 Hoogstuk 1 van De Zonden in het Deftige Dorp. Dit is een LibiVox-opname. Alle LibiVox-opnamen behoren het publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als verwillegig, ga naar LibiVox.org. Opname door Anna Simon. De Zonden in het Deftige Dorp van Johan de Meester. Eerste Hoogstuk. In die huivering wekkende dagen is geen influenza de lucht uit te druipen. Stark was zelf even besmet. Moere ogen in hollen, pijnomrande kassen, vreemde rillingen boven de dijen, scheuten als raakte hij toe aan de jicht en dat ellendige duizelig loomen. Toen had hij tegen heug en meug sterk ontbeten, een groot bord porch, spek en eieren, rum in de thee, en op zijn oudste fiets, zijn thaillert, de stroeve knarser die maar niet stukwauw, was hij heen en weer naar de stad geschourend, 37 minuten heen, elfte wallenom, niet gestopt, 38,5 terug. Daarop in het bad dat gereed stond, douche na, en ter stond erop uit, achterlangs naar de tuinman op heltheim. Nu liep hij weer, bloots hoofd bij de honden. De groeerd, je kon op ter stond aan ze merken wanneer hij één dag zich niet met hem bemoeid had. Ze kropen, verlegen, bedoelachtig, ze verleiden in faam als armenlui bij wie een rijke oma op bezoek komt. Nero cake, of hij ziek was geweest. Rich, eruit, en allemaal mee. Jullie mag niet doen als schooiers. Gentlemen, ben je altijd, verstaan? Terwijl hij zijn toesprak, komanderend, brak een kribbel van heesheid zijn stem. Hij slekte diep en slekte mist in, zag heel de plaats voor de stal als een stoombat, wolken tegen de aarde gezakt. Kilstijf staken de staven der hecken dun hoog op in de witte damp. Dorf ging het klammen takken waar in de waazige dichtheid verloren. Stark rilde, maar Bruno sprong rond naar hem op, en hij grep het dier, hield het hoog van hem af. Nero, hier, begroer de hond, moet Cornelia weer brommen? Jullie hebt niet het huis in te geluipen. Max! Hij arm zwijde als met een zweep. Nooit ze te slaan was hem de vaste regel. Drie ulmerdoggen, vier sim Bernhardt en een collie, vormden de veelbespotten koloni. Vrij liet hij zijn blaffen, janken en door de tuin rennen. Maar bij ongehoorzaamheid werd zijn stem zwaar van gezag, en op de gebiedendheid van zijn gebaar, kwam de schuldigen onderworpen. Slechts eenmaal was hij geen baas gebleven. Zuis had een jongen geid doodgebeten. Deze ruwheid van Zuis had drie gulden gekost en eindeloos dorps gepraat. Nu was men aan de honden gewend, en ging hij dagelijks met ze de weg op, soms met alle achtergelijk. Dr met zijn kostjongetjes, luidde de vaste geduldige grap, en er per stond een prentpiefkaart, het omboom de grasveld voor de kerk midden in de zomer, en daarover als diagonaal hij op de fiets en de honden erachtig. Met er negenen in de rij, voelden ze juist de lengte van het pad dat, van één hoek naar de tegenovergestelden, een recht ging door het hoge gras. Deze beetjes waren zijn grote genoegen. De mensen teelt kammer zonder hem, maar die van de honden zou hij hervormen. Merkwaardig, een dorp vol aristocraten, en zo'n vol slagen wansmaak in honden. Iedereen jochig, of liep met een jachthond, maar wat waren het voor kennels. Hij had hier de eerste hond gebracht, wat je kool, hond, een dier van familie. Nu hield hij jonker op veldwijk Stamboek. Ja, er was nu wat liefhebberij, ook een honden hoe het voorlee was ontstaan, dankzij ook Nero, en Zuis, en Hek, in een kloeken mannelijkheid. Stork keek rond in twee van de hocken, en riep geduldig de bende terug. De knecht kwam uit de tuin gelopen, handenvrijvend. Meneer was het freshes. Zeuren, als een mens maar niet luidert. Ik ga nu. Nero mag mee en te staart. Jongens, hier, en niet van het erf af. Dan bleven die twee wel binnen het hek. Zo kon hij bij mevrouw Entschede doen en bij de Vrullus van de Berg, maar op Lommerlust, bij de Hovings, was die ellendige keffer van een pinchig. Stork liep hier maar eerst even verder, bracht zijn twee tal in de lege fietsenstal van café Bellevue, en ging daarna de pols voelen van grootmoeder Hoving. Nu informerde de heer van Lommerlust natuurlijk minzaam, waar dokters en honden zo gauw had gelaten, en mevrouw beklaagde de arme beesten, en Emmie voeg voor de zoveelste maal of ze dokters kennel mocht zien. Al welke voorkomentheid afpotste tegen dokters leukheid. Dat zij veel te weinig zorgbesteden aan het gebrekken geouden mens boven trachten de wee-burgelijker leeglopers zelfs voor hem nog te verbergen. En deze Dorre Dearn was hem toen hij in het dorp kwam wonen, aangepreezen als mooie partij. Ik had gehoord dat u ziek was, dokter. O, je vrouw Hoving, u is te goed. Ik ziek? Of verloor ik toch alle vertrouwen? Een dokter die nog niet eens zichzelf op de been weet te houden. Burgermeester zei gisteravond dat de influenza ook jou had te pakken, verernstigde papadentoon. Helemaal vrij ben ik niet gebleven, maar ik heb een pracht van een fiets, burger, bijna zes jaar oud. U, en u had pas een nieuwe fiets. O, je vrouw Hoving, ik heb vier fietsen. Nu en