 Hoogstuk 29 van Gevoel en Verstand. Deze liepuvox opname behoort tot publieke domein, opname door Anna Simon. Gevoel en Verstand door Jane Austen. Hoogstuk 29. Eer het kamermijsje, de volgende morgen het vuur in hun haart had aangelegd, of de zon enige kracht had gewonnen aan het begin van de koude, sommige januari dag, lach Marianne, slechts half gekleed, op de knieën bij de vensterbank te schrijven. Ze willen van het weinigje het licht tot naar binnenviel, zo snel als haar aanhoudend vloeiende tranen het haar vergunnen. Eleanor, door haar zenuwachtig snikken uitslaap gewekt, zag haar in die houding, en zij, na ten korte poos, zwijgend en angstig te hebben aangezien, op een toon waarin al haar zachte meewarigheid zich uitsprak. Marianne, mag ik een vraag doen? Nee, Eleanor, antwoorden zij. Vraag maar niet. Is het spoedig alles weten? De soort van wanhopige kanten, waarmee de die woorden werden geuit, duurde niet langer dan het ogenblik waarin zij werden uitgesproken, en werd omedelijk gevolgd door een nieuwe uitbarsting van heftige droevheid. Het duurde enige tijd eer zij comfort gaan met haar brief, en de telkens herhaalde vlagen van smart die haar noodzaakten bij tussenpozen de pen neer te leggen, bewezen duidelijk genoeg dat ze besefte hoe meer dan waarschijnlijk het was dat zij voor de laatste maal schreef aan Willeby. Eleanor bewees haar elke kalme en onopvallendige vriendelijkheid die in haar vermogen was, en ze zou gaar ne gepoogd hebben haar nog meer te troosten en tot bedaren te brengen, als Marianne haar niet gesmeekt had, met al de aandang van iemand wie er zenuwen tot het uiterste zijn geprikkeld, in geen geval een woord tegen haar te zeggen. Onder die omstandigheden was het beter voor Pijden niet lang achtereen samen te zijn, en Marianne's rusteloosheid belette haar niet alleen ook maar een ogenblik in de kamer te blijven nadat ze zich gekleed had, dochte het haar die tegelijk behoefte had aan ezenheid en voortdurende verandering van plaats tot aan het ombeid door het huis swerven terwijl ze elke ontmoeting ontweek. Aan het ombeid had ze niets, en deed ook geen poging iets te eten, zodat Eleanor's aandachtstekstgericht kon zijn op één doel, niet bij haar aandringen, niet haar beklagen, niet op haar letten, door alleen maar tachter te zorgen dat mevrouw Jennings en konditie nam van haarzelf. Daar mevrouw Jennings graag en goed ontbeet duurde de maaltijd lang, en ze gingen juist na afloop ervan aan de gemeenschappelijke werktafel zitten toen Marianne een brief werd overhandigd, die ze haastig aandam, en waarmee ze, plotseling doodsbleekwoordend, onmiddellijk de kamer uitliep. Eleanor, die hieruit evenstellig opmaakte, alsof ze het adres had gezien, dat de brief van Willeby kwam, voelde zich opeens zo zenuwachtig worden dat ze haar hoofd bijna niet kon ophouden, en beefde zo erg dat ze vreesde met vrouw Jennings aandacht dit maar niet te kunnen ontgaan. Het goede mens zag er echt niet anders dan dat Marianne een brief van Willeby had gekregen, geen ze uitermate grappig vond, en ons zodanig behandelde, door lachend haar hoop daaruit dat er goed nieuws in stond. Ze was veel te druk bezig met het meten der draad en wol, waarvan ze een hartkleedje knoopte, om iets te bespeuren van Eleanor's ontroering, en zodra Marianne was heen gegaan, praat ze kampjes door. Ik had je verzekeren dat ik nog nooit in mijn leven een meisje zo tot over de oren verliefd heb gezien. De mijnen waren niet half zo erg, en die stelde zich ook mal aan, maar die Marianne is letterlijk op haar hoofd gezet. Ik hoop van harte dat haar niet lang meer laat wachten, want het is trurrig om te zien, zo ellendig ziet ze eruit. Wanneer gaan ze nu trouwen? Hoewel Eleanor nooit zo weinig lust tot spreken had gevoeld, als op dat ogenblik, dronken ze zichzelf tot een antwoord die uitval, en zij met een poging om te glimlachen. Heb die zogdat werkelijk in het hoofd gehaald, bevrouw, dat mijn zuster met de heer Willopie verloofd is? Ik dacht dat het maar een grap was, maar zo'n ernstige vraag schijnt meer te betekenen, en dus moet ik u verzoeken dat denkbeeld eens vooral te laten varen. Ik verzeker u dat niet mijn zozeer zou verwonderen als een kennisgeving van hun voorgenomen huwelijk. O, voei, voei, Eleanor! Hoe kun je nu toch zo praten? Weet we dan niet allemaal, dat ze dan lang eent zijn, dat ze tot over de oren verliefd op elkaar waren, van het ogenblik af, dat ze elkaar voor het eerst hadden gezien. Heb ik ze dan niet samen onder mijn ogen gehad, in Devonshire, de lieve lange dag, en dagen achterheen? En wist ik niet heel goed, dat je zuster met mij mee wilde naar de stad, om haar uitzet al vast te kiezen. Nee, nee, gekkheid, dat gaat zomaar niet. Je denkt zeker, omdat je zelf zo weinig loslaat, dat een ander zijn ogen in de zak heeft, maar ik verzeker je, dat lijkt er niet naar, want het is in de hele stad bekend, al ik weet niet hoe lang. Ik vertel het aan iedereen, en Charlotte ook. Werkelijk, mevrouw, zei Eleanor, zeer ernstig. U vergist u. Het zou waarlijk zeer onwelwillend van u zijn, als u dat gerucht hielp verspreiden, en u zult dat nog eenmaal zelf inzien, al gelooft u mij nu niet. Mevrouw Jennings lachte weer, nog Eleanor had geen moed om nog meer te zeggen, en verlangend om in elk geval nu te weten, wat Ullebie geschreven had, liep ze haastig naar hun kamer, waar zij, toen ze de deur opende, Marianne op haar bed zag liggen, bijna tot stickens toe benauwd door haar smart, met een brief in haar hand, terwijl twee of drie andere naast haar lagen. Eleanor kwam nadig, nog zonder een woord te spreken. Ze ging op het bed zitten, naar Marianne's hand, kust ze die een paar maanden met de grootste inigheid, en ze kon zich toen eindelijk gaan in een uitbarsting van tranen. In de beginne bijna niet minder hevig dan Marianne's ontzettende smart. Hoewel de laatste niet kon spreken, scheen ze de tederheid van Eleanor's medegevoel wel voorkomen te beseffen, en nadat ze een poos zo samen hadden toegegeven aan hun droevheid, gaf ze Eleanor al de brieven in handen, verborgen daarop haar gezicht in haar zakdoek, en kermde luiden als van ondraagelijke pijn. Eleanor, die wist dat silk verdriet, maar als het was om te aanschouwen, zijn natuurlijke uiter moest vinden, bleef bij haar zitten, tot die buitensporige droevheidsvlaag enigst in z'n uitgewoed, en nam daarna in het spanning Willebisbrief op, waarin zij het volgende las. Band Street, januari Geachte me je vrouw, uw geëerd schrijven, waarvoor ik u mijn dank betuig, heb ik zo even in goede orde ontvangen. Het spijt me zeer, zore mijn gedrag van gisteravond, iets veel op te merken, dat uw goedkeuring niet heeft mogen wegdragen, en of schoon ik volstrekt niet kan gissen in welk opzicht ik de fout begaan heb, uw aanleiding te geven, tot ongenoegen. Vraag ik u vergeving, voor hetgene ik u verzeker, dat van mijn zijde zonder enig opzet is geschiet. Aan mijn vroegere kennismaking met uw familie in Devonshire zat ik nooit anders dan met dankbaarheid en genoegen terugdrenken, en ik vlij mij, dat deze gevoelens niet zullen worden verstoord door enige vergissing of misverstaan van mijn handelwijze, uw erzijds. Ik koest er voor uw gehele familie de meeste hoge achting, nog zo ik, tot mijn spijt uw aanleiding mocht hebben gegeven, te geloven dat ik meer gevoelde dan ik werkelijk deed, of bedoelde aan de dag te leggen, dan zal ik mijzelf moeten verwijten in mijn uitingen van die hoge achting niet opzichtiger te zijn geweest. Dat ik ooit meer zou hebben bedoeld, zult u als iets onmogelijks verwerpen, wanneer u verneemt dat ik mijn genegenheid reeds lang elders had verpant, en slechts weinige weken zullen verlopen eer die trouwbeloften wordt verhuld. Ongaarne voldoer ik aan uw bevel de brieven terug te zenden die ik van u mocht ontvangen, benevens de haarlok die jij wel zo goed hebt willen zijn mij vrouw Willig te schenken. Geloof mij intussen, geacht me, je vrouw, uw gehoorstaan met die naag John Willoughby. Elenders verontwaardiging deze van deze brief laat zich gemakkelijk voorstellen. Hoe zeer ook overtuigd eer zij begon te lezen, dat de brief de bekentenis zou behelzen. Van zijn ontrouw en hun scheiding voor al to's zou bevestigen, zou het zich niet kunnen voorstellen dat die bekentenis in zulke bewoordingen zou zijn vervat. En even min kon zij Willoughby in staat hebben geacht zo totaal af te wijken van elk betoon van kiesheid of eergevoel, van alle betamelijkheid als man van de wereld zelfs om een brief te kunnen schrijven zo onbeschaamd vredaardig. Een brief die, in plaats van zijn wens om te worden vrijgelaten te doen ver gezeld gaan van enige betuiging van leedwezen, zelfs geen trouwbrug erkende, geen meer dan gewone genegenheid toegaf. Een brief waarin iedere regel een belediging bevatten. En die de schrijver deed kennen als een toonbeeld van verhardige wetenloosheid. Ze zat er een poos over te denken met verontwaardigde verbazing een brief nogmaals en nogmaals over. Toch bij elke nieuwe lezing nam haar afschuw van de man toe. En zo verbitterd waren haar gevoelensjegens hem, dat zij niet wilde wagen ze uit te spreken om Marianne niet nog dieper te kwetsen door de verbreking van deze band te beschouwen, niet als een verlies van enig mogelijk heil, door als een ontstapping aan die vreselijkste en onderstelbaarste aller rampen een verbinten is voor het leven met een geweteloze man van de gelukkigste aller bevrijdingen de grootste zegening die haar ooit taandeel viel. Terwijl ze zo ernstig zat na te denken over de inhoud van de brief, over de verdorvenheid van de geest die deze woorden had kunnen ingeven en waarschijnlijk over de zo oneindig verschillende geest van een geheel andere persoon die met deze zaak in geen ander verband stond, dan dat het welk haar hard hem toekende met alles wat in en om haar voor viel, vergat er naar haar zuster, vergat dat er nog drie ongelezen brieven op haar schoot lagen en vergat zoveel komen hoe lang zij reeds in de kamer was geweest, dat zij bij het hoeren naderen van een rijtuig naar het fenster gaande om te zien wie hen op dat ongewoon vroege uur kan bezoeken, zeer verbaasd was, met vrouw Jennings eigen rijtuig te zien, waarvan ze wist dat er niet voor één uur was besteld. Vast besloten, Marianne niet alleen te laten, hoewel wanhopend aan de mogelijkheid bijdraagend tot haar verlichting, ging z'n haastag naar beneden, om zich bij vrouw Jennings te verontschuldigen, dat zij niet kon medegaan, omdat haar zuster ongesteld was. Vrouw Jennings nam het excuse, terwijl ze over de reden erover haar goed aardige spuit betuigde, geredelijk aan en Eleanor keerde na haar veilig te hebben zien wegrijden, terug naar Marianne, die juist van het bed tracht op te staan, en die ze gelukkig nog bij tijd kon beletten neer te vallen, zwak en duizelig gemis van rust en behoorlijke voeding, want ze had dagen achtereen bijna niet gegeten, en in geen nachten een rust geslaap gekend. En Tans, nu zijn niet langer werd opgehouden door de kortachtige spanning der onzekerheid, deden de gevolgen zich gevoelen door hoofdpijn, een verzak te maag en algemene zenuwsslapte. Een glas wijn dat Eleanor dadelijk voor haar ging halen, deed haar goed, en eindelijk was ze in staat, enigermaate haar waardering van Eleaners goedheid door te zeggen, Arme Eleanor, wat doe ik je verdriet? Ik wilde alleen maar, antwoord haar zustig, dat ik iets kon uitrichten, om je te troosten en goed te doen. Dit was, zoals trouwens alles er zijn geweest, te veel voor Marianne, die nog slechts uit het diepst van haar gevolgd het hart kon uitroepen. Oh Eleanor, ik ben wel ongelukkig. In haar stem geheel door tranen werd verstikt. Eleanor kon het niet langer en weegend aanzien, dit weerloos zich aan te medeslepen door onstuimige smart. Mijn lieve Marianne, doe toch je best, ripsen, wanneer je niet jezelf wil martelen en allen die je lief hebben. Denk aan moedig, denk aan haar verdriet over je leiden, je moet je inspannen om haar aan het wil. Ik kan niet, ik kan niet, rips Marianne, ga dan, laat maar maar alleen als ik je verdriet doe, laat mij aan mijn lot over, haat mij, vergeet mij, maar zo niet. Oh, het is wel gemakkelijk als men zelf geen verdriet heeft te praten van inspan. Jij bent gelukkig Eleanor, je kunt je niet voorstellen hoe ik leid. Noem je mij gelukkig Marianne, oh als je eens wist, en denk je dat ik gelukkig kan zijn, terwijl ik je zo bedroefd moet zien. Vergeef me, vergeet me, rips Marianne, haar armen om haar zusters hals slaan. Ik weet hoe je met me mede gevoelt, ik weet welke liefderijk hart je nog ben je, ja, je moet gelukkig zijn. Edward heeft je lief, en wat, oh, wat kan zo'n geheel vernietigen? Vele, zeer vele omstandigheden, zei de Eleanor met diepe ernst. Nee, nee, nee, rips Marianne, heftig, hij heeft jouw lief en niemand anders. Je kunt geen verdriet hebben. Ik kan geen blijds op gevoelen, zolang ik je zo zie. Je zal me nooit meer anders zien, maar niets verzacht worden. Dan mag je niets zeggen, Marianne, heb je dat geen afleiding, geen vrienden, is er geen vertroosting denkbaar voor je verlies. Hoe zwaar je leidend tanzoek is, bedenk wat je zou het geleden hebben, als het nog langer had geduurd, eer zijn ware aard ontdekte, als je verloving maandenlang slepende was gebleven, zoals het licht had kunnen gebeuren, eer hij er aan eind te ontmaakten. Elke nieuwe dag van noordlottig vertrouwen van jouw kant zou de slag te zwaarder hebben doen treffen. Verloving, riep Marianne, maar er waren niet verloofd. Niet verloofd? Nee, hij is niet zo slecht als je denkt, hij heeft zijn woord tegenover mij niet gebroken. Maar, hij heeft je toch gezegd, dat hij je lief had. Ja, nee, nooit met ronde woorden, iedere dag liet hij tuidelijk blijken, maar tot een bepaalde verklaring kwam het nooit. Soms dacht ik, dat het daartoeg was gekomen, maar het was zo niet. En toch schreef je aan hem. Ja, kon dat verkeerd zijn, na