 De duurzame ontwikkeling is niet alleen een belangrijk vraagstuk, maar het is ook hoogste urgent. Wij, mensen, hebben de aarde uitgeput. We hebben een labiele economische organisatie tot stand gebracht. En sociaal valt er ook nog veel te winnen. En het duurzaamheidsbegrip heeft die breedte van economisch en sociaal en ecologisch. Streven naar het goede, het schone en het warachtige. Weet je hoe dat moet? Nee, een beetje. En ook nog tijdelijk. Want het duurzaamheidsbegrip is dynamisch. Duurzaamheid verandert onder onze handen. Technologische ontwikkeling schrijft voort. En betekent dat inzichten over wat ecologisch aanvaardbaar is, ook veranderen. Governance gaat over de manier waarop we de samenleving organiseren. In sturing, in checks and balances en democratie is een van de producten van governance. Ik spreek over kennisdemocratie. Om te typeren hoe politiek, media en wetenschap in elkaar gestrengeld zijn. En dat is een heel opvallende ontwikkeling. Politiek, repressatieve democratie, aangevuld nu met tal van vormen van partisipatieve democratie. Klassieke media, aangevuld met sociale media, met een heel andere logica, en totaal een ander business model. Disciplinaire wetenschapsbeoefening, het dominante model van de afgelopen eeuwen, nu ook aangevuld met wat ik noem transdisciplinariteit. Ontwikkelingen van handelingsperspectieve in de richting van ontmoetingen van inzichten van wetenschappers met wilseutingen van politici. In die wereld bewegen we ons voor het. En die heeft specifieke kenmerken. Ik noem er twee, reflexiviteit. Alle sociale systemen leren uit ervaring, maar ook van de kennis die over hen ontwikkeld is. En veranderen daardoor. En het gevolg is principiële onvoorspelbaarheid. De tweede eigenschap die ik al vermeld heb bij kennisdemocratie is tweede moderniteit op het voetspoor van Beck & Giddens. Dat onze tijd zich kenmerkt door dat simultaneously tegengestelden in spanning met elkaar verkeer en elkaar ook nodig hebben. Localisering is zo'n typisch voorbeeld. Dus als we het hebben over governance van duurzaam ontwikkeling in een kennisdemocratie, hebben we daarmee te reken onvoorspelbaarheid. Dat brede duurzaamheidsbegrip lijkt bijna oneindig. Kunnen we daar dan toch richting in vinden voor ontwikkeling? Een moreel beginsel kan ons helpen. En dat morele beginsel heet het voorzorgse beginsel. Het houdt in dat je niet zomaar handelen dat je de kansen van toekomstige generaties benadeelt ten opzichte van de kansen die wij zelf hebben. Dus bijvoorbeeld behoud van biodiversiteit, behoud van cultureel erfgroed, maak het deel uit van handelingspatronen die volgens dat beginsel zijn ingericht. En ik werk dat uit in een studie die we gedaan hebben over scenario-wow. De meeste scenario-studies verdwijnen in de bureau-laan. Waarom? Omdat de bouwers van de scenario's geen aansluiting vonden bij de belevingswereld van de besluitvormers. Dus scenario's waren mooi, maar niet verbonden met de wereld van de wil. En wij hebben een manier van scenario-bouw ontwikkeld die die aansluiting verzekert. Door ons steeds af te vragen hoe moet je nu in een onvoorspelbare wereld redelijk handelen? En daarvoor hebben we een beginsel van veerkracht aangedragen. En dat betekent dat de ontworpen scenario's als memories of the future alternatieve toekomsten dienst doen om de vraag te beantwoorden hoe kun je nu in elk van die toekomsten overleven. Ik kan maar één keer handelen. Dus die veerkrachtige handeling strategie is de vondst die je kunt doen op basis van scenario's als uiting van het streven naar duurzame ontwikkeling in een wereld die overspelbaar is.