dan spaar ik voor een nieuwe, maar doe daarbij de oude niet weg. Door, mijn alleroudste is favoriet. Bij zo'n kleine griepverassing doet de trouwe ding wonderen met me. Toen ik vanmorgen wakker werd, excuseel in de etai, was er de influenza. Maar in 37 minuten is die brave oud roest met me naar de stad geknarsd en toen ik thuis kwam, was ik weer beter. Wat, in 37 minuten en op een oude fiets? Ik doe er meer dan een uur over, dokter. Goden, welke smakeloosheid had hij nu uitgehaald? Tebranien tegen Emmie Hoving. Gemelijk, grappigd hij nog. Het was bij wijze van drankje. Vond hierin de overgang tot een aanbeveling in ernst om geopend maan niet van haar poeders te spelen, gaf handjes en verdween. Hij placht bij patiënten weinig te spreken. Het was niet praktisch, onnodig, feilend en scheppend, maar alles beter dan zulk gepraat. Hij had gewoon staan coqueteren. In drie dagen niet naar de oude vrouw. Zou toch haar zoon nog maar kort tot last zijn, met of zonder morfine poeder. Emmie Hoving als niet meer kwijt te raken huisvrouw. Om met al de rillingen van de influenza voor goed behep te blijven. Eer Biedig, die schoonvader aan te horen, bij zijn nooit maat kennende zelfvoldaanheid, wegen ze de gunst van het stomme geluk, dat hij in tien jaar heeft rijkgeten bakt. Eer Biedig te zwijgen, wanneer Maa bij de jonge luio bezoekomt en met dochter liever praat over modenplaten. Welke die dochter, althans voor haar trouwen, toch maar nooit hebben kunnen leren als het mooi was aan te trekken. Eer Biedig mee te ijveren, in het scene wachtig, angstig, ziekmakend, verlangen om ook deftig te doen. Deftig als iedereen in de dorp. Deftig, want rijk en van goede familie. Of zo parven nu als in Kazu, rijk toch de schiek. Stark vloot en viel tegen Nero uit. Baroer de hond, hou jij je van toen. Dat je baasvormen mist is al erg genoeg. Er hing een fijne wazigheid dromerig stemmend als rest van de nevel. Nu eens één morgen niet al door aan weerzijden van de straatweg dat doodse, wel onderhoudende te hebben van steeds dezelfde, nette, lage, onschuldige, ijzere punthekken. Geen symmetrische, smallen optrakjes en buitenspaden met treuzelig bij ingehaakte hoopjes dorpblad. Niet die nooit ook maar even uit de bandspringende, preciesheid, volvriendelijkheid en fatsoen van een helemaal bijgehaakte natuur. Nu in de duinen per fiets het strandlangs. Dag koetsier, zijn de freuders wel? Je had hoop ik geen boodschap? Fascus, dokter, geen boodschap voor u. Hoeveel jaren zou die oude man nu al iedere morgen aantikken aan de ombijtkamer der hoogwelgeboren jongvrouwen van Lakervelde om vervolgens met dezelfde deft gekampte waarmee hij na de koffie de dikke paarden deed, zijn eigen benen achterstappen. Maar hij, dokter Johan Frans Stork, hoeveel jaren van eigenlijk hetzelfde van althans niet veel belangrijkers toen lagen er hiervoor hem gereed. Stork kwam aan de drijf van de straatweg. Nu hij in de verte het dorpsplijn zag, gleedte tegen zin tegen zijn woonplaatsweg. Daar lag nog zijn schootvaders dorp. In 21 jaar was een ander rom heengebouwd, een gordel van parkfilas en grotere buitens, alles ook deftig en ouderwets. Beneepen van angstig, jaloers fatsoen, vroom als noodzakelijk bij aanzien. Maar de aangeboren, de vanzelfsprekende, de beminnelijke vroomheid, de aartsvadelijk landelijke deftigheid was alleen, was wonderbaarlijker wijze gebleven, daar, in die kom, waarde beide straatwegen met nieuwe landgoederen op uitliepen, waar alles school onder hoog gebomte, waarop regenachtige zomerdagen het kleine vertier van een vroeger eeuwse boeren gedoe, het wit aangestreken, zwaar gedakte logement met een huifkar voor de deur en het zakkenbiljakt erachtig, het uitrondende venster, met flesse suikerbonen, de hele dag brooduitgeurende bakkerij, de vuurvlak uit de meest van al donkere smitsen, geheim zinnig bescheiden gekropen leek onder de almacht van linden en beuken, bomen die boven de kerktoren rijkten, uit welke op de achtergrond die niets was dan een licht scherm van lover, enkelde spitsrees van het kasteel, zonbeglansst flickerend met het wapen. Nu, door het kale hout, zag men meer, muren, de gracht, de hoge brug, Ritspen afstand, zag men gerou rood, en meer als er bijbehorend lag nu de dorpskom, niet zo weggeschoonend kleintans. De kom leek meer, het kasteel en ruïne, maar toch, stork onderging de poesie deze oude voornaamheid, gelijkwaar neer hij, knaap, hierlogeerde, somers in groen hem eens instilte, en nu hij recht toestapt tot dat men minst dat hem twee jaar geleden naar het doorpad getrokken, hoewel hij wist wat er was veranderd, nu zakte alle ergenis weg. Juist had hij omgekeken naar de staart, die rechts, op de grote boerderij van het kasteel, een bijzondere vijand had zitten, toen hij, doorlopend, een dienstmijd de straatweg schuim oversteken en op zich afkomen zag. Dina uit de pastorie, zijn nader de blozend, blijkbaar verlegen, de mooie deen. Doctor, neem u niet kwalijk, ik was juist op weg