al wat er gebeurd was. Maar hij kan het niet over spreken. En er zei er niets meer, maar nam de driefbrieven op waarnaar zij nu veel meer benieuwd was dan te voeren, en las ze één voor één door. Het eerste briefje, dat haar zuster had verzonden bij hun aankomst in de stad, luidde als volgt. Barkley Street, januari. Hoe zal het je verrassen willen bij je ontvangen? En ik denk dat je nog iets meer dan verrassing zult gevoelen wanneer je weet dat ik in de stad ben. De gelegenheid om hier heen te reizen, al was het met mevrouw Jennings, was een verleiding die we niet konden weer staan. Ik hoop dat mijn schrijf in je vroeg genoeg bereikt om je vanavond hier te kunnen zien, maar ik zal er niet op rekenen. Morgen verwacht ik je in elk geval. Dus tot ziens. Md. In haar tweede brief, de morgen na de danspartij bij de Middeltens, schreef zij, spijt dat je ons eer gisteren niet hebt thuisgetroffen en hoe het mij verwonderd heeft geen antwoord te ontvangen op een briefje dat ik je meer dan een week geleden geschreven heb. Elke dag, van uur tot uur, verwacht ik iets van je te horen en nog eerder je te zien. Kom ons nu toch vooral zo spoedig mogelijk opzoeken en verklaar me dan de reden van het vergeetste wachten. Zal misschien beter zijn, iets vroeger te komen, want om 1 uur zijn we meestal uit. Gisteravond, waarop een danspartij bij Lede Middeltens, ik hoorde dat je ook gevraagd werd. Maar kan dat wel waar zijn? Je moet wel zeer zijn veranderd, zeer het ons afscheid, als dat het geval was en je toch niet bent gekomen. Maar ik wil die mogelijkheid niet eens veronderstellen en ik hoop dat je mij spoedig, in eigen persoon, het tegendeel zou komen verzekeren. Md. De inhoud van haar laatste schrijvenluiden. Wat moet ik uit je houding van gisteravond afleiding willen bij? Nogmaals vraag ik je om een verklaring ervan. Ik was op het punt weer te begroeten van een blijtschap die natuurlijk was na onze lange scheiding, met de vertrouwelijkheid waar te onze intieme omgang te barten maar het recht heen te verlenen. En hoe werd ik teruggestoten? Ik heb een ellendige nacht doorgebracht, steeds pogend, een gedrag te verontschuldigen dat bijna niet anders dan beledigend mag genoemd worden. Maar al ben ik er niet in geslaagd enige redelijke verontschuldiging te vinden voor je houding? Ik blijf toch bereid te vernemen welke verdediging je kunt aanvoeren voor je gedrag. Zeg maar dan wat dat is. Verklaarde reden waarom je zo handelde en wanneer ik je dan voldoening heb kunnen schenken zal ik zelf zijn voldaan. Bitter zou het mij grieven, kwaad van je te denken. Maar wanneer ik daartoe zou moeten worden genootzaakt wanneer ik moet vernemen dat je niet degene waard voor wie we je toch nog toe hebben gehouden dat je schijnbare genegenheid voor ons aan onoprecht was dat je gedrag jegens mij slechts misleiding tot een doel had laat dit dan zo spoedig mogelijk worden uitgesproken op het oogomlik verkeer ik in een treurige geslingerde toestand ik wens je vrij te spreken maar zekerheid, hoe dan ook zal rust zijn vergeleken bij wat ik tans leid wanneer je gevoelens niet langer zijn als voorheen verwacht ik je mijn brieven terugzengd met de lok van mijn haar die in je bezit is MD Dat brieven als deze zo vol van genegenheid en vertrouwen zo hadden kunnen worden beantwoord zou Eleanor om bullebiek te sparen ongaan hebben geloofd maar haar afkeuring van zijn gedrag verblindde haar niet voor het ongepaste in het feit van Marianne schrijven zelf en een stilte betreureerde zijde onvoorzichtigheid die gewaagd had zich dergelijke ongevraagde uitingen van tederheid te laten ontvallen geen sinds gewaarborgen door het vroeger voorgevallende en door de uitkomst op de meest verpletterende wijze gelogenstraf toen Marianne zinde dat ze de brieven had gelezen opmerkte dat er niets in stond dan wat ieder ander in haar omstandigheden zou geschreven hebben ik voelde mezelf voegd ze erbij even plechtig aan hem verbonden als op de wet onze verbindingsbezeegeld had dat geloof ik graag ze Eleanor maar hij dacht er ongelukkig zo niet over dat deed hij wel Eleanor weken achtereen heeft hij dat gevoeld ik weet het spellig en het kan niet anders zijn dan de vuigste verdachtmaking tegen mij aangewend eens wat ik hem zo dierbaar als mijn eigen hart slecht kon verlangen hoe vuurig heeft er mij gesmeek dan die haar lok die het tans zo onverschillig kan teruggeven als je toen zijn blik en houding had gezien zijn stem had kunnen horen heb je die laatste avond van ons samen zijn vergeten in Barton hen die morgen van het afscheid toen hij mij zeiden dat het weken zou kunnen duren eer wil elkaar weerzagen niet, zou ik het ooit kunnen vergeten een oogomelijk kon zij niet voortgaan met spreken toch toen haar ontroering was bedaard voegde ze erbij, op vastere toon Eleanor ik ben vereedbehandeld maar niet door Willoughby maar liever Marianne, door Wien Anders wie kan hij hem tegen je hebben opgezet de hele wereld eerder dan zijn eigen hart ik zou eerder geloven dat al mijn bekenden hadden samengespannen om mij in zijn ogen te vernederen want zijn natuur in staat te achten tot een dusdanige vreedheid die vrouw waarover hij schrijft wie ze er nog mogen zijn of ieder, behalve jij mijn beste zuster, mama en Edward kan zo hard vochtig vreed zijn geweest mij te belastren is er, behalve jullie drieën, een schepsel ter wereld dat ik niet eerder van kwaad zou verdenken dan Willoughby, Wien's hart ik zo wel ken Eleanor wilde niet met haar reden twisten en antwoorden alleen ook zo vervoeilijk vijandig gezin mochten zijn beroof hen van een kwaadaardige zegenpraal mijn lieve zester door te tonen hoe vier de bewustheid van eigen onschuld en goede bedoelingen je het hoofd om hoog doet heffen het is een gegonde en prijzenswaardige trots die dergelijke kwaadwilligheid weet te weer staan nee, nee riet Marianne verdriet als dit, kent geen trots ieder mag weten dat ik ongelukkig ben laat de gehele wereld de triumph genieten, mij zo te zien Eleanor, Eleanor, zij die weinig leiden mogen zo trots en onafhankelijk zijn als ze willen mogen beledigingen weer staan vernederende kwelling vergelden ik kan het niet, ik moet voelen ik moet leiden laat dan genieten van eigen zelf bewust zijn wie het vermag waarom moeders, om mij nens wil zou ik Mia doen dan voor mezelf toch gelukkig te schijnen wanneer ik mij zo van hoopig voel oh, wie kan dat verlangen weer is wegen beiden Eleanor bleef voortdurend, diep in gedachten heen en weer wandelen van de haart naar het fenster van het fenster naar de haart zonder te bespuren dat die haart warmte gaf of het haar voorwerpend kon onderscheiden buiten het fenster en Marianne, op het voeten eind van het lelikant gezeten met haar hoofd tegen in haar steilen geleund nam weer Willeby's brief op haar las huiverend iedere zin en riep uit wil, oh Willeby Willeby, kon je dit schrijven is vreed vreed, niets kan je vrij spreken nee, Eleanor niets had hij ook voor kwaad van mij mocht hebben gehoord had hij niet moeten aarzelen, eer hij daar aan geloof sloeg had hij mij niet moeten vertellen mij eens taatstellen, mij zelf vervrij te blijten de haarlok lasten uit de brief wie jij wel zo goed wil zijn, mij vrijwel echt te schenken dat is onvergevelijk Willeby, waar was je hart vochtigheid van die belediging Eleanor is er ene gerecht vaardiging te vinden van zijn gedrag nee, Marianne, geen enkele en toch deze vrouw wie weet hoe listig ze geweest is hoe lang van de voeren ze haar plannen had beraamd en hoe behendig zij ze heeft weten uit te voeren wie is zij wie kan ze zijn wie beschreef hij ooit onder de dames van zijn kennis als jong en aantrekkelijk oh, niemand tegen mij sprak hij over mijzelf alleen weer volgde een poos van stilte Marianne was heftig bewogen eindelijk zei ze Eleanor, ik moet naar huis ik moet mijn ma gaan troosten kunnen we morgen niet gaan morgen Marianne ja, waarom zou ik hier blijven ik kwam alleen op Willeby en wie geeft hier nu om mij wie draagt mij een goed hart toe het zou onmogelijk zijn morgen al te gaan we zijn mevrouw Jennings meer dan beleefdheid verschuldigd en de eenvoudigste beleefdheidsregelen zouden zulke overhaast vertrek verbieden nu, dan een paar dagen nog maar ik kan er niet lang meer blijven ik kan de vragen en opmerkingen van al die mensen niet verdragen de Middeltens en de Palmers hoe zal ik hun medeleider kunnen verduren medeleider van een vrouw was Lady Middeltens wat zou hij daarvan zeggen Eleanor gaf haar de raad weer te gaan liggen en een ogenblik deed zij dat ook maar ze kon in geen enkele houdingen rust vinden en in haar pijnigende gejaagdheid naar haar lichaam en geest bleef ze voortdurend in beweging tot ze zo zenuwachtig werd dat haar zustig haar slechtere moeite in bed kon houden en een ogenblik bang was dat ze vreemde hulp zou moeten inroepen een paar lavendeltabletten die Eleanor haar eindelijk overreden in te nemen kwam meer in haar en weinig en daarna bleef ze, tot mevrouw Jennings terugkwam stil en zonder zich meer te bewegen op het bed liggen einde van hoogstuk 29 hoogstuk 30 van gevoel en verstand deze liepevox opname behoort tot publieke domein opname door Anna Simon gevoel en verstand door Jane Austen hoogstuk 30 mevrouw Jennings ging bij haar terugkomst dadelijk naar hun zitkamer en zonder te wachten tot haar kloppen was beantwoord opende zij de deur en stapte binnen met een blik vol oprechte meewarigheid hoe staat ze ermee mijn kind zeiden zij met eerig medeleide in haar stem tegen Marianne die zonder een poging tot antwoorden haar gezicht afwende hoe is het met haar Eleanor arm kind, ze ziet er erg slecht uit geen wonder ja, het is maar al te waag hij gaat al heel goud trouwen ellendige keel bij mij heeft hij het voorgoed verbruid mevrouw Taylor vertelt het mij een half uur geleden en zij houdt ze van een intieme vriendin anders had ik het stelig niet geloofd en ik had een gevoel alsof ik door de grond ging nu zei ik, ik kan alleen maar zeggen als het waar is dat hij een jonge dame die je ken aller schandelijkst heeft behandeld en ik hoop van harte dat hij met die vrouw geen leven zal hebben dat zal ik altijd zeggen lieve kind daar kun je op aan ik heb geen begrip van dat mannen zo kunnen te werk gaan en als ik hem ooit weer zie dan krijgt hij van mij een schulpering die hem heugel zal maar hij blijft een troost mijn lieve Marianne hij is niet de enige jonge man in de wereld die de moeite waard is in de zichtje zal het jouw aan bewonderaars nooit ombreken oh dat arme kind ik zal er maar niet langer lasten vallen beter dat ze maar eens flink uit schrijt eens vooral vanavond komen de parries en de Sendersens gelukkig dat zal haar een beetje afleiden daarop ging ze op de tenen de camera uit en als ze bang was dat hardige luiden uit verdriet van haar logeetje konden verergeren Marianne op sloot dood haar zusters verhondering wel mee aan tafel te gaan Eleanor riet het haar eerder af nee, ze zou naar beneden gaan ze kon het best verdragen en dan werd er minder drukte om haar gemaakt Eleanor, blijde dat ze zich een ogenblik door zulke bewegerheden liet leiden al geloven ze niet dat ze tot het einde aan tafel zou kunnen blijven zij maar niets meer heel paar kleding zo goed zij kon in orde brengen terwijl Marianne de bed lag en stond gereed om haar naar de eetkamer te brengen zodra ze aan tafel werden geholpen toen ze eenmaal beneden was zag ze er wel heel slecht uit wat haar zuster verwacht had als ze een poging had gedaan te spreken of als zij al mevrouw Jennings goed bedoelde maar weinig tactvolle attenties had opgemerkt dan zou die kampte niet hebben kunnen bewaard blijven toch geen woord kwam over haar lippen en ze was zo in gedachte verdiept dat ze niets bespeurden van al wat om haar heen voorviel Eleanor, die mevrouw Jennings vriendelijkheid waardeerde al waren de uitingen ervan dik was hinderlijk en soms haast belachelijk bewees haar de dank voor de beleefdheid die haar zister zelf niet bewijzen of beantwooren kon haar goede vriendin zag dat Marianne ongelukkig was en had een gevoel dat al wat haar minder ongelukkig kon maken, haar nu rechtens toekwam ze behandelde haar dus met al de toegevende vertedering die ouders jegens een geliefd kind aan de dag leggen op een laatste vakantiedag Marianne moest op het warmste plaatje bij de haart zitten haar eetles moest worden opgewekt door de fijnste lekkernijen die maar konden worden opgedist en alle nieuwtjes van de dag moesten ter haren afleiding dinnen als Eleanor en haar zester stroeven gezicht niet een bletsel voor alle verhoorlijkheid had gezien zouden zich een weinig hebben vermaakt over mevrouw Jennings pogingen om teleurstellingen in de liefde te verzachten door een keur van zoetigheden en olijven en het helder brandend vuur zodra echter door het herhaal de aandringen het besef van dit alles tot Marianne doordrong, kon hij niet langer blijven met een heftige uitroep van smart en haar zuster en wenkgevend haar niet te gevolgen stond ze haastig op en snelde de camera uit Armschepsel, riep mevrouw Jennings toen ze was heen gegaan wat doet het mij verdriet haar zo te zien kijk toch eens, nu heeft ze niet eens haar wijn opgedronken en nog een confete kerst en ook laten liggen oh heren, er is niets aan haar besteed als ik maar wist, maar zoveel van hield ik zou er halfe stad voor laten aflopen daar kan ik nu met geen mogelijkheid inkomen dat een man en aardig meisje zo behandelen kan maar als haar naar ene kant een hoop geld zit en zo goed als niets aan de andere oh lieve deugd, dan geven ze om die dingen niet meer is die dame, die jevrouw Gray noemde u haar, meen ik dan zo rijk 50.000 pond kind heb je haar wel eens gezien? een knap meisje, elegant zeggen ze, maar niet mooi haar tante herinner ik mij best Biddy Henshaw, die is met een schatrijke man getrouwd maar daar hele familie zit haar wampjes in 50.000 pond en daar ik hoor, komt het hem uit munten te pas want ze zeggen dat