozan-ı Sağraq, Tənahbəyənin izahatı buydu ki, heydər eləyək gələcək, bizim tərəfimizdə qalacaq və qiyamın içində də heydər eləyək kifayək edə soqul tərəftarlar var, Olar oradan çıxacaq, oradan qalacaq, sığrəfsilər və maskıvardan təlimət təlimət alanlar, biz oradan soqraqatlıqla devrəziyik. Düşüncə buydu. Amma hələ bu məsələyə belə, Həbul Fəzbəyə öz həyəsin deməmişdir. Həbul Fəzbəyə, Qofik Qasimov-u Turkiyə gələnmişdir. Qofik Qasimov-u də dəmrələlə görüşə bilmirdi, ən həyət Həbul Fəzbəyənin zenginə zavab verdi və dədi ki, sen Haidar Aliyyə və davət et onunla, birci adımla Rusya tərəfini, Giyam tərəfini Haidar idar eləsin yasırsın, sən də qərbdən çalış, bir müddət belə dəvam eləyir, sonra qurey nə olacaq? Haidar da gedici gələcəyi başlıyor, Həbul Fəzbəyənin bir hedi bəz mətbəl konfransı kesidələr, bəyanat beləcək ki, mən qanun hakimiyyəsin yanındayım və onun mənə təklif elədiyi vəzfəni qəbul eləm. Bəz fədə baş nazirəni barətiydi, Həidar eləyəm və təklif olunacaq, ona qədə Fəzbəyənin heç bir şey dəvab gözləmədən dərhal istifa vermiş ki, yeri Həidar sun boşaqsın, Həidar gəldi. Burda bir məqamı aydınlaşdıraq, Daşkın bəy, yədi gəlmişi İdidar bəy deyə yazır ki, o zaman Farlamiyyət də Sabirüsləm, qanun tərəfindən okunan kami siyareyi Surat Söyönəvı təziq edəyə yazılmışdır, o sonraki mən elədi. Sonraki mən, amma burada bir məsələ var, Daşkın bəy, Pənaç Söyündir Həidar eləyəm gəlsin, amma Pənaç Söyön öz yerinə Həidar eləyəmin gəlməsinə necə razı olurdu? Biraz paradoksal deyilmi, yəni öz-öz-öz ayağının altını qazma allamında deyilmək. Bəy, qazmaq məsələsi deyildi, tamam ilə doğrudur, məntiki sualdı, amma Pənaç bəy məqlubiyyətdə adamın allahı var, özünü günahkar sayətdir. Deyildi bütün məsulətmənin boynumadığı, məni darə elədiyim, düzgün darə elə bilmədim, uduzdum, istəfa verirəm və Həidərə də yerimi Həidərçin boşaldıram ki, əbürfəz və prezident qalsın və əbürfəz bəyin həperliyi iləm, edər evdə gelsin, həm gözün səksin hakimiyyətdən, artıq buradadığı, həm də pazardığı nələsin və s. Pənaçın niyəti buydu. Amma niyətin nə olmadan asılı olmayaraq mən baş verənləri kranoloji olarak danışılam. Öz də gördünüz ki, mən biraz sürətləm danışılam ki, çox baxıda tapar mı ya buna? Yəni, bu məsələ mənəc öylə artıq bitip, Azərbaycan'da növbəti, yüquq dövləti, bərpə olunanda bu məsələ mən inanıram ki, çox objektif şəkəl də, ştumayetin iştirakı ilə araşdırılacaq və ən azından mən bilmirləmini kimi mənəc izan veriləcək, şəxsən mən sələt mənələlimdə olsa və tezanı verirəndən sonra hamsın əfv eləyərim gədər. Amma faktorasıdır ki, insanın haqsiyyələr ən azından öz düzgün siyasi qeyməsi nə alma aldı. Beləli, ayn yettiisində axtsak qala deyilən bu da qurulmuş məsələyi də, imam Mustafa Evin başsırılının gərdilər elçibən yanına, və dirlər bize çöməyilə, biz gədər gənziyədə görəyənə varma yox və s. Olar gəddirlər gənziyə, sonra parlamentdə də bir istintak komisiyası kimi, bir araşdırma komisiyası daha doğrusu, gədəldi, komisiyanın iki əsas rəhəyi var idi, biri biraz gertsəslərəcək istintak karakterlərə, onu mətləm mətələmi loxudu. Ondan qabaqda siyasi rəhəyi ki, onu Sabir Üstamxanlı loxudu və ya Sabir Üstamxanlı özü öz oxuduq rəhəyin altına əlav elədi ki, yəni mən bu fikirdə döyülən və s. Çünki komisya həyət ətibarilə Tazox Sürəti Sinema və Hedirləvə yaxın adamlarından qurulmuştu. Yəni bir şey ehtraf eləyət ki, Bak, həsəb eləyət ki, bu halsələrdə mən, məsulətin ən böyük mənim bu önəmədi. Hâkimiyətimiz, Azərbaycanın siyasi hâkimiyəti krizisi düzgün idar eləyə bilmədi. Hər yerindən durana səlahiyyət verdi, özü heç bir təşəbbüs göstərə bilmədi və s. Bu da həqiqətən təzürbəsiz deyilənlərinə razılaşmaq lazımdı. Bu da təzürbəsizlikdən rəgəlir. Eyni zamanda daha çox xalqa azımaqdən rəgəlir. Həbirli fəzbən, hər addımda göstərəcə bundan ibarət edik ki, heç nədən xalqəziyyət səkməməldi. Eyni zamanda, mənim adım tariqdə krisilosundan ötürü qam-töçən azam çəmi qalmayasın, qalmam aldı. Həbirli fəzbəyi qam-töçbə hakimiyyətdə qalsaydı, bu gün tariq başqa düz yazılacaqdı. Onu o vaxt belədiyəc bazarı sızıqda təmələnlər, bu gün onu qam-töçməkdə ittəmələzə edilər. Bu təbii idi. Amma nə yazıq ki, tariq Həbirli fəzbəyi haxılıq çıxatmadı. Yəni, qan daha çox haqqda Azərbaycanında ondan sonra millətin siyasi taleyi dəyişti, millətin yönü dəyişti. Azərbaycan içində ki, quqa baxışın yönü dəyişti, dövlətə