 Parseptu agesima tertia, operis de civitate dei ek transcriptio a societate li bri voce pacta, bono publico usui est. Caput quadragesimo, de ejuptiorum mendacissima vanitate, qu'e antiquitati scienti e sue centu milia ascribit anorum. Frustra eta qu'e vanissima presumtione garyont qu'idam dicentes, ek sko aegyptus razionem siderum comprendit, an plus qu'am centum anorum milia numerari. In qu'ibus enim libris istu numerum kollegerunt, qu'i non multumante anorum duu milia literas magistra izide didicerunt, non enim parvus autor est in historia varro, qu'i hoca prodidit, qu'oda literarum etiam divinarum veritate non dissonat. Qu'enim abibso priimo homine, qu'i est apellatus adam, non dum seks anorum milia compleantur, qu'omodo non isti ridendi potius qu'am refellendi sunt, qu'i despatio temporm tam diversa et hui eksplorate veritate tam contraria persuadere konantur, qu'i enim melius naranti preterita credimus qu'am qu'i etiam futura predixit qu'a e presencia jam videmus, nametipsa histori qu'orm interse dissonancia, qu'opiam novis prebet, ut ei potius credere debemus, qu'i divinare qu'am tenemus non repuñat historie. Porro altem cives impia civitatis, difusi usque qu'a qu'e per terras, qu'om legunt docissimus homines, qu'orum nullius contemnenda videatur autoritas, interse derebus gestis ab etatis nostre memoria remotissimis discrepantes, qu'i potius credere debemus non inveniunt. Nos vero in nostre religionis historia futi autoritatia divina qu'id quid ei resistit non dubitamus esse falsissimus, qu'om modolibet se se habiant acetera in secularibus literis, qu'e se u vera, se u falsasint, nix il momenti afferunt qu'o recte beateque vivamus. Caput quadragesimus primum, dei filosofi carum opinionum disensionibus et canoni carum apu declesium concordia scripturarum. Ut altem yam cognitionem omittamus historie yipsi filosofi, a qu'ibus adista progresisumus, qu'i non videntur laborasse in studis suis, nisi ut inveniunt quomodo vivendum esse t'accomodate ad beatitudin encapesendam. Cur disenserum et amagistris discipuli et interse con discipuli, nisi qu'ia ut homines humanis sensibus et humanis rathio cinazionibus ista quaisierunt? Ubi quan vis esse potuverit et studium gloriandi qu'o quisque alio sapientior et acutior videri cupit nec sententie qu'odamodo addictus aliene sed sui dogmatis et opinionibus inventur, tamen ut anonullus vel etiam plurimus eorum fuis seconcedam, quos asuis doktoribus vel dicendi socis amor veritatis abruperit ut proe acertarent quam veritaten putarent, sive illa esset sive non esset, quid agit autoku vel qu'a ut at beatitudin emperveniatur humana seporigit infelicitas, si divina non ducit autoritas, deni qu'a autores nostri in quibus non frustra sacrarum literarum figitur et terminatur canon absit ut interse ali qu'a rathione dissentiant, un de non immerito qum illa scriberent eis deium vel per eos locutum non pauci in skolis aque genunagis litigiosis disputazioni bus garruli sedinagris at qu'a urbibus qum doktis at qu'a indottis tot tantique populi crediderunt, ipsisane pauci esset debuherunt ne multitudin emvileesheret quod religione carum esset oporteband, nektamen ita pauci uteorun nosit miranda consensio, ne qu'enim im multitudin e filosoforum qu'i labore etiam literario monumenta suorum dogmatum reliquerunt, facile quis invenerit inter qu'a skunta qu'a essensere conveniant, quod ostendere hoq opere langum est, qu'is autem sexte ho yuslibet auktor sik est in haq demonicolo achivitate aprobatus ute cheteri improbarentur qu'i diversa et adversa senserunt, nonne apodatenas etepikurei klareband aserentres res fumanas ad deorun curan non pertinere et stoici qu'i contraria sensientes eas regi at quemuniri diis ad yutoribus et tutoribus disputaban, un demiror cur anaksagoras reus faktusit qu'ia solem diksit esse lapidem ardentem negans uti quedeum qu'un ineadem civitate gloria floruri etepikurus, vixericque securus non solem solem vel ullum siderum deum esse non credens sed nec yovem nec ullum deorum omnino im mundo habitare contendes ad quem apreces hominum suplikaccionesque perveniant, nonne ibi aris tipus involutate corporis sumum bonum pones, ibi antistenes virtute animi potius hominem fieri beatum asseverans qu'duo filosofi nobili es etambos socratici intam diversis at qu'i interse contraria is finibus vitae sumam locantes, quorum etiam ille fujendam, iste administrandam sapienti dicebat esserem publikam, ad suam quisque sektam sektandam dixipulos congregabat, neme palam inconspikua etanotisima portiku, in gimnasis, in hortulis, in locis publicis ac privatis, catervatim prosu a quisque opinione cetaband, alii asserentes unum, alii innumerabiles mundos, ipsumautam unum, alii ortumesse, alii vero inithium non habere, alii interiturum, alii semper futurum, alii menthe divina, alii fortuito eta casibusaggi, alii immortales esse animas, alii immortales, et quii immortales, alii revolvi investias, alii ne quacquam, quivero mortales, alii mox interire post corpus, alii vivere etiam postea, vel paululum, vel diutius non tamen semper, alii incorpore constituentes finem boni, alii inanimo, alii inutroque, alii extrinsecus posita etiam bona ad animum et corpus adentes, alii essensibus corpore semper, alii non semper, alii nun quamputantes esse credendum, ase etalias pene innumerabiles dissensiones filosoforum quis sumquam populus, quis senatus, quie epotestas vel dignitas publica impier civitatis dijudicandas, etalias probandas acerecipiendas, alias improbandas repudiandasque curavit, ac non passim sine ullo judicio confuseque habuit ingremio suo tot controversias hominum dissidentium, non deagris et domibus vel quacunque pecuniari a razione, sed de his rebus quibus autemisere vivitur autbeate, ubi et si alii quavera dicebantur, et adem licentia dicebantur et falsa, prorsus ut non frustratalis civitas mysticom vocabulum babelonis acceperit, babelon interpretatur quipe confusio, quod nos jam digsisse me minimus, neg interis diaboli regis eius quam contraris interse licentur erroribus quos merito multe varieque impietatis pariter posidet. At vero jensilla, ille populus, illa civitas, illa respublica, illi israelite quibus quereita sunt elokia dei, nullo modo pseudoprofetas kum veris profetis parilitate licentiae confunderund, sed concordes interse atque