haar lelijk voorstaat ging ondig met dat rennen en rossen en die jachtpaarden oh ja, praten helpt niet veel maar als een jong mens, doet het niet toe wie een aardig meisje het hoofd maakt en belooft haar trouwen, dan gaat het niet aan zijn woorden breken omdat haar arm wordt en haar rijkere jiffer een oogje op hem heeft waarom verkoopt hij niet, als het zover komt zijn paarden, verhuurt zijn huis schaft zijn bedienen af en begint van mee daarvan, op een andere manier ik wet dat Marianne graag het willen wachten tot de zaak er beter voor stond maar dat is tegenwoordig geen modemeer de jonge luif van onze dagen geven nooit iets op waarin ze plezier hebben weet u ook iets meer van hier vrouw Gray moet ze een lief meisje zijn ik heb nooit de kwaad van haar oren zeggen eigenlijk heb ik haar eens nooit over haar oren spreken behalve dat mevrouw Taylor vanmorgen zei, dat u vrouw Walker eens het laten doorschemeren dat ze dacht dat meneer en mevrouw Ellison het niet kwaad zouden vinden maar trouwden, want zij en mevrouw Ellison konden niet met elkaar overweg en wie zijn de Ellisons? hij is haar voogdkindje maar is nu midderjarig en mag zelf kiezen, en het is een mooie keuze die ze heeft gedaan kijk nu eens aan na een ogenblik zwijgens daar is nu je arme zuster naar haar kamer gegaan om je naar eentje te zitten jammeren zou er niets te bedenken zijn waarmee we haar plezier kunnen doen harm kind, het lijkt zo onheerterlijk haar alleen te laten maar nog een paar kennisen, dat lijkt toch een beetje af wat zullen we spelen? hij zegt een hekel aan wist, maar hij zegt geen gezels op spelletje waar ze graag aan meedoet lieve mevrouw, het is werkelijk niet nodig dat u zich zoveel moeite geeft ik denk niet dat Mariano vanavond weer beneden zal komen als ik kan, zal ik haar bepraten om vroeg naar bed te gaan, want ze heeft stellig rust nodig ja, dat geloof ik ook, dat zal al best tevaar zijn laat ze mij zeggen wat ze nog wil gebruiken en dan naar bed gaan ik wond er dat ze de laatste weken zo slecht en zo trurrig uitzag want al die tijd zal haar dit wel boven het hoofd hebben gehouden en nu heeft die brief vandaag een eind aan gemaakt harm kind, als ik het maar geweten had ik zou haar voor geen geld van de wereld mee geplaagd hebben maar hoe kwak het raden, zich nu zelf ik dacht dat het maar een gewoon minnenbriefje was en jonge meisjes laten zich daar graag een beetje meer plaagden wat zal het ze John en mijn dochter spijten als ze het hoeren had ik best even op weg naar huis en konden de suite kunnen aangaan en het hun vertellen maar ik spreek haar morgen wel het zal wel niet nodig zijn denk ik, dat u mijn vrouw Palmer en Sir John waarschoet, nooit de naam van de heer Willoughby te noemen, of de zinspening op het gebeurden in tegenwoordigheid van mijn zustig hun eigen goed hart zal haar wel doen inzien, hoe waarlijk vrede het zou zijn, ten aanhoeren van Marianne te laten blijken, dat ze er iets van weten, en hoe mindere ooit over wordt gesproken tegen mijzelf is te liever, zal het ook mij zijn zoals uw lieve mevrouw, licht zult begrijpen oh lieve teugd, ja dat begrijp ik best het moet verschrikkelijk voor je zijn het gepraat erover aan te horen en wat je zuster betreft, ik zou voor geen geld van de wereld tegen haar aan woord erover zeggen je hebt het wel gemerkt, vanmiddag aan tafel deed ik het ook niet en dat zouden Sir John en mijn dochters even min want ze zijn allen heel opletten te kiezen vooral wanneer ik haar nog eens waarschoe zoals ik stellig zal doen over zulke dingen wordt gepraat, hoe betig en des te gauwig is het voorbij en vergeten heb je ooit gezien dat praten ook maar het geringst goed deed in dit geval kan het alleen maar kwaad doen, meer nog misschien dan in vele dergelijke want hiermede gingen omstandigheden gepaard die het voor alle betokken partijen hoogst ongewenst toen zijn dat de zaak zo in het publiek zou worden besproken in zo ver moet ik de heer Willoughby recht laten weervaren hij heeft geen bepaalde verloven nu vraag het je nadat hij haar Ellen hem haus van binnen en van buiten heeft laten zien en de kamer zal het uitgekozen waarin ze later zouden wonen Ellen er kon ter wille van haar zestig niet verder op het onderwerp doorgaan en ze hoopte dat dit niet van haar mocht geëist worden om Willoughby te sparen want door een openbaring van de volle waarheid had Marianne veel te verliezen maar slechts weinig bij winnen kon nadat beide een poosje hadden gezwegen begon mevrouw Jennings opnieuw met alle opgewektheid die haar van de turen eigen was nu, je verkind is een waarwoord van die slechte wind want voor Colin op Renden is het zoveel te beter hij krijgt haar perslot toch nog ja, ja, dat zal je zien het lijkt maar eens op of ze niet getrouwd zijn eer het weer zomer is oh, oh, wat zal hij blij zijn met dit nieuwtje ik hoop dat hij komt vanavond het zal voor je zuster in elk opzicht een betere partij zijn 2.000 pond in het jaar, zonder schulden of enig bezwaar, behalve dan de dochtertje ja, dat vergat ik maar dat kan ergens in de leer worden gedaan tegen een geringe vergoeding en wat doet dat er nu toe? Teleford is een mooi landgoed, dat kan ik je verzekeren zo'n ouderwetse, genoegelijke buitenplaats met allerlei gerief en gezelligheden heel al afgesoten door hoge tuinmuren die begroeid zijn met allerheerlijkste vruchten en een hoek, een pracht van een moer bij je boom oh, oh, wat hebben Charlotte en ik ons genoeg gegeten die ene keer dat we er waren dan er is een duiventeel, een paar aardige vissvijfers een mooie waterpartij alles wat mij maar kan mensen en daarbij, ligt het heel dicht bij de kerk en maar een minuut of vijf van de grote weg dus je behoeft je nooit te vervelen want als je gaat zitten in een hoog gelegen taktespreeuil achter het huis, dan kun je al de rijtuigen zien die voorbij komen oh, het is een heerlijk huis de slager vlakbij, in het dorp en de pastorie, om zo te zeggen, naast de deur naar mijn zin, duizendmaal mooier dan Barton Park waar ze hun vlees drie meilen ver uit de buurt moeten laten halen en geen buren hebben dichterbij dan je moedig nu, ik zal de kolonneel eens opvrolijken zo gauw als ik kan de ene z'n dood is de ander zijn brood, dat is niet anders als ons nu maar lukt om haar willaby uit het hoofd te zetten ja, als ons dat gelukt mevrouw, ze ellender dan zullen we er wel komen met of zonder kolonne branden meteen stond ze op en ging heen om Marianne op te zoeken zoals ze verwachten, in hun eigen kamer zwijgend en bedroefd bij de smulende overblijfselenfond zitten van een klein vuurtje, het enige dat licht gaf in de kamer, tot ellender binnenkwam laat me liever alleen was al wat deze van Marianne kreeg te horen ik zal je alleen laten, ze ellender als je naar pet wilt gaan eerst wijgerde zij door haar ongeduren gesmart op onredelijk verzet gedreven toen haar zusters ernstigen, hoewel zachte overreding deed haar weldra gewillig toegeven ellender zag haar het pijnlijke hoofd op het kussen leggen en bleef wachtend op Marianne, naar ze hoopte, op de goede weg was om een weinig rust te genieten in de salon, waarin ze zich daarna had begreven kwam mevrouw Jennings weldra bij haar met een vol wijnglas in de hand liever kind, zei ze ik bedacht haar juist, dat ik een paar flessen van de beste oude mallegaan wijn in huis heb die je ooit heb geproefd en nu breng ik je een glas voor je zuster veel als mijn arme man daarvan hield als hij bij ons geplaagd werd door een van zijn aanvallen van jichtkolik, dan zei hij dat niets ter wereld hem zo kon opknappen toe breng dat nu eens aan Marianne lieve me vrouw ze ellender, glim lag al over het verschil van de kwalen waarvoor de medicijn werd aanbevolen, wat is u toch vriendelijk, maar Marianne is juist naar bed gegaan en nu hoop ik bijna in slaap en daar ik geloof dat niets haar zoveel goed kan doen als rust wil ik als u het goed vind de wijn zelf wel opdrinken hoe wel op eenval Jennings speed dat ze er niet vijf minuten eerder mee van gekomen, had ze vrede met deze schikking en terwijl ellender haar glas uitronk dacht zij of schoon de goede uitwerking van het vocht in een geval van jichtkolik voor haar op het ogenblik van minder belang was, dat zijn genezend vermogen bij teleurgestelde liefde met evenveel recht mocht geproefd worden door haar als door haar zuster kon een oprenden kwam binnen terwijl ze aan de thee zaten en uit de wijze waarop hij in de kamer rondzacht naar Marianne, leidde ellender aanstond af dat haar nog verwachten nog wens te daar te zien en dat hij reed op de hoogte was van de oorzaak haar afwezigheid dezelfde gedachte schemen vrouw Jennings niet te zijn ingevallen want kort na zijn komst liep ze naar de thee tafel waarbij ellender gezeten was en fluisterde de colonel kijkt even ernstig als althoos zie je wel, hij weet nog niets vertel jij het hem maar lieve een poosje later nam hij een stoel vlak bij haar en vroeg met een uitdrukking die haar de stellige zekerheidsschonk dat hij alles wist naar haar zuster Marianne is niet wel, zeiden zij zoals de gehele dag reeds ongesteld en wij hebben haar overgehaald naar bed te gaan misschien, antwoord hij aardrend is het dus waar wat ik vanmorgen hoorde misschien is er meer waarheid in dan ik eerst mogelijk had geacht wat hebt u gehoord dat iemand van wie ik reden had te denken of liever dat een man die ik wist dat verloofd was maar hoe moet ik het u vertellen als u het reeds weet zoals u natuurlijk doet dan wilt u mij dat wel besparen u bedoelt, antwoordde ellender met gedwongen kanten het huwelijk van de heer Willoughby met mevrouw Gray ja, we weten nu alles wat de dachten zijn geweest van algemene opheldering, want vanmorgen pas hebben we er voor het eerst van gehoord de heer Willoughby is moeilijk te doorzien waar hebt u het vernomen in een boekwinkel in Palmol waar ik iets had te doen twee dames wachten er op hun rijtuig en de ene deed aan de andere een verslag van het voorgenomen huwelijk waarbij zij zich zo weinig moeidig af haar stem te dempen dat ik alles wel moest verstaan de naam Willoughby, John Willoughby herhaaldelijk genoemd trok het eerst mijn aandacht en daarop volgde de stellige verzekering dat zij in huwelijk met mevrouw Gray dan nu eindelijk vast stond het behoefte niet langer te worden geheimgehouden het zou zelfs binnen een paar weken worden voltrokken en er werden nog vele bijzonderheden aan toegevoegd om tren te voorbereiding en zo meer één ding herinner ik mij bijzonder omdat het mij nog duidelijker deed om te kijken wie de bedoelde persoon was na de huwelijkse voltrekking zouden ze naar Coomagna gaan zijn landgoed in Summercature u kunt u mijn verbazing voorstellen maar het zou onmogelijk zijn te beschrijven wat ik gevoelde de spraakzame dame hoorde ik bij naavraag want ik bleef in de winkel tot ze waren vertrokken was een zekere mevrouw Ellison en dat is de naam zoals ik later vernam dat is waar maar heb je ook gehoord dat je Farquay 50.000 pond bezit zo ergens dan kunnen we daarin de verklaring vinden dat kan wel zijn maar Willoughby is in staat tenminste, ik denk hij zweeg een ogenblik en vroeg er toen bij met een stem die van zichzelf niet zeker scheen en uw zustig hoe vatten zij ze heeft het zich ontsagelijk aangetrokken ik kan alleen maar hopen dat haar hevige smart naar verhouding kort zal duren het was en het is een zware beproeving tot gisteren nog, geloof ik heeft ze nooit aan zijn genegenheid getwijfeld en zelf nu misschien maar ik voor mij ben bijna overtuigd dat hij haar nooit werkelijk heeft liefgehaald hij is zeer onberecht geweest en in sommige opzichten schijnt het dat hij van nature hard vochtig is ja, waarlijk zei de colonel Brandon dat is hij maar uw zuster denkt ik meen dat u zei de zij ziet de zaak anders in dan u u kent haar geaardheid en u kunt wel begrijpen hoe bereid ze is, hem nog in het gelijk te stellen als ze dat kon hij gaf geen antwoord en toen kort daarop het teeservies werd weggenomen en de speeltafeltjes werden klaargezet moest zijn zij het onderwerp natuurlijk laten varen mevrouw Jennings die met genoeg aan haar had zitten kijken terwijl ze aan het praten waren en die verwacht had de uitwerking van Eleanor's mededeling onmiddellijk bij colonel Brandon te zullen waarnemen in een onstaimige blijdschap, zoals die gepast zou hebben bij een man in de bloeie der jeugd vol hoop en vol geluk zag hem tot haar verbazing de gehele avond diep ernstig blijven en nog meer na denkend dan gewoonlijk einde van hoogstuk 30 hoogstuk 31 van gevoel en verstand deze liepevox opname behoort de publieke domain opname door Anna Simon gevoel en verstand door Jane Alston hoogstuk 31 na een nacht waarin zij meer had geslapen dan ze verwachten werd Marianne de volgende morgen wakker met hetzelfde bewustzijn van Peter Leed waarmee ze de ogen had gesloten Eleanor spoorde haar zoveel mogelijk aan tot uiting van het geen ze gevoelden en voor het ontbijtreed hadden zij alles weer lang en breed besproken met dezelfde stellige overtuiging en welgemeende raadgevingen van Eleanor's kant en dezelfde heftige gevoelens en wisselende meningen van Marianne's zijde als de voeren nu eens beschouden zij Willeby als even ongelukkig en even schuldeloos als zichzelf en dan weer ontviel haar elke troost door de onmogelijkheid hem van schuld vrij te pleiten het ene ogenblik was het haar totaal onverschillig of de gehele wereld wist van haar verdriet in het andere wilden ze zich voorgoed uit die wereld terugtrekken en een minuut later meenden ze haar krachtig weerstand te kunnen bieden in één opzicht bleef zij als het erop aankwam zichzelfig gelijk in het vermijden namelijk als het enigszins mogelijk was van m'n vrouw Jennings gezelschap en in een volhardend stilswijgen zolang zij verplicht was dat te verdragen haar hart wijgerde invoudig verstockt te geloven dat m'n vrouw Jennings zich met iets als medeleiden kon indenenken in haar verdriet nee nee nee dat kan