naar dokters huis, m'n vrouw verzocht of dokters kwam. Zeker, is er een zieke, Dina? Doctor, Jopie hoest weer zo. Jopie? Ach alweer, zo'n teug niet, ik kom hoor. Hé, jij aan de wandel, Amis? En zich langs de voorhem staande dienstmijd wenden naar de man die op hem toegestapt kwam, stakstork de hand uit naar Berkenmeier, de nilkander, sinds de bevallingsnacht van m'n vrouw. Toen had de ween en demotsdemon de grote schrijver te pakken gekregen. Bekenten is ervan heb ik jou daar, blaadjes zuiveren zelfontlediging in die uren van druk naar de laagte bij groch uit het levensboek gevallen, waar je heel zijn leven aan componeerde, waarover je natuurlijk ook nu dacht. Lendig weer, he? Grom de Berkenmeier verkouden. Vreselijk, zeker druk aan het werk. Ah, het werk? Dik? Ach. Heekwerk al door, he? Juist, ik hou je niet op, adieu. Stork was neidiger op zichzelf dan op Berkenmeier. Zo'n ateling die daar nog invloog. Hij, werken? Twee jaar lang had die comedie gespeeld het sensitiefje uitgehangen dat de zacht was voor deze aarde om mogelijk op een kantoor kon blijven en blijkbaar Mies Hoving niet aangekeken onder het beweren dat hij haar lief had. Deze geduldige moed zijn flueel ogen die nu al dierlijk verdoften en het besef dat Mies met haar neus en schelvisgezichtsorganen zonder Berkenmeietje waarschijnlijk nooit tot mijn vrouwen zou brengen hadden de ouders toen berusten. Nu Mies met de bakker zat deden pa en ma Hoving plei. Als nu de inspiratie maar kwam. Moeilijk, in een dorp als dit. Mies met de neus en de rol van muze en bij wijze van geestelijk fonds niets dan een staag met jezelf vervuld zijn. He, de werk zou hem weer wel een influencer bezorgen. Lammeling, die hij zelf geweest was, want enkel door verlegenheid tegenover de mooie dienen, had hij zich tot amicaliteit Jegens Berkenie laten verleiden. Praten de tegen haar, had hij gedacht kan ik meelopen met de meid? Staat dat? Of zal ik hier een poer en erf even opdraven om de staart van zijn vijand te scheiden? En meteen had de ontmoeting met Berkenie een uitkomst gelikken en hij had zich naar de vriend gedraaid zonder van haar meer nodities te nemen. Er gingen ze, twintig pas ze voor hem. Ze hadden dezelfde weg te doen. Gins, in de woning, sprak haar haar vaak. Waarom liepen zij nu niet samen? Prachtige meid, die ogen, die neus. Maar het mooiste, de verguurig, het geheel. Wie en de dorp was een dame, als Dina. De dagen, toen hij in de pastorien logeerde, had ze met het zedig folieke van een lach welke het hele gezicht deed glanzen en bijna van de wijze van de wereld. Zodat de meid en de dorp de meid en de vijand, de meid en de vijand, de gezicht deed glanzen en bijna van de wijze gebracht. In de voorkamer, te zijn er beschikking gesteld voor het noodzakelijke, onmiddellijk dagelijks gehouden spreekuur, was het, eerst een prettige afleiding geweest onder het wachten op patiënten die niet kwamen, toch de laatste dagen van zijn verblijf een telkens spannende genot om terzij van het venster haar na te ogen wanneer ze met de witte poedel naast voor zich stapte door het middagstraatlicht in de linkerarm het tenen manntje, waar niets dan de Haarlemse krant in lag, die hij na dankbare lezing door de pastorie terug had te brengen op het kasteel. Ze doog altijd japonnen van grijs katoen, dat klede haar ook verrukkelijk, en Stork had na de plooienval van de rock, ritsel bewegend over de rustige, voornamelijkmatige beweging van haar mooi hoge benen, bewonderend gekeken en weergekeken, als naar de schoonheid van plooiingslijnen op het oude houten beeld, dat zijn kunst lieverne rijke makker van haar borg op de studentenkamer staan had. In de eerste schrik over het beneepen ordentelijke, het vreselijk conventioneel afgepaste van de kleine dorpsmaatschappij, waar hij nu zijn carrière moest maken, waar men hem te benijden vond, omdat hij, als kleinzoon van de eertijds zoveel minder dominé Stork en neef van het tegenwoordige predikant uit Welen tot gemeente Geneseer was gekozen, indat zich vreemd, gans onthuis voelen, ook bij neef, de welgoedige neef en dient kinderlijk vroom gezin. Hij had een verleiding geweest, een beleidschap over wat mooi is van het leven en had hij tevens iets van gemeensemeid voor haar gevoeld, omdat ze maar een eenvoudige meid was, die toch, in het lopen en al haar doen, zoiets heerlijk wel bewust toonde. Hij was voorkomen correct gebleven, niets, niets had haar doen blijken en dezelfde angst om zich te verraden had er hem nu toegebracht, brusk herachtig zich van haar af te wenden en die misselijke berkenmeier te begoten als Amis. Weder voedte de vraag in hem op, als zo'n meisje werkelijk wilde, als het met heel veel geduldige takt van flink zijn en kalm je wens haar tonen, mogelijk zou blijken dat ze van je ging houden, dat ze niet maar zich trouwen liet om mevrouw te worden en voor haar doen rijk. Wat was er dan tegen zo'n huwelijk? Kon een man aan de hevigste natuurdrang aan die sterkste, die hoogste lust