nullo dissentientis sacrarum literrarum veracis abeis anioshebantur et etenebantur autores. Ypsiei seran filosofi, hoqest amatores sapientie, Ypsi sapientes, Ypsi theology, Ypsi profete, Ypsi doctores probitatis atque pietatis. Quicunquem secundum illos sapuit ed vixit, non secundum homines sed secundum deum, qui pereos locutus est sapuit ed vixit, Ypsi proibitum est sacrilegium deus proibuit. Si diqtum est honora patrem tuum et matrem tuum deus yusit, si diqtum est non mehaberis, non homicidium facies, non furaberis et cetara huyusmodi, non heq ora humana sed oracula divina fuderund, quid quid filosofi quidam interfalsa què opinatisunt verum videre potuerunt et laboriosis disputationibus persuadere moliti sunt, quod mundum istum deus fecherit, eunque Ypsi providentisimus administraret, de honestate virtutum, de amore patrie, de fide amicitie, de bonis operibus atque omnibus ad amores probos pertinentibus rebus, quan vis nescientes ad quenfinem et quon modo est sentista omnia referenda, profeticis hoqest divinis vocibus, quan vis feromines, in illa civitate populo commandata sunt, non argumentationum concertationebus inculcata, ut non hominis ingenium sed dei eloquium contemnere formidaret quì illa conyosheret. Caput quadragesimum alterum, qua dispensatione providenti e dei scripture sacrae veteris testamenti exhebreo in grecum eloquium translatisint ut gentibus innotesherent. Has sacras literas etiam unus aptolome aorum regum egyptili nosse studuit et habere. Nam post alexandrei macedonis quì etiam manjus conyominatus est mirificentisimum minimeco ad juturnan potentiam, qua universam asiam immo pene totum orbem partim vi et armis partim terrore subegerat, quando intercetera orientis etiam yudeiam ingresus obtinuit, eo mortu komiteseius cum renium illudamplisimum non pacifice interse posessuri divisiscent, sed potius disipassent bellis omnia vastaturi, aptolomeus reges habere cepit agyptus, qua orum primus laji philius multus exyudeia captivus in agyptum transtulit. Huicautem succedens alius aptolomeus, quì est apellatus filadelfus, omnis quas illes aduxerat subiugatus liberus redire per misit. In super et dona regia in templum dei misit, fetivit qu'ab ele azaro tung' pontifice darei sibiscripturas, quas profecto audierat fama predicante divinas, et ideo concupiverat habere im biblioteca, qua nobilisimum fecherat. Hasei kum idem pontifics misis et hebreas, posth ille etiam interpretes posthulavit, et adati sunt septuaginta duo, desingulis duodacim trivubus seni homines, lingue utriusque doctissimi, hebre shilicet atque grece, qua orum interpretatio ut septuaginta vocedur jam obtinuit consuetudo. Traitursane tan mirabilem acastupendum planeque divinum in eorum verbis fuisse consensum ut kum ad hoc opus separatim singulis sederint, itainim eorum fidem aptolomeo placuit explorare, in nullo verbo, quod idem significaret et tantundem valeret, vel in verborum ordine alter abaltero discreparet, sed tantum unus eset interpretes, ita quod omnes interpretati sunt unum erat, quoniam revera spiritus erat unus in omnibus, et idio tant mirabile dei munus aceperant ut illarum scripturarum non tantum humanarum sed sicuterant tantum divinarum etiam isto modo kumendaretur autoritas, kredituris quandoku e gentibus profutura, quod jam videmus effektum. Caput quadragesim muntertium, dea autoritate septuaginta interpretum, quae salvo honore hebrei stili, omnibus sit interpretibus preferenda. Nam kum fuirint et ali interpretes, quee exhebrea lingua ingrekam sacra illa elokia transtulerum, sicutakwila suy makos teodotion, sicutenim illa est interpretatio, cuyus autor non apparet et obhok sin enomine interpretis quinta editio nun kupatur, hanktamen quae septuaginta est tantum quam sola estet sic recepite klesia, e aque utuntur greci populi christiani quorum ple rique utrum aliasi taliqua ignorant. Exhaq septuaginta interpretazione etiam in latinum lingua interpretatum est, quod e klesia latine tenent, quam vis non defuirit, temporibus nostris presbuter ironumus, homodoktissimus et omnium trium linguarum peritus, quee non exhaeco sed ex hebreo, in latinum elokium e asdem scriptures converterit. Sed eus atam literatum laborem quam vis yudei fateanturese veracem septuaginta vero interpretes in multis errasse contendant, tamen e klesia e christi tot hominum autoritati ab ele asaro tungo pontifice adhok tantum opus elektorum neminem judicant preferendum, quee et si non in eis unus apparuisset spiritus, sine dubitazione divinus sed interse verba interpretazione sue septuaginta doti more hominum contulissent ut quod aplaquisset omnibus hoc maneret, nullus eis unus interprets debuit anteponi. Con vero tantum in eis signum divinitati saparuit, profecto quisquam aljus illarum scripturarum exhebrea, in quam libet aliam linguam interprets est verax, aut congruit illis septuaginta interpretibus, aut si non congruere videtur, altitudo ibiprofetika e secredenda est. Spiritus enim quii in profetis erat quando ila digserum idem y eiratetiam in septuaginta viris, quando ila interpretatis sunt, quee profecto autoritate divinat et aljus dice repotuit tantquam profeta ile utrunque digsisset, quia utrunque idem spiritus dicert et hoc y aliter ut si non e adem verba, idem y idem tamen sensus bene intelligentibus di lucesheret, et aliquid pretermittere et aliquid addere, utetiam hink on stenderetur non-humanam fuissa in illo opere servitutem quam verbis debebat interpretes, sed divinam potios potestatem koe mentem replebat et regebat interpretes. Non nuli autem codices grekos interpretationis septuaginta ex ebreis codicibus emendandos putarunt. Nektamen auzi sunt detraere kod ebrei non habebant et septuaginta posuerunt, sed tantumodo addiderunt koe in ebreis inventa aput septuaginta non erant, e aque siñis quibuzdam instellarum modum faktis, ad kapita eurundem versum notaverunt, koe siñe asteriskos vocant. Il vero koe non habente brei habent autem septuaginta, similiter ad kapita versum yacentibus virgulis, sikut scribuntur once siñaverunt. Et multi kodices has notas habentes uskwe kwakwe difusi sunt et latini. Koe autem non pretermissa vel addita sed aliter dicta sunt, sive alium sensum faciant etiam y non avorrentem, sive alium modo eundem sensum explikare monstrentur, nizi utrisque kodicibus inspectis nequeunt