niet rips ze uit ze kan niet voelen haar vriendelijkheid is niet sympathie haar goedhartigheid is niet tederheid al wat zij begeert is een onderwerp voor praatjes en ze houdt nu alleen maar van mij omdat ik haar dat verschaf ook zonder deze uitingen was Eleanor iets genoegzaam overtuigd in haar oordeel over anderen waardoor haar zuster dikwijls haar verleid door de prikkelbare vervijning van haar eigen geest en het overdreven gewicht dat zij hechten aan de kieze vooroordelen van een sterk ontwikkeld gevoelsleven en de bekoering van uiterlijke wellevenheid zoals het meerendeel der mensen, indien althans het meerendeel zowel goed als begraafd is was Marianne met uitmuttende vermogens en een uitmuntende gemoedzaard nog redelijk nog vollkomen eerlijk te noemen maar wachten dat anderen dezelfde meningen en gevoelens als zij zelf zouden koesteren en zij beoordeelden hun bewegerenenden naar de onmiddellijke uitweking hun herhandelingen op haarzelfe zo viel er tans terwijl de zusters na het ontbijt samen op hun kamer waren weer iets voor dat Marianne een nog geringere dunk deed opvatten van mevrouw Jennings goede hart omdat het door haar eigen zwakheid toevallig een bron van nieuw leed voor haarzelfbebleek zijn slechts werd bewogen door een opwelling van de hartelijkste welgezindheid met een brief in haar uitgeslekte hand en vrolijk glimlachend in de overtuiging dat zij troost kan brengen trad zij hun kamer binnen met de woorden nu kindje, nu brengert je toch iets dat je stellengoed zal doen Marianne had reeds genoeg gehoord in een oogwenk schilderde haar verbeelding haar een brief van Wullaby vol tederheid en barau al het gebeurde verklarend onmiddellijk gevolgd haar Wullaby zelf die de kamer haastig kwam binnen sneller om aan haar voeten door zijn welsprekende blikken te bevestigen wat zijn brief haar verzekerde dat werk van één ogenblik werd door het volgende vernietigd het handschrift van haar moedig tot nog toen nimmer onwelkom lag voor haar en in de scherpte, deze teleurstelling volgend op een verrukking die meer was dan hoop had zijn gevoel als of zij tot op dit ogenblik nog niet geleden had de breedheid van mevrouw Jennings zou doorgien woorden waarover zij beschikte in haar meest welsprekende ogenblikken kunnen zijn uitgedrukt en tand kon zijn haar enkel beschuldigen door de tranen die haar met hartstochtelijke heftigheid uit haar ogen stroomden een beschuldiging die echter het voorwerp ervan zo volle komen ontging dat zij na veel betuigingen van medeleiden heen ging nog steeds verwijzend naar de brief die ongetwijfeld troost zou schenken dochter brief bracht weinig troost toen zij voldoende bedaard was om die te kunnen lezen iedere bladzijde was vol van Willeby haar moedig nog steeds in de mening dat zij verloofd was en even vast als altijd bouwend op zijn trouw was door elleners vraag, seks bewogen Marianne te smeken om grotere openhartigheid jeegens zijn bijden en ze deed dit met zoveel tederheid jeegens haar zo oprechtige negenheid voor Willeby en een zo stellige verzekerdheid van hun toekomstig geluk in en doorelkander Marianne onder het lezen het uitsnikte van duldeloze pijn al haar ongeduldig verlangen om weer thuis te zijn keer de tans terug haar moedig was haar dierbaarder dan ooit dierbaarder juist doordat over de reven schoon misplaatst vertrouwen in Willeby en zij dron ontstuimig aan op hun vertrek Eleanor zelf niet in staat te beslissen of het beter voor Marianne zou zijn te londen te blijven of daar Barton te gaan kon geen andere raad geven dan geduld te oefenen tot zij wisten wat hun moeder wensde en de slotte verkreeg ze haar zesterstoestemming te wachten tot die wens hun bekend zou zijn bevrouw Jennings liet hij vroeger dan gewoonlijk alleen want ze had geen rust eer de middeltuens en de palmers in haar verdriet zouden kunnen delen ze weigen de beslist toen Eleanor aanbood haar te vergezellen en ging die morgen alleen uit Eleanor ging met een bezwaard gemoet wetend dat haar mededeling verdriet zou veroorzaken en als brief wel bespurend hoe weinig zij in geslaagd was op dit verdriet enige maanden voor te bereiden aan haar moeder zit te schrijven wat er gebeurd was en haar vragen wat hun verder te doen stond terwijl Marianne die namen vrouw Jennings vertrek in de salon was gekomen bij de tafel ging zitten waarin Eleanor schreef zienden naar het voortbewegen van haar pen haar beklagend om de moeilijkheid van zulke taak en nog inniger bedroefd om de indruk die het schrijven moest wekken bij haar moedig zo hadden ze ongeveer een kwartier samengezeten toen Marianne die er zenuwen geen onverwacht geluid konden verdragen opschrikte door een kloppen aan de voordeur wie kan daar zijn Reap Eleanor, zo vocht al ik dacht dat we nu toch veilig waren Marianne ging naar het fenster Tis could not run zei ze geergerd, voor hem zijn we nooit veilig hij zal niet boven komen nu mevrouw Jennings uit is daar reken ik niet op zijn Marianne naar haar eigen kamer gaan een man die met zijn eigen tijd geen raad weet ziet er geen bezwaarin beslag te leggen op die van een ander het bleek dat haar gissing juist was geweest hoewel gegond op een onbillen en onware voorstelling want kunde naar Brandon kwam binnen en Eleanor die overtuigd was met bezorgdheid over Marianne hem hierheen voerden en die bezorgdheid zag in zijn onrustig en trurrige blik en hoorde in zijn angstige, toch korte vraag naar haar, kon het haar zister niet vergeven dat ze hem zo gering schatten ik ontmoette mevrouw Jennings in Bond Street, zei hij na de eerste begroeding en zij spoorde mij aan hierheen te gaan ik liet mij te eerder daartoe aanspoelen omdat ik het waarschijnlijk achte dat ik u hier alleen zou vinden wat ik tenzeerste verlangde mijn bedoeling, mijn wens mijn enige wens na ik hoop en geloof is deze mede te werken om troost te schenken nee, ik moet niet zeggen troost althans geen onmiddellijke troost maar overtuiging een vaste overtuiging en zekerheid voor uw zesvers gemoet mijn genegenheid voor haar, voor u zelf voor uw moedig wilt u mij toestaan deze te bewijzen door u het een en ander mede te deen dat er niet dan een zeer oprechte genegenheid niet dan een in een gewens om mij nuttig te maken ik geloof dat ik in mijn recht ben toch is er niet ene gereden te vrezen dat ik ongelijk heb daar ik vele uren heb moeten doorbrengen met pogingen om mezelf te rechtvaardigen hij is weg ik begrijp u wel, zei de ellener u hebt me iets te vertellen om tren te heer willaby dat een helterler licht zal werpen op dienst karakter u zult daardoor Marianne de grootste vriendendienst bewijzen mijn dankbaarheid wint u onmiddellijk de haren zult u met haar tijd daardoor verwerven ik vraag u dringend ik bid u, zeg me wat het is dat zal ik en om kort te zijn toen ik Barton in oktober verliet maar zo zult u het niet begrijpen ik moet verder terug gaan u zult mij een zeer onhandig spreeker vinden, je vrouw Desmond ik weet haast niet waar te beginnen ik geloof dat het nodig zal zijn in het kort een en ander van mezelf te vertellen en dat verslag zal kort zijn dat onderwerp voegde hij erbij met een zware zucht log niet uit op bijzondere uitvoerigheid hij wacht een ogenblik om zijn gedachten te verzamelen en ging toen nogmaals zuchtend voort waarschijnlijk herinnert u zich in het geheel niet meer een gesprek dat het enige indruk op u zou maken een gesprek tussen ons op zekere avond te Barton Park het als bij gelegenheid van een danspartij waarin ik zins speelde op een dame die ik vroeger had gekend en die je menig opzicht op uw zuster Marianne geleek welzeker antwoord Eleanor ik herinner het mij zeer goed het scheen hem genoeg om te doen dit te horen en hij ging voort als ik mij niet laat misleiden door de onzekerheid de partijdigheid enertedere herinnering dan bestaat tussen hem beiden een sterke gelijkenis en uiteindelijk als uiterlijk dezelfde warmte van hart dezelfde vuurigheid van verbeelding en geest deze dame was een mij daarnaast de broed verwanten reed jong wees geworden en onder de vochtijschap van mijn vader geplaatst we waren bijna even oud en van jongs af speelgenoten en vrienden ik kan mij de tijd niet herinneren waarin ik Eliza niet lief had en toen wij ouder werden was mijn genegenheid voor haar zo inig die mij beoordeelt naar mijn tegenwoordige triste en vreugdelose ernst maar wij liggen niet tot zulke een sterk gevoel in staat zou kunnen achten haar liefde voor mij was, geloof ik vuurig als die van uw zuster voor de hele bullebie en niet minder ongelukkig al was het door een andere oorzaak toen zij 17 jaren was moest ik haar voor altijd verliezen ze trouwde werd tegen haar zin uitgehuillekt aan mijn broedig de tuin was aanzienlijk en ons familiegoed stak diep in schulden dat is alles vrees ik wat gezicht kan worden ter vergoeuliking van het gedrag van hem die haar oom en volgt was mijn broeder verdiende haar niet hij had haar zelfs niet lief ik had gehoopt dat haar genegenheid voor mij haar onder alle moeilijkheden zou staan te houden en een tijdlang was dit ook zo toch op den duur kon haar stand vastigheid geen weerstand bieden ik heb u nog niet verteld hoe het zo ver kwam slechts enkele uren voorwitte samen wilde vluchten naar Schotland werden we verraden door het bedrog of de domheid van de Kaminier men er niet ik werd verbannen naar het huis van een zeer verafwonende bloedverwand en haar werd alle vrijheid alle omgang elk vermaak ontzicht tot mijn vader zijn zin had gekregen ik heb u nog niet verteld hoe het zo ver kwam ik heb u nog niet verteld hoe het zo ver kwam en mijn vader zijn zin had gekregen ik had te veel op haar kracht vertrouwd en de slacht trof mij zwaar toch als haar huwelijk gelukkig was geweest dan had ik mij zo jong als ik toen was er na enige maanden meedoen moeten verzoenen of ik altijd althans nu niet behoeven te betreuren maar dat was niet het geval mijn broeder had haar niet lief hij jaagde ongeoorloofde genoegens na en van de beginne af heeft haar haar hard behandeld maar alternatuurlijk waren de gevolgen van die behandeling in een uitwerking begeest zo jong, zo levendig zo onervaren als die van mevrouw branden in het begin toeg zij gelaten haar alende en het zou gelukkig zijn geweest zo zij gestorven waren eer zij de droefheid verwon did de herinnering aan mij in haar placht verwekken maar is het vreemd dat zij ten wal werd gebracht met het echtgenoot die haar uitlockte tot ontrouw en zonder één vriend die haar raden of weer houden kon want mijn vader stierf een paar maanden na hun huwelijk en ik was met mijn regiment in Indië was ik in Engeland gebleven misschien toch ik meen de beide geluk te bevorderen door haar voor lange jaren te verlaten en met dat doel had ik om overplaatsing verzocht de schok die ik onder vond bij het vernemen van haar huwelijk ging haar voort met een stem die zijn heftige ontroering verriet was gering, was niets vergeleken bij wat ik voelde toen ik twee jaren later hoorde dat ze gescheiden was dat was het, dat mij zo somber deed worden zelfs nu is de herinnering aan wat ik geleden heb maar hij kon niet voortgaan stond haastig op, diep aangedaan door zijn verhaal en nog meer door zijn hersmartelijk onthoering kon niet spreken hij zag hoe bewogen zij was vat haar haar hand, drukte die en kustte ze met dankbare eerbied na nog een paar minuten waarin hij zich in stil te vermanden kon hij bedaarder voortgaan drie jaren bijna waren verstreken na die doeverdagen Erik naar Engeland terugkeerde mijn eerste gedachte bij mijn aankomst was natuurlijk haar te zoeken maar de pogingen daartoe waren zo vruchteloos als diep bedoelend ik kon niet ontdekken wat er van haar was geworden nadat zij door haar eerste verleider was verlaten en er bestond alle reden te vreesen dat zij steeds dieper gezonken en dat hun leven van zonde vervallen was het jaargeld haar door de wet toegezegd was niet even redig aan haar voortuin nog voldoende voor haar behoorlijk onderhoud en ik vernam van mijn broedig dat enige maanden geleden het recht om het in ontvangst te nemen aan een ander was afgestaan hij vermoedde en kon het vermoede kalm uitspreken dat haar verkwisting en hieruit voortvloeiende armmoede het op te geven om voorlopig uit het dringendste nood te geraken eindelijk echter toen ik er iets zes maanden in Engeland was geweest heb ik haar toch gevonden uit gerechtheid aan een vochtere bediende die in het ongeluk was geraakt zocht ik deze man op in een schuldgevangenis waar hij wegen schulden in hechten is werd gehouden en hier in datzelfde huis en in dergelijke omstandigheden trof ik haar aan mijn ongeluk gepleegsustig zo veranderd zo vervallen zo uitgeteerd door hevig leiden naar lichaam en ziel ten oude nood kon ik geloven dat dit droeven door ziekte onder mijnde schepsel eens een bemiddelijke bloeiende gezonde meisje was geweest waarmee ik gedweept had hoe ik leed toen ik haar zo moest aanschouwen maar ik heb het recht niet uw gevoelens te kwetsen door te pogendat te beschrijven ik deed u dit te veel verdriet dat zij dat bleek maar altijd duidelijk in het laatste stadium van de Tering was schonk mij ja, in deze omstandigheden moest het mij troost schenken haar bood het leven niets meer dan tijd zich beter voor te bereiden op de dood en deze werd haar geschonken ik zorgde dat zij goed werd gehuisvest en zorgvulder verpleegd ik bezocht haar iedere dag zolang haar korte leven nog moest duren ik was bij haar in haar laatste ogenblikken weersweeg hij om zijn aandoening meester te worden en naar een oor uit haar gevoel in een uitgroep vol van het tederste medelijden met het lot zijn er beklagend waardige vrienden het zal uw zuster hoop ik niet kunnen kwetsen zei hij dat ik mij verbeelde een zekere gelijknis te zien tussen haag en mijn armen ont eerder bloed verwanten hun lot, hunne ervaringen kunnen niet dezelfde zijn en had de van naturebemindelijke geaardheid in haar laatste steun ontvangen door een krachtiger wil of door