 Salam! Aqşamınız xəri olsun, dəyirli izləclər, hürmətliyə həmvətənlər hamınızı xoş gördük. Dağlıq Qarabax Resul Qası. Bu sözlərin məllifi yazarıları Rusya tərəfidir. Bu səfər Rusya də hər hansı bir məmur yox, hər hansı bir deptat yox, bir başa Rusya nın dafya nazirlidir. Dağlıq Qarabax müstəqildir mi? Niye Dağlıq Qarabax Resul Qası? Qarabax da nələr baş verir? Zelenskinin Amerika sefəri Biden, Ukranianı, NATO qəbul ettirəcək mi, edəcək mi bütün bu məsələri? Biz bugün Palitolog Nəsmi məmədli inəmuzakir edirik, Nəsmi bəyək. Aqşamınız xəri, hoş gördünüz. Ərvaxtın xəri olsun, Azərbayc məndə sizi və bizi izləyən hər kət salamlı iran. Dəli izləyəzlər canlı yayıma bəyənin paylaşın ki, daha çox insan izləyəbisin mevzu çox həssas və aktual bir mevzudur. Sövbət Qarabaxdan gedir, Qarabaxda vəziyyət hər gün, hər saniyə hər dəyqə daha da qərginləşir. Azərbayc, mən güzül istəyirəm, Azərbayc, biz verilşə başlamazdan öncə, mən istərdim bugün Facebook-da daha çox qarşımıza çıxan bir məsələyə münasibət bildirirəm. Daha doğrusu bir Azərbaycan vətəndaşı olaraq bir xayal, şəxs olaraq bugün alim məhdətlərə qəbub umuş kəslərimizi təbrik edək, onlara uğurlar arz ulayaq. Mən görəm, xeyr-i sayda Facebook-da olan dostlarımızın övvaxtları, onların yaxanları, təlabadı qazanıqlar, onlar Azərbaycanımız üçün üçərli olsun, uğurlu olsun, hər birinə böyük mübəqətlər arz ulayaq. Biz də onlara müfəqət arz ulayıq, uğurlar arz ulayıq. Dəri bizi izləyəclərimiz Rusiyanı satın alma üzrə vahid dövlət portalında Azərbaycanda müfəqəti yerləşdirilmiş, Rusya sülməramlılarının hər bir şəhərcini xidmət üçün təndir eland edilir. Başlangıcı qeymət 2 milyon dolar təşkil edir. Rəsmi saydda ərazi Azərbaycan kimi yox, müstəqil olaraq, yəni dağlı Qarabaq Resulüqası kimi qeyd olunup təqribən biz və ilişə başlamamıştan öncə Azərbaycan artıq xarci işlə nazirliyi Rəsm-i Pakya'dan bir etiraz var. Rəsm-i Pakya Rusiyanı resmi satın almalar saydindəki dağlı Qarabaq Resulüqası ifatəsi ilə bağlı Rusiya'ya etirazını bildirib. Azərbaycan kharci işlə nazib bildirir ki, Rusiya tərəfi dövlət saydında qondarma rejiminin adının yazılmasını texniki səhələ ilə qələndirib. Amma bu səhə, necə səhət isə, saydda həllə ki, zədilməyib həllə də Qarabaq Resulüqası kimi qeyd olunur. Texniki səhətlər bizi mü görür, Nəsmi Bey? Noqlur Ruslara, dəyişiblər, sülh, əminamanlıq deyən putin. İndi, tamam fərli. İkinci, Asethiya, Abkhaziya yoxsa fərli bir Qarabaq modelini biz görəcək. İndi də Ruslar Qarabaqa müstəqil dağılı Qarabaq Resulüqası deyir. Özdə bunu deyən, Rəsmi dövlət saydadır. Halibət də birisiz. İki növbədə biz ona digər çəkməliyik. Rusiya və sülhməramlı. Bu sözdə nə dərəcə də bir-biri ilə qurgundur. Rusiya nın indiyə qədər münaqşə bölgələlindəki fəaliyyətin götürüp analz etsək. Onun hər hansısa bir sülhməramlı misə yerinə yetirdiyilə bağlı qətirmək, faqlar tapmaq çox sətindir. Rusiya hər zaman öz maraqlar ilə bağlı. Düşünür ki, həmin də gönlarda hərbi mövcudluğun təmin etsin. Və har da necə buna imkanı çatırsa o şəkildir. Biraz ona qarşı əlikovut davranış varsa, ona qarşı adikovat davranış varsa hər bu baxından, o zaman Asiyatiyyədə ki himi həmin əraziləri tanıyır, bir qondarma dövlət eyalan edir və ordu bir iləşmələrin yeridir oradan. Və yaxud, Ukrayna də ki himi davranır. Ukrayna də də yenə enilə nə sülhməramlı, nə digər bir misya, sadəcə ordunu yeridik, həmin əraziləri də mövcuddu. Həs bir bəyənə xalqıyıqla məhəl quyumur. En zamanda Qarabağın özündə də fəaliyyət tədribən bunlara yaxın fəaliyyətdir. Düz də bizdə ümüt verici məsələ budur ki, biz ən azıb 5 il müvəqqəti olaraq Azərbaycan ərazisində yerləşdirilməsi ilə bağlı bir sənə dimzə alamışıq. Azıb çox Azərbaycanı ümütləndirən, yəni bizi bir qədər o başqalarından fəqləndirən amil budur ki, bəlkə də Rusya bizə bir gücəşdə gedibdir, belə deyətdə o baxışım prismasından. Ki, Azərbaycanda heç olmasa 5 il müvəqqəti indi, gələcəkdə bu uzadılmasıyla bağlı məsələlər var əlbəktə. Amma dediğim kimi Rusya sülməramlı deyik, Rusya sülməramlı olabilməs. Bu misiyanə həyatın keçilmək üçün Rusya dövlətir özünün