baxışın yönü dəyişti, hər şey bir sülaliyə bağlandı və sahir. Çox pis nəticələr verdi, amma o dönəmsün, o dönəmsün baxış beləyi de. Həbirli fəzbəyi heç turistləmirdi ki, onun adı hakimiyyət və qanlən bərabər tutulsun. Bu adamın əgidəsi buydu. Həbirli fəzbəyi bunda qınama olmaz, amma mən inanıram ki, Həbirli fəzbəyi yanında bir bazarıqlı, qabiliyyətli biri, əşəbbüs göstərib, hadsələri olduğu üçün mü, yoluna qoya bir şeydə bir fəzbə ona bir şey deməyəcəydi. Əksinə, onu qeymətləndirəcəkdirdə. Həbirli fəzbəyi istəmirdi ki, qanı o töksün. Amma Həbirli fəzbəyi də tarıqçı idi, bilirdi ki, vəzən dövləti saxlamak üçün qanı töksün və s. Bəy, bilməni alış açıldı, bizim siyasi hakimiyyətdə, içindir üçüncüdə rəzəli, əlin də kifak idər böyü sələyiyyət olan, özdə yeri gəlmiş ki, həbirli fəzbəyi, tənlədiyi qadrlar, kansusiyanın və nazillər qabiliyyətini zamlaməsinin ona verdiyi hüquqdən tamamın əsitifadə edirlər. Bəy, heç bir məsələ müdaqlələləm həzə. Yalnız və yalnız kimsə hərdin aşanda ona qarşısında durabiləzdir. Bu baxımdan, bu sələyiyyət sahibləri başta nazilliklərin rəhbərli olmaqdan, əlaq edər nazilliklərin rəhbərli olmaqdan və eyni zamanda baş nazilimiz hürmətli pənahbəyi olmaqdan kriz sinöhtəsindən gəlmədirlər. Hadisələri, cıxdırlar bütün qüvvələr cənziyə, və edilər surəsinənlə və prosesin özünü, milleti ruhtans aldırlar. Bövlətin müəyyən yerlərində olan, milli hakimətin yanında duranların bir istəsini qoxuqutturlar, ruhtans aldırlar. Hamsı dedik ki, bunlar bunu eləyilsə, kesə gözümüzü qormaq üçün kecə edirləmin yanına. Və artıq hələ qiyam gedravam eləyən dönəmdə hakimətin sinələn böyük sayda insanlar keçdi qiyamsıların tərəfində. Bu bir bənalıdır. Telefonlar da dinlərilirdi. Biz bu hətlə, mən size deyim ki, özüm binətın azəlin, cənziyə, zənginlərinin sineqramına bakmışım. Telefon gözümlə görmüşəm. Yəni, qanunsuz olsa da bu beləyidir. Çünki hakimətin dəxilində müəyyən qüvvələr başta rezidentin dönəmcə işləri müdür olmaqdan qüqlanlarınızı çizirə hakimətli olanlardan, kim qiyamsılarının yanındadır. Yəni, nə var yəni orda, kimlə, hansı seviyyədə, məsələm, təhlükəslik sistemi nə dərəcidə uğurlu bu işdən çıxdır məncə uğursuz? Təhlükəslik sistemi əslində şinələrinə çöktü özünün nazirin birinci mavini və xüsus təynətli grubuyuna ve eyni zamanda rezident numayəndəli inən. Soradan məlum oldu qədəkən al numayəndəli bir bəni alı şəkəlidə, surat sunubə iştirilmiş, hədər eləvə iştirilmiş, hədər eləvdə həmin numayəndəli az sonra qətirdi, rəhbəl vəzifələr təyinlədi, övlək kömürc kamprasitərdənin birinci mavini təyinlədi və s. Şimdisi, onlar da həmin o düşmənə iş diyen, milli tərkəsti nazirinin cəndə şövbəsi, zəfa ed. Məşhur kömürük, zəfa ed. Dəməl, amma o zaman birinci mavini Süləttin bəyi idi, də? Bəyi, Süləttin bəyi idi. Süləttin bəydən də xeyli dinləmiş ki, mənim özümün Süləttin bəynən işini şövbətlərim, dədən zəvada çox olub. Amma, hər getməz. Süləttin bəynən də çıfa yəqqədər tiddi imkan və güvvə var idi ki, haç səni heç çənər dəstəksiz, biraz yerli milisin də asayiş dəstəyilən yolla qoysun. Çünki, hətta bəyaxsısa dediğim kimi, onun tabirində olan güvvvələr traksiyonovsaqlamışdılar, tənətlərinin pasportlının yaxanıza də bir vəssigəsinləyisi əlinin alıb gözlətmişlər orada. Onun maçına bası bəparmaqla əvəzinə dirlər ki, bıraqın ışah edəliyin, ən nəyi? Həralda deyir, meğulubiyyət yetim olur. Belə, be, meğulubiyyət yetim olur. Mənim yandıran ondan oldu ki, bu meğulubiyyətdir, də diyət ki, badaır hər nədir? Amma bu meğulubiyyətdir, birindisi gözünün qabanda, o hadsələrin yüzdələn iştirakçısı var, salayiyyət alınmış, övlət məmurlar var. Həsikim, həsikim, nadın, səkəm, hamı tuturə bilfəzbəynə dirlər. Yəni, bilfəzbəy, Azərbaycan'da təç hakimiyyətliliyin çöksünə də bir, nəzə deyim, taş salmış da bilfəzbəy, təç hakimiyyətlilik tələftarı deyildi. Esə belə yedi ki, kanustusuyla bölünməli olan hakimiyyət bölünməlidir, nezə ki, əlisi bəyi bir də effəd olsun parlamentin işinə qarışmadı, parlamentin umayəndəsin təhnilə etmişdir. Bütün belə fikirlərinə, dağının təkəbüslərinə, olanın vasitəsinə gönləlirdi, ne də de, başqa sahələrdə də, mən özüm də bayaq dediniz kimi, Azərbaycan dövlət mücəsinin yarısını keçirdən iri bir təşkilatın rəhbər olmuşam. Mən yalnız və yalnız, qüçüsü hallarda, təşkilatımız tərəfindən, təşkilatımızın daha doğrusu həaliyyətindən, bir diş