een gelukkiger huwelijk dan zou zij alles hebben kunnen zijn wat uw zuster in het toekomst beloofd te worden dag waartoe leidt dit alles het schijnt alsof ik u voor niets heb bedroefd haag een onderwerp als dit veertien jaren on aangehoord gebleven het is gevaarlijk het zelfs maar ter sprake te brengen maar ik wil geregeld er verharen per knop er zijn aan mijn zorg haar enig kindje een meisje, de vrucht van haar eerst de schuldige verbindenis dat toen omstreeks drie jaar oud was ze had het kind lief en het was altijd bij haar gebleven voor mij was deze opdracht waardevol en kostbaar en gaarne zou ik mij ervan hebben gekweten in de meest volledige zin door zelf te waken over haar opvoeding in die omstandigheden dit hadden veroorloofd maar ik had geen gezin, geen thuis en dus werd mijn kleine Elisa naar een school gebracht ik ging haar bezoeken, zo dik was ik kon en na de dood van mijn broedig omstreeks vijf jaar geleden waardoor ik eigenaar werd van ons familiegoed kwam zij dik als bij mij te delen voort het hete dat zij verre familie van mij was maar ik weet zeer goed dat men in het algemeen mij verdacht van een veel nadere verwandschap nu drie jaar geleden ze was toen veertien nam ik haar van school om haar onder de hoede te plaatsen van een zeer achtenswaardige dame in Dorsetshire die zich belast had met de opvoeding van nog vier of vijf andere meisjes van dezelfde leeftijd en gedurende twee jaren had ik alle reden om tevreden te zijn met deze schikking toch een februari van het vorig jaar, nu bijna een jaar geleden was hij plotseling verdwenen ik had haar toegestaan onvoorzichtig zoals later blik op haar dringend verlangen naar Bath te gaan met één haar vriendinnen die haar zieke vader daar moest verplegen ik wist dat hij een goede man was en had ook een gunstige mening opgevat omtrend zijn dochter beter dan ze verdiende want in haar koppige en onverstandige zucht tot geheimhouding wilden ze ons niets vertellen en geen enkele inlichting verstreken of schoon zij stellig alles wist haar vader zelf, een goedhartige maar ver van scherp zien de man kon mij werkelijk niets medederen want hij was aan huis gebonden geweest terwijl de meisjes alleen in de stad sfeerden en kennis maakten met wie ze verkozen en hij poogte mij te overtuigen even stellig als hij zelf daarvan door drongen was dat zijn dochter niets van de zaak afwist van kort te gaan, ik vernan niets dan tot zij weg was al het overige bleef onzeker acht volle maanden lang wat ik dacht, wat ik vreeste kunt u zich voorstellen en hoe ik leed even eens oh, Riepenner is het mogelijk kon Willeby het eerste bericht van haar dat ik ontving ging hij voort bereikte mij in een brief van haarzelf in oktober jongsleden deze werd mij uit Delford opgezonden en een konving die juist op de morgen van ons voorgenomen toch in haar wit wil dat was de renen van mijn plotseling vertrek uit Barton dat toen iedereen, zoals ik wel begrip zeer vereend voorkwam en dat sommige mij geloof ik kwalijk hebben genomen weinig vermoedde de heer Willeby denk ik mijn onbeleefdheid verweten omdat ik het voorgenomen uitstapje bedierf dat mijn hulp werd ingeroepen door iemand die hij tot armoede en lendaal toen vervallen maar wat zou het hebben gebaat in dienheid wist zou hij zich minder verholen of gelukkig hebben gevoeld door de glimlach van uw zustig nee want hij had reeds gedaan wat geen man zou kunnen doen die voor anderen kan gevoelen hij had het jongen onschuldige meisje dat hij had verleid achtergelaten in een wan hoopige toestand zonder behoorlijk te huis zonder hulp zonder vrienden zonder haar zijn adres op te geven hij verliet haar met de beloften te zullen terugkeren hij kwam niet terug schreef niet verleende geen hulp dat is beneden alles rup Eleanor uit dans kent u zijn ware aard verkwistend losbandig en erger dan dat denk eens wat ik deed alles wetend zoals ik het reeds lang geweten heb moest gevoelen toen ik zag dat uw zuster hem nog steeds lief had en toen ik hoorde dat zij met hem ging trouwen wat ik gevoelde om u aller wil toen ik de vorige week kwam en u alleen vond was ik vast besloten de waarheid te vernemen of schoon nog niet zeker wat te doen wanneer ik die vernomen had mijn gedrag moet u toen vreemd zijn voorgekomen dacht nu zult u het begrijpen u allen zo misleid te weten uw zuster te zien wat kon ik doen ik had geen hoop dat mijn tussenkomst iets zou baten en soms dacht ik dat u zusters invloed hem nog ten goede zou kunnen bewegen toch wie zal zeggen na deze schandelijke behandeling wat hij wel ligt met haar heeft voorgehaald wat ook zijn bedoelingen mogen geweest zijn zij kan nu en zal ongetwijfeld later haar eigen toestand met dankbaarheid beschouwen wanneer zij dieven gelijkt met het leiden m'n arme Eliza wanneer zij denkt aan de terugen van de handigheden waarin dit arme meisje verkeert en zich haar voorstelt hem even innig ook tans nog liefhebbend als zij zelfen en daarbij gekweld door een zelfverwijt dat van levenslange duur zou zijn stellig zal die vergelijking haar ten goede komen ze zal gevoelen dat haar eigen leed als niets is het vond zijn oorsprong in geen wangedrag en kan geen blaam op haar werpen in tegendeel, iedeg die tevoren haar vriend was wordt het tans des te meer medelijden met haar verdriet een eerbied voor de kracht waarmede zij het draagt moeten elke genegenheid versterken ik laat echt er aan uw eigen oordeel over wat u haar wilt mededelen van het geniek u vertelt heb u weet het best wat de uitwerking ervan zal zijn toch als ik niet oprecht en uit de grond van mijn hart had geloofd dat het haar ten goede zou kunnen komen haar droefheid zou kunnen doen verminderen dan zou ik mijzelf niet hebben veroorloofd u lastigde van met dit relase van mijn treurige familieomstandigheden met een verhaal dat de schijn zou kunnen wekken alsof ik mijzelf ten koste van anderen had willen verheffen Eleanor betuigde hem met ernstige nadruk dank voor deze woorden en verzekerde hem dat ze voor Marianne van zijn mededeling werkelijk veel goed verwachten haar pogingen om hem vrij te spreken zeiden zij deden mij het allermeest verdriet want zij doen haar meer kwaad dan de stelligste overtuiging van zijn onwaardigheid nu geloof ik dat zij hoewel ze in het begin erdoor zal leiden spoedig veel meer getroost zal zijn hebt u ging zij daar een kort stilswijgend voort de heer Willoughby nog weer ontmoet zei dat u vertrek uit Barton ja, antwoordde hij ernstig eenmaal één ontmoeting was onvermijdelijk Eleanor versrik door zijn toon zag hem angstig aan en zeiden wat hebt u met hem er was geen andere uitweg Elisa had mij hoewel zeer ongaarne de naam van haar minder bekend en toen hij uit het stad terugkeerde 14 dagen later dan ik hebben wij gedueleerd hij om zich te verdedigen ik om zijn gedrag te straffen we werden ging van beide gewond en dus is de zaak niet rugtbaar geworden Eleanor zuchte over de gewaande noodzakelijkheid van zulke handelwijze nog zij waagten niet tegenover de toon en de militaire haar afkeuring ervan te uiten zo droever zeiden kunnen opbranden na een poos van zwijgen was de gelijkenis tussen het lot van moeder en dochter en zo ben ik tekortgeschoten in de mij toevertrouwde taak is zij nog in de stad? nee zodra zij hersteld was na haar bevalling die aanstaande was toen ik haar vond en daar zal zij blijven toen hij zich spoedig daarna herinnerde dat hij Eleanor misschien belette zich bij haar zuster te voegen nam hij afscheid en haar nogmaals haar erkentelijke dankbetuiging te hebben ontvangen verlie tij haar vervuld van medeleiden en achting voor hem einde van hoofdstuk 31 hoofdstuk 32 van gevoel en verstand deze liep u vox opname bood opname door Anna Simon door Jane Alston toen de bijzonderheden van dit gesprek door Eleanor aan haar zuster werden medegedeeld zoals spoedig gebeurde als hun uitwerking niet vollekomen zoals de eerste zich die had voorgesteld niet dat Marianne in enig opzicht aan de waarheid van het verhaal te schien te twijfelen want zij hoorde alles aan met studen en onderworpen aandacht uit de geen tegenwerping nog enig opmerking zelfs trachten Willeby niet te rechtvaardigen om graanen te tonen hoe zeer zij gevoelden dat dit onmogelijk was maar hoewel dit gedrag Eleanor de zekerheidsschonk dat de overtuiging onttrend zijn schuld, tans werkelijk tot haar was doorgetomen, hoewel zij met voldoening de uitwerking ervan waarnam door te zien hoe Marianne niet langer Colonell Brunnen vermeed bij zijn bezoeken hoe zij tot hem sprak zelfs uit eigen beweging, met een soort van medeleidende eerbied en hoewel zij zag dat Mariannes zenuwgestel minder heftig geprikkeld scheen zij vond haar treurigheid niet verminderd haar geest was tans tot rust gekomen toch had was de rust der typste verslagenheid het verlies van alle vertrouwen in Willeby's zedelig karakter trof haar nog zwaarder dan het verlies van zijn liefde had kunnen doen het feit dat hij een jong meisje had verleid en verlaten, de ellende van dat arme kind en de twijfel welke plannen hij wel ligt onttrend haarzelf had gekoesterd dit alles had zulke neerdrukkende invloed op haar geest en zij niet van zich kon verkijgen zelfs tegen Eleanor te spreken over hetgeen zij gevoelde en dat stille versinken in haar verdriet bedroefde haar zuster meer dan de meest openhartige en herhaalde uitingen van had kunnen doen de weergave der gevoelens en uitingen van mevrouw Dashwood bij het ontvangen en beantwoorden van Eleanor's brief zou slecht zijn herhaling zijn van hetgeen haar dochters reeds gevoeld en gezicht hadden teleurstelling, bijna niet minder smartelijk verwaardiging, nog groter dan die van Eleanor in haar lange en snel op elkaar volgende brieven kwam al wat zij leed en dacht tot uiting ze waren vol angstige bezorgdheid over Marianne en smeekten haar geestkrachtentonen onder deze zware slag inderdaad wel zwaar moest de ramp zijn die Marianne had getroffen waar haar moeder spreken kon van geestkracht wel zeer pijnlijk en vernederend moest de oorzaak zijn in het geestigheid waar aan zij niet kon wensen haar te zien toegeven in tegenspraak met haar persoonlijke wens achter mevrouw Dashwood het beter van Marianne tans overal elders liever te zijn dan juist de Barton waar al wat zij zag het verleden op de levenigste en pijnlijkste wijze moest terugroepen door haar aanhoudend Willeby voor de geest te brengen zoals zij hem daar steeds had gezien zij raden haar dochters dus aan het bezoek bij mevrouw Jennings vooral niet te bekorten, dat of schoon geen bepaalde afspraak was gemaakt toch naar aller mening minstens 5 of 6 weken had zullen duren afwisseling, zo in bezigheid als in vooruitzichten en gezelschap waar aan het haar te Barton zou ontbreken was hier onvermijdelijk en zou naar zij hoopte Marianne soms toch nog kunnen bewegen tot enige belangstelling in dingen buiten haar zelfen en zelfs tot deelname in enig vermaak hoe zeer die beide mogelijkheden tans nog door haar mochten verworpen worden voor het gevaar dat zij Willeby zien achter haar moeder haar in de stad althans evenveilig als buiten daar allen die zich haar vrienden noemden tans niet meer met hem Wille omgaan met voorbedachte raden zouden ze ook aan haar nooit ontmoeten door onvoorzichtigheid zouden zij geen kans lopen te worden blootgesteld aan een verrassing en het toevall kon in het gewoel van London hun minder lichtparten spelen dan zelfs in het afgelegen Barton waar het hem plotseling voor haar ogen konden staan wanneer hij het bezoek bracht teellen hem bij gelegenheid van zijn huwelijk dat mevrouw Dashwood door het aanvankelijk als iets waarschijnlijkst te beschouwen tans als begonnen te verwachten als een stellige zekerheid ze had nog een andere reden voor de wens dat haar kinderen zouden blijven waar zij waren uit een brief van haar stiefzoon had zij vernomen dat hij en zijn vrouw voor half februari in de stad zouden zijn en zij vond het goed dat zij nu en dan met hun broedig in aanraking zouden komen Marianne had beloofd zich door haar moeders oordeel te laten leiden en ze schikten zich ernaar tegenstreven hoewel het geheel verschillend bleek van wat zij wensen en verwachten hoewel zij beschouden als zijn ene malen onjuist en gegrond op een verkeerde zienswijze terwijl het door een langer verblijf de lonnen van haar te ijzen haar beroofde van de enige mogelijke verzachting van haar ellende het ineig meegevoel haar moedig en haar de straf oplichten van een gezelschap en een omgeving waarin zij nooit een ogenblik rust zou kunnen genieten toch, het was voor haar een grote troost dat wat haar kwaad berokkende ten goede zou komen aan haar zistig en ene van haar kant vermoedende dat het niet in haar macht zou staan etpert geheel te vermijden trooste zich door te bedenken dat hun langer verblijf hoewel niet bevoordelijk voor haar eigen geluk voor Marianne beter zou zijn dan onmiddellijk naar Devincher terug te keren haar zorg om haar zus zo te vrij waren voor het horen noemen van Willebi's naam als niet vergeefs geweest zonder hetzelfde te weten de vruchten ervan want nog mevrouw Jennings, nog Sir John nog zelfs mevrouw Palmer spraken ooit over hem in haar bijzijn Eleanor wenste wel dat zij dezelfde omzichtigheid tegenover haar hadden Wille in acht nemen maar dat was onmogelijk en zij moest dag aan dag luisteren naar de uitingen van hun aller verontwaardiging Sir John kon niet begrijpen hoe zo iets mogelijk was geweest een man van wie hij alle reden had gehad, niets dan goed te verwachten de beste keren van de wereld in heel Engeland geloofde hij niet dat Zulk een goed ruiter te vinden was het was onverklaarbaar die geschiedenis hij mocht voor zijn partner naar de duivel lopen hij zou van zijn leven geen woord meer met hem wisselen waar hij hem ook ontmoeten nee, al was het op de grens van zijn eigen jachtgebied en dan zouden ze er twee uur naast elkaar moeten staan wachten Zulk een scherk van een kerel Zulk een bedriegelijke schuif