dövlətə xarici və daxili siyasətin tamamlığı yenidən qurmalıdır. Amma bunun ism nəinki niyəti, ikiçik bir qıhılcımları bilək görünür. Ona görə dağılık Qarabag ərazisində, yəni, konkret olaraq Azərbaycan ərazisində indi, oranı şərt olaraq Qarabag dağılık Qarabag qəsar adlandırırlar. Bu ərazidə Rusya'nın göstərdiği fəaliyyət də faktik olaraq sül yaratma misiyası deyil, problemin daha da dərinləşərək və ona mühtazı olaraq, tərəflərin ona mühtazı olaraq bu şəkildə davam etməsi haricəsidir. Nəsimi bə, burada digər timi çəkən Rusya son iki ay əməm bir xıranolga baxısa, Rusya belə bir Azərbaycanlı pristəz var, üstünə qoyaraq gedir, daha da gələstilməyəxid edir. Yəni, bu son iki ay əgər fikir vermişsizsə, əliyəvin Rusya səhərindən qaydanda bir dədi bir söz var. Bizim Vladimir Putin-lə çox yaşam nasibətimiz var, heç mubaisəli rəzlaşdırmadığımız heç bir məsələ yoxdur. Bütün məsələləri bir nəsəs sahad görüşəzini rəzlaşdırmış. Əliyə maskovadan qaydır və artıq ateşkəs bozulur. Bir növ əliyəvin dədi bir sözdər vardı. Naxışət bir tip, statskova yoxdur, sahad yoxdur və əliyəvi xalbın gözündə, yəni ona indi dəstəh verə, muharibədə sonra da ona inanan insanlara, yəni bir növ göstərmək ki, baxın, əliyəv yalan danışır. Muharibə var, münakşəp bitmir münakşəp var, statskova məsələsi görbə gör olmayıb var, müzakirə olunacaq. Və əliyəvin dədi-dikər məsələlərdə. Putin-lə yaşam nasibətləri noldu hundan dəm vururdu canabəliyəv. Noldu bildən birə? Həmişə, çünki Azərbaycan kimi, Rusya kimi idara olunan ölkələrdə, ölkər rəhbələrə idara yedicilər önəs çıxır. Yəni, bu kimi ölkələrdə bu çox adib bir haldır. Nə başverdi əliyəvlən Putin-i arasındakı vəziyyət bu hətdə çatdı? Bir bu tərəfdən baxanda. Nəyi razlaşdır qəmədirlər? Əslində doğrudan da Putin-i əliyəm münasibətləri, digər dövlət baxçıları ilə oran münasibətlərdən qeyri dərəcə də fərqlədir. Bu iki vaat qədər münasibətlərin normal olduğu ən azıq görüntüsü hər kəs tərəpindən verilir və tərəflərdə bunu hər kürsə tüşəndi ifadidir. Yəni, rəsm-i görüşlərdə hər iki ölkə baxçısının dilindən bunu aydın şəkildi, mümkündik ki, onlar bir-biri haqqında müəyyən koş sözlər deyir, münasibətlərin yaxşı olmasına işara varır. Burada amma görnən bu de ki, bu rəsm-i bəyanatlardan əlabı olaraq, Rusiyanın Azərbaycanından istədiyi məsələlər var və Azərbaycan bu istəkləri ya ümumiyyətlə yerinə yetirmək istəmir, ya da ən azı indi yerinə yetirməyə özülü azıq hesab etmir. Amma Rusiya tələsir, Rusiyanın istədiyi məsələlər nədisə, Rusiya tələsir və bunu Azərbaycanından almal istəyir. Bir an öncə bu 5-li gözləmədən, nəinki 5-li, heç bəki 3-2-li gözləmədən, istəyir ki, bununla bağlı müəyyən qərarlar qəbul edilsin. Əlbəttə bu ehtimallar nədə mübarədə biz danışarız, mən özümün gəldiğim müəyyən qənaqələr var. Təbii ki, bu öz başına gələn qənaqələr deyir. İndia qədər afarlan proseslərin təhlili, əlmizdə olan informasiyaların analizi bunu deyir. Rusiyanın vahid informasiya satın alma portalında da, Azərbaycanın adının çəkilməməsi, əksinə ədahlıq Qarabaq Resubil Kası ifadəsi, mən hesab edirəm ki, bu kontekstə qeymətlədirilmək. Bu da əslində Azərbaycana qarşı bir təizikdir. Necə olur ki, hər zaman belə kihanıqı yalmış olan da, bu Azərbaycanın əlehinə olan ifadələr var. Niyə bir dəfə olsun bu yalmışlarda deyilmir ki, Azərbaycana qarabaq Azərbaycana ərasidir. Yəni, yalmış yox, əqiqətli bir dəfə niyə bilək ifadəkdir? əksinə, hər dəfə Rusiyanın ayrı ayrı dövlət qurumları, ayrı ayrı iştimayı qurumları, siyasi təşkilatları, pərtləri, verdiyi bəyanatlarda çox açıq şəkildə, Azərbaycanın ərazi bitəvliyilə bağlı, ziddiyətli, əniz zamanda tərədüt yaradan mövqələr ifadə edirlər. Sanki qarabaq ərasisində olan, həmin o separatçı rejimi ruhlandırmağa çalışırlar, əniz zamanda Erməristan özün ruhlandırmağa çalışırlar ki, biz Azərbaycanın ərazi bitəvliyini sözlə ifadə etmişik, amma mahiyyət ehtibarilə orada sizin islənilən separatçı fəaliyyətinizə dəstək verilə bilər. Burada bilirsiniz, Rusya Azərbaycanından nə istəyir? Rusya ikməbə də uzun müddəfə Azərbaycanında mövcud olmaq istəyir. İndi, qeyə bilərsiniz ki, Rusya xəzərdədir. 