 Een tentoonstelling van schilderijen uit camera Obscura. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aantemaat als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door jullie van Walgem. Camera Obscura van Hildeprand. Een tentoonstelling van schilderijen. Mijn vriend Bakulus heeft een klein boekje geschreven waarin hij over het verval der kunst klaagte en een weinig je knort. Als oorzaak van dit haar verval geeft hij voornamelijk op dat zij buiten haar doel is geplaatst, dat zij niet op haar rechte prijs geschat wordt. De kunst is een meisje dat lelijk wordt bij gebrek aan een bidders. Hij bewijst u dat de kunst in het geheel niet meer wordt aangebeden, maar wel te kijk en te koop gezet als iets bijzonders en aardig, als een curiositeit. Hier en nu is dukt me veel waarheid en het staat in zijn boekje in sierelijk Frans te lezen. Inderdaad, het komt me meer en meer voor als of de grote kant zo ingekrompen was dat men met haar als met een werk op de kermis rondruisde. Hij begrijpt dat het leventje haar zeker kwadig woont tot haar nemen en haar in haar eigen ogen vernedert. Ook is ze sedertlang niet vrij te pleiten van allerlei laaggeboren onduugd en neigingen. Ze is van tijd tot tijd vrij postig en onbeschaand, ophakkerig en drist. Ze houdt van bontenopschik, schriet drie tonen te hoog en is nu en dan wel eens wat heel los in de mond. Erbij heeft ze iets vredaardigs en koelbloedigs gekregen. En wat denk jij nu van de tontoonstellingen van schilderijen? Bakulus eivert er geweldig tegen en als men de dingen een weinige uit de hoogte beziet is men het zeker met hem eens. Maar dan loopt men gevaar van fantastisch te worden, zoals de lieden van het onderzoek zeggen. Daarom laat ons uit de laag te opkijken en dan zullen we toestemmen dat de jaarlijkse exposition grote en veelzijdige nuttigheid hebben. Maar het is vervelend altijd over nuttigheden te praten. Duizend lezers doen dit maanderlijk zijn duizend plezingen en voor een liefhebber der schilderkunst is één uurtje in een zijkamer met een portret van kreuzeman of een zeevandschotel alleen gelaten ruim zo aangenaam als aanblik van die gansse zaal volgoud en grans waar de kunstgebrochten in lage opgestapeld zijn en waarin de kleuren van de regenboog doorheen schemeren als die daarzijdend raden in de weerschijne zakken Of welke spel de prikker, nee, dolk steken denkt jij dat een voorkunstschoon vatbare ziel zich voelt geven als hij in kaars ligt van Schendel voorstelende een oude bedelaar, levensgrote met een kandelaar in de hand hangen ziet het tussen twee grasgrone landschappen van ik weet niet wie, met duizend bomen die elk zo groot zijn als de kaars van de grijzaart en daarboven misschien een rijkere van bloemmers geflankerend door het portret van een gouden hussar-officier en de mislukte afbeelding van een open gesniede kabeljaam het bijhebbend gezelschap van roge en mosselshelpen en achter verzuimen ik niet het een toontstelling te bezoeken en kan ik er met inne genoegen uren doorbrengen eerst mag ik de toren van de schilderijen en doe er zoveel wetenschap op als nodig is om in de gezelschap te reden tussen over het mooiste van alle vastbesloten het met de vrouwenshuises en de liefste dochtereensten zijn om vervolgens de haag zijn Amsterdamse toontstellingen onderling te vergelijken waarbij de plaats waar ik mij bevind bij altijd het oordeel helpt vellen om daarna de portretten van meneer en mevrouw ABC en het gele alfabetteroemen echter sterk volhoudende dat zij volstrekt niet geflateerd zijn en eindelijk de snoots met jonge dames de lachen over het slechte toilet van deze ofgene die verbeeld u verkozen had in het groen te worden voorgesteld terwijl zij toch zo heel blond is en de heren in te vlijsteren dat zij voor die groene japon te weinig goed geeft gebruikt aan al het welke ik de laatste de kroon opzet door de volkomen ontleding van een zeer slecht stuk en uitvoerige beschouwing van het kleine stukje daar ik wel een uur bij had kunnen stilstaan zo klein als het was maar dan keer ik mij vermoeid van kleuren en tinten vergoldsel en verniss doorheen gewaarde nummers en nagekomen stukken tot de beschouwing dergene die met mij opgekomen zijn om te zien wat er al zo in een jaar tijd is op het doek gebracht van de gladdenzachtige polijse gezichten en lijsten tot de menselijke troniën in hoeden van de tablo de jaren aan de wand tot de tablo de jaren op de vloer en urenlang zou je kunnen besteden in de natuurbeschouwing van dien af en aanvloeiende stroom van kunstbeschouwers het verwondert mij dat er geen schilders neer is om studie te maken ik heb er een gehele verzameling van schildreigen opgedaan het is hier een genomers van mijn katalogis nummer 1 een tekemeester is een eigen werkbeschouwende het is een kort stengere mannetje met kleine grijze ogen en een scherpe kin bij het winnetreden overziet hij de zaal in de vier richtingen met een kenders oog en geen stap gaat hij verder al voor als hij zijn bril heeft opgezet hij is gekleed in een wettige versleten zwarte rok en dit ook pantalon een ledere stropje van eigen maak zal knelt om zijn halfs en hij draagt een kattoene over hem op de borst feintjes geplooid hij vergoed het volslagen gemist van handschoenen door de buitensporig gelengte van de opslagen zijn roksmouwen die hem tot de tweede letter vingeren komen in het voorhuis reeds heeft hij een katalogis opengeslagen en naar binnen omgevouwen hij heet igidus punter de p blinkt op de bovendrijf in de bladzijde hij is nu bezig met een zeker handbeweging alleen de tegemeesters eigen een volslagen potlood met een lange scherpe punt uit zijn commisoelzak op de delven wat jij meer van hem weet oh het is niet moeilijk in hem met één dier ongelukkig martelaars daar kunst onderscheiden die miskend worden en weer schitterende gaven alleen waardering vinden bij de jonge dames die hun voorbeelden kopieren het ontbreekt hem aan aanmoediging in tijd anders werd hij één van de grootste schilders van het land dan had hij een ridderoorde dan ging hij naar Italië dan kwam hij in de nieuwe uitgaaf het schilderboek maar niemand let op hem hij gelooft somtijd dat hij een te step christen een te nauwgezet burger is om een schildersnaam te maken voor het overige, wanneer hij over de kunst spreekt gebruikt hij de woorden toon, kracht, geest, warmte vergelijkende tinten wat die smear zij zo dikwijls als de doorluchtigste van het geld zijn vernaamte voor diensten bestaat en de edelen onverschokkenheid waarmee hij zich aan alle genres waagt hij tekent kerken hij tekent historie hij tekent landschap naar de natuur hij vervaardigt zogijd verkeest uw portret een waterverve creon hij doet al wat hij wilt maar hij maakt jaarlijks één schild rijd je dat hij naar de tentoonstelling zijn het maakt de bewondering uit van zijn vrouw, van zijn meid van al zijn kwekelingen van al de leden van het consleevend gezelschap maar al is het slecht geplaatst alle slechts geplaatst hij zit in de commissie een schandelcomplot tegen zijn opgang en belangen samengespannen hij leest zijn konst en letterboden hij leest het handelsblad nooit is er melding van zijn stuk gemaakt o, welke zoete dromen droomt hij de eerste nacht nadat hij het heeft ingepakt en met een uitvoerig adres verzonden het zal de verbazing van alle beschouwers uitmaken Tijlers museum zal het willen aankopen de prinses van Oranje zal het moeten bezitten een liefhebber zal aanbieden het met goud te beleggen grote schilders zullen hem zijn penseel benijden vreemdelingen zullen naar de plaat zijn er woning komen reizen om de grote punter te zien en wanneer hij hun dan zo eenvoudig en nederig als hij is dan wordt er ook jij op zijn hoge schoenen de deur zal openen en zij vragen is er grote punter tehuis welke triumph zal het zijn te zeggen dat ben ik zelf meneer om u te dienen helaas een stukje komt weer om het is niet een aanmerking gekomen eens eens de waarheid van een gezietschrijver dat hij het vermelde eens geen het een aanmerking gekomen te zijn een dame van rangen en liefhebberij had er een kunstkoper last opgegeven de kunstkoper schrijf aan punter en punterschrijf aan de kunstkoper hoeveel woorden strijd had deze brief versling tussen juffrouw punter en haar waardige egen gekost als het daarvoor kwam dat hij te zedig was in het bepalen van de prijs en zij hem toescheen voor een eerste keer wel wat inhalig te wezen één gedage duurde het hier hij een tweede brief ontving reeds met al zijn jonge juffrouwen en de gehele stad steekenschool dat het stukje van meester punter was aangekocht voor een kabinet reeds had men er hem in zijn kunstliefend gezelschap mee gelukwenst reeds had hij vol ijfer en hopen nieuw stukje begonnen het zou dit wel in de smaak van ostade zijn twee passedischende boeren met de echt ostadische korte pijpjes en de eeuwige wingertak beletvraagende door het venster de enige heel spel de ander half bier kan hij zou er dubbel voor vragen van hetgeen zijn eersling had opgebracht en zijn vrouw zou een kerkboek krijgen met een gouden slot zo zou hij langzaam opklemmen tot de hoogste hoogte zo was het frans hals zo van dijk, zo rembrand gegaan maar o, slacht en snotlots daar brengt hem de goede bloedige post een brief maar had zich in het nommer vergist de kunsthandelaar is beleefd genoeg vergeving voor deze onachtzaamheid te vragen vergeving voor deze onachtzaamheid wat onachtzaamheid nee, hij vragen vele vergeving voor één de verschrikkelijkste grieven die men een vaardig burgerman kan aandoen vergeving voor een dolksteek die een van blijdschaps wel een harde robot voor een mokerslag die 100 er schoonste luchtkastelen geen storten vergeving voor een zedelijke schilderlijke moord zie daar een enkele bladzijde uit de geschiedenis van dit klein tengermanetje verbaas het u dan dat er nog ook zo kaal zijn gelaat zo geel z'n mond zo droevig geplooid is dat hij de opgewektheid verliest zijn er sluike haren eenmaal in de waant te doen knippen zie hem daar nu weder op de tentoonstelling zijn stukje dat hij ditmaal een keukenmeit heen kopen en reschuurt zal wel weer slecht geplaatst zijn zeker te hoog of te laag van menselijke beschouwing de vorigemaal