uit de laatste keer dat hij hem sprak had hij hem nog een van vallig jongen aangeboden hij nu kwam het hierop neer de vrouw Palmer was al even boos op haar manier ze wilde hem van nu af aan niet meer kennen en ze was wat blij dat ze nooit kens met hem had gemaakt ze winste van harte dat Koel Magne niet zo dichtbij Cleveland was gelegen maar het was toch zo erg niet omdat het veel te ver af was om er een bezoek te brengen zat zo'n hekel aan hem dat ze vast van plan was nooit weer zijn naam te noemen en ze zou aan ieder die ze zag en het gevoel door alle bijzonderheden uit te vissen die ze kon te weten komen om het aanstaande huwelijk en die aan Eleanor mee te delen als spoedigwisse bij welke rijtagmaker het nieuwe rijtag was besteld door welke schilder het portret van de heer Willeby werd vervaardigd en in welke winkel in waar Grace True So was uitgestald Lady Middleton's kamen en beleefde onverschilligheid was voor Eleanor een ware verlichting gedrukt als hij soms was een troost te weten dat althans één persoon in hun vrienden ging geen belang in hem stelde een troost zeker te zijn dat die ene haar zou ontmoeten zonder de geringste nieuwsgierigheid te tonen naar bijzonderheden of enige bezorgdheid aan de dag te leggen omtrent haar zusters gezondheidstoestand elke eigenschap wordt somtijd door de omstandigheden van het ogenblik verheven tot meer dan haar werkelijke waarde en soms werd zij zo geplaagd door die opdringende meewarigheid om goede manieren als meer onontbeerlijk te gaan beschouwen voor haar gemoetsrust dan goed hartigheid Lady Middleton gaf haar bevindingen omtrent de zaak omstreeks éénmaal per dag of als het onderwerp herhaaldelijk ter sprake kwam, twee maanden te kennen noemt te zeggen het is bepaald omgehoord en met behulp deze aanhoudend door gemakkelijk werkende veiligheidsklep kon zij niet slechts van de begin de dames dashboard ontmoeten zonder de geringste aandoening en ontvangen zonder zich van de gehele geschiedenis een woord te herinneren en nou op deze wijze de waardigheid haar eigen seksen te hebben opgehouden en haar besliste afkeuring te hebben geuit van de fouten der anderen vond zij dat het haar tansvrij stond in z'n denken aan de samenstelling haar eigen avondpartijen en besloot dus hoewel tegen de zin van Sir John om, zodra me vrouw Willoughby getrouwd was een kaartje bij haar af te geven daar zij door haar huwelijk de deftige als vermoogende kringend behoren zou Colin up Rendens kiezen en onopvallende deelnemming als er er nooit unwelkom hij had zich ten volle het voorrecht waardig gemaakt haar zusterste leurstelling vertrouwelijk met haar te bespreken toen de vriendschappelijke ijver waarmee hij had gepoogd deze te verzachten en zij spraken tans altijd met elkaar zonder terughouding het meest werd haar beloond voor de moeite die het hem moest hebben gekost en de nieuwe vernedering te openbaren door de medeleidende blik die Marianne somtijds op hem lied rusten en de zachtheid van haar stem wanneer zij, wat niet dik was gebeurde verplicht was of zichzelf er toe kon brengen het woord op hem te richten die tekenen schonken hem de zekerheid dat zijn bemoeingen een gunstige invloed hadden uitgeoefend op haar gezindheid te zijn en opzichten en zij gaven en en er hoop dat deze gunstige gezindheid met haar tijd nog zou toenemen waarmee vrouw Jennings van dit alles niets afwist die alleen maar zag dat de colonel nog steeds even ernstig bleef en wel wist dat zij hem nooit zou kunnen overharen zelf het aanzoek te doen en even min om die taak aan haar op te dragen begon na een paar dagen te denken dat het huwelijk toch al ligt eerder in het najaar dan in de voorzomer zou plaatshebben en geloofd aan het eind van de week dat er in het geheel niets van kwam de goede verstandhouding tussen de colonel en en er is geen veel eer te doen voor moeiden dat ten slotte de begeerlijke moer bij een boom de waterpartij en het taxispriéel haar zouden te een deel vallen en aan de heer Fairs had me vrouw Jennings in de laatste tijd in het geheel niet meer gedacht in het begin van februari nog geen 14 dagen na de ontvangst van Willepie's brief werd Eleanor de pijnlijke taak opgelegd haar zuster mede te delen dat hij gehuwd was ze had gezorgd, bericht te ontvangen zodra de plechtigheid was vertrokken daar zij niet wilde dat Marianne de tijding vernemen uit de courant die zij elke morgen met blijppare spanning in zag Marianne ontving het bericht met vast parade kanten maakte geen opmerking en schrijde zelfs niet in het begin doch na enige tijd kon ze haar tranen niet meer bedwingen en ze was verder die dag in een weinig minder beklagenswaardige toestand dan toen zij voor het eerst vernam dat wat tans gebeurd was te wachten stond de Willepie's vertrokken dadelijk na hun huwelijk en Eleanor hoopte nu er geen gevaar meer per stond ze zouden zien, haar zuster die na de eerste slag nog steeds was thuisgebleven over te halen om langzamerhand weer meer uit te gaan, zoals vroegig omstreeks deze tijd kwamen de dames Steele die reeds een poosje waren gelogeerd bij hun neef in Bartlett's Buildings Holborn zich weer vertonen bij hun deftiger verwanten in Conwood en Berkeley Street ze werden door allen bijzonder hartelijk ontvangen Eleanor alleen was niet blij de hen te zien hun aanwezigheid was haar althoos ze wist bijna niet hoe zich met de nodige beleefdheid te gedragen bij Lucie's overstelpende verrukking omdat ze haar nog in de stad aantrof het zou me heel erg hebben teleurgesteld als ik u niet nog hier had om moet zij zij herhaalde malen met sterke nadruk op het woordje nog maar ik had het altijd wel gedacht ik wist avonds wel zeker dat u nog zo gauw niet uit Londen zoud heen gaan hoewel u mij te Barton vertelde weet u nog wel ik dacht toen al dat u wel van plan zou het veranderen als er op aankwam het zou ook zo jammer zijn geweest wichtig aan eer uw broer en zuster kwamen en nu zult u stellig wel geen haast maken het doet mij verbazend veel plezier dat u uw woord niet gehouden hebt Eleanor begreep haar voorkomen en had al haar zelfbeheersing nodig om te doen alsof dit niet het geval was wel meisjes ze hebben vrouw Jennings en hoe hebben jullie de reis gemaakt niet met de omnibus hoor zei je vrouw Anne haastig en verheugd we hadden een postcoach en een galante cavalier op de koop toe dokter Davies moest naar de stad en dus vonden we het wel geschikt om met hem partij te maken en samen met de postcoach te reizen hij was heel royaal en betaalde wel hem tien of twaalf shillings meer dan wij oh oh, rupe vrouw Jennings zo mag ik het horen en ik weet dat het dokter ongetrouwd is kijk nu weer het is heel stil, gemaakt, lachend iedereen plaagt mij zo met die dokter en ik begrijp niet waarom mijn nichjes zeggen dat ik bepaalde verovering heb gemaakt maar ik denk in het geheel niet aan hem Anne, daar komt je vriend aan zei mijn nichje laat toen ze hem de straat zag oversteken naar ons huis vriend, dus wat moois, zei ik ik weet niet eens wat je bedoelt de dokter is geen vriend van mij ja wel, ja wel dat is alles nu heel aardig is de man nee, werkelijk, antwoordde haar niet met gemaakte ernst ik hoop toch dat u het wil tegenspreken als u ooit overwoord praten vrouw Jennings gaf haar aanstons de gerustellende verzekering dat zij dit zeerstellig niet van plan was en jevra Steele's geluk was nu volmarkt u gaat zeker bij uw broer en zester logeren, jevra Dashwood als ze in de stad komen zei Lucy, die na een poos haar vajandige toespelingen te hebben gestaakt maakte het op de aanval nee, dat denk ik niet oh, wel, ja, natuurlijk doet u dat Eleanor wilde haar door verder tegenspreken, niet haar zin geven het is toch maar prettig dat mevrouw Dashwood u allebei zo lang kan missen zo lang kwam mevrouw Jennings tussen ze beide en ze zijn pas hier Lucy was tot zwijgen gebracht het spijt me dat u zuster niet zien jevrouw Dashwood, zei Anne jammer dat ze niet wel is en Janne was bij een kont naar haar kamer gegaan dank u, het zal mijn zuster ook spijten dat ze niet het genoeg heeft gehad u te zien maar ze heeft in de laatste tijd veel last van Zeno-hoofdpijn die haar ongeschikt maakt om bezoek te ontvangen of met iemand te spreken oh, dat treft wel ongelukkig maar zulke oude vriendinnen als Lucy en ik ons kon ze toch wel ontvangen, dank mij en we zullen geen woord zeggen Eleanor, steeds uiterst beleefd ging op dit voorstel niet in haar zuster zou misschien de bed liggen of half ontkleed zijn en daarom niet kunnen beneden komen oh, dat doet er niets toe riep je vast stiel, we kunnen even goed haar gaan opzoeken Eleanor begon deze brutaliteit toch wat erg te vinden zelfs voor haar verdraagzaamheid waar de moeite er paal en berk aan te stellen werd hij bespaard door Lucy's scherpe terechtwijzing die ook in dit geval, zoals meermanen hoewel niet bevoordelijk voor de lieftalligheid toch de goede dienstbewees de lompheid der andere enigszins binnen de perken te houden einde van hoogstuk 32 na enig tegenstribbelen gaf Marianne gehoor aan haar zusters dringend verzoek en stemde op zeker morgen erin toe een half uurtje met haar en mevrouw Jennings uit te gaan ze stelde echter de voorwaarde dat ze geen bezoeken zou behoeven te maken en wilde alleen meegaan naar de winkel van Grey in Sackville Street waar Eleanor het een en ander had te bespreken in verband met de ruil van enkele ouderwetse kostbaarheden van haar moeder toen ze voor de deur van de jubileer stil hielden herinnerde mevrouw Jennings zich dat aan het andere einde van de straat een dame woonde die zijn volstrekt moest bezoeken en daar zij bij Coré niets te doen had afgesproken dat zij haar verzieten zou maken terwijl haar logees hun zaken afdeden om aan het later weer af te halen toen de dames dashwood bovenkwamen bemerkten zij dat er iets verschijde personen hen waren voor geweest en geen der bedienen hen op het ogenblik kon te woord staan ze waren dus wel genootzaak te wachten al wat ze konden doen was aan de hoek te gaan zitten van de toonbank waar zij het eerst kans hadden aan de beurt te zullen komen hier stond slechts één heer hoopt Eleanor dat hij uit beleefdheid een weinig haast zou maken maar de nauwlettendheid van zijn scherpe blik en de kurrigheid van zijn smaak schenende van zijn beleefdheid te winnen hij bestelde een tandenstoker etie voor eigen gebruik en eerheid tot een beslissing was gekomen omtrengt de grote, het model en de versiering van het voorwerp die tenslotte nadat hij alle tandenstoker eties in de winkel had bekeken en bepraat beleven overgelaten aan zijn eigen vindingrijke fantasie had hij geen gelegenheid zich tegenover de dames op andere wijze verdienstelijk te maken dan door hen drie of vier maal zeer onbescheiden op te nemen een attentie die er naar vergoed de herinnering deed behouden aan een persoon en een gezicht uitmuntend door de meest treffende aangeboeren en kernachtige onbeduidendheid hoewel het jonge mens na de allerlaatste mode was uitgedost Marianne beleefde onaangename gevoelens van minachting en ergenis bespaard met alle opnemen van hun gezichten en door het ingabeelde erg waarmee hij de verschillende onvoelmaaktheden daar verschillende tandenstoker eties kritiseerde, die hem werden voorgelegd daar zij van dit alles niets bespeurde zij kon evengoed zich in haar gedachte verdiepen en onbewust blijven van het geen rondom haar voorviel in de juwelierswinkel als in haar eigen slaapkamer thuis eindelijk kan de zaak in orde het ivoorg, het goud en de parel kregen elk de hun aangewezen bestemming en nadat de jonge man de laatste dag had genoemd die hij dacht te kunnen doorleven zonder zijn etwie en op zijn gemak zijn handchoenen had aangetrokken weerpijde dames dashboard nogmaals een blik toe die eer bewondering schint te ijzen dan uiterdrukken en stapte heen in al de glorie van echte inbeelding en voorgewende onverschilligheid Eleanor zorgde ervoor transomiddelijk te worden geholpen en ze was bijna klaar toen een andere her naast haar kam staan ze keek hem even aan en ze zag tot haar verwondering dat het haar broeder was hun hartelijkheid en de blijdschap over deze ontmoeting waren juist voldoende om hier in de winkel een zeer goede indruk te weeg te brengen John Dashwood vond het heel aardig zijn zusters eens weer te zien hun beiden did dit werkelijk genoegen en naar een moedig voeg hij met eerpiedige belangstelling Eleanor hoorde dat hij en Fanny al twee dagen in de stad waren ik zou je ga gisteren zijn komen opzoeken, zei hij maar dat ging nu helemaal niet, omdat Harry volstrekt de dierentuin moest zien en verder brachten we de dag door bij m'n vrouw Ferris Harry vond het prachtig vanmorgen was ik weerstellig van plan je een bezoek te brengen als ik een half uurtje vrij had maar er is altijd zoveel te doen als mijn pas in de stad komt ik moet hier een zeegel bestellen voor Fanny maar morgen denk ik bepaald naar Barclays Street te gaan met m'n vrouw Jennings ik hoor dat zij zeer vermolgend is en aan de middeltens moet je me ook voorstellen daar zij familie zijn van mijn stiefmoedig zal op mij genoegen doen en te leren kennen ik hoor dat ze daar buiten goede buren voor je zijn oh ja uitmuntend hun welwinnetheid in ieder opzicht hun hartelijke vriendschappelijkheid zijn met geen woorden uit te drukken hij doet mij oprecht genoegen dat te horen daar ben ik bepaald blij om ook, het zijn mensen van voortuin er zijn familie van je en men komt met recht verwachten dat ze door beleefdheid en voorkomendheid je leven zouden pogend te veraangaan amen en je hebt dus zeer naar je zin in je huisje en verder niets te wensen Edward had er ons niet dan goed van te vertellen hij zei uit als hij zijn soort vol maakt en je lui had er allen evenveel plezier in het was onze grote voldoening dat te horen zoals je wel begrijpen zult Eleanor schaamden zich een beetje over haar broedig en het speedt haar niet dat zijn antwoord kon achterwege laten daar mevrouw Jennings