2017-ci ildə xəzərin qəbul edilmişdir. Yəni, bu bəsiyar əsasən demək olar ki, qəzərin səfi faktik olaraq Rusya'nın tam nəzarəti altına verilir. Hər bir nəzarəti onləlindədir. Və orada alternativ güclərin hər hansıda bir Rusya-yələ rəqabət edəcək şəkildə fəaliyyətlik bir dərəcədə çətindir. Yəni, bu baxımdan Azərbaycanına xüsus edə, baxçıya təhsil göstərmək imkanları Rusya'nın vaat qədər var. Amma Rusya istəyir ki, en zamanda Irmənistan və Azərbaycan arasındaki qarabaq arasında olan münakşədədir, uzun müddəqlə, həmin o quru ərazıda mövcid olsun. Orada bir hərbi bazı forum ulaşdırsın. Və o hərbi bazıya elə bir statüelisin ki, Rusya yaxın 30 əmri ildə bu regionda mövcutuqun təmin edə bilsin. Bakın, Rusya doğrudan da istəyir ki, Azərbaycan bugün orada olan sülməramlara, konkret olaraq yüqquqı statüelisin. Yəni, hər iki tərət birləşərək yüqquqı statüelisin. Azərbaycan isə bunu vermək istəmir. Indur şartlar nə yazılıb, nəcə yazılıb, onu konkret olaraq biz bilmirik. Amma ilk gönlən məsələ budur ki, bəyanaklardan gönlən məsələ budur ki, Rusya burada daha çox Azərbaycanın marağına uyğun olmayan, hansısa kezisləri, çox kuman ki, təqdim edir. Azərbaycan bunu üzə çıxarmağa, üzakilə etməyə ehtiyat edir. Çünki, Azərbaycan cəmiyyəti çox hassas yanaşır. Dövlət batı sözü bəyan edip ki, heç bir statüstan söhbət qədə bilməz. Qalabaq-ı Ermenlər bizim sadecə vətəndaşlarımızdır. Onlar indi hələ ipə safa yatmıyorlar. Zaman gələcə yonlar da istaha olunacaklar. Amma biz orada kimsəyə bir statüst verib, başqa bir subyət kimi mölcətliqun taniyə bilməlik. Bu, rəsim mövqə bəyan edilir, ifade edilir. Ermenistanın mövqeyinə baxıq, Ermenistan indiyə qədər açıq şəkirlə deyirdik ki, sələtlərin delimitəl sələsi və demarkəl sələsi ilə bağlı məsələri o zaman ösərlini təpə bilər ki, Azərbaycan dağlıqqara bağlı statüstə bağlı məsələrinin müzakiliyə çıxar. Yəni, olan ilk şərtlərindən biri buyudur. İkincisi buyudur ki, bütün hərbə əsirlər geri qaqlıktan sonra bu prosesə başlanmaq mümkündir. Amma, indi Ermenistan təlləsidir ki, xidimətinin kati bir dünən verdiyi açıqlamada çox fətli bizim üçün yeni olan bir mövqey ifadə edir. Və edir ki, biz sələtlərin delimitəl sələsi və demarkəl sələsi həsana hazırıq. Bu məsələrinin mütulək mənada həllətmək imkanına maliki və Azərbaycandan cevab gözlüyür ki. Hə, burada nədir məsələlər? Əslində burada Rus ilə Ermenistanın mövqeyi üçün sətüşür Azərbayc. Yəni, izləcilərimiz də bilsin, burada hansın mənada üçün sətüşür, mən bu barədə istəyirəm, qısa cəd olsa fikirimi bilirəm. Aha, buyurun. Yəni, çox mara oldu, Paşiniyə nəmkütinin hansın mövqeyi üçün sətüşür. Bəli, əslində Ermenistanın sələtləri bilirsiniz ki, kallikini gəlirəmdir. Yəni, əslində Ermenistanın izləcilər çox xayiş edirəm canlı yəni mızıb. Yəni, paylaşın, çox əssas bir mövzudur, çox qoy, hər kəs dinləsin, fikirlərinini yasın. Buyurun, bəli. Deməli, Rusianın Ermenistanın təlimkəsirlik məsələsi, onsuz da dolayısıyla Rusianın bir başa nəzarəti altındadır. Kallikli təlimkəsirlik məsələsi təşkilatı çərçiləsində. Amma Ermenistan istəyir ki, rəsm-i paşıniyan hökuməti istəyir ki, Azərbaycan-Ermenistan sələtlərinə bir qədər fəqli, amma beynəxalq statsla Rusya orada mövcud olsun, nəzarət etsin. Bu, ona nə qazandırır? Bu, İkinövbədə, Azərbaycanla onun hərbi baxımdan üzdə qalmasını xeyri dərəcədə həngəlidir. Yəni, özün ondan sigur talir. Yəni, zamanda Türkiye ilə hərbi baxımdan üzdə qalma məsələsində özünün sigur talir. Və qəribə doğru integrasiya qəttin də, ölkə dəxilində demokratikrəşmə prosesini dərinləşdirmək, ölkə dəxilində sabitliyə nail olmaq, iqtisadi inkişaf üçün müəyyən imkanlar qazanmaq baxımından bunu özü üçün bir fırsat görür. Bonsuz da başa çürki Rusya, Ermenistan ilə rahatsində deyir və Ermenistanın sərhətlərinə nəzarət edir, amma Azərbaycan sərhətlərinə nəzarət etmir. Azərbaycan, Ermenistan sərhətlərinə Rusya benaxaq mandat verilərsə, bu hər zaman Azərbaycan üçün müəyyən bir təizik kimi üzərində duracaq. Yəni, bu, ən azı bölgədə Rusya'nın imkanlarını artıracaq, Rusya'nın gücünü