was het als of het z'n bewonderaars onder de Engelen zocht nu zal het misschien de diepte zijn nedergestort flakteris in neikweos superos agerontamovebo zucht hij niet, want hij verstaat geen latijn zijn vader was een rijtuig schilder beroemd om zijn blinkend vernis, maar zijn zoon had te veel zenie om bij dat vak te blijven hij fors met schijnbare onverschilligheid de plaats uit aan zijn meesterstuk beschoren het schik nogal wat hoog de betreft, maar in dit hoekjes emmers weer niets geen licht op de koper emmer ach, de gehele wereld gaat er ook voorbij nutteloos dat deze appels op de wacht z'n minder trepjes als de voet van z'n keukenmeit worden beoordeeld en niemand zegt iets van de koper emmer waarvan z'n vrouw emmers had beduigd dat zij meende er haar mutsen te kunnen opzetten als de beweegelijke rijder toeschouwers die toch waarlijk bij ergere prullen stilstaat tot zijn werkers genadert schijnen zij plotsel in gezicht en spraak verloren te hebben stilzwijgen z'n vloek die meer bijten als kwaatspreken z'n eigen onafgebroken aandacht wekt zelfs niemand op marksaamheid en daar moest ze zij dan die lijst nog om beschadigen zucht hij die lijst van 12 gulden 10 want het verguldzel had een knau gekregen doordien het nog nat was geweest toen hij z'n tafereel impakte en een maand te vroeg verzond trouwselooster wijderd hij zich om in stil tussen gemoet te koeilen aan het portret van die poedelhong twee zrechte roren bestegend is maar daar is het als of hij iets hoort van zijn schilderij inderdaad een jonge welgekleden dame en een ditel jonge heren zijn er in een gebukte houding op de turen zo schijnt dan nog iemand dit er moeitewaardig te achten zie hoe lang vertoeven zij de zijn zeker liefhebbers ontegens zeggelijk kanners maar welke een onredrukt gelach die zij rafstappen gerechten hem als ze trekken in gezicht als als zij het vrolijk zie aan steentje in plaats van zijn eerbare keukenmijd en nog even vangt hij de woorden op het heeft meer van een hond dat verwijt geld te armen gunstenaar het katje op je voorgrond niet veel groter heb je kennis dan een schaap van het kleinste ras het katje waar voor uw eigen poesselt model verstrekte het katje dat jij uitdekend te zaven terwijl uw tederige gaden u slaapt met warmde op haar stoog en tot overmaat daar hoort hij diezelf die jonge lieden en de bewondering uitgillen over dezelfde poeddel wiens rechtroorm is tekend is het is, zeggen zij in Otabene het is, onszelf, hij leeft de naam is alles zucht hij, en kijkt op zijn zilvere zakuurwerk het zilvere zakuurwerk van zijn eerzame vader de rijtuigschilder beroemd door zijn blinkend en nooit parsend vernis de dure is geslagen, hij moet les geven ga heen, ongelukkige martelaar ga heen naar die jongen je vrouw C en vertel haar voor de honderdste maal, dat zij toch hulp lijnen moet zetten ze heeft het weder vergeten en nu staat de gehele angels geef ga heen en bedenk je onderweg nog eens of jij u wel wagen zult aan die voorstelling van de helden daad van van Spijk waar ook al voorstelling u genoeg van zijn vervolg uw lesen misschien van uur tot uur van dag tot dag met een weinig meer talent zou het jij misschien met een weinig minder zeer zeker gelukkig zijn nummer 2 een familita verheel het is een meneer en een mevrouw van middelbare jaren en een jonge heer en een jonge je vrouw en dan bloeide jeugd en een kleine jongen van zeven daarbij ik beschrijf u hun nekledertracht niet er is weinig opmarkenswaardigzaam met zijn mensen uit deftige middelstand goede leden, niet haaks maar klein steeds gekleed ik slaan blik op de wezenstrekken meneer ziet, vindt mij een beetje knorrig vraagt jij de reden deze mensen komen eigenlijk zo pas uit de naburige stad met een kaleshaan gereden waarin zij met zijn vijfen hebben gepakt gezeten meneer heeft de drukke zaken waarbij zijn die gewoordigheid slecht gemist kan worden hij ziet tegen alle uitstappjes op als tegen zoveel bergen en hij houd daar boven niet van rijden maar m'n vrouw wilde zo dol graag de tentoonstelling zien al de m'n vrouwen zagen die in een zwak ogenblik hij moet het bekennen had hij het daar beloofd ik meen wel aan de avond van een dag dat hij geen lust gehad had mensen te zien ook waren de kinderen ooit in Den Haag geweest en het Haagse bos het was zo heerlijk in de morgen kwam het rijtuig voor het was damelijk mooi ja het was mooi weer maar ze draaide paarden het Haagse bos dat zo heerlijk was hadden bereikt of het spelspraak schijnt dat donkere wolken de hemel betrokken en nog was het palijs van Prince Friedrich niet in het gezicht of de stoortreggie kwam neerden in het plan stond dat men op het tornooi veld in de doelen af zou stappen en zich eerst behoorlijk in op zijn gemak verkwikken meneer is gesteld op zijn leefregel maar men heeft geen regenscherm en dan de straten men vindt het beter daadelijk op de tentoonstelling aan te rijden vandat de eerste zwarte wolk was komen aandrijven en de eerste rimpel op papa's voor heeft mama alles in het werk gesteld om het gesprek levenig te houden het was onuitput leuk in het verhalen van de genoegens die zij in haar jeugd de eigenste haakse bos gestmaakt had maar bijna geen woord is er gesproken seerde de eerste vochtrepel viel en het daar hebben wij het al van de lippen van het achtbaar hoofd is haar gezins geklonken heeft een vrouw die de reis heeft doorgedrongen het jonge meisje dat haar vader met haar veruit gebabbel over dat feest heeft verveeld en die jonge heren die geswooren heeft dat het mooi weer zou blijven voelde zich als het ware verantwoordelijk een zoonzouw of zou kunnen vallen en ongerust zag zeel kan er aan kom aando maar de doonstelling wat papa gezegd toen het rij toch stil hield en de familie werd uitgepakt maar in de stemming waarin zij verkeerden viel het hem nog al tegen dat hij voor iedere persoon van de gezicht in katalogisch de kopen had alleen ik leid ze uitgezonderd maar mevrouw haar er een onvantelijke blik geroefd mij toe wij zijn er vervangt zodra zij zich in het okaal gevoeld de angst te getrek die in de volle kalesje om haar mond speelde ondertussen is deze lieve familie nu veel te vroeg gekomen daar is nog bijna niemand dit valt er nog wel enigszins wereldse dame tegen niemand om gezien te worden niemand om haar lieve dochter te zien het is waarlijke mooi gezicht je en mij denkt de gelukkigste van alle een ongemaakte vreugde bescheiden nu zij de wonderijen van taferelen overziet maar zij had zich toch alles veel groter veel mooier en veel treffender voorgesteld 10 zulke zalen duizend meesters stukken zij taalt pas 16 jaren weneer haar broeder is een jaar ouder en dus in die lieve leeftijd waarin men meemt voor iets goedsten zele gehouden worden wanneer men de schijna neemt van iets kwaats dat men niet is hij heeft al de kentekenen al de bewegingen van een recht lastige wijsneus en schijnt nog in twijfel te hangen wat hij liever wijs is al, een vat of een lompard hij verbeeldt zich kunstkennis te hebben en is om daarvan proeven te geven gestadig in de kontramine al de stukken die zijn een goede moeder opgetogen dunstaan van verrukking, acht hij een vaam geschilder het slecht van kleur dwaas van gedachten plat, zonder diepte kort om recht te bokken van ongerechtigheid die hem met al de fouten van slechte schilderijen belaat zijn zuster dwingt hij tot de bewondering van grove wilde, breed, gepenseelde stuudikoppen van bandieten en ijzervereters targenie in zit en die haar volstrekt beter moeten bevallen dan het liefste heiligveel ter wereld hij is altijd een schilderij of wat vooruit zoekt er sluiks, de nummers op in de catalogus en toont dan zijn een meerderheid over zijn vader door hem in strekken te lokken en schappen te verleiden over de waarschijnlijke schilder van dit of dat vereel van wie de gedrukte letter hem de naam heeft omkennen en na hem bewezen te hebben dat hij dien aan zijn lichtvalling of aan zijn behandeling of aan zijn stoffering of aan zijn ordenantie kent laat hij een goede man die toch al niet wel gemutst is van tijd tot tijd een ongelukkig figuren maken mevrouw heeft een treur gebrek en ordelijkheid in haar beschouwing dit gedeelte daarzaal, maar plotseling verplaatst zich haar nieuwsgierigheid naar het tegenovergestelde nu eens wordt zij door deze of genen uitblinkende verfwagen tocken dan weder verlok door haar aangeboren zucht om gelijkinessen op te maken zie toch eens lieve uit vind je niet dat dat jongetiveel van ons pietje heeft? de tafereel waarvan ze spreekt is de voorstelling van een liefkind met het hoofd voorover gebogen op de ruige kop van een patrijshond een onder eerst meesters geschilderd een recht zeer afvijne gezichtje waarmee ik in het voorbij gaan de moeder geluk wens pietje, het is een zeven jaar jongetje dat ik je nog niet beschreef pietje is een ongelukkig weg door de engelse ziekte mishandeld met een grote dreek aan het hoofd en bleek, zeer bleek in zijn flatse oogjes schemert maar een flauwe levensfonk ik weet niet echt de fijn zakdoek bij ze geeft hij is maak, nog koste, nog tijd gespaard de kinderen van onze dagen worden allerdichterlijkst allertheateraal stuidgedost een vierkante ulane muts met een gouden kwast zieert zijn jeugd de hoofd een schotpond keeltje waarvan de brede plooien door hem nog breder verlacht lederen riem met een onmatige gasborden in toom gehouden en waar de ruiten zo groot van zijn dat de rug van het schaap vol maakt een gevierendeeld wapenbord vertoont en ten gere ledematen een fijn geplooid kraagje dat hem in de oren prikt wordt na hetzelfde stelsel van inparking de keer gegaan en iedere buitensporige golfing die het zou kunnen aannemen door een dasje van Turks gele zijde, zeer uitvoer gestrikt een wet Engelsledere broekje dat grote zielersmart van mama aan de treden bij het uitstappen vuil gemaakt omkleed zijn krombeentjes eindigend in witte kaasjes schoentjes Vind je niet lief uit dat dit jongetje veel van ons pietje heeft? vraagt de moederlijke moeder maar hoe groot is haar ontzetting? nu zij opzinden naar een antwoord niet haar echt vriend gewaar wordt maar wie weet welke groot haar zeer met een redder hoorde en een kneevelbaard excuzeer meneer en