şayətlər olup, Səbül Fəzbəyəməlindən soruşum. Yoxsa, səhdirin birinizin amın edin və neqt məhsullarının qurası edin, də el. Sədri kimi idi o zaman, yalnızda kəmtəsindir? Əli Şabanov var, zəqətələrə önün salar cəndinlən, soxtan dünyasın, dəşib, allah əhəmətdir. Mən nəyə görə, mən sizə də kəmtəsədri kimi bilirdim o zaman. Sox adam elə bilirdi, sünki əli məllin belə deyək, kaminist məktəbinləni idi deyə, soq təşəbbüskar deyildi, hər şeye gözlüyürdü və soq görünmürdü ortada, tüm yalan məsələləri, mən mudaqləri, məhsul bəfində olduğuma görə, soq adam elə bilirdi, sədri mələm, amma elə deyildi. Əlim əllimdə profesyonal kimi çıfıraq qədər köməni pərdarqasından göstəririz amma, təşəbbüskarlıqı bir növ, kaminizmdə belə bir sastralis dönemində, sovet dönemində belə bir şey vardır ki, təşəbbüskarlıq dəzalandırılır. Bəl, bəl. Bir də özə kallektiv dəzalandırıq. Daşkün bəli bundan bağlı bir dəyə gəliyiz kəşirələrəm. İndi 93-də Eydərliyib dəyəvət olduğunda izləyicilər yazır ki, dövlətciliyi əldən qətməliyidi belə filan. İndi Eydərliyib gərmi idi və bu 30 illi hakimiyyətli olmay idi və Azərbaycan'da surət suyunu mən açıqın deyim. Mən odamla ömründə görüşməm, amma gənziliyimizin bir belə azı gerşə idi. Mən onu nə ki, başına azıyır? Yəni, Azərbaycan Qalcəbəsa hakimiyyətə ona Yun kanserinin prezidenti belə vermişdi, o da çox idi. Yəni, adam danışabilmirdə adamın ünumiyyətlə siyasi savada yox idi ki, bu adam pul olmuştu, keçmiş o sexabiklər var idi, sabit dönəmdir. Bu sexabiklər kimi Yun tədariq ilə məşhul olmuşdu, harda Yun tədariq çöpüsü var idi. Onun yanındaydı, hansır ayona gedirdi, mən də salemdə şahidə olmuşdum buna. Yəni, baxın, nə baş verir? 93-94 Yun ad səsində, əbifəz yetişibəyi, başqa bir adım yetişiydi, bugün taliyyimiz necə olardı? İstəyədim, qısa bir buna işare edəyir, sonra. Yəni, gəlmişsən, mənim əgidəmə görə, elə o vaxtamını dülə gətirmişəm. Mahis eləzada Allah şahidədi, mən bu fikiri diyəndə Mahis mənim dördə olub, yaşadəmrə Bulaq Paşa'nın qəbulunda olub, səhbətimiz, biraz kalliktir, səhbətimiz, Sürətsiyonumun Azər-Yur şiçətininin prezidenti təin olun, dəmişəm ki, o adamın hənansı bir vəzfiə təin olunması, devlətin geri səkilməsi kimi qəbul olunacaq və bir az da özü qarşıq hamını qudurdacaq. Bə bunu gənc yaşımda demişəm və demişəm ki, o adam həp solunmalıdır və bütün o düşüncələr həp solunmalıdır. Ək istəqdir də birazdan üsyan riyalıqa çesiləzik, həmin 14 səhərinəm, səhəni 16 May, March, Azər-Bazan qəssində bələ bəs ayaz mütəllib o maskıvan adam idi, maskıviya qaçdı. Bu gelişləm, mən özü vaxt qasmaqı yer axtarıram, elə bir sözcə, bundan özü düzdür başım çox ağırdı, amma elə bir fikir söyləmişdim. Yəni, bunun sunda təbii ki, alim olmaqa və yaxud zək olmaqa ehtiyazı yoxdur. Bu yaşanmış tariqdir, hamımızda bunu muzağaç eləyirdik, hələ də bir adamdan yeri gələndə məslə ed eləyirdi. Məsələn, mənim də daha çox söhbət elədiyim adamlar Türk şihevətəndaşları olurdu. Sünki, mən işin mənlə qədər olaraq daimi temas edim, daimi kontakt edim, bir soqallarda hərbicilərləm. Və bu fikir, Azər Yunun da prezidenti tələli olmasın, surət suyuna və yanlış adım kimi iki ləfə eçdiyim adamda yaşarpaşa olur, prezidentin ədvim şabri. Yaşarpaşa deyirip ki, bu yanlışdır və bu ağır nətidələ olabilər. Biraz da hər adamı da yerindən oynadə bilər ki, mən də bir meydan oxuyun, mənə də bir iş verirsinlər, mən də bir üləşdilərsinlər və s. Bu baxımdan bu yanlışdır. Söz müdür? Bəy, əmür fəzbəyin dördüyunda nə bəzardısı attı, yəni başqa zor adım atacağını mən təsəvher eləmirəm, amma həbi ki, həmin dönəm yasırılabilseydi, mütləq hadisələr, bax belə aybılar milləfə qanın töktlər, onsuz da o dönəmdə azadlıqına qovuşmuşlar, və biraz da çür olan milləti yenidən xızışdırıb haşməndə üzərində yönlədirə bilməmək üçün hakimiyyət sərt tədbülər eləməliydi, yəni dərhal kuşqların həfsiklər keçirilməliydi. Giyamış traxistlərin və giyyama siyasi dəstək verənlərin başta ammi partyəsi olmaqla, azərbaycan sosial demokrat partyəsi olmaqla, bu adamlar asıqaşqar giyamistlərin yanındə edilər, bu adamlar asıqaşqar qan, qan deyidlər, bu adamlar asıqaşqar giyamistlərə deyilər, çimi dövdür, güləliyim və s. və onlanda qarşıdan da parlament kələrdə, həcər hakimiyyətin siyasi propagandası yerində olsaydı, mən həsə belələm ki, qısa müddətə unutul azadır və azərbaycan xalqı daha çox haqq olduq, hüququ və haqqı