beter, eerlijker toegeven dan door het recht te krijgen om zo'n verrukkelijk schepsel als zijn vrouw te beschouwen. Toch ook werkte wie het besef van het krankzinnige waagstuk dat hij doen zou, omdat hij, eenzaamling geweest als student zonder geld, daarna jaren gevangen op de hei tussen Boerinnen, die straal waren als haar geboortegrond, nu pas dames kennen leerden en alleen Emmie Hoving uit al de deftigheid en de rijkdom een gepaste partij voor hem leek. Zou hij als schoonzoon komen te verkeeren bij de tuinknicht Gijs van Rooyen? Hij strak het grasveld voor de kerk over, een ongezellige open plek dans tussen de bijkants kale bomen. Op het smalle diagonaal pad liepen niemand dan hij en zij. En nu? Ja, ze had ook nu weer een fijn grijze Japan aan, van het zo fraterende het lichaam als omgoten meidenkatoen dat alle vrouwen dragen zouden in die ze wisten wat weerlijk mooi staat. Maar het was stork of hij opeens een andere kijk op de meid kreeg. Ze liep niet mooi nu, niet fraai reizigheid. Hij vond tans dat ze iets plomps had, zó van achteren. Volstrekt geen die marge de femruin. Door het tuinhekkje ging zij en om het huis heen achter binnen. Hij belde aan de voordeur en in verletig did zij hem met een zacht lachend. Oh, doctor, open. Mevrouw Achter voeg hij en liep door. De honden speelden op het kerkplein waar nevels lieten als afgescheurd treuzenden pengelden tussen de bomen. Klam glinsterende, bijna naakte, knoestig ouderhoud. Einde van Hoogstuk 1. Hoogstuk 2 van De Zonden in het Deftige Dorp. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opnamen boren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. De Zonden in het Deftige Dorp van Johan de Meester. Hoogstuk 2. Ik zie je keel, ik haat me land. Zo spotlag de stork op, grappig verrast en smuigend in vriendschappelijk plagen. Het land aan je land, dat is een ernstig geval. Jij vindt eenmaal. Maar begrijp je me, artiesten zijn met zichzelf vervuld, roekeloos, gek, al door met zichzelf. Het noodzakelijk natuurlijk gevolg van hun gaaf en behoefte om alle dingen van buiten opzicht te laten inwerken, zo sterk als voor kunstmaken nodig is. Door met die gretigheid alle aandoeningen op de gevoelige plaat van hun innerlijk wezen op te vangen, gaan ze zich een middelpunt voelen. Onopzettelijk, onbewust. Het een gebeurt even unwilkeurig als het ander, ten gevolgen van een kunstinstinct. Met volle ziele teugen nemen ze de wereld in zich op en omgegeerd bevolken ze de wereld met zichzelf. Ken je noodlot van Cooperus? Daar zijn twee jonge mannen in, twee typen, tegenstellingen. Ik heb eens een stukje van Nettsche gelezen die Cooperus goed gekend heeft, waarin duidelijk werd uitgelegd hoe het scheppen van twee zulke romanfiguren eenvoudig de consequentie was van het kunstenaars besef in de schrijver, dat in hem twee tegengestelde neigingen mochten als die Bertie en die Frank nu voor de lezer belichamen. Oordelen is vergelijken. Mensen vergelijk je onderling, maar het begin, het uitgangspunt van je kritiek is vergelijking met jezelf. Het vaak onbewust tegenoverstellen van wat jij bent, voelt en wilt met wat die ander toont te zijn. Mensen bestuderen is niet dan een jezelf voortdurend wicht gebruiken op de weegschaal van je ethische en verdere opvattingen. Daar net heb jij na een paar trekjes met plezier willen doen door dat een goede sigaar te noemen. Het is trouwens een lommelustmerk het compliment con papate en goede. Was het meer dan een vriendelijkheid, dan heb je dit oordeel alleen kunnen krijgen doordat je toont deze sigaar vergelijk met je eigen sigaren. Als je nu uit dit gereden eraf leidt dat ik een egoist ben, betekent het dat jij als je stond in mijn levensomstandigheden wensen zou anders te zijn en te denken dan ik doe. Over anderen denken is dus over jezelf denken. Doordat bezig zijn met onszelf, krijgen wij artisten of comedyspelen of romans schrijven iets ziekelijk impressionabels. Un sort de courget moral avast de citilier heeft concours zich genoemd en wie er nu zo met zichzelf vervuld is wat vindt hij, vraag ik je, in Holland wat krijgt-ie hier hoe moet-ie zich voelen hoe wordt-ie er aangekeken, behandeld zeg zelf, wat is een schrijver bij ons van de lage met bonden lappen bedekte eigengemaakte divan waarop Berkemijer zich gaat laten neervallen onmiddellijk nadat hij zijn gast een kerk groen charteuse ingeschonken en het kistje met sigaren voorgezet had richt hij half zich op en steunend op de uitgespreide linkerhand kreeg hij stork aan met ogen die trachten dezelf voldaanheid achter demoetsverdoffing te bergen in de dokter stak het misnoegen een lendige acteur dacht hij, hoe vaak zou in die zinnetjes waarschijnlijk net naar een kunstpad gestuurd zijn overgeschreven en overgelezen voordat je op mij het effect probeert zo kort na de bevallingsnacht derwijze kropte de vrevel in hem dat hij om niet uit te basten niets te zeggen vermocht dan nou, en gulzig een trek deed aan de sigaar Berkemijer zag