artıracaq. Ermenistan bundan işinə itirir. Azərbaycan bu məsələdə, elbət də buna müsibət baxmaq, müsibət yanaşmış. Öz sərhətlərinin özü muhafizi etmək imkanında olduğunu qeyd edir və doğrudan da biz öz sərhət bölgələrimizdə, hansı bir vaxtı ilə essəri vaxtı müəyyən edilmiş sərhətlərimizdə, müəyyənləmdə işlələ yaparlar. Orada çox çətin rəliyəflə ərazlər var, yeniz əslavalar tikilir. Elbət də bu ilə asam məsələ deyil ki, çox sürətlə başa çatsın. Amma demək olar ki, hər tərəfli Azərbaycan öz sərhətlərin muhafizi etmək üçün tihnikü resulara sahib deyil və çalışır ki, bunu sahədə də tətbiq etsin. Rusya-Azərbaycandan Qarabağın statüslə bağlı məsələni günləmə gətirmir, düzdür. Yəni, bunlar deyir ki, bizim üçün bu məsələ hələrik qapalı saklamlıktır. Amma en zamanda onlar atətin minzqrupunu ruhlandırırlar ki, atətin minzqrupu bu barədə vaxtaşırıb məyəm bəyanatlar versin. Hatırlıyırsız, bu ilə yanvar halinin onun üçün də atətin minzqrupunun bəyanatı olmuştur. Statüsl məsələsinin üçün günləmə gətirmir. Yədis ki, Pashinyanın putinin fikirləri, yəni Yerevanla Masqonun fikirləri üstə düşür. Məhribədən səhort alınır, amma mənin mindi çox yaxşı yadımda da siz nə bilgayəmdə, siz belə bir fikir istətiniz. Pashinyan çalışır ki, təkki Rusya-yə yox, qərbdən də orasul, məramlı, seyyidcəlbəyələri istir. Həmanla doğrudur, bələt. Nə də ekşi o dökürdən bu günə? Məsələ, bu məsələ hələdə ki. Bakın, Ermenistan yenə də elə o düşüncədədir ki, o beynəxalq mandatda, atətin minskurq çərçibəsində olacaq bir beynəxalq mandat olsa, laf yaxşı. Amma başa çürki, bu məsələ, xeylidələcədə çətindir. Rusya'nın maraqın uyğun deyir. Ermenistan mənə Yerevan edir deyir. Amma bilir ki, Rusya orda təkbaşına mövcid olmalı istəyir. Bu bakımdan, elbət də o Rusya'nın təkbaşına mövcidliqun da orda qəbul edir. Orun üçün əlavə problemi yaratmır. Əlbət də, orda atətin minskurqu da gəlmiştirak etsəkdir. Orun da hansıda bir orda qətli fəyaliyyəti olsaydı, bu paşınyan üçün bəkə daha əlverişdir bariyantıydır. Amma dedim ki, Rusya'nın qani etmir, Azərbaycan da qani edir. Azərbaycan atətin minskurqunun demir olar ki, bəyanatlarından narraqlıq keçir. Azərbaycan bəyan edir ki, dağlıq qarabağ münakşəsi mənim üçün bitiyib və heç bir statsu olmayacaq. Amma atətin minskurqu da deyir ki, münakşət davam edir. Statsu məsələsi də daxil biz bu sül müqaviləsinə qədə bunu müzakili etməliyik. Bu məsələlərdə Azərbaycan beləxalq oyunçuların da burada iştirakin məsələsində tərəddü dedir. Bir xeyli dərəcədə əslində çətin və cətə düşür mübarədək bizim Azərbaycan ipamatiyası. Yəni, bütün tərəflər əslində sanki elməni tərəfinin maraq varımı müdafi edir. Bu, əlbət də Azərbaycan Rusya münasibətlərinin çox yaxlı olmasıyla bağlı belə deyikdə o münasibətlərdən qaynaqlandığı düşüncəsində olanlar var. Çünki bu ikili standartdır, bu ikili standart imkan verir ki, Azərbaycan hakimiyyəti də özünü Rusya daha çox yaxın göstərsin, yəni, bir əlbə bəhane verir. Yəni, zamanda Rusya nün özün də bölgədə Azərbaycanı da, Ermenistanı da, tövbidə yəni canılı qafqazı təhsir altında saxlanması üçün əlbə imkanlar açır. Yəni, qərp mütləq mənada bu ritorikanı dəyişməlik. Mən imkan da aqilində bunu, yəni, əlim çatan, ünum yetən dairələrə istəyirəm ki, çatdırım, yəni, yazılı şəkildə də göndərirəm. Əslən də qərbün bu mövqıyı faktik olaraq Rusya nün qaba gücünün canı bu qafqazda mövcudluğuna xidmət edir. Bu təsislə dəyişməlikdir. Azəb-i Cənlər, Azəb-i Tövbiliyi tanınalar masiyaya oturularsa, əlbət də Rusya nün buradan çıxışdırılır, çıxarlılması daha rahat olabilər, daha qısa müddət çəkəlir. Fərməti, dəyişlər yəni məbəyənin, paylaşın, fikirlərzi yazın ki, daha çox insan bizi izləyəbisi. Əslən, bu son atışmalar, siyasi qərginlik və onun fonunda hərbi ateşkəsin pozulması, atışmalar. Qara bada qısa müddətli tokuşmalara bir muharibəyə, əməliyətə gətirib çıxaracaq mı, çıxara bilər mi, politolog olaraq siz, yaxın aylarda, bu ilərzində hər ansı bir qısa müddətli bir iki gün, bir əftəlik, bir tokuşma gözlürsünüz mü? Biləcid, baxın, dağlıq qarabağdaki separatçı qüvvələr ki, var, dan bunu bir dəfəl bəyan