daha çox olan və imkanı indiçindən 100 binlərlə dəfə artıq olan iqtisadir faxha qovşacax idi. Amma təbii ki, neft projələrdə gündəm deydi və bir fəz bəyn dönəmindəki neft projələrinin azərbaycanı xaqladığı cəlir, indiçindən mən bunu mütəxəssiz kimi deyirəm, ən razı 100 dəfələrindən soquydu. Yəni, ən azı çıxatı idi, belə deyək, durumu. Amma təbii ki, miktan olaraq onun düzgün xəclənməsi, gələm gəlirin, millətin gələzənə yafrım kimi qoilması, fondların düzgün şəfa forlarının qurulması, əlsibək dönəmində maliyyə haqqında maliyyə inə münasfət başqaca dola bilməzdi və azərbaycan xalqı tamam başqa bir həyat yaşayıcaq idi. Amma azərbaycan xalqı ona bu həyatı yaşatdıra biləcək. İdeyədə, əgizli olan insana qarşıda, biraz vicdanlı, biraz insaflı danışmalıdır. Sövbələtə səxalqımdan qətmir təbii ki, millət hessinəyə unutmur, millət eləsi bəyəm münasfətini onun dəfinində göstərdi. Mən onun o səsilmiş insanların haqqında danışılam ki, biraz vicdanlı olsunlar, böyətdən atmasınlar. Mən, əbirfəz bəyləyənə yazılan yazıların, məsələn, birin elə dünən, bir nəfərin dostlukdan da silmişəm, bütün boş boş yazılarına məyət xalirdi, məsələn, okumuşam siz o adamı yaxşı tanıyasınız, görəm ki, artıq üzülü siləm dönə dönə. İki metri qabağı görməyən, çor bir adam durur, 90-ci li, bu günün baxışı ilə karakterizəliyiz. Bu gün ki, bu günün baxışı ilə olsa danışası olsak, bu gün mən size o qədər gözəl sözlə deyim ki, belələmək lazım idi, belələmək lazım idi. Amma o dönəmdə məndə o iləri görmürdüm. O dönəmdə gördüyüm bunların barətiydi ki, Rəhim Qaziyev, Budafən Azili vəsfəsindən azad olunan çimi, dədəl fəcid olunmalı idi, Surat Senov, prezidenti Silahatinin umayindəsi vəsfəsindən azad olunan çimi, lasında baş vermiş, kərbəcərdə baş vermiş, ondan sonra hər sərdə baş vermiş, məhubətlərə qurət, zabab verməli idi. Yeni zamanda da dəvrəsə baş qaldırdı nə qurət, onun müəyyən silahlı qüvələrinin bir qisimindən dəvrəsə qarşı tıfat etdiyi nə qurətdə həpsalınmalı idi. O dönəmdə bu fikir deyirdim, bu dönəmdə bu fikir deyəm, bunun sonunda yenə deyirəm, böyük ağlı ehtiyazı yoxdur. Biri də mənə rəvə edin və bilər hal mübziyə keçirək, çünki zamanımızın böyük bir bölümükətdir, bu da təbii ki, deyilməlidir. Çünki biz tariqı ayna tutmasa, bugün insanların seçimində hərə də o qeyrimə yəndik, hərə də insanlar da əmin olmama təmdi esiyasından çıxabilməcələr. Daş Qünbəyi də ki, flan-flan məsələlər olmayı, bugün Daş Qünbəyi, Rəhməttik, Halif Aziz Cibayın məşhur bir ifadəsi oldu, sonraki illərdə çox onundu videosunuzu gördü. Qünbəyi, Qünbəyi, Qünbəyi, Rəhməttik, Halif Aziz Cibayın məsələlər hərə də yoxdur. Yələ durundu, iki sanki sütaləyində Berya xortlayıb, yəni insanlar öz siyasi düşüncəsində görü, vaxtilə Nadir Aqayevə, Allah rəhəmət eləsin, Nadir Aqayev desidentiydi, onu psixatrik həstəxani yaparmışlar, sayfətlərinəmdir. İndi də polis gəlir deyir ki, qanım, ziyafət qanım deyirəm, Azərbaycan Demakrəti Vərifaq Fartiyasının fəallarından. Dil ki, mən sən dəlxanəyə sələcəm, danışına dikkət edət və var. Zordur, polis aparı bunu ruhu dispansiyelə salır. Zordur, cəmiyyət ətiraz eləyir və onun nəhcəsində sabun surayın üçün mümrələləkəsdə khananın trafiə şövbəsinə keçirirlər. Mən də gittim khanımla görüştüm və durumu dəhələndirdik, tam nəzarət altındaydı. Mən onu demək istəyirəm ki, biz bəlkə də indi sizin isinad etdiyiniz kimi indi Stalin-i Beryan'ın xortlamasını müşahidə etməzdik. İsləyərdim ədə bir başa bu mövziyə keçir, buyrun. Bə yeri gəlmişcən bayaq bir söz verdim size. Amma uduzluna çox kətirdim, mən onu danışmadım size. Əbürfəz beynən heydər eləyibən fərqli insan olmasını. Səf eləm rəmsə, ayın 13-14-dünə kəsən gecə idi. Məyyən yerlərdə nəvayda post var idi, ahsub eləvalında post var idi. Məyyən hərəmiz bir yerdən mələmət alırdıq, toplaşıq, görüşürdük. Nə isə ki, gecəcət saatlərdə prezident aparatını deyirdik. Həbul həcbəli iştən çıxanda gördük hama, yıqışı, bu arada hama ağaçdır. Bizi dəvət elədir rezidensiyyə. Həmin dönəmin bakış şəhər pyrakoru müəyyən məsəlilərinə bağlı olsaydı. Tizalə sanayi palatasının rəhbəri Yusuf Azıyev, prezidentin işlərin müdürü Giyas Sadıqov və prezidentin müşafirə Arif Azıyev və bəndəniz. Açıq məsəlulə çıngiz qənzad idi. Bəli, şəhər pyrakoru oyudur. Dəməli, və eyni zamanda müəyyən fansiləri eləmdə Pənav Söyünov. Həmin məlisinin cədişatında, Həbül Fəzbəy prespektivi