reperiri. Siervo utoportet nihil aljud intu eamur inscripturis illis, nizi quid per homines dicterit dei spiritus, quid quid est in ebreis kodicibus et non est aput interpretes septuaginta, noluit ea peristos sed per illos profetas dei spiritus dicere. Quid quid vero est aput septuaginta in ebreis autem kodicibus non est, peristos ea maluit kwan per illos idem spiritus dicere, sik ostendes utrosque fuise profetas. Isto en im modo alia per isaiam, alia per ieremiam, alia per allium alium quen profetam, vel aliter eadem per hunk ac per illum dictit ut voluit. Quid quid porro aput utrosque invenitur per utrosque dicere voluit unus atque idem spiritus, sed ita ut illi precederent profetando, isti se quarentur profetice illos interpretando, quia sikut in illis vera et concordantia dicentibus unus pacis spiritus fuit, sik et in istis non secum conferentibus et tamen tankwam ore unu conta interpretantibus idem spiritus unus apparuit. Caput quadragesimun quartum. Quid intelligendum sit de nine vitarum excidio, cuyus denuntiatio in ebreo quadraginta di erem spazio tenditur, in septuaginta autem tridui brevitate concluditur. Sed a et taliquis quomodoshiam quid jonas profeta dic seri tenini vitis utrum tridum et tenini ve evertetur an quadraginta diyes, quis enim non vidiat non potuise utrunque tunc edici aprofeta, quii misus furat terrere combinatione iminentis exitivitatem, cuis i terzio diye furat futurus interitus non utique quadragesimun diye, si autem quadragesimun non utique terzio. Si ergo ame queritur quid horum jonas dic serit, okputo pottios quod legitur in ebreo, quadraginta diyes et nini ve evertetur. Sed a et taliquis quid pe longe posterius interpretati alliud dicere potuerunt, quad tamen adarema pertineret, et inunum e un denque sensum quan vis subaltera significazione concurret, admoneretque lectorem utraque autoritate non spreta habistoria se se et tolleri, ad ea requirenda propter quae significanda historia y conscripta est. Gestasunt quip pe illa in nini ve civitate, sed ale quid etiam significaverunt quad modum elius civitatis excedat, sigut gestum est quad y profeta inventreceti triduo fuit, et tamen alium significaviti in profundo inferni triduo futurum, quid ominus est omnium profetarum. Qua propter si per illam civitate recte accipiture ecclesia gentium profetice figurata, eversa shilichet per penitentiam uta qualis furat jam non est, hoq quoniam per Christum faktu est in ecclesia gentium, cuyus illa nini ve figuram gerebat, cive per quadraginta diyes, cive per triduum idem ys significatus est Christus. Per quadraginta shilichet quia tota diyes peregit qum disipulis suis post resurexionem et ascenditi in celum. Per triduum vero quia diye terzio resurexit, tamquam lecture nini il alium de quam historie reerum gestarum inerere, cupientem desomno excitavirint setuaginta interpretes idem queprofete ada perscrutandam altitudin em profetie et quadam modom diixirint, in quadraginta diyebus ys quere in quo et triduum poturis invenire, illud in ascendsione, hoq in eius resurexione reperias. Propter quad utro quenumero significari quvenientissime potuit quorum unum perionam profetam altru per setuaginta interpretum profetiam tamen unus ad quae idem spiritus diixit. Longitudin infugio ut non haq per multa de monstrem in quibus abebraika veritate putantur setuaginta interpretes discrepare et bene intelecti invenyuntur esse concordes. Unde et yamego promeo modulo vestigia secuens apostolorum quia et ypsi ex utrisque idest ex ebreis et ex septuaginta testimonia profetica posuerunt utraque autoritate utendum putavi quoniam utraque une ad quae divina est, sed yamque restant ut posumus ex ecuamur. Caput quadragesimum quintum quod post instaurazionem templi profetas yudei habere de estiterint et exinde usqueada nativitatem Christi continuis adversitatibus cinta flikti ut probaretur alterius templi edificationem profeticis vochibus fuisse promissam. Poster quam gens yudei atchepit non habere profetas prokul dubio deterior facta est e o shilice tempore quose esperabat instaurato templo post captivitatem quae fuitin babulonia futuram esse meliorem. Sik quipe intelegebat populus ille carnalis quod apreinuntiatum est per ajeum profetam dicentem mania erit gloria domus estius novissime plus quam aprime quod denovo testamento dic tumesse paulosuperius demonstravit ubi aitaperte Christum prmitens et movebo omnes gens et venient desideratus kuntis gentibus quod loco septuaginta interpretes aeum sensum magis corpori quam capiti ochest magis ecclesie quam Christo convenientem profetica autoritate diczerunt venient quae elektasunt domini de kuntis gentibus idest homines de quibus yesus in evangelio multi inkwit vocati pauci vero elekti talibus enim elektis gentium domus edificatur dei pertestamentum novum lapidibus vivis longe gloriosior quam templum illud fuit quod arege salomone constructum est post captivitatem instauratum proptero kergo nec profetas exilotempore habuit illa gens et multis cladibus adflikta est abalienigenis regibus yipsis quero manis ne hancagei profetiam in illa instaurazione templi opinaretur impletam nomulto postenim adveniente alexandro subiugata est quando et si nulla est pacta vastatio quanyam non sunt ei ausi resistere et idio plakatum facillime suditi receperunt non era tatamen gloria tanta domus illius quantafuit in suorum regum libera apotestate hostias sane alexandro imolavit in dei templo non adeius cultum vera pietate conversus sed impia vanitate cum diis eum palsis colendum putans de inde ptolomeus lagi filius quad supramemoravi post alexandri mortem captivos inde in algiptum transtulit quos eius sucesor ptolomeus filadelfus benevolentisime inde dimisit per quen factum est quad paulo antenarravi septo aginta intepretum scripturas haberemus de inde contritisunt bellis qua im maca beorum liberis explicantur pos hec capti a rege alexandri aptolomeo quiest apellature epifanes inde abantioco rege syria multis et gravissimis malis ad idola colenda compulsi templum quem ipsum repletum sacrilegis superstitionibus agentium quad tamen dux eorum strenuissimus judas quietiam maca beus dictus est antiochi ducibus pulsis abomni illa idololatriae contaminatione mun david nonaute multo post aleximus quidem per ambitionem quma genere sacerdotali es et alienus quad