met een kleur als vuur eilt ze weg en sleet nu haar wetige gemaal voor de beeldness van de lieve jongen die zoveel van pietje heeft zo heeft men een geheel uur gesleten meneer meent dat dat lang genoeg is de wijs nu is beweren dat er niets eigenlijk smooi is de jongen je vrouw heeft een dolle zin opgedaan om met een blote hals en een goude ketting geportroteerd te worden en mevrouw vindt dat men niet weg moet gaan en men de Haagse mensen nog eens gezien heeft het rijt erg dat het weer voorgekomen is zal daarom nog wat wachten maar de Haagse mensen komen nog niet de boomoonden zijn nog niet kunnen komen men slentert nog een half vuurtje en ziet de zon breekt door men moet van het goede weer gebruik maken om naar de Haagse bos te gaan dat zo heerlijk is de familie verenigd tegenbij de uitgang heet mijn tijd zegt meneer vrouw daar heb je nog het seukje van koo nog niet gezien dat moesten we toch nog eventjes opnemen oh, laat dat seukje van koo nou maar rusten, zegt meneer het zal wat wijzen, maar ik tewijs nu ze aan maar mevrouw durft de moeder van koo niet onder de ogen komen ten zij ze het seukje van koo gezien heeft koo nu is een neefje van de familie een bedorven kind dat niet onaardig tekent besalve zijn moeder besloot dat hij moet schilderen want toen hij iets draagelijks voorbrengen kon besloot zij al verder dat hij iets naar de tentoonstelling zenden moet oh, zijn kootjes, bedankt dat ze zo zullen gaan bulken en nu de zaal weer binnen en nu zoekt meneer in de katalogus de mevrouw in de wilde en de dochter in schijnen, de wijsneus in het geel niet naar het seukje van koo het seukje van koo is nergens te vinden hoe groot zou het zo wat zijn? zeker niet zo heel groot eindelijk vindt men een seukje met koeien van rave zwaaien van anderen ja, dat zal het vezen dat is wel zo wat in zo'n manier en liever zonder de katalogus op de slaan uit vrees vanuit een droom geholpen te worden sleept meneer de familie nu mee de vol maakt de vrede over het seukje van koo daar gaan ze heen het is ondertussen weer begonnen te regenen het gehele luchtruim schijnt het grouwpapier gesneden daar gaan ze heen om het haakse bos te zien dat zo heerlijk is om in de scheveningse badhuis te eten dat zo voornaam is om daarna huiswaarts te rijden meneer met de zekerheid dat hij morgen dubbel zal moeten werken met vrouw maar half de vrede omdat zij zo weinig mensen gezien heeft de zesde jaren met de hopeloze wens in het hart om met een blote hals in de gouden ketting te worden geportateerd en de wijsneus veroordeelt om de gehele weg over met een kleine schotsenengel op zijn knie te zetten nummer maar nee, ik stap van de nommers af ik weet niets vervelender zijn antrustender is dan getallen ik geloof dat zij u in sommige geden de koorts op het lijf jagen ik sluit eens mijn catalogus en nodig je liever u met mij te verplaatsen te midden van die bonte hoop van bezoekers nu het uur Dubon Thon geslagen heeft en het vol wordt in de zaal welke gefluister welke drukte, welke gedrang maar een zacht een beleefd gedrang een gedrang van zijde en flueel zie deze oude Baroness geleund op de naam van haar zoon en haar heer dus is het blij dat ze boos kan zijn omdat er nog altijd enige burgerlieden in de zaal zijn gebleven zie deze briljante modemaakster met haar val schouten geplekt zij de kleed zie de eieren schervende van ene fruilen en nu eens met de radhaagse tong dan eens in zijn slecht Frans de schilderij ruim zo luidkeels beoordelende als de hoogste hogeboorne aanschouw dat lieve burger meisje slachtoffer van de eerzicht haar broeders die schrijver is bij een ministerie en al zo een bril en veel fijner lakendraag dan zijn vader uit uw lindwinkel hij wilde volstrijk niet voor het fashionable uren naar de exposition en nu leeft zijn liefstesturtje dat zich wel naar hem schikken moest en gestaat geangste en durft zich niet in het gedrang wagen en heeft de vermetelheid nauwelijks om zich voor het beeld van die oude vrouw de bijbelezende de plaatsen waarvan zij heel veel heeft horen spreken ze bereikt het eindelijk maar beschoudt het niet dan met een schuchtere blik en gered om de vlucht te nemen voor de eerste grote dame die haar harder niet opzij te rusten ach zij gevoelt zo diepen zo dikwels dat zij maar een juffertje is tot haar groot geluk ruid haar de komst van haar broederschef uit al de pijnlijkheden die er vol der zaal geef u de moeite en verwondering deze zijnvoudige van onverschiligheid deze om betuidende onderling en met het oog van verachting deze 40-jarige jongelings die zoveel gezin heeft in zijn leven op zijn reizen te vergelijken let op deze ramsalige narcisus gelukkig door zijn bondvest en zijn stroog hele handschoenen die op de knop van de rotting zagen ze zichzelf voor een zeldzame vereniging alle mannelijke schoonheden houd een belangstelling verchten al de portretten van geleerde en cavalrie officieren zeemannen in de zaal en waardig is in al de bochten waarin hij zich vringt te worden afgebeeld om de bewondering alle tentoonstelling uit te maken de onbetaalbare levende ledeman sla u oog op deze geaffererende bezoeker nee door vlieger van de zaal wiens gewichtig gelaad het telkens luider uitgilt dat hij wel wat anders te doen heeft dan schilderijjes na te lopen op deze jonge dame die zelf schildert met een tuio en de hand niet rusten kan voor zij de stukken van haar lieve schilder genoten heeft dan is haar de rest onverschilder op die incident die sterven zal zorgen niet spoedig iemand komt dan wien hij vertel ik aan dat hij de laatste ouwstelling de Düsseldorf heeft bezocht maar wie is die jonge mens waard jij wil de haren die een dikke stok dat hele kort jasje die wijde geruid de pantalon jij meent een schilder een jonge schilder jij vergist u het is de vriend van iemand met nog lager nog breder grande hoed met lange maar schone gekulde haren met een nog dikker maar ook mooier stok met een nog korter maar fluel jasje en nog bonter pantalon en die iemand is een schilder deze is een alder ego zijn onafscheidelijke zijn jakhals, zijn bewonderaar zijn naammaaksel, zijn overdruk zijn schaduw hij wandelt met een schilder hij ontbijt met een schilder hij doet keertjes te paard met een schilder hij gaat met een schilder met een schouwburg hij roekt, hij zwetst hij beeljardt met een schilder alleen hij schildert met een schilder niet dagelijks kunt jij hem in deze zaal vinden want hij is een hartstochtelijk bewonderaar en hij vindt er schilders en denk jij op deze afstand het woord artiest op zijn voorhoofd mee te lezen zult jij hem tot een gelukkig zindersterveling maken ook is zijn schilder hem enig idee verplicht en zo hij wilde ja, zo hij wilde zult jij nu nog vertoeven totdat de laatste laatste een dumebo monden verschijnen die de zaal door hun schelijken bijna ontruimd vinden en tot een grote wanhopenweer een peupel dat er iets gegeten heeft of willen ook wij nu maar heen gaan uitvrezen dat deze of geen onderzoeker ons uiteent als caricature van onvoerdragelijke leeglopers die zich het voorkomen van opmerkers geven 1838 einde van een te doonstelling van schilderijen voor meer informatie of om je aan te melden al vrijwilliger ga naar LibriVox.org camera op scura van heldenbrand de wind het stormt buiten hoort jij het mijn vrienden het stormt de wind is verschrikkelijk vlaag om vlaag hij loeit om uw dak hij vlui door iedere opening door elke doortocht hij schud uwe deuren en wensdraamen het is noodweer zeg niet laat ons opstoken en bij eenschikken en eten en drinken en zo uitspreken dat wij de wind niet horen het is epicurische lafhardigheid geleeg jij bij zacht en lievelijk weer dan blik wel duizend mal uit het venster werkt en de vriendelijke natuur in al haar rustig schoon aan schouwende talcens uitroept het is heerlijk zo op past het u op een dag als heden althans in enkele mal na de orkaan te luisteren zijn woeden aan te zien te denken aan de algemene beroering en te zeggen het is ontsagelijk dit, denkt mij betaand een man zij die het niet willen ik vrees dat zij de stormen deslevens met dezelfde kleinmoedigheid zullen zoeken te onduiken nee zij zeker zijn er niet die er rampen en verschrekingen in onheil en nood van hun toestand overtuigen durven of in de storm des tegenspoeds het hoofd opsteken en zeggen hier ben ik zij sluiten hun ogen voor het gevaar zij schuwen het in te denken zij sterken zich het hart nog oefenen hun zielskracht zij hebben geen nut van hun leed het zijn bloodhaarts laten wij naar de storm luisteren die wind die ontzettende wind van waar komt hij waar werkt hij heen vergeest de vragen door zijn krachtige aarde mede gevoerd en verstrood de onstigbare de geweldige de al om tegenwoordige de reuze de geheimen is hoog hoogbovende aarde om de lenden der bergen worsteld woelt en geestelt hij door roodspleten en spelonken waart hij rond met snarpend geluid in den diepe afgrond gromt hij in den eenzame woestijn waarin geen geluid gehoord wordt aan het zijnen treift hij het zand te hoop door de wildernis wandelt hij om met luidruchtig geweld en de onmetelijke zee is hij niet groter dan zij haar broeder haar ontsagelijke speelgenoot haar woedende bestrijder de onafhankelijke hij wijdt waar waarts hij wil als hij hem uit het oosten wacht verheft hij zich in het noorden geen geloof dat hij sluimert in het zuiden ziet hij staat op in het westen hoe spoedig is hij ontwaard hoe eiding wekkind is in kreet hoe onweerstaanbaar zijn aanval te sterke soms is hij speels en dachtel maar wee wee als de ernst is want eer hij zijn kamstrijd aangaat is zijn triomf verzekerd het woord gaat hij door als door z'n herpes leger de slaande engel des heren de wateren woelen ziden en branden hij ombloot de beddingen hij smakt de steenrot van haar voetstuk de gelederende algoven breekt hij door en speelt met haar schuim als waren het witte federen haar een gehelmd en kruinen afgerupt te vergeest hoe de zee zich opheft als in bezetenen doven woede bruisende ventoren hij grijpt haar aan en schuurt haar tot zijn machteloos en stuiptrekkende nederstort en wie zich aan haar bos vertrouwde wie zich waagden op haar gevaarlijke diepten heren behoed hen zij vergaan krachtige