danışanda Eydər eləyək gəydən çimi, Məhdubat Konfrensi keçirəcəklərini Həbül Fəzbəy bildirdi. Yox, səsilən çimi, ayn 15-də, və dəvələtin və prezidentin yanında olduğunu bəyan eləcəyini bildirdi. Və ondan sonra da artıq mənzə, yol qalır. Bize lazımdır ki, gəyamsıların parçalıyaq və s. bəyəndi müəyyən planların dedi. Və Yusfaz Yevdə dedi ki, dənə prezident, mən üzür istəyirəm, amma mən Hədər eləyiv tanıyirəm. Və cədişətdən də görəm ki, Hədər eləyiv yalan danışacaq. Bu məhdbət konflasını gəlməyəcək. Surat Seynovun, cədişatı da, hərəkər hatirlərin cədişi də və Hədər eləyiv gəlmək. Hədər eləyiv gəlmək ki, Hədər eləyiv gəlmək. Kendisində surat bilən gəlmək. Yoldaydı, gəlmək gəlmək. Dədi, bu onu hazırlıqınla da və müşahid eləyiv gəlmək ki, Hədər eləyiv əksinə olanla birləşəcək və s. Və ondan əzi olacaq. Hədli ondan qabaqda gənzər bir sual nə mən Həbül Fəz bəyi istəndirmişdim. O yoldaşlar adların bir-bir çəktim. Sağdılar. O adamların səhrisindən Yusuf Aziz Yevalluq kendisi gəlmət eləsin. Dünyasının dəyişib və Həbül Fəz bəyi haqh dünyasındadır. Yalanları hamsı sağdı. Arif Aziz Yevdə, Singiz Gəniyevdə, Giyas Sadıqovda, mən də bir nəfərdə vardı, mən fikirmdən çıxıb. Bəyi dədi ki, mən bu xalqı heydər eləyəvə tapşırma ram. El olmuş olsa zınayətə də olsa gedib gedəzəm. Yəni ki, bildizdə sövbət nədən gedir. Mən bu xalqı heydər kimi qəddərin birinə verə bilməram. Sizin yalnız olubu. Bəli, bəli, bəli, bəli. Bən dediyim adamların hamsının yanında. Hətta deyip ki, o taqma çağırıb və s. Amma, sonradan məlum oldu ki, o günlərdə iki gün də başfırın hadisələr. Heydər eləyəvin daha o keçmiş dönəmdə ki, həm administratif sarayı oyunlarında ki, təzürbəsi, həm kekibəydə ki, şüphə təzürbəsi. Eyni zamanda da, həmin dönəmdə, Rusiya də Azərbaycan hakimiyyətinin çox olduqsa eğitibar elədiyi bir rezidentin, şüya Rusiya xüsusluməs orqanlarınız və s. Çərisindən sizli məlumatları alıb azərbaycan ötürür. Həbii ki, yüksəyə mahaş mögabilində. Həmin adamdan ki, də artıq məhaskalada su və miktəyarələrini Rusiya hazır və ziyyətə qoyub, əgər Surat Söyönü buqur qazanabilməsə, bu cezə ya 17-i ya 18-i cezəsi başı bombalanaq və s. Və bu də intəsə bilən ki, əbülfəz bəyi hansı durmasalar. Əbülfəz bəyi də artıq praktiku olaraq özünün xüsuslumət orqanları ilə əlaqəsinin itirimiç bir dönəmdə. Yəni, Azərbaycan'da ciddi hakimiyyət böhranı idi. Bunu ətraf eləmək lazımdır. Və bu hakimiyyət böhranında Azərbaycan'a qarşı qonşulanın çərisində ən eğitibarlısı Ermenistan oldu. Tərpətəsiyən demişdi ki, Növbətin mənəm, ona görə baxın, statisqalarda baxın. 4-i yunan ta 16-i yola qədər. 16-i yola qədər, HDR 50, parlamentdə bütün çevrişlər eləyib, bütün salatları ənlələnlər qədər, s. əpslə qədər, yada 14-i yola qədər. Ermenistan tərəfdən bir cürlə dətılmıyor. Və bu tarixi də inciyələmək lazımdır. Düzün tarixi faktlara yalancı mər düşmənliyə yobraz qoygu ortaya da, tərpətəsiyəm. Əb əslində o deyib çünə, o deyib çünə övbəxsin mənəm. O maksimum çalışıb çıq, hətta mənəştmişim, kəbulifət bəzdən geliyim. İnə çöməyələyə bilərəm sənəm. Yəni, bəzgət o qədər ciddiydi, bəy, inandırım sizi. Əli sualada cevab, Allah sizdən artı 15-dəyə gəlmiz qaldı, çox bu suallar qaldı. O qoşunları dövüş bölgəsindən çıxardandan sonra bizdə niye o hadisələr başverdi? Belə bir şey olur mu ümumiyyətlə, gənzə qarnizonu quruguları? Bəy, gənzə qarnizonunu səfələm rəmsə çərbəzənin şiqalı zamanı ə, oradan ə, uzun sınaryatlar atmışdılar ə, grad quruguları bə, bir də ə, hálasa atılan sınaryat olabilər, fəsat fəndolsa göçəlik deyilən bir yer var şəhər sayılır, orada qədər gəlmişdir bələ, amma Surat Seynovun həyanəti təkbu deyildi. Surat Seynov hələ qış aylarında çuya yerdəşmə adiyinən düşmənin önündə sperzə olan qorpusu çıxaldı bəparmışdı seyfəliyə və ərimənlər təzələdən gəlip səşdək soambarın götürdülər və ondan sonra da həmin o hadisələrin cidişində də Surat Seynovun həyanətləri barədə və yanat verdi. En zamanda Surat Seynov ahdamın işxalı dönəmində yəqin kiməsələn mənim bir qasirəmdə bəz hasılər var və Türksiyədə Hürmətli Zahadi Qılızın proqramında bizim Qafqaz proqramında mən demişdim bir dəvfə və təkrar eləyirəm ki əlçibəyi hakiməti devirləndən sonra veriləm 5 rayon 5 rayonun yaxud 4-5 rayonun jürovis də edici həydəlilə bunu reallaşdırdı və Surat Seynovda cənzədə üzüsləm ahdamın işxalından qaba praktik olaraq soyğunla məşğul oldu