ne faserat pontifex factus est hink yan post annos ferme quin quaginta in quibus e is tamen pax non fuid quan vis aleximus et prospere jesserint primus apudeus aristobolus asunto diademate et rex et pontifex factus est ante aqippe excuode babolone captivitate reversi sunt templum quem instauratum est nona rege sed duces vel principes habuerunt quan vis et quii rex est post sit dicii princeps a principatu imperandi et dux eo quad sit ductor exercitus sed non continuo quicunque principes vel duces sunt etiam rege dicii post sunt quad iste aristobolus fuid quii sucesit alexander etiam ipse rex et pontifex quii crudeliter in suos renhasse traditur post hung uxor eus alexander regina judeorum fuid excuius tempare denceps mala sunt eus secuta graviora filii quipe huius alexander aristobolus et hurcanus interse de imperio dimicantes vires adversus israelitikam gentem iskontra freatrem paposhita gsilium tunghiam aroma subiugaverat afrikam subiugaverat gereciam la'teque etiam ales orbis partibus imperans tankum cipsa nonvalnes ferre sua se quada modo maniitudine fregera pervenerat quipe adas editione tantunque se konminuerat et atriverat ut ei mutandus rei publice status quo regeretur regibus imminere. Pompeju sergo populi romani pre-clarissimus prínceps judeam kum exercitu ingressus civitatem kapit, templum reserat, non demozione suplicis sedi jure victoris, et ata santa santorum, cuo nisi sumun sacerdotem non licebat intrare, non ut venerator sed ut profanator accedit, konfirma toque furkani pontificatu et subiugate genti impositu custode antipatro, cuos tung prokuratores vocabant, vinktum secum aristobulum ducit, exsilo judei etiam tributari romanorum esce ceperunt, postea casius etiam templum ekspolyavit, dinde post paukos annos etiam herodem alienigenam regem habere meruerunt, cuo renyante natus est christus. Iam enim venerat plenitudotemporis, significata profetico spiritu per os patriarche Jacob ubiait, non deficit prínceps exjuda, ne quedux de femoribuseius, donek veniat cui repositum est etipse expectatio gentium, non ergo deficit judeorum prínceps exjudais usque adistum herodem, quem primum acceperunt alienigenam regem. Tempus ergo yamerat ut venire tille, cui repositum erat quod novo promissum est testamento, ut ys et expectatio gentium. Fieriautem non poset ut expectare ente ym gentes venturum, sicute ym cernimus expectari ut veniat ad faciendum judicium in claritate potentia, nisiprius ineun crederent, cui venit ad patiendum judicium in humilitate patientia. Caput quadragesimum sextum, de ortu asalvaturis nostri, secundum quod verbum caro factum est, et de dispersione judeorum aperomnes gentes, sicute purat profetatum. Regnante ergo herode in judea, apudorumano sautem yam mutato rei publice estatu imperante cesare augusto, et pereum orbe pacato, natus eschristus secundum precedentem profetiam in betle yude, homo manifestus ex homine virgine, deus ocultus ex deo patre. Sicenim profeta predixerat, et che virgo accipiatin utero et pariet filium, et evocabunt nomeneius emmanuel, quod est interpretatum nobiscum deus. Qui utin se commendaret deum, miracula multa fecit, exquibus quedam quantum adeum predicandum satis esse visum est, scriptura evangelica continet, quorum primum est, quod tam mirabili ternatus est, ultimum autem quod cum suo resuscitato a mortu iscorpore ascenditi in celum. Yude e yautem qui eum ociderunt, et ineum quedere no luerunt, quia oportebate umori et resurgere, va stati infelicius a romanis, funditusque as suo regio, ubiam eis alienigene domina bantur, eradicati dispersisque per terras, quando quidem ubicue non desunt, perscripturas suas testimonio nobis sunt, profetias nos non figsisse de Christo, quas plurimi eorum considerantes et antepasionem et maxime posteius resureccionem quediderunt ineum, de quibus predictum est, si furit numerus filyorum israel, sikut harena maris, reliquia salve fient. Cet edivero excecati sunt, de quibus predictum est, fiat mensa eorum quoramipsis in laqueum, et in retribuzionem et in scandalum, obscurentur oculi eorum ne evideant, et dorsum ilorum semperin kurva, proinde kum scripturis nostis non credunt, komplentur ineis sue, quas ceci legunt, nisi forte quis dikserit ilas profetias christianos figsisse de Christo, quas ibelle nomine proferuntur, vel alliorum si quesunt, quae non pertinent ad poplum yudeorum. Nobis quidem illa e suficiunt quede nostrorum inimikorum codicibus proferuntur, quas aniosciumus propter hoc testimonium quod nobis inviti peribent eosdem codices, havendo at queservando. veromnes gentes etiam ipsos esse dispersos quacua versum christi ecclesia dilatatur. nam profetia imsalmis quas legunt etiam dehacere premissa est ubis scriptum est, deus meus misericordia eios apreveniet me, deus meus demonstravit miki in inimicis meis, ne o cideris eos, ne quando oblivis cantor legem tuam, disperge eos invirtute tua. Demonstravit ergo deus ecclesia in eios inimici yudeis graciam misericordia e sue, quoniam sicut dicit apostolus delictum illorum salus gentibus, etidio non eos o cidit, ides non in eis perdidit quod sunt yudei, quan vis aromannis furint devicti etopressi, ne obliti legem dei ad hoc de quo agimus testimonium nihil valerent. idio parum fuid ut dicit, ne o cideris eos, ne quando oblivis cantor legem tuam, nisi aderetetiam disperge eos, quoniam sicum isto testimonio scripturarum in sua tantum modo terra, non ubicue esent, profecto ecclesia, qu'e ubicue est, eos profetiarum, qu'e de Christo premisse sunt, testes in omnibus gentibus habere non posset. Caput quadragesimum septimum. An antetempura cristiana, ali qu'i furint extra israelitikum genus, qu'i adacelestis acivitatis consortium pertinierent. Qu'apropter quisquis alienigena, ides non ex israel progenitus, nec abillo populo incanonem sacrarum literarum receptus, legitur aliquid profetasse de Christo, si in nostram notithiam venit autvenerit, ad acumulum anobis commemorari potest. Non qu'o necessarius sit etiam si desit, sed qu'ia non incongru e creditur fuis etinalis gentibus homines, quibus hoc misterium revelatum est, et qu'i haek etiam predicere impulsis sunt, sive participes eus dem gratie furint, sive ekspertes sed per malos angelos docktisint. Quas etiam prezentem Christum, quem judae non annio sheband, shimus fuis e confessus. Necipsus