daar verlegenheid in het zuchtige voorbehoud voorwenden van wie beseft dat de ander gelijk heeft er ging een schittering door zijn ogen toen keek hij de blauwe en witte rook na vlug opkrinkelend boven zijn gast wat, nou overdrijf ik soms gisteravond in de sauce zag ik toevallig de figaro in copé, de Franse dichter is ziek hij deze hele leven niet anders maar nou schijnt hij er slecht aan toe reden voor de Franse kranten om een bulletin op te nemen door twee dokters ondertekend net als hier wanneer de koning in wat mankeert voor een dichter stel je voor laat klozen ziek zijn vroeger ten katen de enige die bij ons ooit als een beetje neer is beschoud is bezig geweest die leek in de tijd beladen te worden met het ontzag dat het gantse land voor alle leven de dichters en schrijvers samen bijeen kon brengen, net als vroeger bij de joden een bok met de zonden van het hele volk voor de andere schrijvers schiet over dat wanneer ze erg beroemd zijn autogrammen verzamelende juffen hun de album toesturen en vergeet hem possegels in te sluiten Berkie, nu spreek je het ondervinding nee, het is mij maar eens gebeurd en nog met een nichtje van mis Emmie vond het toen zo'n eer dat zij voor de Frankering wou zorgen zie je wel, dat is toch al wat je hebt ook pas twee boeken geschreven ach, hoepel op jij je wilt niet begrijpen terwijl Berkermeer sprak van de autogrammen was zijn vrouw binnengekomen gretig had Storker een aanleiding in gevonden om met een plaggerijtje aan het gesprek de wending te geven Berkie kon nu tevreden zijn voer het eten onder de overgens prijzenswaardige lommelust vermoed niet dan letteren en kunst aan de feest is vanwege de lommelust keuken met blanken gaaf van de graad loslatende schelvis verrijkt, boeken, schrijvers en nog eens boeken en nu bij de Pus Café, deze oratio Godomo, vermakelijk was het geweest aan tafel mis te horen een jaar getrouwd en ook een oordeel mooi wat ging in de lijn van Berkie de nagelaten bekentenis helemaal hoog door Missie geprezen omdat de held uit Berkiesboek iets als een heel klein termiertje was Eemans lief aan een dochterhovings de liefde leid en leid in tot alles en verlieft was Missie stellig, ook gelukkig bij vrouwen kent de liefde geduld en Missies kindje groeide flink overigens hoe de deksel verlieft geduld krasser op de proef te stellen dan in het allerdagen, ochtenen, middagen en avonden, terugkierend huwelijks leven met deze man, écoché wat zei hij ook het zijn niet de minst erger zieken die precies hun kwaale kennen slaapt hij zo lekker lacht de stork de blijvertelende moeder tegen een knik van verstandhouding kreeg hij tot antwoord zelfs uit een Michel Hoving wist de vee de moeder liefde iets van een lieve verschijning te maken als hij snachts maar doorslapen wou berken mij in lievelingshouding gezakt de slappe handen tussen de wijdbeense knieën gevouwen, hoogtik de rug alsof hij een buld had en het gezicht van een soefredoleur slachtoffer van zijn vaderschap, nu al de toon was van zijn zeggen het naaste dat echt gemeenden van klacht overlast een sarend bespotten van het moeder geluk zou, voelde stork minder vernijnige tegenslag gulle vreugde van het nu juist zeven weken uit het kraanbeth herrezen jongvrouwtje geweest zijn dan deze gemeentnijdige nuchtrijd schuw wat mis snel naar haar man gekeken er was in haar gelaad iets vergeleden toen glimlachen willend dokter, nog koffie dank u mevrouw, ze was wel hé lekker, he en u weigert half zich wendend, vooroverrijkend beweging van gastvrouwen vaak zo bevallig stak zij de hand uit naar storkskopje schiel ik de zijne voorhield nu lachten ze gull dank goudetee toen de portiere van nagemaakt turks achter haar ploient tot rust terugzonk was het als lied zij het zwijgen achter tussen die straks drukpratende mannen in die kleine doorrokte kamer waar aan de bonten, doeken en lappen met de warm gele kap, der zacht lichtende petroleumlamp voor storks gewaarwoording iets zonder links, al koof achter schaven dat hem voor een werkamer ongeschikt leek met welgewoon geweest maar leelijk in een vrevel van meelij dacht stork aan het vreednood lottige voor zo'n vrouwtje dat vol liefderrijk, moedig, geluksbegierend haar best deed om haar man te behagen, met hem meepratend tachtend met hem mee te voelen maar dat in haar streven om een liefdeloze zwakkeling te boeien, werd tegengewerkt gestaden gehinderd door de hopeloze onbevalligheid van haar lichaam toch voelde, kenden ze de bekoering van innemende bewegingen de manier waarop zij daar even, met de gemeenzaam slechts half zich omkeren over de tafel hier naar dat kopje had gebogen het was de huiselijkheid brengende kanten, volvriendelijkheid in er volmaakte gastvrouw maar haar hand was te groot en haar arm zo dun haar lichaam miste alle proportion haar lachen was allerliefs bedoeld maar de klank was onaangenaam en ook bij een lach stoot het gezicht door te grove leelijkheid af pijn zijn dat stork de ogen op een print aan de muur gericht