knecht kwam zeggen dat het rijtuig wachten de heer Dashwood ging met hem mee naar beneden werd bij het portier van het rijtuig een mevrouw Jennings voorgesteld en nam afscheid na een nogmaals de hoop te hebben uitgedrukt dat hij hen de volgende dag zou kunnen bezoeken het bezoek had dan ook werkelijk plaats hij bracht een zogenaamde verontschuldiging over van hun schoonzustig dat zij niet meekwam maar ze werd zo in beslag genomen dat ze werkelijk geen tijd had om ergens heen te gaan mevrouw Jennings verzekerde hem echter dadelijk dat zij het daarmee zo nou niet nam ze waren toch al een familie van elkaar in zekere zin en zij zou in elk geval spoedig mevrouw John Dashwood bezoeken en haar zisters meeprengen tegen Eleanor en Marianne was hij of schoon niet uitbundig, toch zeer vriendelijk mevrouw Jennings behandelde hij uiterst beleefd en toen Colonel Brandon kort na hem verscheen kreeg hij hem aan de bestelling die zijn berit willigheid liet doorschemeren ook tegen hem beleefd te zijn als hij maar eerst wist dat hij rijk was toen hij er een half uurtje had gezeten voeg hij of Eleanor met hem naar Conwyth Street wilde wandelen om hem aan Sir John en Liddie Middleton voor te stellen het was bijzonder mooi weer en zij stemden hier garne in toe zodra ze buitens huis waren begon hij te vragen wie is Colonel Brandon is hij rijk? ja hij heeft een mooie bezitting in Dorsetshire daar ben ik blij om hij maakt een zeer gunstige indruk en ik geloof Eleanor dat ik je mag geluk wensen met het veruitzicht op een goede positie mij geluk wensen wat bedoel je John? hij houdt van je ik heb scherp opgelet en ik ben er zeker van hoeveel inkomen heeft hij? ik geloof omstreeks 2000 pond in het jaar 2000 pond in het jaar en met een soort van stuipachtige poging tot edelmoedige geestrift voegde hij erbij Eleanor uit de grond van mijn hart zou ik wensen voor jou dat er twee maal zoveel was dat geloof ik graag, antwoordde Eleanor maar ik weet wel zeker dat Colonel Brandon in de verste verter niet wensd met mij te trouwen je vergist je Eleanor je vergist je bepaald met een klein beetje moeite van jou kan zou het gelukken misschien staat zijn besluit nog niet vast een beletsel voor hem zijn mogelijk raden zijn vrienden het hem allen af maar zo enkele kleine attenties en aanmoedigingen die het dames zo gemakkelijk valt te bewijzen brengen de zaken in orde era hij het weet en er kan geen reden bestaan waarom je het niet zou beproeven hem te winnen het is niet te denken dat een vroegere genegenheid van jou kan je weet nu eenmaal wat dat betreft daarvan kan geen spraken zijn de bezwaren zijn onoverkomelijk en je bent te verstandig om dat niet in te zien Colonel Brandon wordt de man het zal aan mij niet liggen als hij niet ingenomen is met jou en je familie dat is nu een huwelijk dat iedereen zal aanstaan ik zal het je maar zeggen hier begon hij gewichtig te vluisteren het zal voor alle partijen bepaald een uitkomst zijn zich bedenken voegt hij erbij dat wil zeggen ik bedoel al je vrienden verlangen natuurlijk oprecht om je gelukkig getrouw te zien Fanny vooral want zij meent het goed met je werkelijk en haar moeder ook mevrouw Ferris is een heel goed hartige vrouw ik geloof sterig dat het haar veel plezier zou doen ze heeft nog pas zoiets gezegd Eleanor verwaardert zich niet hierop te antwoorden het zou wel toevallig zijn ging hij voor het bepaald grappig als Fanny's broer en mijn zuster op dezelfde tijd schraven het kan toch licht gebeuren gaat Edward Ferris dan trouwen zij Eleanor bedaard het staat nog niet vast maar hij is wel sprake van hij heeft een moeder zoals er geen tweede bestaat mevrouw Ferris zal hem met de grootste vrijgevigheid behandelen en hem een vast inkomen verzekeren van duizend pompjaarlijks al dit huwelijk doorgaat zij is een morten de enige dochter van de overleden lord en zij bezit 30.000 ponten van beide zijden is de verbindendis zeer gewenst en ik treif wel geen ogenblik of die zaak komt wel in orde 1000 ponten het jaar is geen kleinigheid voor een moeder om voor goed af te staan maar mevrouw Ferris heeft een nobelijk natuur om je nog een voorbeeld te noemen van haar royaliteit toen we nu onlangs in de stad kwamen heeft ze, omdat ze wel wist dat we niet ruim bij kas waren en dat kwam ons uit nemen te pas want het is duur leven hier in de stad hij wacht op een betuiging van instemming en medeleiden en zij dwong zichzelf te zeggen je zult zowel in de stad als buiten veel uitgaven hebben maar je inkomen is ook groot niet zo groot durf ik wel zeggen als veel mensen menen ik wil overigens niet klagen natuurlijk het is in elk geval zeer voldoende met haar tijd groter worden het omhijnen van norland-common waarmee we nu bezig zijn verslint ontsagelijk veel geld en ik heb in het laatste half jaar ook nog een aankoop gedaan je herinnert je die boerderij wel waar de oude Gibson woonden Nederlanderijen kwamen mij in elk opzicht zo uitmuntend van pas ze slooten zo onmiddellijk aan bij mijn eigendom dat ik het als mijn plicht beschouwde ze te kopen maar ik had het niet met mijn geweten de koersen stonden toen juist zo laag dat ik bepaald met groot verlieze effecten zou hebben moeten verkopen maar ik had het niet met mijn geweten meer dan je denkt dat het bezit werkelijk en op zichzelf waard was oh dat wil ik niet zeggen ik had de volgende dag kunnen verkopen voor meer dan ik had betaald maar wat de koopsom betrof daarmee had ik wel heel ongelukkig kunnen treffen de koersen stonden toen juist zo laag dat ik bepaald met groot verlieze effecten zou hebben moeten verkopen als ik niet toevallig bij mijn bankier over de benodigde sommet kunnen beschikken Eleanor glimlacht even nog meer grote en onvermijdelijke uitgaven hebben we gehad toen we pas de Noorland waren aangekomen zoals je weet had Vadig al het goed van Steinhilm dat meegenomen was naar Noorland aan je moeder nagelaten daarover wil ik me niet beklagen verre van daar hij had het volste recht over zijn eigendom gekend zoals hij verkoos maar we hebben dienten gevolgen veel linnegoed, porcelijn enzovoort moeten aanschaffen ter vervanging van het geen werk meegenomen je kunt wel begrijpen dat we na al die onkosten nu volstrekt niet rijk kunnen genoemd worden en dat mevrouw Ferres vriendelijkheid ons bijzonder welkom is zeker zei Eleanor en ik hoop dat je met haar bijstand nog eenmaal zover zal komen dat je ruim en royaal leven kunt een paar jaar zal er meer naar gaan lijken antwoordde hij met onvoorstoorbare ernst maar er blijft voor eerst nog veel te doen er is dan niet eens begonnen met de bouw van Fennis Orangerie en van de bloemtuin is enkele plan ontworpen waar komt die Orangerie op het heuveltje achter het huis de oude notenbomen zijn al omgehaakt om ruimte te maken vanuit het park gezien zal dat mooie gebouw een goed figuur maken en de bloemtuin komt er vlak voor tegen de helling we hebben al de oude meedoorns opgeruimd die daar verspreid op de heuvel groeiden Eleanor hield haar spijt en haar afkeuring voor zich en was maar blij dat Mariana er niet bij was om zich met haar te ergeren nu hij genoeg had gezegd om zijn armoede in een helder licht te stellen en de verplichting te ontgaan bij zijn volgend bezoek aan de juwelier voor ieder van zijn zusters begon hij aan vrolijker dingen te denken en Eleanor gelukte wensen dat ze een vriendin had, als mevrouw Jennings dat is bepaald iemand die men op prijs moet stellen haar huis, haar manier van leven alles wijst op een uiterste ruim inkomen en de kennismaking met haar is niet alleen tot nu toe je van zeer groot nut geweest maar kan later werkelijk voordeel voor je afwerpen dat ze je luid hier heeft logiëren gevraagd bewijst wel hoe goed ze je gezind is werkelijk, ik zie daarin een zo sprekend bewijs van haar genegenheid dat je luid naar alle waarschijnlijkheid bij haar overlijden wel niet zult worden vergeten zij zal heel wat nalaten denk ik ik zou eerder denken in het geheel niets ze heeft enkel het vrucht gebruik van het kapitaal dat haar kinderen zullen erven maar het spreekt toch vanzelf dat zij niet haar gehele inkomen verteert dat doet toch haast niemand die zijn verstand gebruikt ze doen wat ze wil en lijkt het ze niet meer dan waarschijnlijk dat ze dat aan haar dochters zal nalaten dan aan ons haar dochters zijn bijna rijk getrouwd ik zie dus niet in waarom zij juist het eerst aan hen zou denken mij denkt juist dat zij door zoveel notitie van je luid te nemen en je op deze wijze te behandelen je luid een soort van recht heeft gegeven om voor de toekomst iets van haar te verwachten dat de mevrouw die nauw gezet van geweten is stellig zal moeten erkennen haar houding tegenover je luid is wel zo vriendelijk mogelijk en ze kan moeilijk zo ver gaan in dit opzicht zonder te begrijpen welke verwachtingen zij wekt geen bij hen die de zaak het allereerst aangaat werkelijk John je bezorgdheid voor ons wel zijn en onze voorspoed gaat verder dan nodig is het is waar zei hij blijkbaar tot nadenken gebracht de mens heeft weinig uitgemaakt maar lieve Eleanor wat schilt Marianne toch ziet er bijzonders slecht uit heeft haar frisse kleur verloren en is bepaald mager geworden is ze ziek ze is niet heel wel ze heeft al een paar weken last van haar zenuwen dat is jammer op haar leeftijd doet ziekte alle frisheid verloren gaan haar bloei heeft maar kort geduurd en september nog het veel aantrekkelijks voor mannen juist de soort van schoonheid die hun bevalt ik weet nog hoe Fanny altijd zei dat zij eerder en beter zou trouwen dan jij niet dat ze van jou niet veel zou houden maar ze dacht dat nu zo en toch zal ze zien dat ze zich vergist heeft het is de vraag of Marianne nu een man kan krijgen met meer dan 5 of 600 in het jaar op zijn meest en het zou mij niets verwonderen Dorceture ik ken Dorceture zo goed als niet maar ik houd bijzonder ga en nadat er leren kennen Eleanor hij deed durvel zeggen dat Fanny en ik daar je eerste en rechtverheugd de logiergasten zullen zijn Eleanor trachten hem met de meeste nadruk te overtuigen dat er van een huwelijk tussen Haag en Colonel Brandon niet zou komen maar hij had te veel plezier in die verwachting om haar te kunnen opgeven en hij was vastbesloten de colonel en zijn uiterste best te doen dat huwelijk tot stand te brengen hij had juist genoeg berouw over het feit dat hij zelf niet voor zijn zisters had gedaan om uit alle machten verlangen dat anderen destem meer voor hen zouden doen en het huwelijkse aanzoek van Colonel Brandon of een legaat van mevrouw Jennings waren de invouders te middelen om zijn eigen aanlaatigheid te vergoeden z'n toch verleden middelten gelukkig thuis en Sir John kwam binnen eer in bezoek was afgelopen er werden van weerskanten de leeftijdsbetuigingen gewisseld Sir John was althoos bereid met iedereen veel op te hebben en terwijl de heer Dashwood van Paarden niet veel scheen te weten vond hem al spoedig een beste keel terwijl Lady Middleton oordeelde dat hij er gestinkeerd genoeg uit zag om de kennismaking de moeite waard te achten en de heer Dashwood zelf vertrok verrukt van al het bij heek zal er Fanny niet dan goed van kunnen vertellen zei hij tegen zijn zistig Middleton is werkelijk een charmante vrouw iemand met wie Fanny plei zal zijn kennis te maken en mevrouw Jennings weet zich ook bijzonder goed voor te doen al is ze niet zo elegant als haar dochter wie schoonzustig behoeft er geen bezwaarin te zien haar ook te bezoeken wat tot nu toe om de waarheid te zeggen wel een beetje het geval was en niets onder reden want we wisten alleen dat mevrouw Jennings de wedewer was van een man die zijn geld had verdiend al op scure manier en Fanny en mevrouw Ferris hield een stijf en strak voel dat nog zei, nog haar dochters in de termen vielen om met iemand als Fanny te kunnen omgaan maar nu kan ik haar omtrend beiden op de meest afdoende wijze gerust stellen einde van hoogstuk 33 hoogstuk 34 van gevoel en verstand deze liep je volksopname boven het republieke domein gevoel en verstand door Jane Austen hoogstuk 34 bevrouw John Dashwood had zoveel vertrouwen in haar mans oordeel dat ze de volgende dag zowel mevrouw Jennings als haar dochter een bezoek ging brengen en ze zag dat vertrouwen beloond door de ontdekking dat zelfs de eerste dat mens bij wie haar zusters logeerden haar omgang niet onwaardig scheen terwijl ze Lady Middleton een van de liefste vrouwen vond die zij ooit had omhoed Lady Middleton was precies even ingenomen met m'n vrouw Dashwood van weerskanten was hier een soort coole zelfsucht die beiden zich tot elkaar aangetrokken deed gevoelen en zij stemden volkomen overeen in de geestloze vormelijkheid van hun gedrag en een totaal gemis van begrijpend inzicht dezelfde houding echter die mevrouw John Dashwood de goede mening van Lady Middleton deed verwerven beviel mevrouw Jennings in het geheel niet zij kreeg alleen de indruk van een nuffig vrouwtje met stijve manieren en een spoor van hartelijkheid begroeten en een niets te vertellen had want van het kwartiertje dat zij in Barclay Street bleef, zat ze stellig 7 minuten zonder een woord te zeggen Eleanor had heel graag willen weten of ze er niet naar verkoosde vragen of Edward al in de stad was maar niets zou Fanny hebben kunnen bewegen vrijwillig zijn naam in haar bijzijn te noemen eerst ze haar kon vertellen dat zijn huwelijk met je vrouw Morton vasttond of totdat haar mans verwachtingen ontrend corner branden waren vervuld want ze verdachten haar van nog steeds zoveel van een kander te houden dat ze bij alle gelegenheden niet ijverig genoeg konden worden gescheiden gehouden de woord en doordat de inlichting echter die zij niet verkoosde verstreken gewet Eleanor als spoedig uit een andere bron Lucy kwam haar medeleide inroepen omdat ze Edward niet kon ontmoeten hoewel hij tegelijk met de heren vrouw Dashwood in de stad gekomen was hij durfde uit vrees voor ontdekking niet naar Bartlett's beelding te gaan al ze beide