stemde aan haar tuur hoe schrok jij de harte dan mensen alle geluid van het onbezielde is door u levende stem daar lucht hij spreekt de echo daar bergen de schoot daar wateren het dichte loven antwoord u maar gij gij overschreeft die alren welmog jij de stemdes heren heten voorzeker neen geen ongrender trotsel geen grondende knots geen losgelaten vleugelpert geen adelaar met klappende wikken bracht u voor gij zei de stemdes al machtigen zijn geest is een adem een aanblazing een krachtig ruizen woest was de baajard woest en ledig geen orde geen onderscheiding geen licht, geen geluid de duisternis zweefde over de afgrond alle stil en levenloos maar een krachtig een zwoel een vreugbaarmakend windgruis ging over de diepte het was de ademgoods broedende over de wateren zij sidderen op die aanraking die siddering was leven de stilte was gebroken sinds dat ogenblik ging er van god uit de scheppende kracht orde en leven in het zuizen van de avondwint behaagde hij je over de eerste zoon de stofste verschijnen en uit een werverwind tot je op leerde hij hem sidderen voor de mogendheid zijn er almacht hoort hij dit plechtig geluid? wel nu zulk in gedruis vervulde uit gebouw waarde de siperen beënzaten op de pinksterdag het was godsgeest op aarde neerdaarende in het ruizen als van een geweldige gedrevene wind maar dit symbol dat kracht gods zo onzichtbaar zo getucht is het ook niet een schaduw zijn of weldaardigheid ziet nu is hij geweldig en verpletterend maar hij is toch geen woestaard alleen uitgaande tot verdelgen als alles doos de stilte is de zon brandend de kors de aarde gespleten het gebomte versgroeit het pas opgeschoten veldgewasgraal en met stof bedekt als de kankerdervertering in stilte voortvreed en de stinkende damp dat verdereshevelt uit het Laumeurast dan verheugdigt de dood in een rijke oogst maar in de verte ziet hij een wolkje niet groter dan uw vuist en het is als hoordet hij de slagregen reedsruisen want de boden des heren is opgestaan de breed gewiekte wind die hij in een oogwenk tot u zou brengen hij komt de afgebedenen de gesegenden voor zich heen en drijft hij dan best warm die om uw behoefte en onder zijn week voert hij mede de trezoren de vrugbaarheid en das blois, der gezondheid en der kracht hij vernieuwt het gelaad das aadsrijks hij vaagt het stof af van den oogst de sluimerende groeikracht werkt hij op uit haar bezwijming verquikend gaat hij om en deelt freerste teugen uit van welvaart en van leven herinnert hij u ten wilderige zomeravond dien hij zo zeer genoot de dag was drukend geweest en benoud de zon krachtig tot de laatst toe was onder gegaan te midden van peurbar en rozen nog zongen de volgeren niet er lag een zwaarte op de gehele natuur alles was still maar daar ontwaakte een zacht gerucht het zuizen van een liefelijk koeltje hoe vind jij het op met dorstige lippen met hoeveel lust ademt het gij het in en liet het spelen door uw bedouwde loken het kwam vrienderik aangesweefd beladen met een geurige waarsum van blad en bloem en koelde loven en grasgeuten vladderend streken het over het lauwe water een helder dag en frisser rimpelde dat en ruiste als verhuurt de topen daar bomen vingen aan wel luidend te zwatteren het was een liefelijk in eensmelden van zachte en vredige geluiden het was u als hoord het gij in stem van enkel liefde wel nu het was de stem daar liefde gods zo ruiste zij dan profet in de oren op de top van horep waar hij stond en de heer verbijde en ziet de heer ging voorbij en in grote en sterke wind als deze scheurende de bergen en breekende de steenrotzen voor den heren heenen doch de heer was in den wind niet en naden wind in de aardbeving de heer was ook in de aardbeving niet en naden aardbeving in vuur de heer was ook in het vuur niet en naden vuur de stemmen enen zachte kulten toen sprak de heer tot Elija dit mijn vrienden staat in dan bijbel op dat gij het lezen zoot in deze stormmachtige tijd o snaks snaks als gij slapeloos nederlicht en de onboeiende wind gerende omgaat om u huis als een broerende leeuw die schijnt te zo'n binnendringen dan gaat ene huivering u door de ziel zegt mij, heb gij gebeden God de heer voor wind stormen en orkaanen zijn als dinaren die als hij ze roept tot hem komen en zeggen hier zijn wij God die ze uitzent en terug roept als boten en slaven die al machtige is zachtmoedig en liefderrijk als ene zachte kulten slaap dan in al werd gij ook tederen moeders wie als zonen verre zijn misschien wel op dat brede vloed nog eenmaal gebeden en dit bedacht en het zal u wezen als weegte wind en brengte u alleen de zachte de kalmte aanbrengende liefde gods slaap in die liefde sluim op nood vrees niet geloofd alleenlijk October 1838 Einde van de wind Antwoord op een brief uit Parijs uit camera op scura dit is een LibriVox opname alle LibriVox opnamen behoren tot de publieke domain voor meer informatie of om je aan te melden of vrijwilliger ga naar LibriVox.org camera op scura van Hildebrand Antwoord op een brief uit Parijs voetnood het volgende stukje hier om den Wille de verledigheid opgenomen is niet meer dan een grap het eerste parodie van een brief aan Hildebrand door zijn vriend Bakkelers geschreven brief waarvan de inhoud enkel bestond uit ene voor het overige welverdiende en welsprekende lofrede op het genie en de treurspelsbeelster Rachel eindelijk heb ik hem gezien mijn vriend gezien en bewonderd het monster van Bleyklo de aangebedenen de geveerden de hoop van allen die nog niet vanhopen aan den goede smaak en den echte geest de hoornste schilderschool van allen die nog geloven in het dunne coloriet van Van Dijk en het krachtig penceel van Frans Holt hoe zal ik u in denkbeeld geven van zijn manier van zijn talent ik die het faticaan niet gezien heb en dat nog wel aan u die geen daarna schoolen van Bleyklo te vinden weet of zeg mij kun jij vergelijkingen maken tussen de vermoederijke bekwaamheden daar verschillende echtgenoten van de verschillende naaivrouwen blok over den kant privilie en andere nee, voorzeker jij weet niet dat nog de man van je vrouw over den kant nog die van je vrouw blok nog die van je vrouw privilie nog zelfs die van naadje de zoon ooit of ooit het penceel behandeld hebben overmerst deze geen van allen dan maagdelijken voor de huwelken staat hebben verwisseld en toch hoog over het hoofd van je vrouw de zoon zeelt tot het genie de hoop des vaarderlands het is haar vaarder het is niet de kunstenaar die het jij in hem groet het is de kunst zelfen nauwelijks heeft hij de ouderdom van 68 jaren bereikt welk een heerlijke dageraad gaat voor de hondste schilderschool op helaas weet niet hoe ik het u duidelijk zal maken wat wij in hem te wachten hebben wat zijn talent kent tekend wat hem op de onbereikbare hoogte die hij besteed geheel alleen doet staan geheel op zichzelf en toch ik wil het beproeven want ik wil den avondbodien in vlieg afvangen en het handelsblad vooruit zijn ik wil u in het hartje van Parijs het vaarderlandse bloed van ederen trots doen gloeien ja gloeien ja tenteren ja bruizen moet het jij zult weten wie onze bleekloze de zoon is al zou ik ook aan de aestheticse beschouwing van zijn talent iedere uitboezaming van vriendschap en hartelijkheid ten offer brengen al moest ook dit mijn geschrijf veel meer van infeugetom in één daar genoemde dagbladen of van één artikel in den letterboden hebben dan van een vertrouwelijke brief de moest van bladzijde 1 tot bladzijde 4 toe de zoon de zoon uw lezende aandacht absorberen zo ik begin met u te zeggen dat de zoon in monster is zeg ik niet te veel hij heeft als ik reed zijde 68 jaren bereikt nooit heeft hij in meester gehad de natuur deed hem geboren worden met het eigenaardig gevoel voor het schone en verhevenen dat hij met zoveel waarheid en kracht op het doek weet uit te drukken als een klein kind op school tekende hij reed zijn meester uit op de lei in pijp in den mond en maakte hij patroontjes voor zijn zuster die uit borduren ging ook beschilderde hij niet zelden de deuren, der pakhuizen en de nachtwacht verblijven met wit en rood kruid in voorbijgangen vond hij met dit werk bezig en bewonderde de kracht van zijn scherzen die voorbijgangen was zelf kunstenaar hij was huisschilder en glazenmaker weldravertrouwde hij hem de kunst toe en weide hem in de geheimen van het tempermes in niet lang duurderheid of de zoom begon zich op de uithangborden toe te leggen het eerst leerde hij koffiekannen en trekpotten schilderen daarna werd hem zelfs de uitvoering van Inglas beer toe vertrouwd het opmerkelijkste was het schuim nooit had men zulk schuim gezien het was meer dan bierschuim het was champagne schuim voorbeeld u mijn waarde welk een voorbeelingskracht in huisschilders jongen wie vaardermondemaker was en die dus na alle waarschijnlijkheid noot champagne had zijn schuimen langzamerhand liet zijn meester hem toe ook wapens te malen en hierin was het vooral dat zijn goede smaak uitschitterde met voorbeeldeloze stortmoedigheid bracht hij alles tot het natuurlijke terug alle leven geel met zwarte manen gelijk de echte balbereesten hij wist van geen roede geen blauwe geen zwarte die hem van keel en saberspraak deed hij het aanbod van in pakslagen en hij zou eens bijna gestorven zijn van woede toen men hem zeiden dat sommige wapenschilders rode aarenden hadden voorgesteld met blauwe nep en blauwe klauwen want zeiden hij een aarond is toch bruin en hij had gelijk ondertussen was hij nu op de hoogte om tot het eigenlijk dierschilderen voor zover dit zijn meester te pas kwam over te gaan en reeds had hij werkrijk de schets gemaakt van in dorstig hard toen de ongeluk getwabels van die dagen tussen 85 en 90 ook den jeugdigen de zoom in hun maastroom meevroeden hij verdween u voor in poos van het toeneel en men hoorde niet van hem men spreekt van een spotprint die hij op den print zou hebben gemaakt waarvan de hoofdgedachte was in grote grootsbloem die door een keezhond van zijn steel werd gebeten en van nog ene andere op de Engelsenatie waarvan de voorstelling vergeten is geraakt hoe het zij men zou ook de zoom bijna vergeten hebben waren hij niet verleden jaar plotseling weder tevoorschijn gekomen met zijn