judaeus existimo audere contendere neminem pertinuise addeum predter israelitas, eks qu'o propago israel esse cepit, reprobato eus fratre mayore. Populus enim revera qu'i proprie dei populus diceretur, nullus alius fuid. Homines autem quozdam non terreina sed celestii societate, adverus israelitas superne cives patrie pertinentes, etiam in aliis gentibus fuis negare non posssunt, qu'ia si negant facillime convincuntur desancto et mirabili viro yob, qu'i nec indigen nec proseltus, i dest advena populi israel fuid, sed ex gente idumea genus deducens, i biortus i bidem mortus est. Qu'i divino siq laudatur el oquio, ut quod ada justitiam pieta temque attinet, nullus ei homo suorum temporem coe quetur. Qu'e tempor eius quanvis non inveniamo sincronicis, colligi mustamen exlibro eius, quem prosui merito israelite in autoritatem canonicam receperunt, terthia generazione posteriorem fuis e quam israel. Divintus autem provis un fuis e non dubito, ut ex hoc uno shiremus etiam per aliis gentis e se potuissi, qu'i secundum deon vixerunt e ique placuerunt, pertinentes ad aspiritalem Jerusalem. Quod nemini concesum fuis e credendum est, nisi qu'i divintus revelatus est unus mediator dei et hominum, homo Christus iesus, qu'i venturus incarne siq antiquis santis prenunciabatur, quem admodum nobis venis enunciatus est. Utuna e adenque peripsum fides, omnes in dei civitatem, dei domum, dei templum predestinatus perdukat ad deum, sed qu'acunque aliorun profetiae dedei per iesum Christum gratia proferuntur, possunt putari a christianis e se conficte. Idio nighil est afirmius adaconvincendus quos libet alienus, si de a ca re contenderint, nostrosque faciendus, si rectes apuerint, quam ut divina predicta de Christo e aproferuntur, què in iudeorum codicibus scriptasunt, quibus avulsis de sedibus propris et propter hoc, testimonium toto orbedis persis, Christus usque quacue crevit ecclesia. Finis partis septuagesime tertie. Partis septuagesima quarta operis de civitate dei, he ca transcriptio a societate libri voce facta bono publico usui est. Caput du de quincuagesimum. Profetia magei, qu'a diksit maioren futuram gloriam domus dei, quam primum fuiset, non in rea edificazione templi, sed in ecclesia Christi esse completam. Hec domus dei, maioris est glorie, quam fuerat ila prima lignis et lapidibus ceterisque pretiosis rebus metallisque constructa. Non itaque agei profetia in templi ilius instaurazione completa est, exquo enim est instauratum nunquam ostenditur habuisetantam gloriam quantam habuita tempore salomonis, immopotius ostenditur primum cesazione profetiae fuiset domus ilius gloriam diminutam, deinde i psius gentis cladibus tantis usque ad ultimum excidium quad factum est aromaniis, sicute aque supra sunt conmemorata testantur. Hec autem domus ad novum pertinens testamentum tanto utique maioris est glorie, quanto melioris sunt lapides vivi quibus credentibus renovatisque construitur. Sed ideo per instaurazione templi ilius significata est quia ipsa renovatio ilius adificii significat elokio profetico alterun testamentum quad apellatur novum. Quadergo deus diksit dapopacem in loco isto per significatem locum il quia eo significatur intelegendus est utquia in il loco instaurato significata est ecclesia quae furat edificanda per christum nichil aliu dacipiatur quad dictum est dapopacem in loco isto nisi dapopacem in loco quem significat locusiste quonia omnia significantia videntur quod amodo earum rerum quasa significant sustinere personas sicut dictum est abapostolo petra erat christus quoniam petra illa de quah hoc dictum est significabat utique christum mayor est itaque gloria domus huius novii testamenti quam domus prioris vetiris testamenti et tunc aparebit mayor qum dedicabitur tunc enim veniat desideratus kuntis gentibus sicut legitur hin ebreu nam primus eius adventus nondum erat desideratus omnibus gentibus non enim quem deberent desiderare siebant in quem non crediderant tunc etiam secundum secundum settuaginta interpretes quia et ipse profeticus sensus est veniant què elekta sunt domini de kuntis gentibus tunc enim vere non veniant nisi elekta de quibus dicit apostolus sicut elegit nos in ipso antemundi constituttionem ipse quip architectus qui diksit multivocati au civero elekti non de his quii vocati sic venerunt ut de convivio proicerentur sed de elektis demonstraturus est edificatam domum què nunlam ruinam de inceps formidabit nun cautem quando et hi replent eclesias quos tanquam in aria ventilatio separabit non aparet tanta gloria domus huius quanta tu caparebit quando quisquis ebi erit sempererit caput unde quincuagesimum de indiscreta multiplicatione eclesia au a in hoc seculo multireprobi misenturelektis in hoc ergo seculo malignio in his diebus malis ubi per humilitatem futuram comparat eclesia celsitudinem et timorum stimulis dolorum tormentis laborum molestis tentaptionum periculis eruditur sola spe gaudens quando sanum gaudet multireprobi misenturbonis et utrique tanquam insagenam evangelicam colliguntur et in hoc mundo nmari utrique inclusi retibus indiscrete natant donek perveniatur adlitus ubi malis egregentur abonis et imbonis tanquam in templo suo sitdeus omnia in omnibus proinde vocem nunc aniosimus eius inpleri qui loquebaturim salmo atque dicebat annunciavi et locutus sum eius inpleriati sunt supernumerum hocafit nunc exquo primum peros precursoris sui joannis deinde peros proprium annunciavit et locutus est dicens agite penitenciam apropin quavitenim renium celorum elegit discipulos quos et apostolos nominavit humiliternatos inonoratos ut quid quid manium estet et facerent ipse ineis estet et facerent habuit intereos unum quo malo utens bene et sue pasionis inpleret dispositum et eclesi e sue tollerandorum malorum preberet egzimplum seminato quantum pereius oportebat preesentiam corporalem santo evangelio pasus est mortus est resurexit pasione ostendes quid sustinere proveritate resurexione quid sperare in eternitate debeamus excepta altitudine sacramenti qua sanguiseius in remissionem fusus est peccatorum conversatus est intera quadraginta dies atque ipsis evidentibus ascendit in celum et posta dies decem misit promissum spiritum santum quius venientis in eos quid crediderant tuncasinium erat maximum et maximenecessarium ut unus quisque eorum linguis