etmişən yazılıptır. Əslən, də orada resmi Rusya möcudur. Orada separatçı qüvvələr, ada altında olan hərbi bir iləşmələr, əslən, dələr Rusya'nın özüdür. İndi gəlin açıqdan şəxm. Azərbaycan Rusya qarşı hərbə məliyyət keçirə bilər mi? Hənesə bilirəm ki, indiki etafta indiki mərhələdə bunu etmək çətin. Irmənistan irmənləri, irmənistan irməni hərbi çıxar. Biz sərhətdə harda gördük sə təmin altına salıb qovuruk, yəni əlinlən bəlzən silahını alırıq, təkir edirik, yəni ki, çıx bu ərazdə. Və o, biz əslən edə bilmir. Amma biz, ahdəri arasında kemənlərə bunu edə bilirik, edə bilmir. Hansı ki, o hələ bələ deyək, təbək bir başqa dövlətin ordusudu, onu rahatlıqla təpiliyib ərazimizdən çardırıq. Yəni, sərhət bölgəsində harda görüşürük sə orada dövrəyə onlara. Amma ahdəri də qarşılaşdıqımıza bunu edə bilmirik. Niye edə bilmirik? Yəni, sərhət bölgəsimizdə tutub aparıq da, sağlıb orayı çəriyət. Cemil Baba evi. İndi necə orqa edinət hər gelip çüktü, isləndən aldı, yəni onlara nəlindədir. Yəni, o da bir dirə kamediya var ki, asırbaca müdafə nəzili biz, əskərinə çinəyəs yəsir. Yəni, o məsəliyə toxunanaq biz. Yəni, biz qarabaq ərazindəki ilmənilərə qarşı addımı atabilmirik. Səbə bilə, bu dükkə Rusya sülməramlarının arxasında gizlərinət var. Və biz əməliyət keçirəcəyimiz təqdirdə. Belə çıxırkan da Ruslara qarşı çevirəcik. Ər Ruslar buna icazə verəcək sə, o da inandırıcı deyir. Bütün təlirlər göstərir ki, Rusya buna icazə verilmək verə bilməz. Niye versin ki? Ona lazım, dükkə orada separatçı qurbi olsun, silahlı qurbi olsun. Ər icazə verəcək sə, niye yük maşınlarından daşıyr getirir, yeni ilmən, əskərlər silahlar daşıyr getirir qarabaqa? Yəni, ələ, belə bir niyət olsaydı ki, onları təksilah etsin, gələk onları ümumiyyətlə imkan vermiyəkdir. Cə orda yenidən qurulsunlar, yenidən modern iləşsin orada. Bunu biz əksin müşahid edirik. O baxımdan. Biləsiniz, Azərbaycan əlbət də resmi şəkirli də bunu bəyan etməldi. Öz ərazısı deyil, ərazisində antiterror əməliyyatın keçirmək hüququna malikdir. Və bu teknikül gücə də malikdir. Açıq deməklə olə bil ki, Azərbaycan ordusu, əgər o əmri alacaqı təbdirdə, orada kimin Rus sülməramları olsun ya olmasın? Biz orada qurul əməliyyatlar keçirə biləriyik. Yəlbət də itkələr də olar, bunun sonra Azərbaycan üçün nəticəsini indirdən demək çətin deyil. Yəni, ordu əmri alacaqı təbdirdə bunu icra edə bilər. Hama dediğim kimi bugün bunun icra edilməsi, həyatın keçirilməsi ilə bağlı şəra eti düzgün qeyməkləndirmək lazım. Bu nə Irmənistan'a sərf etmir, nə Rusya sərf etmir, Yeni Muharibə, nə də Azərbaycan'a sərf etmir. Azərbaycan da istir ki, bir an önce quruzulq işlərin başa çatdırsın, sərhətləri möhkemləndirsin, imkan daxilində, yəni, məyən bir zaman sonra halin oraya köçürülməsin təmin etsin. Yə, bu məsələləri biz mükləq nəzərə alaraq bu qəna etəmən şəxsən gəlirəm ki, böyük Muharibə riski ümumiyyətlə real deyil. İkiçik əməliyyatlar isə Rusya nın mövcuduqu şəra etində. Yə, onun razılığa alınmaldır, razılığa alınacaqsa keçirlən əməliyyatın xarak dəri nə olabilər, kimi qarşı olabilər. Bunlar, əbəktə, biraz hələ, cevabın gözləyən suallardır. Nəsin və dünyanın gözləyəm? Yəni, yəni, sən əskərimizdən bağlıdır, əskərimizdən bağlıdır mövdiyə bilirək mi? Buyurun, buyurun, buyurun. Mudafə Nazirlinin, mən belə başa düştüm ki, əskərin psixoloji problemləri olabilər. Baxıstaqana da necə çıxıb. Amma əskərə qarşı, hala Azərda əsir, bu da bir kamediyadır, Muharibə bir tip. Azərbaycan öz ərazi bu təvəlinin bərpə yedi və öz ərazimizdə öz əskərimiz əsir düşür. Azərbaycan mudafə Nazirlinin cinəş yaşama məsələsində, münasibətiniz necədir? Doğru bir adımda mı? Ki, əskərimizdə cinəş yaşama? Baxın, burada bir məsələnim mən qeyd etmək istəyəm. Mən özüm, əhər bir qospitalda mualiçə görən, o psixi baxımdan səhətində problem olan əskərləri şəxsən görmüşəm. Yəni, Azərbaycanda bəz allarda deyirlər ki, necə ordu ki, xəstə əskərdikdə olur. Siz özünüz də hər bir qidməkti olmasınız. Əskər gelir, altı ay sonra çətinliyə dözə bilmir, psixoloji pozuntu yaranır. Şahidi olma mısınız? Albət də yədin