ahdamın yanında bəndlərin, bələlərin qurulmasa vəznə soyğunla məşğul oldular. En zamanda həmin ərazda ula mudafə nazilinin qüvvələrini praktik olaraq dövştən təktlər həmin ərafədə ciddi bir dövş qətmədi nəfizolu qurunda, məzəbrali qurunda qubadlı və zəncilandan başqa nə ahdamu qurunda qətti dövştər, yəni mən dövşən əsqədərimizin əzəti yeri vırmaq istəmrəm amma bir tövbülikdə ölkə rəhbərliyi həmin rayonları yəltsin, həydəliləvin tanımaxsını şərtə bağlamışdı və en zamanda da mən sənə inanmıram sən dbya qoltakəcəm deyirsən, mən sənə inanmıram sən mənə qirov qoy qoltak sonra bakarak və belə həmin beşrayon qaldır ustaların elində həmin dönəmdə həydəl, surat sönöv özünə, qəhraman, vətəm, pərvər, silahlı qurvələrin kəmandiri kimi belə bir imiz yaradan surat sönöv həydəl elə yəvə keçikləy elədi çox həydəl eləvin tapşılığı ilə məyumunluq elədi demək olaraq hər kimi deyinsandır mən o şəhb sənin təhkil eləmək istəmrəm amma gəlsəkdən orda bir mənasız və ləyəqəsiz oyun oynadılar aqdamınlarla, fizulirlərlə təbraylılarla onların talinin bu fəvaqiyyətə düşməsinin əsas səbəbi çin əfərdi Ruslar öz yerində düşməni aydındı həydəl elə və surat sönöv Daşqın bəymən, təklifim var size aqdamın ışxalına təxmi ilə həftələr qalır da həftələrəm sə aqdamın 16 yıl gəlilə aqdamın ışxalı ilə bağlı və sonraki paçistlər ilə bağlı üstü sizdən danışaq buna bir ətraflı danışaq sizdən yəni başqa mövzu olmadan konkret o dönemlə bağlı dəyələndirək məh, mütləq amma yanımızda hansıların gəlcəyi bilən hərbislərimizdən bir nəfərd olsa yaxşıyorlar ki o da siz dəyət ediyin biz qəbul eləyirik səngər səngər danışa bilmələ biz qəbul eləyirik bu qəbiniyyətdə hakimiyyətdə baş verənləri deyərsiz hərbisi də orda detallarını bizlərə çatdırırlar vahsilə bilmələ, hərbisi yadama düşərsəm mütləq dəvət ilərik olmazsa imamı danışaq böyük məminiyyətlən məh, tarqımızın üzərində ki vaxt bu tozun bu fəlaqət tozunun götürülməsinin tamam ilə tələftarıyam qalqəs tarqını bilmələdi və biz nə qədər ki ehtiyyət eləyəcik bəl şeylər gizləyəcik qəştəz bu asılır, amma başta konteksi sə böhtanlarla belə yumulu büçülü şəkirdə gəlsək bildiğimizi biz danışmalıq ki bu qalq gəlsək bizdən ölərsən o dönemini şahitlərdən ölərsən Yenə təkirə eləyirəm ki sisəmin dönəmdə vəzifədə olumsuz həkimiyyətlə baş verənləri biliriz hətta başına hazır ilə bağlı da mövqeyinizi qoyduz ortalda fənəhbəyində hər zaman bizim efirimiz fənəhbəyəzini açıldı, gəlip mövqeyini qoyablə danışmışıq fənəhbəyindən çox danışmışıq bu haqda bəl mənim fənəhbəyindən o vaxtda indi də münasibədim həm bir şey səməməm olub həm fənəhbəyə insan kimi bir səməm insan kimi soq sevirəm sada duraraq hadsələrin cədişatı var da ki, hər kəsinin ortada şəkili var biz niyə məsələn daşqının şəkili nözərindən yazmalıyıq həsən, məməd bu daşqındır həsən məmət deyiləq bə, doğru film var bəy deyir ki, kariyer qasım ahdamı suret verdi deyirdi yəni belə bir fikir var bəl bəy, ahdamı suret verdi deyəndə bu oyun uydu heydər eləyəvə olan təklifi idi heydər elə suresiyonu va dəmişdir ki onsuzda gəlirlər istanbulqa qazı çöylə məhət seyhlərin saniyarsız keçmiş millət və çilə onun çıçıq qardaşı istanın destananın da təsat ben bir də fəq görüşmüşüm məhət bən böyük qardaşı qadır be, qadır seyhlərin aldadır, dəvət heliborot təsələrin suret çıxıb qabaqma bu, özü deyib ki, heydər eləyəv dədi ki bu rayonlar maksimum oxtuya bura qeri veriləcək danışsundur suresiyonum niyə danışma? bu çox marağlı mövzudur biz buna aydan təcir, təbii ki Daşkun bəyi, keçək bu Stalim və Berya'nın xortlaması məsələsində bəyi, bəyi deməli bizim çox cəsarətdi və hammızında sosial çəbəkədən daimizlədiyimiz və həm işədə qəttiyən sərt olmadan öz kəngidlərini dillə gətirən də bir ana çimi bir valdeyin kimi istəm eləyən qanımın dəlxanıya məşdə qədəki ruhudu səlaması məsələsi 21. srin 23. bunu görmək nə qədər fəlaq kətti nə qədər böyük fəlaq kətti mən bilmirəm özü də bir azarbaycan qazınla qarşı biz bu ləyə gətsizdiyi gözəl barəmlın həbsində bir gördürk biz bu ləyə gətsizdiyi həricək Smoylova'nın kimin kiminlə xoşu gəlir kimin kiminlə xoşu gəlmir kimin şəxsiyatı nədir amma bu insanlar azarbaycan qatanılır və böhtanlarla şərinlən həbsa xıldırırlar və indi də özür ism buyrun buyrun indi də indi də bax təngidi yönlə görə təngidi yanaşmasına görə azarbaycanda artıq inandırım sizi kanımın əgər təsaretindən doğursa bu bir