hij voelde dat zijn gast hier aan begluurde daarom zei hij haar mooie plaatsig een etsch van Zilken naar Jaap Maris dit is mooi, van Thijs de walk vlug was Berkenmeier opgereden en had van de wand de plaat genomen die hij stork nu voor hield ik zie niet wat het voorstelt bekende deze het is maar een print uit een tijdschrift geschuurd maar wat kon dat er in godsnaam op aan het is prachtig ja, je weet, ben maar een leek Berkenmeier zweeg en hing de plaat op dat prachtig, vond stork was er zelfs niet schoolmeesterig uitgekomen Berken had argeloos blotseling toegegeven aan een lust tot overbluffen en waarschijnlijk al toen hij met de print voor hem stond moed te denken, nee bij stork gaan die dingen niet op stork wist van Matthijs Maris niet veel had het opstel van van Dijstel gelezen en voeg zich af waarom de schrijver van uit aan nazia andere zou wens op te dringen dat hij voor terre dromen veel voelde toen hoorde hij tot zijn schrik om nog even terug te komen op schrijverij en er volgde een aanval op een aanstork volslage onbekende bewering van Berkenmeier's vriend, de dichter Kleestra, draag er van de schuil naam Endymion deze bleek het schrijven een erewerk te vinden nam Honorarium slechts aan uit noodzaak en stelde zich gelijk met burgemeesters, rechters en dergelijke dinaren van het rijk wanneer ze hun betrekking kiezen weten slecht bezoldig te worden ik heb hem gevraagd spotten Berkenmeier wat de kleinste gemeente was van ons land hij wist het niet ik heb hem verzekerd dat de burgemeester van die schone plaats al ging hij er maar een week logeren met zijn collegialiteit in erebaantjes hem wel anders zou leren schrijven is bij ons helemaal geen baantje en dat zit hem alleen in het geld hadden we maar de Berner Conventie verveeld vroeg Stork zou dat helpen, geloof je hij dacht aan de thee die Mies had beloofd Berkenmeier was blijkbaar verheugd over de waarde der Berner Conventie en leek te kunnen inlichten nu meen de Stork hem te begrijpen de subsidie van Lommelust plaagde of moest althans worden goed gepraat het kwam zo ronduit mogelijk vrienden hebben me verweten dat ik een vrouw met geld heb getrouwd het verwijt zou misschien opgaan of eerder opgaan als ik Mies om der geld had genomen maar zelfs als ik helemaal niet van der hield zou voor mij een voudig te vraag zijn wat is beter te leven met een betrekking waar je niets vervoelt of met een vrouw waar je niets vervoelt Marjahus de Reson, Fidon waar een betrekking de Reson voor de gemeenschap toch ook niet verdelig en voor jezelf als je al door je opvreed omdat je nooit, nooit iets doet met plezier in tegendeel dagelijks doen moed met weerzin Stork aanzelde of hij de kwestie zou rekken door bescheiden aan te voeren dat er nog wel een tussenweg was maar juist werd er geklopt op de deur en eindelijk pachtte Mijt de uitnodiging of de heren kwamen teedrinken door het nauwe kleine gangtje met een Turkse lampje van rode schijn dat Stork de avonden van de Bevallingsweek had geergerd als opzettelijk artistiek en als onpraktisch kwamen ze in de achterkamer terug waar zij straks gegeten hadden de enige ruime kamer van het ouderwetse verdiepingloze huisje die kamer, zomers verrukkelijk daar men door de twee raamdeuren over het kleine eigen tuintje in het groen van het kasteelkeek was nu nog feestelijker dan onder de maaltijd want behalve de lamp boven de middentafel brandde er een hoogstaande met grote kap en daarvoor stond in een hoek de teetafel waarbij de wel zeer behagelijke leunstoel was aangeschoven voor de gast nu was het gezellig en om het gesprek vooral van de literatuur af te houden begon hij schielig over de deugd in deze kamer die hij in de lange nacht van Maurits geboorte onvoldoende had kunnen waarderen natuurlijk doordat mevrouw onbraak doordat deze lamp niet gevuld was lacht hem eens haar man zei wat ben jij toch complimenteus Stork bleef de kamer en het uitzicht prijzen betoogte dat een ouderwetse gezelligheid als hier somers bekoorde enkel mogelijk was in de kom in het echte oude dorp en bracht zo het onderhoud op het kasteel ik heb nog altijd geen kaart klaag te berken mij in de bevallingsdagen had Stork hem beloofd de rentmeester een billet tot vrije wandeling in het bos te vragen maar de baron zelf tekende die dingen tegenwoordig af en was er nu helemaal moeilijk mee in zijn toren over de verandering van het dorp waar hij nooit voordeel van had getrokken daar grondspeculanten hem de bos en akkers hadden afgekocht voordat hij bedacht raakte op een villa park nu wil hij de last van de drukte niet hebben papa is zelf een kaart gaan vragen ijverig demis maar heeft er even min ingekregen ik zeg u, hij geeft ze bijna aan niemand van de rentmeester wist Stork hoe juist het aanmatigende bezoek van de indringerige hoofdink de oude edelman had gestijfd in zijn halstar verzet zo'n parve nu met speculeren meneer geworden het dorp zou hij hem hebben ontzegd als dat nog in zijn macht stond alsof Berkermeijer