ki, olmasınız? Bələ, bələ, bələ. İmqadilə demə qadam arasında, yəni, en qədər ilə haddə olun. Bələ, yəni, onlarla bilə hər hər bir sədə bilə hallar baş verir. Yəni, kimlər sə deyirisə ki, ordu da necə olubdur ki, bir xəstə əskər gedib orda yaparırlar, bu xəstə olun. Yəni, saxlam adam orada muharibənin gedişində müəyyən, bilirsiniz, o zərbələrin və səsin özü müəyyən problem yaratır. Gorku özü müəyyən problem yaratır. Və insanlar da psiyologi pozuntu yaranabilir. Bu normal bir məsələdi. Bilirsiniz, araşdırılmalıdır mütuləq mənada. Müdafiə nazirlinin açdığı araşdırmağı, əslində ona yönəlməlidir ki, doğrudan da bu əskər orada muhalecə gördüğü müəssədə necə çıxıb? Bu necə gedib ahdər ərasinə çıxıb? Ahı, bizim orda əskərlərin pozuarı var. Bilirsiniz, vəxud siz vaxtilə xilmət elədiyiniz ərazlər ki var, ahdəm yaxınlıqında. Həmin o ərazlərdən orda keçmək mümkündür. Başka yerdən keçmək mümkündür deyir. Orda bir ərazlər minalanmış ərazlərdir. Bugün də hansıqə elməni hərbisləri dayanırlar. Daha doğrusu Rusya elməni hərbislərinin dayanırlar. Harada ki, minalanmamış ərazi var. Orda bizim pozuarımız var. Bizim bu əskərimiz orda puhala nəli çıxıçı mı yıktı ki? Hər orda o ərazlərdən hərdansak keçip də. Yəni, bunun de orda əskərlər görüplər mi, niyə səxlanmayıplar, nizə tışıb ora? Bir amil budu. İkinci amil budu ki, orda Rusya və Türkə sülməramları 24 saat müşahidə parır. Onların elindəki müşahidələr konkret olaraq nə deyir? Bu belə bir müşahidə var mı? Orda da yox, son nəlilə yalanın gəlb orda oturublar. Hiçbir müşahidə parmırlar. Verdihləri informasiyalar yalancıdır. Yəni, əlalik bugünə qədər bir faaliyyətləri yoxdur. Burada müdafiə nazirilməyini, məsələləni araşdırması, hərbət də bu, qanlım mühafifdir. İndi cünali çi qaldıraraq ki, hərbisləriniz başına tərk etmədi mi, ərazlərinizi keçip etməsi demək, bunun araşdırılmasıdır mı? Başka bir tərəfdən, burda əskərin qorunmasına xidimət edən yanaşma da olabilər. Mən müdafiə nazirilməyini qətəyən müdafiət məhniyyətlə deyirəm. O qədər qanılının kəna ar, əniz zamanda bizim bəyəmmədiyimiz, maraqlarımıza zəvaf yəlməyən davranışları var ki, tənqidə laik. Amma bu məsələdə, mən düşünürəm ki, həm də belə bir sətralkır rey yaradılır ki, bu əskəri biz nəyəsə dəyişmək, ona görə hansısa güzəş məsələsənə ümid etməyir. Bu bizim üçün psiloloji bakımdan səhətində problem olan və cinayet çıqaldırmışlar. Ön də ona alacağımız təkirdə, özümüz də onu muakimi edəcik, sanki orada o düşmən tərəfini göstərməyət çalışırlar ki, bu əskərin hesap etmiyin ki, müqabilində sizə hansısa əsəzləri qaytələcək, hansısa güzəşdə gələcək. Biz onu sizdən alsaq bilə, heç bir güzəşsiz alacaq. Yəni bu bir xəstədir, və onun maaliciye ehtiyacı var, və s. bu qormaq məksəlidir olabilər. Bu bakımdan bizim rəsmi mövqeyimiz bundan ibarət olmalıdır. Bir an önce Rusya sürməramları, əskərimizi dərhal oradan götürməlidir, Azərbaycana təhvirləriməlidir. Həmin ərazıdə biz həyi hiç bir separatçı qubbeni orda tanıdıqımız və fəaliyyətsiz olmağımızın nəticəsi Rusya sürməramlı qubbələridir. Demələ, bunlar zəhmət çəhməlidir. Bizim əskərimizi qətər verməlidir Azərbaycana. İndi Azərbaycanda əskərinə Azərbaycana tələfi nəcə davranacaq? O zaman bizim çıxışımız mövqeyimiz nəcə olacaq? Bu beləz başqa mövcudur. Həmin zamandan sonra da biz bunu deyə bilərik. Amma indi bu saat bizim qarşımızda duran əsas məsələ Rusya nün sürməramlılarına həmin əskərin Azərbaycana qayıtarılmasını tələb etmək. Bərəmətli izləyizlər canlı yəni, bəyənin, pəyənin, daha çox insan bizi izləsin. Dünyanın gözü yenidən Washington-da yedi bu səfər. Zəlenski Böyük Nüvəndə Eyyatı inən, bu Amerika da səfərdə yedi, Biden-dan bir görüşü oldu. Çoxdan idi gözlənilən bir görüşüdi. Natu məsələsində Biden tələsmir və hələ əkləz buna görmür. Zəlenski təvsi edici jet ölkəndə islağı tapar. Bir gözləndi yaranmışdı. Hətta Azərbaycan social media segmentində də bilə fikirlər vardı ki, bələ Biden gəldisə, Quraniya məsələsi çözüləcək. Bidinlən umyata çox böyük gözlətlər vardı Rusya qar. Palitolu nəsimi Məməlini necə hesap edir? Biden, bu güne qədər hakimətli oldu hətəvərdə. O