tərəbbü qədərdə partiyanın artıq bir düzənə oturuşmasından dəlcərir tünki azarbaycan demokratiya və rifah partiyası artıq bir mənəli şəkildə öz müövqeyini müəyyən etmiş və ciddi bir sıra iqtisadi, siyasi, sosial təalilərləm çıxış eləyən və sıraq asımda ifayət qədər mübarez insanı bir iləşdirən artıq adını zəmiyyətə tanıtıran bir partiya aftabıza mimmiyyir və hakimiyyət də aftabıza mimmiyyətlərlə hansı müvasibətlədir, bunu hama bilir bir növdən də partiyadan kisa salama hərəkətidir eyni zamanda da hakimiyyətin dəyərinini göstərir hakimiyyətin düşününcə tərzini göstərir mən yazmışdım ki, Stalin və Berya'dan başqa bizim gözümüzün qabağında andropov zamanı yaşamışız səktizallə ona rəhmət eləsin və qeyli adamlar tanıyrəm ki, mən andropov dönəmində istər azərbaycanda olsun, istər Rusya da olsun, istər başqa ölçələrdə olsun və s. Valerii Marchenkof Ukrayna nənin şairi vardı yazıqı tutup basıda dəlxania və dəlxana döldürdülər Disi də təfəkürlü şairiydi və çoxları, nəcə hakim tanıyrəm ki, mən tərəpif təkimi nəyəcə tənqidətdiynə görə basmışdılar də dəlxania səfələ rəhməsə tələbinski şəhərində həmin dönəmdə mən onun ailə züvlərinə sövbətələm kəm mənim mənindən kisiq qətəşim orda xidimə təlirdən mələt olumuşdu yanına qey baş çəkimə gətmişdik də məli savət dönəmi təqdir düşüncəl insanların ilk gözünün qabağına kətirilər şey maddəsi David B. yadınızdadı 9. bi yəni idrakçı yerində olmayan insanların əsləsinin 23. ilində dünyanın bir növ artıq təfək cürünün kosmosa, marsa başqa qalakçıqalara getdiği dönəmdə, azərbaycanda primitive Stalin Berya, androp of repressiasını tətbiq etməyən azın ədi anlamın ədi və bu nə vələcək bu insanlara mən onu bilmirəm və əgər oların tərəfindən bir vəçiliyyə mən dinandırsın ki, bu nəyəsə söhkəniriz, bu nəyəsə həlləyəl yəcək bu hakimiyyətin özünü biabir etməyə və və təndaşının eğitim adını bilmərin orsakədir, sualdı qədər içsinəmədən başqaq, bu hakimiyyətin nə verirməm bilmirəm gəsələr ki, mənə sualdı versilər ki, nə verir, diyərim heçmə və niyə belirlər diyərim xəstədlər başqa adı yoxdur bana ümumiyyətlə, Daşgün bey bu baş verən proseslərdən bağlı nərdən bəzən baxanda bu prosesləri baş verənləri daha elə bil ki, o əşraf dillər ərab dilində daha çox hadisələr hakim olursan nəzi görün azərbaycan mövzut durumda geri gəlmişəm Rusiya üçün də artıq o çəmbər daralır sizin dün ənlər açıqlamanız vələyədik ki, nato baş qatibi deyişərsə mövgənin baş qatibi İngiltələrinin başın hazırı böyük bir tələrin baş müdafəni hazırı bələm və o artıq Rusiya qarşı daha radikal mövgənin tərəftarı olan birisidir deməli, bəy nato indiki baş qatibi norveçin keçmiş başın hazırı yansıdol təmberi qedi və nato inə bağlı məlumatlar da dünyada bəlkədə ən çox yayılan ölkələrin başında norveç qəlir çünki bir çox məlumatlar ilk aqızdan çıxır istotun bəq bir çox mətboz konflaslarını öz ölkəsin dəliyir onun da yaxınlığı nəl ətrafı nəl yaxınlığın tanış olan başın hazırı dönəminin bəri müəyyən jurnalistlər var və yeri gəlmişən norveç mətbozda çox çəsür mətbozdur gönl nöktələrdə ən çox olan istər telekanal kimi, istər ölkənin rəsmi böyük qəzitləri fəyaldılar bu mövzuda ən mən hesab eləyəm ki, məkədən məlumasını ilə norveçdə çabolunmasının səbəbə mən göstərmişdim dəqvulad eti qəzitindən norveçin çox nöktür qəzitlərinin birində bu norveçdəki hər bir ekspertin çıxırləri idi ki bayden sunak görüşündə ön də olan məsələlərdən biri də ston telebəqidən sonra çünna sonun baş qətibidir ston telebəqidin əsindən müddəti bir tip də yeni başınazı seslənə qədər durur bayden deyip ki, bən Wallace olduqca bu vəzifəi üçün çıxayət qədər bilgili və profesyonal bir adamdır və bən Wallace ilə bərabər biz inanacaq ki, NATO ən profesyonal əmdə ətibarləmdə yetkin siyasi təfəkçura malı ki insanların əlin dədir bən Wallace barəsində də mən hələ bir xeyli bundan qabaq Baris İngiltələn keçmiş başınazarı Johnson Baris Johnson'ın dönəmində həmin vaktı Ukrayna silahların verilməsin məsələsində bən Wallace çox sət çıxşəlamışdı ki Ukrayna nəyin ki, mudafiyyə silahları verilmək bütün mudafiyyə silahları verilmək lazımdır, ona bütün ücum silahlarında verilmək lazımdır Ukrayna əbədiyə mudafiyonla bilməz və bütün istisnasız bütün bombaları və rəkətdəri mələkimi övdüt deyil mütlaq arasından biri sızıb vətəndaşları çükləv olduğu yerələ çıx insan tərəfatına nəticələnəcək Ona qorada Ukrayna eyni zamanda