meesterstuk het is in toer om daarop te komen het denkbeet is niet nieuw in groot paard staat geheel opgetuigd en gezadeld en in zeer klein mom maakt zich gereed het te bestijgen het welk hem aangezien de kleinheid van zijn postuur zeer moeilijk valt alles is in deze schilderij leven en beweging de pogingen van een werkachtigen ruiten die daar niet op kan komen spreken door het groene jachtbuis dat hij aan heeft heen men ziet hem vlak op zijn rug in alle spieren met veel geestigheid heeft de schilder de laarzen en de sporen zo zwaar en kolossaal voorgesteld dat men gevoelen moet dat ook deze ene belemmering zijn om het paard te beklimmen het uitstekendste van alles is echter het paard zelf in het welk voor te stellen men zeggen mag dat het genie van de zoom het zin is van zijn vlucht heeft bereikt met voorbedeloze stootmoedigheid heeft hij over de zwaregeden van zijn bestek ja, zelfs over de natuur gezegveerd en de even redigheden dermaar te weten te beheersen en in te richten dat vooral de hoogte van het roos en dus de moeilijke bestijkbaarheid sterk in het oog springt dit heeft een gevolg gehad dat er al zeer in één gedrongen heeft moeten worden en zelfs de kop niet dan klein kon wezen zoals het hier is voorgesteld gelijkt het teffens op een paard in olifant en in hazenwindhond maar de karakters deze drie schepselen spelen derwijze doorheen in de schilderij dat men zegt kan dat het schepend genie de schilders hier in Nieuwezen heeft voorgebracht ik spreek niet van de uitvoerigheid waarmee het hoofdstel van het roos waarmee de gestreepte rijbroek van de ruiter zijn afgemaald nog van het landschap waarover in donderwoord hangt die door in tovergloed die uit een grondsgeind op te komen wordt verlicht mijn bestek verbiedt mij hier verder over uit te wijden ook vergt jij het niet het geen ik van de zoom gezegd heb zal u genoegzaam hebben doen blijken dat dit jeugdig talent gemakkelijk alle andere talenten in ons vaardenland achteruit zet en overtreft de zoom is niet groot van zijn geluid is meer vervallen dan mooi gewoonlijk draagt hij in blauwe slaapmuts met witte omtslag hij rookt en snuift beiden hij draagt cedar 5 jaren in bruine jas halve sleets op in boelhuis gekocht zo zag ik hem voor mij bezig zijn hem met het portret van een zijn afvrienden hij leidde de laatste hand aan het haar om vervolgens tot het voorhoofd over te gaan want hij bewoord niet tot die losbollen van schilders die voor zij nog eens geteld hebben hoeveel rimpels hij in uw troni hebt maar aanstond 6 7 grote strepen neerzetten kriss krass heb ik jou daar en u langzame hand als uit in mist in het leven roepen men moet met orde werken, zegt hij menig schilder heeft in het portret bedoven door aan de bakkebaard te beginnen eerheden wenkbrouwen hij is gegeven had dit haar, zeiden hij mij komt u wat stijf voor maar de man draagt in preuk voet hij erbij en ik zeg altijd in preuk moet in preuk blijven van waarom mijn vriend verklaar mij dit raadsel van waar heeft in mandemakers zoon deze stoot je gedenk beelden oh het genie het genie ik moet afbreken bewaar deze wel ik wil hem na de hand laten drukken 17 januari 1839 uw vriend heel de brand PS wist de tranen over de dood van schoto uit u beogen einde van antwoord op een brief uit parijs teun de jager uit camera op skeura dit is een LibriVox opname alle LibriVox opname behoren tot het publieke domein voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org opname door Marcel Koenders camera op skeura van hildebrand teun de jager het laatste enig sinds dekenachtige dorp aan Hollands westelijke kustkant is zonder twijfel het armelijke schoorl het ligt aan den voet der duinen ter plaatse waar die het alle breed zijn om bij kamp plotseling geheel af te breken en tot petten toe het land haar bescherming te onttrekken en dat grote open te veroorzaken het welk de beroemde hondsbosse zeewering tot welk er in standhouding zoveel paalwerk en zoveel maaltijden onvermijdelijk zijn noodzaaklijk maakt evenals in het aangrenzenbergen treft hier de wandelaar het aangenaam schouwspel enerhooger met dicht kreupelhout en koele bossages bewassen duinhelling en van die heerlijkheid af welke borselens brederhodes en nasaus onder haar vroegere bezitters delt tot aan ons klein schoorl toe gaat men langs een bevallig slingrende zandweg ter wederzijden altijd in de schaduw van eiken ipen berken en allerlei gebomten langs welk stemmen zich hier en daar het klaren duinwater in kronkelende beekjes voortdrinkt en waar tussen zich aan weerskanten van afstand tot afstand de kleine stulpjes der bewoners vertonen aan de westzijde niet selden half in het duin begraven en van boven grauw van bloeiende mossen en knoestige zwam aan het einde van dit aangenaam pad steekt het groenentorentje van schoorl spits in de hoogte om op het eigenlijk dorp en zijn er vele graanakkers neerder te zien waar de gord geoogst wordt die tot de vermaardheden der alkmaarse markt behoort die deze lievelijke bossaasjes doorwandelt heeft en naar zich eerst in de koele lommer en daarna in de enige herberg van het dorp te hebben verkwikt nog hoger noordwaarts op wil moet eerst zijn rekening met het gebomb te sluiten want hem toeft niet anders dan het hondsbos dat in het geheel geen bos is daarna de zijpen west Vriesland's grootstre droge maakte vlakte en dan de woestijn van het koegras totdat hij bij Den Helder in het Marsdiep en aan Den Oostkant het Eiland-Tessel ziet opnoemen maar reizigers van verzekeren dat er een liefbosje bestaat tussen Denburg en het Schild nietig overschot van vroegere vrouwpracht het was in de laatste dagen van september 18 sovelendertig op een zeer vroege morgen voordat de zon nog op was dat de kleine deur van één daarboven beschreven stulpjes aan Den Duintkant naar bij Schoorl open ging en zich een jongeman op Den Drempel vertoonden die met oplettendheid lucht en windstreek een schone bruingevlekte patrijshond was reeds zodra de bovendeur was open gegaan over de onderdeur gesprongen en rolde zich nu met kennerlijk genoegen voor zijn voeten in het zand of sprong tegen zijn knieën op en legde zich dan weder voor een ogenblik met de voorpoten uitgestrekt en den kop daartussen om straks weer op te springen zachtkens, jankende en alle de geluiden en figuren ten uitvoerbrengende van een jachthond die genoeg gesmaakt over het geheel er is geen dier dat lichter te vermaken valt en minder spoedig blazees zijn meester behoeft slechts naar het geweer te grijpen en deze beweging roept onmiddelijk de schitterendste vooruitzichten voor de ontvlammde verbeelding van den hond waarvan ik mij overgetuigd houd dat de opgenoemde vreugdetekenen niet dan flauwbewijzen zijn vergelijken bij het gevoel dat zijn ruige borst wordt intold en Zulks niet tegenstaande hij zeer wel weet dat voor hem al de genoeges van den dag zijn lopen staan drijven en aanbrengen zonder ooit of immer enige hoop te mogen voeden op het geringste aandeel in den buit de jongejager, want het was er een zag er in zijn versleten groenbuis met de oude wijtas en oude hagelzak kruisselings over de beide schouders de groene laken ze muts schuins opgezet en het kort dubbel jachtgeweer met het groen afhangend kordon onder den arm recht tekenachtig uit hij was groot en fors een blonde zoon der kelten en zijn bruin verbrand gelaad deed het helderen blauw zijn ogen te meer uitkomen maar op dit ogenblik als hij eerst naar de lucht en daarna om zich heen keek hadden zij een neerslachtige uitdrukking koest haar veld in en het was alsof de blijde sprongen van het dier hem verveelden dat niet gehoorzaamde aan dit bevel maar zijn de knieën nog steeds met dezelfde vrolijkheid bleef lastig van hem daar hij de deursloot hij gaf veld in een schop het dier droop en de wene af en jankte kom haar hier veld in hernam de jager barautonende en hem de kopstredende voegde hij erbij kan jij het helpen dat de baas slecht geslapen had hij namden weg aan naar het dorp indien de schoorlse jeugd haar tuinde jager want zo heette hij algemeen op deze vroege morgen nauwelijks geloofd hebben want nooit zacht hij zijn oog zo droevig nooit zo ter aarde geslagen nooit was zijn stap zo slenterend en onverschillig hij was bij haar voor de opgeruimste borst van het dorp bekend en het zij bij de kinderen en nieuwsgierige knapen wonderlijke jachtleugens dietsmaakte het zij, hij die jonge meisjes koude hagelkorrels onder Den Halsdoek vallen liet of de oude besten met zijn vrolijke invallen opleukerde bij het spinnewheel altijd scheenend uit zijn hart te komen uit zijn zorgeloos en blij moeilijk en luchtig hard en toch behoorde tuinde jager tot die gestelden bij wie de vrolijkheid minder in de eigenschap dan een vermogen der ziel schijnt te zijn en was er onder deze levendige beek zij nog op geruimtheid waar zich niets non licht en bloemen in schenen te spiegelen een bodem van ernst en droefgeestigheid aan deze gaf hij zich niet selden in de eenzaamheid over en ene kleinigheid was in staat hem in die stemming te brengen dan was hij zwaarmoedig ja, moedeloos dan dacht hij zonder merkbare overgang aan zijn moeder en zijn vader die hij had zien sterven en aan de groene boompjes van het kerkhof dan zag hij voor zichzelf geen ander verschiet dan van armoede en gebrek totdat de tegenwoordigheid van mensen hem uit die mijmering opvekte en hij weer de vrolijke grappige, teunde jagen was van altijd die jacht was zijn lust en zijn deven en van half september tot 1 januari genoot hij eerst recht met het blijmoedigste gezicht van de wereld ging hij telkend morgen voor de zon in het veld maar wonderlijke dingen kon hij denken op die lange, eenzame wandelingen met het gewer in de hand en niemand om hem dan zijn getrouwen veld in heden schenen veel naar geesters optilt te zijn voor hoofd en gemoet want traag en druilend was reeds het begin zijn gelaad helden de evenwel niet weinig op als hij bij een klein huisje stil stond dat zich aan zijn rechterhand half tussen het geboomte verstak hij luisterde aan het gesloten venster nog een oogomblik scheen hij te aarzelen toen vermanden hij zich en tikte met de bruine knokkels twee, driemaal tegen het oude luik een geluid van binnen als