gözləntilər ki, onları həyə qətən qarşılabildimi, Rusya qarşıl, sərt bir müvdi ortaya qoyabildimi, Quraniya məsələsi və zəlenski görüşü. Azərbaycan, əvvələ onu qeyd edim ki, bizim ilə sizin özünüzlə də bir neçə yayınımız olub, başqa yayınlarda da, mən çox açık şəkirli də bunu qeyd etmişəm ki, Bidenin hakimiyyətə gəlməsi, heç də Rusya avış arasındaki o münasibətlərdə müəyyən problemlər var idi. Qusura şərq Avrupa ilə bağlı, Canvo Qafqazla bağlı, Suriya məsələsində. Bunların çözüləcəyi, avışın çox böyük üstünlüklər əldə edəcəyi yetiməl etmirdim. Bunla bağlı, çox azıq mövqəyəmən şey ifade edirdim ki, dəyişən ciddi bir şey olmayacaq. Elbət də, amma Rusya nın zəyqlədilməsi istiq amətindəki fəaliyyət daha sistemli karakteri olacaq. Bugün, qərbin, biri siz, yanaşması bundan ibalətdir ki, Rusya ilə toqquşmadan, Hərvi Bakımdan toqquşmadan, çünki bunlar gözəl bir özləli üçün dövləklər qurup var. Avrupa'da çox firavam bir həyat var. İnsanlar çox rahat yaşıyor, çikəsiz yaşıyor, xoşbəxt yaşıyor. Amma Rusya belə deyil. Rusya elindəki hərbi gücudən demək olar ki, Avrupa üçün də problem yaratabilər. Orada rejimlər, demokratik rejimlərdir. Həgər sade insanlar arasında, hərbiçlər arasında, hansısa bir toqquşmada böyük itkilər olasaq, bu hükümetlərin dəyişməsi ilə nəticələmir. Siyasi böhrana səbəq olur. Gərp Rusya nın qarşısında, özünün strateji təhlükəsizlik məsələsin, demokratiya insan qüq vazaklıqları ilə sən kimlik oyub ortaya. Onlar deyir ki, dünyada aftar-tar və diktatura rejimləri mövcud olduxca, bizim üçün strateji təhlükəsizlik qalacaq. Rusya deyir ki, elindəki nübət silahı mənim strateji təhlükəsizliyimdir. Demələ, Rusya öz varaklar ilə bağlı istənilən qüvvəylə toqquşmağı hazırdır. İndi hal hazırda nəzə o iradeni göstərir. Ukrayna ilə bağlı bir neçay bundan öncə qatırılırsaq, 100 millik bir qoşun yığdı, ordu yığdı Rusya, Ukrayna sərhətdir. 150 millik. Yəni, konkret olaraq, Ukrayna rəzisində 100 millim bağlı idə nəzə, yəni 10 baxın rəzisində. Yüz elli millik bir ordu ölgəyə yerləşdirildi, mövcud təhlükələr hətta nübə başlıqlı raketlər belə qətirildi. Əl bunun qarşısında, belə deyəkdə avıç da eyni yanaşmanı ortaya qoysaydı. Nə yarınacaqdır? Ziddiyətlər, gəlginliklər bir yerdə eksik bir provokasiya böyükləri mühalibiyə səbəb olablərdir. Rusya da itirərdə elbətdir. Rusya qərbələn dövüşməyə imkanından bağlıq deyir. Amma, dedim cimi, Avropan özündə azaz cəmiyyətlər ki var, demokratik cəmiyyətlər ki var, bunlar çox ciddi siyasi böhrana girərdir. Ona görə qərbin yanaşması bundan ibarətdir ki, Rusya nə qıcıqlandırmadan, onun qırmızıq hətlərinə toxunmadan, Rusya ilə münasibətləri məyən bir mərhəliyə qədər dəvam etdirmək, Rusya zəiflədikcə, onu geri çəkilməyə məcbur etmək daha asan olacaq. Dağılında o təyziqə artırmaq, Rusya dağılında təyziq artırmaq, gəlginliyə artırmaq. Əlbəktə, bu yol seçilibdir. Amma biləsiniz, Zelitski'nin abışar rəsm-i səfəri çox postavit məkanı üçüncə elamətdər hadisələrdən biridir. Bu faktik olaraq onu göstərir ki, abış hələ də Şərqı Avrupa'da, o cümlədən postavit məkanındaki demokratik proseslərə, demokratik hakimiyyətləri, hər tərəfi dəslək verməyə hazırdır və bu dəsləyəni dəvam etdirəcək. Yəri gəlmişəm, NATO-ya qəbul edilməsi məsələsini, əlbət də real hesab etmirdim, əvvəl cədəndən ammoga ediləmişdim. Bu real deyil, nə Gürsüstanın, yəni siz Amerikaya dəslək verəcəyə deyəndən mən bənə başarışıdım ki, siz giləşir, siz ki, Amerikaya şirkətləri gələcək Ukraniya, yəni dəsləyin maddi boyutunu siz... Həm də biriz ordunun yenidən qurulması, modern iləşdirilməsi, iqsadiyyatın tam liberallaşdırılması, faktik olaraq karursiya tam son qoyulması. Demokratik proseslər Ukraniya da tam dönməs karakteri alıptı mı? Bunu demək üçün, hələ tezdir. Şurada insular tam formalaşmalıdır. Nəsələn, biz xatırlayırıq, Yushinqa hakimiyyətə gəldəm, ondan sonra bir Rusiya bağlı başqa bir hakimiyyət də biz gördük. Bu onu göstərir ki, biz davamlı və mühkemlənmiş demokratiya nəli olmaq müəyyən bir əvvətdə zaman tələbidir. Seski demokratiyası var. Seski demokratiyası hələ tam ölkənin