Rusya'nın cədəlandırmaq üçün hücum silahları verilmək lazımdır və mən Wallace Artıq müzakil yəndə haqqında araşdıranda gördüm ki, bu olasın həm də böyük Birtaniya da Parlamiddə təxminən bir aya bundan qəbaq bir çıxşı var, və orada deyir ki Qara dənizi Rus donanmasından təmizləməsən Qara dəniz həmişə ətrafına təhdi doluşturan bir hərbi tiyatro olacaq. Ona qorada Qara dənizdən son nəfərə qədər Rus hərbi donanması təmizlənməlidir. Bu da onun çox təsartıfiklərlə biridir. Mən de onu yazmıştım sadıca zoradak ki əlbət də əsas məsələ o duçu bugün qəribin çöməni bir növ konsantrasiya eləyən ümumi bir qətlən, uqrana yetiştirən və bütün hərbi müşavirlənin toplantıqı ən ümdə bən haqq təşkilat NATO-du təbii ki işin xeyrinədi özəlliklə bugün əki bugün dünyanın tələyi həll olunur. Nəcəki 1940-lərdə kitlər almaniyasına münasbətdə bir tərəf adamlar hain sayılırdılar və yaxud mən hamslı hain demləm bir tərəflərlər də böyəm misya yenətirdilər, amma tərəflərin hamsı hain sayılırdı. Kitlərlən bir yerdə qorxulu sayılırdı və oyrunən bir yeri cəzarandırıldı. Bu gün də belədir. Və yanında kim varsa bunlar hamsı ağır sürətlə cəzaranmalıdır və cəzar alacaq bu hadisə bitəndən sonra. Amma bu hadisə nə vaxt bitəcək? Bu da asrıdı dünya birləyinin qətiyyətindən. Ukrayna nəl, tamami ilə onun ehtiyazi olduqu həm müdafiə, həm də düşməni yerini döktürdürməxsun, ehtiyazi olduqu. Arsenal verilərsə Ukrayna artıq ruh yüksəkiliyi qazanır, Ukrayna artıq düşməninlə cəkimmir və cəkliyətindən həm ruhu baxımlən, psixoloji baxımlən həm də profesyonal baxımlən çox üstün dədir. Siz özünüz bugün gördünüz ki, 17 iğr Rusya türməsində yatmış bir azərbaycanını məzbur eləyib gönləmək Ukraynazə. Yəni Rusya olsunun yarısı bundan ibalətdən. Ukrayna daha qeyri pəkikçəri bugün əksər və zabit yoxdur demək olar ki. Bu baxımlən Ukraynaya dəsləq tam verilməlidir ki, Ukrayna Rusya Savaşı dürməsi ilə bitsin və dünyanın təhürkəsizliyi üçün ən ağır təhdid aradan qalsın. Bu, təkri cənal təhdid deyil. Bu dünyanın cəlecəyi üçün ağır bir təhdiddir. Yəni Rusya manyaqlıqı, Putin manyaqlıqı dünyaya üçün bərkədə zəhənləm, qiyamət ishaləsidir. Bu ishalə bir məlal də dünyanın üzərindən domoqul qılınızı götürülməlidir. Və bu baxımlən ona Rusya impeyriyasına Putin faşizmlə münasibət önəmlidir. Bən Wallis kimi insanların münasibəti, bən Wallis kimi insanlar nə qədər Antiputin qali isyasında üç müvqed olacaqlarsa bizim inanımızda bizim qəlecəyi olan baxışımızda daha mütələq olacaq daha pasiv olacaq, təbiiç. Aşqın bəyi, çox təşəkür edirəm, amma sonda bu sualın cevabını sizdən istəyirəm. İsa da olsa, cədər dedim, uçakçı və daralır. Bəs, Azərbaycan hakimiyyət üçün növbət seçimana hesab eləməyolar mı o mövzudur? Bəyi, Azərbaycan hakimiyyəti çalışacaq ki, təbiiç Rusya artıq yıxıla yıxılda o cəmini tərk eləsin. Amma Azərbaycan hakimiyyətinin artıq dünyada bir çox dairelərdə ki, dədınam yeri dəlidir. Amma çalışacaq ki manevriləsin, çalışsın çıxsın durumuna, və dünya görsə ki, hər bir yoxdu, dəkədə onu qəbul eləcək. Amma dünya görsə ki, xeyl, Azərbaycan daxırında bu hakimiyyətin alternativi var və bu alternativi dəstəkləyən xalq var. İnanıldırım sizi Putin kimilərin, yəni Putin psixologiyasının, Putin siyasətinin iflası, Azərbaycan hakimiyyətinində siyasi iflası demək olacaq. Ən azından, ölkəmizin üstündən bu qafa qedəcək. Yəni, bu qafa qalmayacaq, bu çəllə, amma həbi ki, hər şey haqtan asılıdır. Qalq istəsə, onu əldəyədir gözlə çox tezliklərin. Yox, qalq istəməsə, hələ biz uzun müddət bu ağılın idarətilində mərkumuq. Daşkünbək, çox təşəkür edirəm, mən bir daha də iləşdirdim. Alqamın işxal günü rəsmən 20 yoldu, nəinki 16 yoldu. Ələz. Ələz. Amma mənim danışdırım hadisə 16 yoldu. Surat Sürenovun dediyi ki, onlar ahdəm nəfərafında olan qüvbələrini hətta əhalini gözləmədən səkə bilər. Əhalinin dinciyəlik gözləmədən səkə bilər. Çünki, bir əftə, əsində 12 yoldan başlayıb o fəsiyyəs. Ta yolda qədərdə adamın işxalır, bu tövdükdə rəsmində, şimdə adamın məyənsəsi o bəzi hissəsi bizim nəzarətimizdə olun sona qədər. Çox təşküləyik ona biz dönəciyik, sizin də dönəlik, inşallah gələn hətta rədüşürtə. Ələz. Ələz. Ələz. Ələz. Ələz. Ələz. Ələz. Ələz. Ələz. Ələz. Tövb qəddə və soloq görək deflectik Ələz və soloq görək deflectik künə. İzlə quz testi carrəitionally Ə ýirqilər Sinane bəriili ya właściwie Ert meltg dassijeniz gələn cine bərirowm