of er eenestool verzet werd beantwoorden dit zijn hij glimlachte ze zullen er wezen riep hij luiden wel goed antwoorden een wel luidende vrouwenstem die uit de diepte scheen te komen hij en langzaam vloeide de glimlach weg op zijn ne lippen en hernam zijn gelaad de sombere uitdrukking van zoeven hij hief zijn hoofd op en miste den hond hij vloot zachtkunst Veldin was dichter bij dan hij gedacht had en sprong uit het hoge toeterloof waaronder zich vlak naast het stulpje ene kleine duinsprank voor school te voorschijn duivelse hond moord je nou al zuipen gromde hij baloorig maar daar stond veranderde zij hij zacht tot zichzelf als zijtje wist dat ik knorrig op den hond was ik verdient vandaag ongelukkig te zijn een ongelukkige overtuiging voor iemand die ter jacht gaat nu verhaast de teunde jagen zijn ne schreden en bereikten de dorp de hond schinnet akkeland voor zijn ne bestemming te houden hij reedde zich rechts af hij riep hem terug hierheen veldin zij vriendelijk je moet klimmen man zij hebben de stoppels nog niet nodig in het duin is nog genoeg te grasen en hij wende zich links moord je boven wezen teun voor een man die ook al opleegde zijn en plotseling tevoorschijn kwam met een grijsbuis met jachtknopen met een groene band erom op ja jantje antwoorden de jager ze zijn nog te druk bezig op de geest je spreekt een waarwoord zij de oppasser van het bergebos want die was het wil die niet reis opsteken vroegte hij erbij hem minzaam zijn pijp voorhoudende dank je jantje her nam teun ik heb vandaag met de bak nog niet verdiend heb je een stroper op het spoor of hoe zit het nee maat antwoorden de oppasser ik ga op school dan af ik moet de elk maar wezen en ik rij met japje mee een gelukkige jacht dank je hoor zij de ander en van den hond gevolgd nadelde hij het duin en maakten zich een weg door het kreupelhout nat van den mist duizend niets waardige mossen versrekt opvlogen en klom naar boven toen hij den topdash heuvels onder zich had zag hij op het dorpje terug de zon begon de klim te bereiken en weer opreed zijn eerste stralen uit de najaarsmist begon te blinken van al die kleuren getinten die het doen schijnen alsof de regenboog op aarde is afgedaald het kruis op de torenspits begon te glimmen en de droppels die aan de punten der dichte bladeren bevinden namen hun het dichterlijke gelijkings op schitterende uvelen aan zijn oog zocht het plekje verscijt je stilpje zich onder het geboom te verscholen niets bewoog zich daar en ook in geheel her dorp was alles nog in stil te begraven een enkele haand kruiden een enkele hond kromp langzaam uit zijn hok te voorschijn maar geen menselijk wezen bewoog zich alleen zag hij op het rechterpad naar schoorldam den jocht opasser die zijne weg met haasten gescheden van volgde alles slaat nog zij teunde jager tot zichzelf en zijtje is zeker ook weer ingesluibord zouden ze allergaard dromen gekheid vervolgde hij en haalde zijn veldvles te voorschijn en zich houdende als of hij den hond toedronk kom aanveld in den eerste zijn dood daarop spannde hij de beide hanen van zijn dubbelloop en begon het jachtveld af te treden in geheel schoorl en bergen was geen betere jager dan teunen hij behoorde tot die weinige gelukkigen die zo goed als zeker van hun schot zijn weet je wel, waar het anhoud had de oude krelis eens gezegd daar hij voor de rode leeuw met enige boeren op de bierbank zat en teun voorbij kwam beladen met een zware jacht buiten weet je wel waar het anhoud dat teunde jager als er 200 opgaan de een voor hem en de ander achter zijn rug ze toch allebei neerleid omdat hij een dubbel het geweer had had men geantwoord mismaat had krelis gezegd omdat hij een dubbele kerel is van daar dat teunde jager ook niet maar klaagde overal die tegenwerkende omstandigheden in de vier elementen waar een aantal jagers het alleen toeschrijven als zij platzak thuis komen en zeil de breed opgaf van hazen of patrijzen die hij wel niet thuis bracht maar waarvan hij zich toch overtuigd hield dat zij in een of andere onderspeurlijke crocht aan hun ne wonden zouden moeten overleden zijn de teug, het voor een jager zowel luidend retik de hanen van zijn geweer de blij de zonne schijn scheen het teun de jagersombaarheid te verdrijven en hij moet in te boezemen de omstandigheid dat hij het jachtveld werkelijk bereikt had wekte zijn geest op veld in sprong wakker voor hem uit en begon als poeder zeer gewichtig met een neus langs de grond te snuffelen de hond begint nou al te werken zij teun het stel goedgaan ook duurde het niet lang of een schruchte haasprong op de twee schoten vielen het een na het ander de hond sloeg aan het haas was vrij wat duifel nou reteun de jager en smeed het geweer neder verbaasd zag hij den lang oor na die nergens gekwetst was en van den hond vervolgd hij moe rende tot hij aan de andere zijde van een duin verdween waarveld in hem voedend en met een onafgebroken kort kef na zat met telkens grond verloor hij vloot den hond terug en laden opnieuw ik dacht wel dat ik ongelukkig gewezen zou riep hij uit nou, het was maar een haas zachtveld in en hij vervolgde zijn weg naast zij teun de jager maar wat wilde hij dan laat ik u iets van zijtje vertellen en hij zult het begrijpen ik zal niet beginnen met te zeggen dat zijtje het mooiste was van al de schoorlse meisjes want zulke uitdrukking zegt soms niets soms te veel en is in alle gevallen afgezaagd in duizend verhalen is het meisje het mooiste van een omtrek maar zeker was dit een allerliefst kind teerder en fijner dan de meeste boerennietjes en dat het zilveren ooreizer van Sonders in de week zeer goed misse kon om er alle bevallers uit te zien ze was een weeskind en de steun en troost van een oude grootmoeder en een doofstombroertje van een jaar of 10 dit ritel maakte te samen het kleine huishouden van het stulpje onder het gebomb eruit en behalve haar grootmoeder en het ongelukkige kind dat zijtje niemand liever dan teunde jager en indien zij het hart had gehad om ooit of ooit aan haar groeitmoeders dood te denken al heel na aan toe geweest zijn om zich voor te stellen teunde jagers vrouw te worden zoals de zaken nu stonden plaagden zij teun en teun haar uit alle macht en verder kwam het niet maar de oude grootmoeder mocht teun graag horen scherzen en het doof stomme kind was overgelukkig en als hij het leerde knippen van stenen te maken om mossen te vangen en zijtje zag teun met grote helderen donkerblauwe ogen al heel vriendelijk aan als hij de jongen voor het hielp of liet hobbelen op zijn knie tot hij van vreugd het ene geluid maakte dat hij tevoorschijn kon brengen en zavonds als teun naar huis ging gebeurden het wel haar blank aangesichtje en ook niet meer aanraakte en het wel te rusten teun was er niet minder vriendelijk om maar gisteravond had zijtje hem ergeplaagd want het was reeds de zesde dag van de jacht en schoen teun menig huis had thuisgebracht hij had nog geen enkel patrijs geschoten nee teun broer had zijtje gezegd maar dat gaat nog maar veren kan je niet schieten die zijn je te gauw of maat hoeveel honders wil je dat ik je morgen thuis brengt vochtuun ik zal het je maar niet te zwaar opleggen jongen antwoorden zijtje schiet er twee en ik zal leuven dat je het nog kenne het zal beuren, zei Riept Jager en sloeg zijn arm om haar middel het zal beuren, na je woorden of mijn naam zal geen teun de jager meer zijn en hij trok haar naar zich toe, bedaard teuntje Riept meisje, geen gekheid hoor zoenen ben je raar als er maar eerst honders zijn dan zullen we rust kijken voel jongen, geen gekheid en ze lachten dat ze schaterde om haar ernstige waarschuwing klempij te zetten erg best antwoorden de middaar maar weet je wat zij geef me een zoen op hand en als ik je morgen geen honders breng dan nooit geen zoen meer maar breng ik ze mee we je gebenkte gedaan Riept zijtje vrolijk en ze trad naar hem toe en gaf hem een fikse handslag en liet zich een kus op de wang drukken waarbij zich haar mondje iets of wat minder afdraaide dan anders en de doofstomme jongen die het aanzag lijst in hoofd in de nek sprong in het rond van genoegen en klatten in de handen op het heugelijk gezicht verbaasd het u, dat teunde jager hele met enige minachting op Barenhaas nederziet en toch had hij het haas maar gehad want het schee nog meer en meer naar te staan als of hij niets thuis zou brengen te vergeefs had hij reed zijn paar uur door het brede schoorligduin omgedwaald door valijen waar hij tot over de enkels in het dichte bruine motstapte over witte blinkers waar hij drogen rollende zand zijn voetstappen uitwisten langs vlakten waarin brakkerpoolen bedekten nergens om een Noord-Hollandse jachtterm te gebruiken nergens bedekte hij leven wel speurde hij hier den voet van een haas en verder het gewij van Hoenders maar nog het eerste nog de laatste deden zich voor hij schoot met zekere kwaad aardigheid een witte uil die zich op zijn lichte spokige weekend uit een heesterwilg opheef raapte hem op en smeed hem verachtelijk van zich veld in berokkende hem ook nog een een laffeteleurstelling daar rijdt voor iets stond dat toen het eindelijk uit het dikke mos opvloog bleek niets meer dan een slechte leverik te wezen en zo verliepende trage uren en teunde jagers neerslachtigheid kwam terug nog vermeerderd door de vermoeienis en de hitte van een stijgende dag op eens was het alsof er een luchtig windje opstak dat verkwikend door zijn bez weten harenblies en toen hij daarop nog een een hoge witte zandheuvel besteg zag hij de grote zee voor zich de zee is altijd een ontsagelijk gezicht maar als men haar ziet op een volstrekt eenzame plek met niets dan het door het duim links en rechts en achter zich zonder het aan het strand of zelf op haar vlakte dan grijpt de aanblik die er uitgestrekte ledigheid u dubbel aan overvalt een gevoel als ofgij nu werkelijk aan de uiterste grens der wereld stond als ofgij nu inderdaad de enige de laatst overgeblevene bewoner der aardewaard huiverend zet de teunde jagen zich op den top des heuvels nedig zetten het geweer in de rust en staarden op de zonnige golven de hond ruste heigend naast hem uit zijn rode tong hing lang en droog uit zijn bek hier aan de