omnium gentium loqueretur ita significans unitatem catolicia eclesia eomnes gentes futuram acasic linguis omnibus locuturam caput quincuegesimum de predicazione evangelii què per passione predicantium clarior et potentior facta est deinde secundum illam profetiam ecsion lex prodiet et verbum domini ex Jerusalem et secundum ipsius domini Christi predicta et resurexionem stupentibus eom dixipuli suis aperuita sensum ut intelligent scripturas et dixiteis quoniam sic scriptum est et sic oportebat Christum pati et resurgere amortuis terziodie et predicare inomini eius penitenciam et remissionem pecatorum per omnes gentes incipientibus aba Jerusalem et ubi rursus eis de adventu eius novissimo requirintibus respondit ad quiaid non est vestrum shire tempora què pater posuit in sua potestate sed accipietis virtutem spiritus santi supervenientem in vos et eritis micitestes in Jerusalem et in totam Judea et Samaria et usque infines terre primus se ab Jerusalem difudit ecclesia et cum in Judea at ques Samaria plurimi creditisent et in alias gentes itumest eis annunciantibus evangelium quos ipse sicutoluminaria et aptaverat verbo et accenderat spiritus santo dixerateni meis nolite timere eus qui corpus ocidunt animam autem posunt ocidere qui ut frigidi timore non essent inie creditatis ardebant denique non solum per ipsos qui eum et ante pasionem et post resureccionem viderant et audierant verumetiam post obitum eorum per posteros eorum inter horrendas persecutiones et varios cruciatus acfuner amartirum predicatum est totorbe evangelium contestante deus inis et ostentis et varis virtutibus et spiritus santi muneribus utpopuligentium credentes ineum qui pro eorum redemzione crucifixus est christiano amore venerarentur sanguinem martirum quen diabolico furure fuderunt i psicoereges quorum legibus vastabatur eclesia ei nomini salubriter subderentur quod de terra crudeliter aufer reconati sunt et falsos deus inciperent persecui quorum causa cultores dei veri furant ante persecuti caputunum et vicesimum quodetiam per hareti quorum disensiones fides katolica roboretur videns autem diabolus templa demmonum deserii corerre genus umanum hereticus movit qui subavocabulo christiano doctrina resisteren christiane quasi possunt indiferenter sine un la correpsione habere incivitatedei sicut civitas confusiones indiferenter habuit filosofos interse diversa et adversa sencientes qui ergo in eclesia christii morbidum alequid pravunque sapiunt si correpti utesanum rectunque sapiant resistunt contumaciter su aque pestifera et mortifere dogmata emendare nollunt sed defensare persistunt heretici fiunt et foras exeuntes habentur in exercentivus inimicis etiansic quipe veris illis katolicis membris christi malo suo prosunt dim deus utitur et malis bene et diligentibus eum omnia cooperatur imbonu inimici inim omnes eclesia hollibet errore cecentur vel malitia depraventur si accipiunt potestatem corporaliter afligendi exercent eius patientiam si tantumodo male sentiendo adversantur exercent eius sapientiam utautem etiam inimici diligantur exercent eius benevolentiam autetiam beneficentiam sive su adibili doktrina kumei sagatur sive terribili disciplina acperoc diabolus princeps impia civitatis adversus peregrinantem in hoq mundu civitatem dei vas apropria commovendo nil ei nocere permititu cui prokul dubio eterebus prosperis consolatiu utanon frangatur adversis eterebus adversis exercitatiu utanon corumpatur prosperis perdivinam providenciam prokuratur atqueita temperatur utrunqueb abalterutru utim salmo illan vocem non aliunde annioskamos exortam secundu multitudinem doloru meorum incorde meo consolationes tue yukunda veruntanima meam hinkest etilu dapostoli spegaudentes intribulazione pacientes nam etid quod hait idem doktor quikunque voluntin Christo pie vivere persecucionem paciuntur nullis putandum est de esse posse temporibus cuya et kum abeyis cui forisunt non servientibus videtur esse tranquilitas et revera est plurimunque consolationes afert maxime infirmis non tamen desunt immo multisunt intus qui corda pie viventium suis perditis moribus crucian cuoniam pereos blasfematur christianum et catolikum nomen quod tanto est carius eis qui volunt pie vivere in Christo tanto magis dolent quod per malus intus positus fit utminus quaman piorum mentes desiderant diligatur ipsi quoque heretici kum cogitantur habere nomen eta sacramenta christiana et scripturas et professionem manium dolorum paciunt incordibus piorum quiya et multi volentes esse christiani propter eorum disensiones utti maledici etiam in his invenjunt materiam blasfemandi christianum nomen quiya et ipsi quoque modo christiani apellantur his atque huiusmo di pravis moribus eterroribus hominum persecutionem paciuntur qui volunt in Christo pie vivere etiam nullo infestante aque vexante corpus ilorum paciuntur quipe persecutionem non incorporibus sed incordibus unde illa voxest secundum multitudinem dolorum eorum incorde meo non enim ait incorpore meo sed rursus cuaniam cogitantur imutabilia divina promissa et quod ait apostolus novit dominus quii sunteius quos enim prescivit et predestinavit conformes imaginis fili et seis perire nullus potest idios secuitur in illo psalmo consolationes tue yucundaverunt anima mea dolorautemipsi qui fit incordibus piorum quos persecutur mores christianorum malorum sive falsorum predest dolentibus cuaniam de caritate descendit qua eos perire nolunt nec impedire aliorum salutem denique manie consolationes fiunt etiam de correxionibus eorum quii piorum animas tanta yucunditate perfundut quantis doloribus de sua perdicione cruciaverant sic in oxeculo in his diebus malis non solo ma tempore corpore presentiae christii et apostolorum meus sed dabibso abel primum yustum impius frater oxidit et de inceps usque in huius seculifinem inter persecutionis mundi et consolationes dei peregrinando procurit eclesia caput quincuagesimum alterum an credendum sit quod qui damputant impletis decempersecutionibus quae fuerunt nullam jam su perese preter undecimam quae inipso antichristitempore sit futura proinde ne ilu de quidem teme reputo es sedicendum sivicredendum quod non nullis visum est velvidetur non amplius ecclesiam pasuram persecutionis usque a tempus antichristi quam quod jamma passa est ideest decem ut undecima e