Storks gedachten had gevolgd en zich nu met de hoofdings mee beledigd voelde begon hij af te geven op de povere gentiloom die met middeleeuwse begrippen een gevangenislevens leed in dat tocht gehad van een ruïne net als de beurtheer uit Libouffon het stuk van Sarah Bernhardt dat mis en hij op hun huelikrijst Parijs hadden gezien mislachten vermaakt maar niets potlust werd daar verholijkheid het was de vreugde dat Berkie even dacht aan die tijd tocht gehad zo erg is het niet hoor back your pardon hoe een huisvriend van aandelijke Hansen ik heb het maar van horen zeggen maar money, u komt er als dokter he net als de slager en de barbier is het een rijk zijn er mooie dingen mooie dingen, ja zeker een masse rijk oh kijk, niet rijk voor hen je ziet dat de boel niet wordt onderhouden maar vergeet je ook niet dat zou schatten kosten waarom blijft Vent er dan wonen? stork voelde toren de ateling die straks de aristokraat uit hing de schrijver Ubenmans naar Nietzsche en die niets voelde voor de hoogheid de in zijn hartnekkigheid pracht getrotts van zulke een nooit anders dan van verarming geweten hebben de edelman de enige kans om het adelijk vermogen wat te herstellen de zeer voordelige verkoop van het park bestemde grond was de baron door de kortsichtigheid of iets anders van de vorige rentmeester sederd in zijn heer en heiland ontslapen ontgaan nu bleef de hoogartige heroiek Feyensen niets te zien van al de nieuwe wetsen wilde door villas en buitenseigenaren als verre beneden hem staanden bijna allen door hem genegeerd in een al door nauwig aangetrok een gordel om de verweerde steenklomp van zijn aansloos tentoon gespreid gaat er meest vragen antwoordde stork op berkjes uitval en stond op gaat u weg? het is net zo gezellig een vrouwtje uw gast denkt precies als u maar uw dokter stuurt u naar bed blijft u dan met m'n man nog wat praten en de gezelligheid bovendien het huis is gehoorig dan waren we u hiernaast nog tot last die nacht hebt u toch ook niet gezwegen? ik meest wel, uw man heeft gepraat maar oh hemel zo zacht en voorzichtig onder een hoedje te vangen jammer dat het zo kort geduurd heeft dat ligt u nu u verwend hem te veel maar dat doet u hem niet alleen en met een complimenteus bedanktje voor de gulle ontvangst nam stork afscheid berkermijr wilde hem naar huis brengen hij deed zavonds graag nog een loopje mis, ga jij dan vast naar bed de dorpskomp lag in volle maandglans was licht nu met de kale bomen gezellig diep onder het gespreide netwerk van takken vettig druilde lichtschijn door de ruiten der bakkerij uit de gelachkamer bij Westrik botten losse geluiden naar buiten op de straatweg links knarsten een rat vaste voerman uit de stad dan kreeg men zijn goed alweer pas morgen een enkel zeggen en beamen dat het lekker in de lucht was en de mannenswegen naar alles zweeg maar voor de pastorie stonden mensen een man en een vrouw dicht tegen ookander goedavond, goed stork doorlopend naast hem, aan de buitenkant keek berkemijer nog eens om zo heeft de mooie Dina een vrijig ach kerel, het is daar wadig stork zei het neidig die berkemijer wat raakte het hem of die meid alvrijden en nu kwam barachtig de literatuur weer een confidencie waar Berkian werkte dat hij graag schrijven zou voor het toneel want het toneel stork liet hem praten zijn avond niet lang genoeg had hij gewijgerd ook laatst nog voor het familie-dine hij met de lommerlustelingen maar misjes hartelijkheid had gewonnen het vrouwtje was zo blij met haar kind daarom moest dokter per se getrateerd nu, hij had gesmaakt en er mocht hij miswel arm kind, zou ze naar die man verlangen in het maan ligt keek stork zijn gezel oopaan einde van hoogstuk 2 hoogstuk 3 van de zonde in het deftige dorp dit is een liplifox opname alle liplifox opname behoort het publieke domein voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar liplifox.org opname door Anna Simon de zonde in het deftige dorp van Johan de Meester, hoogstuk 3 dominee wedelaag schreef zijn preken had volgehouden dit te doen bij kants 30 jaar was hij predikant des maandagmorgens begon hij veel al na zich de zondagse ver weten te hebben dit en dat het hebben verzuimd in de voor of na middagpreek repte hij van het ontbijt zich weg in een ijver van verlichting daar de rustdag was geëindigd en hij tand zijn de arbeid kon een tekortkomende goed ging maken met zijn prik voor de volgende week om 11 uur had hij kategisatie 2 uur in de resten hem die hij niet prijs gaf tenzij voor bezoek bij een ernstige zieke eerst schreef hij de punten hem de vorige dag door het hoofd gegaan vluchtig op met een angstige haast geest ontlasten waarna hij in pijnsequelling zocht is het alles want opgeschreven viel het niet mee bleek voor de gehouden prik ongeschikt voor een nieuwe weinig belangrijk zelf een stof op zichzelf te gebruiken nooit grondslacht op een gantse reden of starende op zijn aantekening herinnerde domineer wedelaar zich een schrijver die hetzelfde betoogd