volle zee en toch geen lafenis deunde jager haalde een stuk brood en een paar zure appelen uit zijn wijtas te voorschijn en deelde met zijn vriend ook nam hij de veldfles om een teug te nemen zetten haar weer van den mond nee zeiden hij met een zucht oh, die droom ik wou dat ik die droom kwijt was hij wilde den bange droom van die nacht waarover wij hem reeds hebben hoeren klagen en die de oorzaak zijn aan de erslachtigheid was van zich afschullen maar het gezicht van de zee bracht er een bijzonderheden van te binnen die hij reeds had vergeten al ras verdiepte hij er zich slechts te levendiger in hij was weer evenals in zijn slaap ter jacht met de zonen van de ambachtsvrouw van schoorl evenwel niet in het schoorlerveld maar in het bergherbos hij droeg een nieuw jachtbuis met zonnige gouden knopen en Zijtje had hem de veer van een van Zantenhaan op de muts gestoken plotseling vlogen er drie hoenders voor hem uit maar hij kon ze niet onderschot krijgen telkens vielen zij nedig als om hem te sarren maar zodra hij naderde krijden zij vleugels en vlogen verder eindelijk wilde hij een poging doen om ze van zeer ver te schieten maar zijn geweerketste en viel hem uit de handen toen krijden de patrijzen alle drie drie maal en een ervan vloog den hoed van den jonker waar het zitten bleef mag ik schieten jonker riep hij jonker wuifde vriendelijk met de hand van ja hij leid aan het hoen viel maar toen hij ging om het op te rapen was nog het hoen nog de jonker van Schoorl te vinden maar daar lag het bloedige hoofd van Zijtje en zag hem met gebroken ogen aan en toen hij daar lang opstaarde en het hoofd begon op de golfen te bewegen en achteruit te gaan en het verdween en kwam weer boven en verdween weer totdat hij ontwaakte zijn haan kruiden het licht scheen door de reten en vensters hij kleden zich tot de jacht en nu daar hij lang op de zee staat herhaald zich het vision en het hoofd van Zijtje verschijnt tussen de zonnigen schuimige rimpels van de Noordzee en gaat op en neder met de golfen hij wende zijn gezicht af van de plas en strikte zich voorover in het hangen van de heuvel uit met de armen onder het hoofd wel draag geraakte hij in slaap en het akelig schouwspel speelde hem opnieuw voor de geest maar de ganze zee werd rood als bloed en vlammetjes en vonken dansten erop rond en zwierden er overheen in kringen op eens daar dreunden twee schoten hij ontwaakte veldin was door het geluid opgevlogen en draafde reeds de heuvel af staatig trok een blauwe rookwok van achteren naar buurig duin omhoog en een grote klugpatrijzen vloog haar verschrikt vooruit deun reept in hond terug en volgde de honders met de ogen ze zakten aan de andere kant van de heuvel zachtkens lager en trok hem met een wind zuidwaarts heen het volgende ogenblik verschenere man op de top van dat duin en zag rond waar zij bleven maar ze waren reeds weer gevallen daarop laden hij bedaard zijn geweer en teunde jagen zag hem een koppel mooie honders in de tasbergen nadat hij die eerst een ogenblikje met wel gevallen bekeken had het was derk Joosten de enige mens in de geheel schoorl die hem niet leiden mocht en die hij niet kon uitstaan want derk Joosten was een gemene knap en die hij niet vies van was het vak van stroper aan dat van jager te verbinden en hij had hem eenmaal betrapt daar hij in de later avond bezig was trekken te zetten een liefhebberij waarom trendt de schoorelaars in een kwaadenaam zijn voor het overruggen was hij een slecht jager met stropen en al bracht hij in een jachtseizoen niet half zoveel thuis als de dubbelde teun wat hem in deze zeer verdrood zo ras derk teun de jagen bemerkte riep hij hem half gebieden toe waar zijn ze heen het trokken teun is, dat moet jij weten ontwoerde deze kan ik dan nooit naar berg heen kijken gouden derk Joosten heb jij al wat riep teun de jager openhartig ik al riep derk geen slagend en hij haalde een haas en drie patrijzen uit de tas en heel die triomf vand in de hoogte hier door zijn beurt derk riep de anderm toe ja schreeuwde derk en of jij vandaag er is geen beurt hadden donderskind toen daalde hij het duin af en ging zijn zweegs zich naar het noorden wendende nou naar het achterveld veld in zij teun de jager tot zijn hond en een straal van moed blonk weder in zijn ogen een blijde lach kwam op zijn bruin gezicht hij nam een korte teug uit de veldfles en wandelde zuidwaarts op hij had de plek waar hij de patrijzen had zien vallen goed in zijn ziel geprennt naar alle berekening was het ene hem zeer wel bekende vlakte die er uitziet als enem is lukte ontginning en hier en daar bezet is met kleine bosjes van kruimstruiken kruipwilch en dwergachtige berkenbompjes hij hield echter nog meer zuidwaarts aan als ging hij de plek voorbij om de honders tegen de wind te schieten toen naderde hij de vlakte de vlakte had afgezocht of er ook een enkel was achtergebleven ging ook hij in die richting om de klucht te vervolgen zo ging het hem nog drie of vier malen evenals in zijn droom de vlakte de vlakte had afgezocht de vlakte had afgezocht de vlakte had afgezocht de vlakte had afgezocht de vlakte had afgezocht evenals in zijn droom de patrijzen beleven hun telkens vooruit hij verloor echter de moed niet het gezicht der honders in het verschiet hoe zag het ook hield dientgaande maar zo was zijn ziel van patrijzen vervuld dat ik bijna geloof dat er dwars over zijn weg een haas had kunnen heen gaan zonder dat hij het goed jager hij ook was anders dan te laat zou bemerkt hebben na een paar uur jagens ruste hij nogmaals uit bij een plek waar de hond wel water vond het dier niet tevreden zich te laven legde zich geheel op zijn buik in den plas en zag er naar die verkwikking ook weer zo levenig en wakker uit als in den vroegen morgen teun nummer een voorbeeld aan en vervolgde de jacht reeds had hij het berggebos opzijden opeens ziet hij de klucht weer opvliegen en kort daarop nedervallen hij haaste zich in die richting aan te treden reeds nadelde hij tot de plek waar zij wezen moesten de hond hield den neus met de meeste oplettendheid langs de grond de deunshoop was nog zo levendig niet geweest die gans een dag maar opeens daar valt hem de jachtpaal van den ambachtsheer van Bergen in het oog Winsban zich nog enige roede verder dan het bos uitstrekt reeds was de hond dienstnuffelend voorbij gegaan de verzoeking was groot hij had nog niets opgedaan na een vermoeiende de jacht van zoveel uren nog meer hij had zich beroemd dat hij patrijzen mee zou brengen hoe zou zijtje hem de beloofde kus weigeren erger hoe zou zij hem uitlachen zijn naam zou geen teunde jagen meer zijn de oppasser van het Bergen bos was naar Alkmaar derk Joosten ha, hoetegend dat hij de honders opgegeven was noordwaarts gegaan en daar, een veertig schreden verder misschien lagen de voorwerpen van zijn verlangen nee, van zijn behoefte de mooie honders vermoeid van de lange tocht wie weet hoe vast uit te rusten in het hoge mos hij gevoelde dat hij beefde het hart sloeg hem in de keel de hond ging als snuffelend verder hij hief zijn ogen op en zuchte diep een ondeelbaar ogenblik en hij riep de hond terug die onwillig hoorzaamde teun, de wildief wil ik dan toch voor mezelfen niet heten verzucht hij hij keerde een jachtpaal en het jachtveld de sheerend van bergen de rug toe en opeens als om hem te belonen een luidgesnoorg met de korte vleugels, ruisende vloog vlak voor hem een koppelhonders op achterblijvers diende een trein niet hadden kunnen volgen op hetzelfde ogenblik was zijn vinger aan de trekkers de twee schoten knalden het ene patrijs viel onmiddellijk het andere trok nog een ogenblik verder draaide in de lucht en viel even zeer terwijl Veldin het eerste greep ging hij om het ander zelf op te rapen het leefde nog en pogde zich in het mos te verbergen maar hij pakte het droever en klagelijk zag het dier hem aan met zijn klein rond oog waarin het licht reeds half was uitgeblust hij liet het weder vallen met zulke een oog had zijtje hem aangezien in die akelige droom het gehele vision stond hem voor de geest toen hij het patrijs opnieuw opraapte was het grijze vlies gebroken de noodlotte geherinnering is voorbij en teunde jagen vervolgd vrolijk het overige gedeelte van zijn weg hij heeft wat hij wensen deut tot in standhouding zijn snaams vereis de twee patrijzen hangen op zijn heup hij heeft zijtjes kussen niet verbeurd het weder geladige weer valt hem licht zo stapt hij door hoogheilig kruid een kwartier uurs later en een haas springt op en valt bijna op hetzelfde ogenblik door het snellere lood in zijn vaardige spongen gestuid als de dichterlijke jager van geheel Holland gezongen heeft hoe later op de markt hoe schooner volk zegt deunde jager en wel tevreden met zijn jacht stapt hij rustig op schorrel aan het was reedslaat na het middaguur en nog een vermoeiende klim en verre wandeling of schoon de afstand hemelbreedte zo groot niet was maar wat betekende vermoeienis triomfant zou hij zijtje met zijn jacht voor de ogen treden mag ik het haastraagenteun volg een kleine jongen met stroogheilhaar en koffiebruinenwangen die op het laatste duin van schoorl uit het kreupelhoutervoorschijn kwam waarin hij zich een stok gesneden had als hij de ruige poten door het net van de wijtas steekend zag ja wel krelisbroer zij teun die jagen vrolijk ik zal het je geven maar je moet er niet van snoepen hoor hij zette zich op den grond en de tas openende wiep hij er eerst de hoeders uit die hij bovenop geschikt had de jongen greep er een op en bekeek het hey wat een vette zei de jongen en wat de mooie oogies voegte hij erbij in kinderlijk speelsheid eender ogen van het hoen opentrekkende en teun voorhoudende laat de ogen dicht qua jongen zij teun de jagen met drift en weder kwam er een wolk over zijn voorhoofd toen hing hij het haas met de achterlopers door elkaar gestoken van de knap en deze trots op zijn vracht en zich groot gevoelende boven al de boerenknapen derge combineerde heerlijkheid schoorl groet en kamp daalde gezwind met de lang oor naar beneden maar teun de jager verborgde beide hoeders in de binnenste zak van zijn wijtas dat er geen veertie uitstak ik zal me oorlijk houden zei hij tot