adenque novissima sit ab antichristu primam quippe computant anerone quae facta est secundam adomitiano atrayano terthiam quartam abantonino a severo quintam sextam a maximino a deceo septimam octavam a valeriano ab aureliano nonam deceimam a dio cleziano et maximiano plagas endim a gypsiorum quoniam decem fuerunt ante quam exire inde in ciperet populus dei putant ad hung intelectum e se referendas ut novissima antichristi persecutio similis videatur undecime plagje qua a gypsii dum hostiliter se quarentur hebreus imari rubro populus dei persicum tranzeunte perierunt adare gesta in egypto istas persecutiones profetice significatas e senon arbiteror quam vis ab eis qui hoq putant exquisite et ingeniose il la singula his singulis comparata videantur non profetico spiritu sed cognecturamentis humane we alequando ad verum pervenit alequando fallitur qui hoq sentiunt dikturi sunt de persecutione qua ipse dominus crucifixus est in quo eam numero posituri si autem haq excepta existiment computandum tan quam ille numerande sinnt we ad corpus pertinent non qua ipsum kaput est apetitum etocisum quid agent de illa eis cendit in cellum Jerusalemis facta est ubi beatus astefanus lapidatus est ubi jacobus frater joannis gladio trucidatus ubi apostulus petrus ut ocidaretur inclusus el perangelum liberatus ubi fugati atque dispersi de Jerusalemis fratres ubi saulus qui poste apaulus apostulus factus est vastabat ecclesiam ubi ipse quoque ian fidem quam persequebatur evangelisans qualia faciebat espasus sive per yudeam sive per allias agentes qua akunque christum ferventisimus predicabat cur ergo eis anerone videtur ordientum cum ad aneronis tempora inter atrocissimas persecutiones de quibus nimis longum est akunta dicere ecclesia crescendo per venerit quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant est debere rex fuit erodes qui etiam post asciensum domini gravissimam fecit de inde quid respondent etiam de iuliano quem non numer antindecem anipse noneste ecclesiam qui christianus liberales litteras docere accadisere vetuit subu quo valentinianus mayor qui posteum tercius imperator fuit fide christiane confessor extitit militiaque privatus est utomitam quae apud antiochiam facere cioeperat nisi unius fidelissimi ete constantissimi juvenis qui multis utor querentur aprensis per totum diem primus estatortus interungulas cruciatu usque psalentis libertatem acque hilaritatem miratus horruisset et incetiris deformius erubeshere timuisset postremo nostra memoria valens supradicti valentiniani frater arianus non ne mania persecuzione per orientis partis catolicam vastavit ecclesiam quale estautem non considerare ecclesiam per totum mundum frutificantem atque crescentem poste in aliquibus partibus persecuzione empatia regibus ete quando inalis non patitur nisi forte non esta persecucio computanda quando rex gotorum in ipsa gotia persecuutus est christianus crudelitate mirabili cum ibi non essent nisi catolici quorum plurimi marturio coronatisunt sicuta quibus dan fratribus quytung ilik puerifuerant et se ista vidisse incontante recordabantur audivimus quid modo imperside non ne ita in christianus ferbit persecucio sitamen yam quievit otta fugientes in de non nulli usque ad romana opida per venerint hek atque huyusmo di michi cogitanti non videtur esse definiendus numerus persecucionum quibus exerceri oportet ecclesiam sed rursus atfirmare aliquas futuras a regibus oparetere ilam novissimam de qua nullus ambigit christianus non minoris est te meritatis et taque hokey medio relinquimus neutram partem quastionis huyus astruentes sive destruentes sed tantumodo ab afirmandi quodlibet quorum audaci presumptione revocantes caput quin quagesimum tercium de tempore novissime persecucionis nulli hominum revelato ilam asane novissimam nullus ambigit christia futura est presensia sua extinguet ipse jesus siq enim scriptum est quod eum interficiet spiritu oris sui et evakuabit iluminazione presensia sua hiq coeri solet quando istut erit importune ommino si enim hokey novis nosse prodeset a quo melius quam abipso deo magistro interrogantibus disipulis diceretur non enim si luerunt inde apudeum sed apresente coesierunt dicentes domine si hokey tempore representabis reynium israel atile non est inquit vestrum shire tempora coe pater posuit in sua potestate non utique ili de hoora vel die vel anno sed de tempore interrogant quando istut acepere responsum frustra ijitur annos coe remanent huik seculo komputare ak definire kon amur cum hokey shire non est enostrum exore veritati saudiamus quos tamen ali quadrigentos ali ehtia mille ab asensione domini usque ad eus ultimum ad ventum kompleri posse diczerunt coe madmonum autem quisque eorum astruat opinionem suam longum est demonstrare et non necessarium kon niecturis quipe utuntur humanis non abeis ali quid certum descripture nonice autoritate proffertur omnium vero de hake re calculantium digitos resolvit et quiesere jubetile quidicit non est vestrum shire tempora coe pater poswit in sua potestate sed hake quia evangelica sentencia est mirum non est non ea repressos fuis sed eorum al sorunque cultores quominus fingerent demmonum responsis quos tankuam deus colunt definitum este quanto tempore mansura estet religio cristiana cum enim viderent nectot tantisque persecutionibus ea impotuise consumi sed heis potius mira incrementa sumsisse excogitaverunt nexio quos versus grecos tankuam consulenti quidam divino oraculo effusus hubi christum quidem abhuyus tankuam sacrilegii crimine faciunt innocentem petrum aute maleficia fecisse subiungunt ut coleretur cristinomen per trecentos exaginta quinque annus deinde completo memorato numero annorum et finem o hominum corda doktorum o ingenia literata dinia credere ista de cristum qu'e credere non vultis in christum quod eus disipulus petrus abeo magicas artes non dedicerit sed ipso innocente tamen eus maleficus furit nomenque ilius quamsuum coli maluerit magis artibus suis magis laboribus et periculis suis postremo etiam effusione sanguinis sui sii petrus maleficus fecit ut christum sig diligeret mundus quid fecit innocents christus auteum sig diligeret petrus respondeant ijitor ipsi siibi et sii posunt intelegant illa superna quagratia factum esse ut propter eternam vitam christum diligeret mundus quagratia