demokratiqləşməsi demək deyir. Bu baxamdan abış Ukraina'nın NATO-ya alınması riskinin göz önlə alabilməz. Bu, Rusiya ilə hərbi tokuşmaya gətirib çıxaradılar. Hən azı Rusiya özü açıq şəkürlə, bəyan edibdir və Rusiya məsək Ukraina müəllisində xüsusilə dedini edir. Dərhal muharibə ilan edəcək və qoşun yer edəcək həmin ərazıya. Bu deməkti ki, Ukraina ilə Rusxalqı muharibə girməsi Avropa üçün arıza olunmazdır. Avropa ispiəli Rusya muharibə girsin. Çinlə girsin muharibə, İranla, Türkiyelə, başqa məsəl, Afganstanla və s. Avropa da etməsin bunu. Avropanın yaxın səhətlərində bu baş verilməsin. Hərbi tokuşmalar orada olmasın. Məncə doğru stratejiyadır. Amma Zelinsqa hakimiyyəti də Abuştan müəyyən dəstəyəni alıb ordunun modelinləşməsi prosesi aparılır. Ülkədə demokratikləşmə prosesinin dəlmələşmasına dəstəh veriləcək. Və bir gün Azərbaycanda olduğu kimi Ukraniyada da Rusyanın Agen şəhbəkəsi dələk darə etməllərin də kifayət qədər bitirə bilərməsiniz sizə? Azərbaycanda bu çatın məsələdə elbət də təkcə Zelinsqinin edəcəyə məsələ deyil. Ukraniyada cəmiyyətinin özünün bir çox aram etirlər üzrə hərəkətə gəlməsi lazımdır. Yəni, bu elə belə asan paşa gələn məsələ deyil, əlbətdə. Amma məyən bir zaman sonra mən əminəm ki, buna nalə olacaq. Çünki Rusiya zəifliyir. Rusiyasının də çox ciddi bir geopalitiq təliyyəsi alıbdır. Amma faktik olaraq abış bir sıra qərgin regionlardan çəkilməklə Rusiyanı şirkləndirir ki, Rusiya o regionlarda hərbi mövcutluğuna can açıq. Hərbi mövcutluğuyla bağlı resuzlar kaşlasın. Və bu Afganistan'da da məncəbəq bu tələ var, canı bu qafqazda da var, Şərqavropada da, Suriyada da, Rusiya bunun bədəlili ödəyəcək. Rusiya çox yaxın gələcək, kanlayacaq ki, bu sərhətlərindən kənarda bu şəkildə mövcutluquna hiç nə qazandırmayıq. Əkçinə, əslirinin vaxtilə etdiyi səfi, Rusiya da təkrarlayıq və bu Rusiya üçün bədəli ağır olan bir ağıbət ilə sonuçlanıcaq. Yəni, Rusiyanı qarşıdaki ayləri ilərdə çox ağır və hər birisiz, Azərbəyə, baxın Çin bugün dünyada iqsadi baxından ən qudrətli ölkələrdən sahilir və artıq onunla rəqabətdə demir olar ki, çox az, biz məsəl, Amerikanistisisində etməklə artıq başqa bir qurda yoxdur əksisindən. Çin buna nəyilə nəli olur? Har dasa hər bir güc saklayır, harasa muharibəyə elan ediyib, yox. Demir olar ki, məsələn, mən bunu şəmi, abuş dünyanın çox az ölkəsi var ki, orada orda orda saklanır. Hər bir silahlı quvvələr saklayır dünyanın bir çox yerlərində. Amma bugün Çin, heç bir yerdə bir əskər saklamada iqsadi yüksəliş qəttinə qədən qodur. Çünki strateji yətəklə ol, o öz iqsadi maraqlar ilə, öz ticaret münasibətləri ilə bölgələrə dəxil olmaq qətti götürür. Həç bir ölkənin daxili siyasi məsələsinə Çin qarışmadan bu prosesə parır. İndi Rusya abışın çəkilməsi ilə regionda özünü əsas güç sahəbi kimi, əsas bu dəngənin bir üstünü olaraq, tələfi olaraq görür və məcbur dükünməyən reis var qəşdəsin. Amma Amerika artık yeni strateji yəsecik. Bu yeni strategi ondan ibalətliki hardasa hər bir güc nə məvzutluq məsələsi arxa plana atılır. Və bunun siz bugün çox adam bunu hələ görmür və çox adam bu bari də danışmaq istəmir. Amma əmin olun ki, yaxın gələcəkdə bununla bağlı çox aydın məsajlar və signallar veriləcək. İlə, agəbin özünü rəhbərliyi tərəfindən, NATO rəhbərliyi tərəfindən biz bu signalları, bu məsajları eşidəciyik. Çünki NATO'nun 2013 hədəkləri əslində buna yönəlikdir. Bu, 2013 müddətində qarşıda ki, bu 90-il müddətində mələminə ki, Rusya da əftəritar rejim tamamilə siyas səhnədən yox olacaq. O cümlədən pusaviyyət məkanında da əftəritar və diktatural rejimləri səhnədən gələcəklər. Mən biləcək üçünlə. Nəsimi, və sizə təşəkir edirəm vaxt ayırdınız, bu bir saat ərzində bizim canlı yəhmə qoşulduğunuz salara çağırıverdiniz. Minətaransın. Mən də səhbə biz izləyənlərə təşəkir edirəm. Sağ olun. Örmətli izləyəzər bu cümlük bu qədər sabah yenidən görüşməm edilər kanalının çəyisi abone olun ki, ölkədə baş verənlərdən anındaca xəbərdar olasınız gündəlik. Bütün, məsəl, siyasi, iqsadi və digər kategoriklərdə xəbərlərlən sizin qarşınızda olur. Bu gönlük bu qədər sağ olun. Salamat qalın.