onuitsprekelijk verlangden elkaar te zien was schrijven het enige dat hun voorlopig overblijf zeer spoedig verschafde Edward zelf hun de zekerheid dat hij in de stad was door twee maal een bezoek te brengen in Barclay Street twee maal vonden zij zijn kaartje toen ze van hun morgeritje terugkwamen Eleanor was blijden dat haar geweest was en nog blijdig dat zij hem niet had behoeven te zien de Dashwoods waren zo uitermate ingenomen met de Middletons dat zij die overigens aan geven niet gewend waren nu toch eens besloten een diner te geven te hun heren en zij vroegen hun dus al spoedig te dineren in Harley Street waar zij voor drie maanden een zeer geschikt huis hadden gehuurd hun zisters en vrouw Jennings werden ook gevraagd en John Dashwood zorgde ervoor dat Connama Brandon eveneens van de partij zou zijn de laatste die Gaar naar overal kwam waar hij de dames Dashwood kon ontmoeten beantwoorden zijn overstelpende beleefdheid met enig verwondering maar met veel meer genoegen ze zouden dan nu bevrouw Ferris leren kennen maar Eleanor kon niet gewaar worden of haar beide zoons ook waren gevraagd de verwachting echter haar te zullen zien was voldoende om haar belangstelling te wekken want al kon zij nu Edward's moeder ontmoeten zonder het gevoel van angst dat vroeger met die voorstelling had moeten gepaard gaan al bleef het haar tans volkomen onverschillig welke indruk zij op de oude dame zou maken haar wens om in bevrouw Ferris gezelschap te zijn haar nieuwsgierigheid om te weten hoe zij nu eigenlijk was pleven even sterk als voorheen de spanning waarmee zij de partij te gemoed zag werd spoedigd daarna nog verhoogd op een wijze niet zo zeer aangenaam als wel prikkelend door het bericht dat de dames Steele eveneens waren uitgenodigd zo goed stonden ze bij Lady Middleton aangeschreven zo zeer hadden zij zich door hun vleierij in haar gunst weten te dringen dat zij hoewel Lucy niet gedistinkeerd en haar zuster zelfs niet recht vertoombaar was even zeer bereidbleek als Sir John om haar een paar weken in Condit Street teleurgeer te vragen en het trof toevallig de dames Steele als zeer geschikt zodra zij horen van de uitnoord ging door Dashwoods hun bezoek aan te kondigen een paar dagen voor de bewuste partij hun aanspraak op de beleefdheid van mevrouw John Dashwood als de nichten van de heer die jaren geleden met de opvoeding van haar poorbelast was zou hun overgunst al licht geen plaatje aan haar disc hebben kunnen verschaffen doch als de gasten van Lady Middleton moesten zij haar welkom zijn en Lucy die al zo lang gewinst had de familie persoonlijk te leren kennen van naar erbij hun karakters te beschouwen in verband met haar eigen moeilijkheden en gelegenheid te vinden tot een poging om hun gunst te winnen was Zelden in haar leven zo gelukkig geweest als bij het ontvangen van mevrouw John Dashwoods invitaticaart erner ging het juist andersom zij begon dadelijk te bedenken dat Edward die bij zijn moeder gelogeerd was met haar zou worden geïnviteerd op een partij gegeven door zijn zustig en hem voor de eerste maal te ontmoeten na al wat gebeurd was in gezelschap van Lucy ze begreep bijna niet hoe ze dat zou verdragen misschien was die vrees wel niet voorkomen redelijk en in elk geval bleek zij geheel ongegrond ze werd echter verdreven om haar eigen rustig nadenken als door de minzameheid van Lucy die meende dat zij Eleanor bitter teleur stelde toen zij haar kwam vertellen dat Edward dinsdag in geen geval zou kunnen komen en zelfs hoopte haar nog dieper te grieven door het zo voor te stellen alsof hij zich gedronen zag weg te blijven met het oog op zijn vuurige genegenheid die hij niet zou kunnen verbergen wanneer zij samen in gezelschap waren de gewicht gedinsdag brak aan waarop beide jonge dames zouden worden voorgesteld aan de geduchte schoonmoeder in Spee Beklaag mij toch mijn beste jevrouw Dashwood zij Lucy terwijl ze samen de trap opgingen want inmiddeltunst kwamen bijna te gelijk Val Jennings en zij volgden met ookandig de bediening naar dit salon niemand dan u kan hier met mij meegevoelen ik kan laatst niet op mijn benen staan ontzettend over een minuut zal ik haar zien van wie al mijn geluk afhankelijk is haar die mijn moeder zal worden Eleanor had haar ogenblikkelijk verlichting kunnen verschaffen door de mogelijkheid op te werpen dat het veel eer de moeder van je vrouw moorten dan de haren zou zijn die ze op het punt waren te aanschouwen maar in plaats van dat te doen verzekerde ze haar volkomen oprecht dat ze haar inderdaad beklaagde dat goede verbazing van Lucy die, hoewel zelf alles behalve op haar gemak, toch hoopte door Eleanor te worden beschouwd met niet te onderdrukken afgunst Vera's was een kleine magere vrouw met een stijfheid in haar houding die aan strakheid en een ernst in haar uitrukking die aan bitsheid grenzde haar tent was vaal en haar trekken waren, hoewel niet grof zonder schoonheid en van nature onbewogen toch een gelukkig toeval had gewild dat strenge vonds van haar voorhoofd haar gelaad vrijwaarde voor de blaan van volkomen onbeduidendheid door het krachtig te stempelen zoals niet zeer spraakzaam daar zij, anders dan de meeste mensen haar woorden in verhouding placht brengen tot het aantal haar denkbeelden en van de paar korte zinnetjes die zij zich liet ontvallen was er geen enkele gericht tot je vrouw Dashwood die zij opnam met het vast gewortelde voornemen haar in elk geval niet aantrekkelijk te vinden nu kon dit gedrag Eleanor geen verdriet doen een paar maanden geleden zou het haar diep hebben gegeefd in bevouw Ferris macht haar ermeden te hinderen en het verschil met haar houding tegenover de dame Steele een verschil dat blijkbaar moest dienen om haar te meer te venederen vermaakte haar zelfs een weinig ze kon niet nalaten te glimlachen bij het zien van de bemiddellijkheid door moedig en dochter tentoongespreid tegenover iemand want Lucy werd met bijzondere onderscheiding behandeld die zij wanneer ze even goed op de hoogte waren geweest als zijzelf verzouden hebben willen vernielen terwijl zij die betrekkelijk machteloos was tegenover hen erbij zat en opzettelijk door beide werd veronachtzaamd maar terwijl zij glimlachten over die vriendelijkheid haar het verkeerde adres kon zij niet nalaten denken aan de dwaze klein geestigheid waaruit deze voortsproot een lettend op de pijnlijke ijvig waarmee de dame Steele zich bevleitigden om in de gunst te blijven en alle vier uit de grond van haar hart te verachten Lucy was in één verrukking over de onderscheiding die haar ter beurt viel en haar zustig was overal in de wolken waar ze maar met dofctor Davis werd geplaagd het diner was deftig de bedienen, talrijk en alles verriet mevrouw's neiging tot vertoning maken en meneers bereid willigheid om aan die neiging te voldoen ondanks de verbetering en vergroting van Noorland en ten spijt van het dreigend gevaar dat de eigenaar van het goed had gelopen een paar duizend pond kwijt te haken door te verkopen met verlies vertonen zich nergens een spoor van de behoeftigheid die hij had gepoogd als het gevolg hiervan voor te stellen Armoede viel hier geen zins te bespeuren tenzij in het gehalten van het gesprek dat dan ook bedenkelijk de wensen overliet John Dashwood had nooit veel te vertellen dat de moeite van het aanhoeren waar het was en zijn verrouw nog minder hierdoor echter kon hij in het bijzonder geen blaantreffen want in hetzelfde geval verkeerde de meesten van hun hergasten die bijna allen de druk ondervonden van de een of andere er voornaamst te beletselen om zich aangenuim te maken gemis van verstand het zijn natuurlijk of verhelden door ontwikkeling gemis van gratie gemis van verhoorlijkheid en gemis van geest toen de dames na diné naar de salon terugkeerden bleek die Armoede duidelijker dan te voeren want de heren hadden dan toch enige afwiseling gebracht in het gesprek in zoverre politiek, landontginding en paardrijden maar daarmee was het nu uit en slechts één onderwerp hielte dames bezig tot de koffie werd gepresenteerd namelijk het verschil in lengte tussen Harry Dashwood en Lady Middleton's tweede zonkje William die ongeveer even oud waren waarop beide kinderen in de kamer geweest dan zou de vraag te gemakkelijk zijn beslist door ze eenvoudig te meten toch daar Harry alleen tegenwoordig was bleef het van beide zijden bij gissingen hoe wel ieder het recht had op zijn stuk te blijven staan en zijn mening tot in het oneindige te herhalen de partijen waren verdeeld in deze voegen de beide moeders, hoe wel ieder voor zich overtuigd dat haar eigen jongen de grootste was gaven uit beleefdheid de eer aan de ander de beide grootmoeders, niet minder parteidig toch meer oprecht namen het even ernstig op voor hun eigen nakopelingen Lucy die bijna niet wist wie van de beide mama's het liefste te behagen vond beide jongens buitengewoon groot voor hun leeftijd en kon maar niet begrijpen dat er een zweemverschilte zijn bestond en je vastiel wist zich nog handiger te redden door in een adem de een zowel als de ander de grootste te noemen Eleanor die eenmaal de mening had uitgesproken dat zij William voor groter hield waardoor ze mevrouw Ferris beledigde en Fanny nog ergig vond het niet nodig verder vol te houden en toen Marianne naar de haren werd gevraagd en hen allen met elkaar boos door te zeggen dat zij er geen mening om na hield in deze omdat zij nooit veel op de kinderhoud gelet Eer zijn Noorland verliet had Eleanor voor haar schoonzuster een paar mooie schermpjes geschilderd die tans waren omlijst en als versieringdiende van de salon te London en toen John Dashwood ze in het oog kreeg nadat hij met de andere heren weer binnen was gekomen overhandigde hij ze beleefd aan Connor Brennan om ze door hem te laten bewonderen die heeft mijn oudste zuster geschilderd, zei hij ik denk dat u als man van het smaak ze wel mooi zult vinden ik weet niet of u al meer van haar tekeningen hebt gezien maar over het algemeen beschoudt mijn haar als ze zeer talentvol de colonel zei dat men hem volstrekt niet als een kenner moest beschouwen, toch bewonderen de schermpjes zoals hij alles zou bewonderd hebben waardoor je vrouw Dashwood was geschilderd en daar de anderen nu natuurlijk nieuwsgierig werden, gingen zij van hand tot hand die niet wist dat ze ellenders werk waren bood ze zelf het er beschouwing aan en dat ze het vleuend getuigenis van Lady Middleton's goedkeuring had mogen verwerven, gaf Fanny zijn nogmaals aan haar moeder met de mededeling dat u vrouw Dashwood ze geschilderd had oh zo, zei me vrouw Fairs heel aardig en gaf ze aan haar dochter terug zonder er zelfs naar te kijken misschien dacht Fanny even dat haar moeder nu toch wat al te onbeleefd werd, want ze kreeg en zei toch waarschijnlijk overviel haar nu weer de angst dat zij zelf al te beleefd en voorkomend was geweest, want zij voegd erbij vindt u niet dat er iets in is van je vrouw Mortons manier van schilderen? zij schilded prachtig, wat staat laatsta landschap van haar mooi ja, bijzondig maar zij doet alles goed dit kon Marianne niet verdragen ze had al een geduchte hekel aan me vrouw Fairs en die onnodige lof een ander toegeswijd ten koste van Eleanor lokte haar uit hoewel ze volstrek niet kon gissen wat er eigenlijk hoofdzakelijk mee bedoeld werd om haastig en geerger te zeggen een eigenardige manier om de dingen te bewonderen wat kon ons die je vrouw Morton nu schelen? haar kennen we niet wij hebben het nu over Eleanor met die woorden nam zij schoonzistig de schermpjes af om ze zelf te bewonderen zoals verdienden bewonderd te worden m'vrouw Fairs keek geducht boos richtte zich nog stijven op en zij met vernietigende bits uit je vrouw Morton is Lady Morton's dochter Fanny keek ook verontwaardigd en haar man was doodelijk verschikt door zijn zusters vrijmoedigheid Eleanor tock zich Mariannes heftige uitval veel meer aan dan het gener aanleiding toe had gegeven doch Colonel Brandon's blik die op Marianne bleef rusten verriet hoe hij er alleen in had gezien wat er bemiddelijks in was de warme genegenheid die niet kon verdragen een zuster ook maar in het minst verongelijk te zien Mariannes gevoel sleept haar nog verder mede de beledigende koelheid van m'vrouw Fairs houding tegenover haar zuster deed haar voor Eleanor moeilijkheden en verdrietelijkheden voorzien maar voor haar eigen diep gewondgemoet wel angstig moest terugtijden zijn en in een opwelling van innig meegevoel ging zijn ogenblik later naar haar zuster en zij zag ten snel ze haar arm om Eleanor's haal sloeg met de wang tegen de haren lieve beste Eleanor trek het je maar niet aan laten ze jou niet ongelukkig maken meer kon ze niet zeggen ze was te zeer aangedaan en haar gelaad tegen Eleanor's schouder verbergend pakste zij in tranen uit aller aandacht was op haar gevestigd en bijna allen hadden medeleinen met haar Colonel Brandon stond op en ging naar en toe zonder te weten wat hij deed hij gelijkte dadelijk met een hartelijk begrijpend oh dat arme kind haar ruikvlesje en Ser John was zo woedend op de persoon die aanleiding had gegeven tot deze zenuwaandoening dat hij dadelijk naast Lucy stiel kwam zitten en haar vluisterend van de gehele trurige toetracht ter zaak op de hoogte bracht na een paar minuten had Marianne zich echt er voldoende hersteld om een einde te maken aan de drukte en wie had er gaan zitten hoewel zij de gehele verdere avond die arme Marianne zei haar broer zachtjes tegen Colonel Brandon zodraat hij hem gelukte dienst aandacht te trekken ze is lang niet zo gezond als haar zuster erg zenuwachtig ze is veel zwakker van gesteld dan Eleanor en men moet toegeven dat het ook wel hard is voor een jong meisje dat vroeger heel mooi is geweest haar schoonheid te verliezen u zou het misschien niet geloven maar een paar maanden geleden nog was Marianne bijzonder mooi bepaalt even knap als Eleanor haar nu zoals u ziet is daar niets meer van over einde van hoogstuk 34