factum est et ut propter eternam vitam abilo acipiendam edusque ada temporaria mortem proilo paciendam christum diligeret petrus deinde isti di qui sunt qui posunt ista predicere nec posunt avertere ita socumbentes uni malefico et uni shelleri magico quapuer ut dikunt anniculus ochisus et dilagnatus et ritu nefario sepultus est ut sektam siibi adversariam tam prolikso tempore convalesere tot tantarunque persecutionum horrendas crudelitates nonresistendo sed patiendo superare et adasuorum simulacrorum templorum sakrorum oraculorum eversionem pervenire permiterent qui spostremo est adeus non nostre utique sed ipsorum qui vel il lektus tanto shelleri vel impulsus est ista prestare non enim alikui demoni sed adeo dikunt illi versus metrum arte magica definisse talem deum habent qui christum non habent caput quinquegesimum quartum de stultisimo mendacio paganorum quo christianam religionem non ultra trecentos exaginta quinque annos mansuram estse fingserunt hack atque hojusmo di multa colligerem sinondum annus ipse transisset quem divinatio fikta promisit et deceptavanitas acredidit quun vero exquo nominis christii kultus peraius in carne presentiam et perapostolos institutus est ante alikotannos anni trecentis exaginta quinque completisunt quid aljud querimus ondeista falsitas refellatur utenim in christii nativitate hojus rei nom ponamus in itium quia infans et puer disipulos non habebat tamen quando habere cepit prokul dubio tung in notuit peraius corporalem presentiam doktrina et religio christiana id est poste aquam influvio jordane ministerio joannis est baptizatus propter ho kenim de illo perfetia illa preceserat dominabituramari usquad mare et aflumine usquad aterminus orbis terre sedquoniam priusquan pasus est et et resurexis et amortuis non dunfides omnibus furata definita in resurexione quipi christii definita est nam sikapostolus paulus ateniensibus loquiturdices jam nun canuntia hominibus omnes ubique agere penitentiam e oquad statuit diem judicare orbem inequitate inviro quo definibit fidem omnibus resusitans illum amortuis mellius in haq questione solvenda ind initium sumimus prezertin quia tung datus est etiam spiritus santus sikuteum dariposte resurexione quipi christii oportebat inequitate exquad debuit in cipere lex secunda oquest testamento novum prima en infuit exmontesina permoiusen quod testamento vocatur vetus dehakautem quae perchristum danda erat predictum est exsion lex prodjet et verbon domini ex Jerusalem etipse peromnes gentes diksit predicari oportere in nomine suo penitentiam sedetamen in cipientibus ab Jerusalem ibi ergo exorsus est hoius nominis cultus utinyesum christum quae crucifixus furat et resurexerat crederetur ibi haq fides tam ensignibus initiis incanduit ut aliquat hominum hominum milia in christinomen mirabili alacritate conversa venditis suis rebus ut egenis distribu erentur proposito sancto et ardentissima caritate ad paupertatem voluntariam pervenirent ad quae interfrementes et sanguinem sitientes yudeos se usque ad mortem pro veritate certare non armata potencia sed potenciore paciencia prepararent hoxinullis magicis artibus factum est kur credere dubitant e adem virtute divina per totum mundum id fieri potuisse quae hox factum est si altem ut Jerusalemis sik ad cultum nominis christi ascenderetur tanta hominum multitudo quae ilum incruce vel fixerat prensum vel riserat fixum jam maleficium ilu defecherat petrus egzipso anno quae rendum est quando trecentis exaginta quinque completisint mortus est ergochristus dubus geminis consulibus octavum calendas aprilis resurexit terziodie sikut apostoli suis etiam sensibus probaveron deinde post quadraginta dies ascendit in celum post decem dies id est quinque desimo post suam resurexionem die misit spiritum santum tung tria milia hominum apostolis eum predicantibus credideront tung itaque nominis ilius cultus exorsus est sikut nos credimus etveritas habit efikacia spiritus santi sikut auten fingsit vanitas impia velputavit magicis artibus petri paulo post etiam sinio mirabili facto quando adverbum ipsius petri quidam mendicus abuto eromatris ita claudus ut ab alis portaretur et adaportam templi ubi stipem peteret poneretur innumine Jesus Christi salvus exiluit quinque hominum milia credideront ac deinde alis aque alis acessibus credentium crevit ecclesia acperoc coligitur etiam dies exquo annus ipses sumsit initium shilicet quando misus est spiritus santus idest per idus mayas numeratis proinde consulibus trecentis exaginta quinque anni reperiuntur inpleti pereasdem idus consulatu honori et eutukiani porro sequentianno consule maglioteodoro quando yam secundum elod oraculum demonum aut figmentum hominum nulla esedebuit quid per alias terrarum partes forsi tan factum sit non fuit necesse per quirere interim quodesimus incivitate notisima et minentisima cartagine africia gaudentius etiovius comites imperatoris honori quartodecimo calendas aprilis falsorum deorum templa everterunt et simulacra fregerunt eusquelad hoca tempus per trejinta ferme annos quis non vidiat quantum creveret cultus nominis Christi prezertimposte a quan multi eorum cristiani facti sunt quid tan quan vera illa divinazione revocabantur afide eanque completo eod numero annorum inanem ridendanque viderunt nos ergo quisumus vocamurque cristiani non impetrunt credimus sed in quem credidit petrus petri de Christo edificati sermonibus non carminibus venenati nec decepti maleficis sed beneficis eus adiuti ille petri magister Christus in doctrina hoe advitan ducita eternem y est magister et nostre sed ali quando jam concludamos hunklibrum hocusque diserrentes et quantum sathis visum est demonstrantes quisnam sit duarum civitatum cialesti at queterrene abinitio usque inefinem per mixtarum mortalis excursus quarum illa queterrina est fecit sibi quos voluit vel undekunque vel etiem ex hominibus deus quibus sacrificando serviret illautem coe cialestis peregrinatur interra falsus deus non facit sed a vero deo y fit cuyus verum sacrificium y sit amba etamen temporalibus vel bonis pariter utuntur vel malis pariter afleguntur diversa fide diversa spe diverso amore donek ultimo yudicio separentur et precipiat un aqueque sum finem cuyus nullus est finis de quibus ambarum finibus de inceps diserrendum est finis parti septuagesme quarte