zichzelf en er is kijken wat ze doet zo wandelde hij het dorp door en de zandweg op instilte berekenende of het waarschijnlijk was dat zijtje op dit uur van de dag thuis zou wezen of niet hij was nog geen 50 schelen van haar stulpje af daar ritzelde het hout aan zijn linkerhand en zijtje sprong met een luide kreet om hem te verschrikken te voorschijn het doofstomme kind volgde haar langzaam teun de jagen verschrikte werkelijk meer dan zijtje had kunnen verdachten een koude rilling ging hem door de leden maar hij herstelde zich platzak riep hij met een lach daas niet waar zei het vrolijke meisje want ik heb ten jongen al gezien met het haas maar waar zijn de hoen door steun ik heb er geen te pakken kennen krijgen zij teun de jager maar hij gevoelde dat zijn gezicht hem vriet toch niet zij volgde hij erbij toen deze hem ongeloofig aanzag alwaarmaat zijde zij aangreep naar de tas om zich te overtuigen maar hij trok haar de tas uit de lieve hand en schoof ze met een woestelruk op zijn rechterzijde het meisje lachte zo voor hem heen om er toch in te zien het schot te reunde de hond sloeg aan en zijtje lag bloedende aan zijn voeten in de plotselingen beweging om de wijk tas op zijn andere zijt te schuiven had één daar kleine mazen van het netten en haan van zijn linkerloop gevat het geweer in de hoogte geheven en het schot doen afgaan teun de jager en de beide knapen stonden versteend maar het doof stommer kind kwam het eerst tot bewustzijn voedend vloog het op teun aan en beat hem in den arm het geweer was op den grond gevallen op eens bukt de ongelukkige jager zich en vat het bij de greep maar een forse hand grijpt de tromp het was een boer die toegeschoten was en nu de andere loop in de lucht afschoot uit halve dorp snel toe en drinkt zich om het lijk van zijtje en onder den ramsaligen die zijn geweer terugbegeerd en in het stommerazernij met de omstandersworstelt aan zijtje was niets meer te doen ieder weet dat de schot hagel duizendmaal erger wonden maakt dan een kogel want iedere kogel maakt een afstonderlijke en de hoeveelheid lood is ongelijkswaardig maar ook het schot had het lieve kind vlak onder het hart getroffen van geheel schoorl beweend ging zij ter rusten onder de groene boompjes van het kerkhof de oude grootmoeder en het doof stommer kind waren alles kwijt de ongelukkige teunde jager vreviel in zware koortsen waarin hij onophoudelijk eilde en razde in de nacht nadat zijtje begraven was ontsloop hij zijn in slaap gevallen wakker en klom het venster uit de oppasser van het bergebos die laat thuis kwam zag hem in de maanden schijn bovenop het duin in zijn hemd arbeiden hij ging op hem af teun herkende hem niet wat doe je daar teun riep hij met een forse stem en geep hem bij de arm jonker zij de ongelukkige verschrik en zagjes ik begraaf haar aanstonds komt de zee en hij dekte zand over een de patrijzen waar hij een keul voor gegraven had met zijn vingeren de volgende avond had hij de geest gegeven 1840 einde van teunde jager opname door Marcel Konders de veerschipper uit camera obscura dit is een LibriVox opname alle LibriVox opname behoren tot de publieke domein voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org opname door Anna Simon camera obscura van Hildebrand de veerschipper ik heb zo menig maar in trekschuiten gevaren dat ik in staat ben er het grootste paskwil en de grootste lofrede op te schrijven eens heb ik er maar hevig tegen uitgelaten maar het spijt me half ik geloof dat ik het deed om de zaak daar spoorwegend te bevorderen uit lauter ongeduld maar nu ik zie dat er reeds 1 trek 40 meter daad vervalt en in de lucht zwevende pijpemanden echt Hollands signaal en de andere veren het memento moori toe roepen krijg de zaak voor mij zulk een toef geestig voorkomen dat ik in staat zou zijn de roef van Amsterdam naar Rotterdam af te huren om in eentemheid een klaaglied te schrijven over de veranderende tijden niet zo zeer om te schuiten spijt het mij ze hebben te velen gebreken en er zijn betere dingen om mee vooruit te komen maar om de schippers want aan hen, mijn vrienden, zullen wij verliezen het is een goed, eerlijk, verwetsslag van volk en jammer zal het zijn als het van de aarde, of, laat ik zeggen, van de wateren verdwijnt eerbied voor hen heb een vaste schipig en geef hem een mondelingen boodschap een onverzeegelde brief een grote somgeld een kostbaar stuk meubel mede geen woord zal aan de boodschap geen stuiver aan het geld tekortkomen geen letter in de brief gelezen geen krasje op het kostbare stuk worden gemaakt en wees zo gerust als of jij uw eigen zoon zond hier staat uw beeld mij voor ogen trouwen van der velden jij behoort het vriendelijk personeel mijn academische hereneringen de Wien's voetstap hoorde heel de brand liever dan de uwen op de ongelijke trap van zijn nederig studentenverblijf als jij de kraakende sluitmand of het wel bekend koffertje dat geen adres meer nodig had daar tegenop sleept het en met uw vriendelijk compliment dat mij de dubbelganger van de sleutel zocht waarmee zijn liever moedig het hangslot gesloten had ging jij ooit bij hem voorbij zonder te horen of meneer ook iets te zeggen had of kon jij te enige tijd in zijn vaderstad het ouderlijk huis passeren zonder eventjes te gaan vertellen dat jij meneer gisteren nog had gezien en de hartelijkste goedem van zijn entwegen te improviseren had jij hem niet meer dan eens in uw schuid verborgen toen hij groen was totdat de studententafel op de mare was afgelopen en toen hij was gepromoveerd en ging hij hem gelukwenst het wat schilder toch aan uw ogen dat die bond de zakdoek niet in de zak kon blijven als je aanmerkt dat hij nu zijn meeste koffertjes wel zat hebben gehaald de rommels van de velden het veer moest niet worden afgeschafd maar behalve deze had ik menig vriend aan het veer die mijn koffer en rijstzak een kwartier uurs ver kon onderscheiden en straks voor mij het lekkerste kussen uit de roef haalde ik weet om als de bodem nat was mij het gebruik van zijn sabotten af te staan als het enigste is kon zat ik in de stuurstoel en van deze heb ik nooit iets kwaads gezegd ik kende de geschiedenis van al de schippers en al de knechts van hun voegere betrekkingen en van hun lateren wederwaardigheden aan het veer elk hunnig had zijn eigen verdienst in de conversatie de een wist overal eenden en hazen aan te wijzen op de landerij die we voorbij voeren de ander kon zo gezellig op zijn pijpjes smakken en ouder verhalen van zijn schooltijd opdissen de derde sprak van bonepacht en hoebang die voor de kezakkend moet geweest zijn met al de nauwkeunigheid van een tijdgenoot en gemeenschijnvriend ik herinner mij de oude Muldig met de gewerfde hoed en de korte broek hij voer altijd de volste schuiten de langaaried heuvel hij was bevamd in het redden van drenkelingen en zijn broedig die de motte genoemd werd die wel niet al het statige van de schippersstand had maar een aardige, praatsame grappemaker was die in aardig doodde uit kon rekken zoveel bruggeveg als hij verkoosd indien hij het begin van dit stuklas het zou hem ergeren want ik weet dat niets hem meer verveelt dan dat men hem en de gehele treksuitwinkel in de toekomst beklaagd jezelf haast gedaan hebben schrippertje zijn jevrouw in de roef onder haar bril uitkijkende tot onze rietheuvel nadat zijn vruchteloze poging had in het werk gesteld om een heer die in het hoekje zat aan de praat te krijgen jezelf haast gedaan hebben schrippertje hoezo jevrouw vroeg de kapitein wel met die spoorwegen spoorwegen jevrouw dat is geen duidwaard als het anders niet was die hebben haast gedaan maar dat nieuwe de jevrouw is ter wereld niet nieuwer dan spoorwegen en men zou haar haar ook niet opkrijgen ja maar merkt er rietheuvel aan in dat nieuwe ga je wel je hebt daar maar wel gelezen van die onderaardse schietplaatsbalk riep de schipper zo hard als zijn verweerde stemgedochten heerlijk hoor je hebt pijpen, buizen, kanalen onderaardse weet je ik zal zeggen van Amsterdam naar Rotterdam en visiverzie dat zijn de twee grootste nou heb je dan ook korte voor halfweg Haarlem, Lijn dat begrijp je na Venant de jevrouw spitste de oren en opende de mond je komt in het kantoor je ziet de partij luiken in de vloer met grote letters beschilderd al de plaatsen weet je, die staan erop halfweg, Haarlem, Lijn, allemaal je ziet een grote schaal hangen en het knecht in de vrij, netjes als het hoort daarbij waar moet de jevrouw nou bijvoorbeeld wezen? zeg maar wat hier wachten de verhalen op een antwoord maar die jevrouw wist niet wat ze zeggen zo en vreesde dat het gehele verhaal een strik was om haar onnozelheid te vangen om te zeggen, je moet al Rotterdam zijn je krijgt een kaartje, best beliefd je maar op de schaal te stappen hier konden je vrouw zich niet bedwingen op de schaal schipper, riep ze uit en haar oogappels werden van verbazing zo groot als tafelborden wat moet ik op de schaal doen? dat zal je horen uw edelen wordt gewogen je werd nogal dikker, goed zoveel pont, zoveel kacht op de blaasbalk beliefd je maar op dat luikje te gaan staan puff, je zakte in de grond, rut jij hoor, je ziet niks niemand al als Egyptische duifzenis doe je het ook niet, 10 minuten knip, klap, gaan de veren daar sta je weer in een kantoor je denkt hetzelfde, mis je bent Rotterdam, is het waar of niet, Piet? op dit beroep antwoord de aangesprokenen die als knecht met de motten gevaart niet anders dan door het hoofd te schudden en een puimpje te nemen Piet wordt erweger bij, vervolgenschipig je kunt er de tekening van zien het zal al lang niet gevoerd wezen m'n lieve juffrouw, maar het had mot te wachten totdat die wijnmouwen uit de mode waren Pietje, het wordt koud man je hebt je jaren, wees niet nuffer omdat er een juffer in de schuit is trek je schansloper aan maat en geef mij een mensuit wester, want het begint te regenen ja mensen, merkt de juffrouw aan je mag wel voor je gezondheid zorgen ik weet niet hoe je het uithoud uithouden, zegt de schipper de juffrouw moet weten dat er geen mensen ouder worden als schippers en schoolmeesters van de onschuldige aasenpjes van de kinderen en de schippers van weer aan wind einde van de veerschipper