had, iets soortgelijks maar dan veel beter en schoon gekrenkt de eigen liefde die hij niet kon plagen hij ook geen bezwaag erin zag ten bate van het werk in de wijngaard bij de getuigenis van zijn geweten naar paules woord aan die van corrente eens anders gedachte mede te deven die god deze gegeven heeft om zijn een dientknecht te tonen gelijk het hetende openbaring na het zelfverwijt van de zondag zat hij ontnuchtigd, ontmoedigd vaak neer, daar zijn predikers geweten hem weder nodigloos zorggebaard had, maar Tevens werd geopend op iets waarmee hij stichten zou, of vermanen velen al, liet hij daarna zich gaan, voortlezend in één daar opgeslagen boeken, bij de stichting van deze lectuur, de belangstelling in enig godgelijk het vraagstuk door een meester daar behandeld de nieuwe teleurstelling van eigen geringheid vergetend totdat hij, soms eerst op de klokslag dacht aan de kategisatie van Elven onder het velen door en in zijn tweede huwelijk om hem heen en voor hem veranderd was het verloop van de maandagmorgen tot het hoge geluk van het eerste jaag met zijn innig beminne alijden behoordende wandelingen op zondag tussen de naamiddagkerk en het eten zij had hem daartoe overgehaald de predikant zondags wandelen, ging dat lachende had zij voor hem beslisst samensprekende over de prik zijde zij vrijmoedig haar oordeel maakte hij haar deelgenoot van wat hem bezwaarde als straks vergeten haar blij moedigheid praatte zijn kommer vaak weg meer maanden ook had zijn gedachten en smaandags kwam hij daarop terug na het lezen met de boden terwijl alijt de onbijt kopjes wies het was hem zulke een ander leven dan de dertien jaar van zijn wedonaarschap een nooit voorziene bloei van geluksvrucht soms tijd bijna overstelpend Jobisch geboorte had weer veranderd alles in het huwelijk leven gewijzigd hem roerende tot een wilde gevoel waar hij zijn god nooit genoeg voordankte maar dat hem soms tijd klein moedig maakte als drukte de last zijn haar jaren te zeer in alles was er verschil met vroeger nu, de dorp, deze pastorie en zijn lieve, fijne alijt uitmuntende domineesvrouw en moedig maar altijd, haar is ondanks iets behoudend van de adelijke jongvrouw die was opgegroeid wel niet bij aardse overvloed maar in een vanzelfsprekende verzorging door dienstpersoneel vroeger, een gemeente van lauter boeren een vervallen pastorie met zolderkamertjes als verdieping en een wit gemuurde studeerkamer vlak naast de keuken maar zijn kloeken, gezonde katrien huishoudsterzeden te kinderjaren schenkend hem alles ging toen zo vanzelf twee knapen, rond en fris als hun moeder nadat ook zij het slachtoffer was geworden van de ziekte die het dorp had uitgemoord had de heren hem de kracht gegeven een vader voor de twee halve wezen te zijn in de 14 jaren was hij gesterkd om het eenzame leven te gaan onder de dikwijls moeilijke luimen zijn er goedwillende, maar nu eenmaal weinig opgevoeden stijf hoofdige, dadelijk dwarsen je vrouw wil maar denk toch deze tijd had hem voeg verouderd dat werd hij zich wel vaak gewaar wanneer nu zijn blonden prachtjongen met het engelen kopje bleek of roodgeswollen van hoest hulp behoefend neerlag in het bevallige, witteizere bedje kwam er over hem een bezorgdheid die hij nooit had gekend een angst waar hij in oop moed vergivenisvervoeg aan de vader daar boven maar die niet los liet trots allen strijd hem vervolgend onder zijn herdelijk werk ganse dagen in de gemeente hem volterend in het studiervertrek nadat hij zich aan zijn preek gezet had de gewoonte der wandeling zondags naamiddag poogte aan Leida in Ieren te houden slechts doorzij op de uitgangsbeurten van Dina, de kinderen althans wanneer er één niet wel was nodig aan Nieltje over laten haast besromd trok hij dan alleen maar van het na praten smaagdags morgens kon helaas nooit meer sprake zijn het huishouden druk, gesukken van kinders, al Leida zelf ongesteld of te moe want sterk was ze niet zijn dierbare vrouw hoe ze zich opjult en anders wilde ook nu was al Leida gans niet in orde en Joop had bijna chronisch bonchitis het werd een pange lange winter rug gekromd was domineer als weggeslopen van de eenzame ontbijt dis terwijl Dina met kiezen bewegingen omwis en wegredden de Haarlemmer van zaterdagavond een half uur geleden aangereikt had hij maar even geopend gehouden met onverschilligheid van wie in gedachten over het gedrukte heen ziet er waren twee priven daar sloop hij mee weg de ene had Dina zo graag gelezen ze had hem gekeerd en bevoeld en tegen het licht gehouden toen ze hem in de gang uit de bus nam zuchten schoof Domineer Wedelaar te stoen voor zijn schrijftafel achteruit wat zijn lieve, veeljarige Vridin, frulle konstans van Lakervelde schreef over haar bereidvaardigheid om de nood van het gezin polsbroek te ledigen verblijden zijn herdelijk gevoel maar als predikig, bleef hij pijnzend staren op wat zij in een postscriptum meende over zijn preek van gister ochtend zeer vriendelijk, maar niet wel begrepen want hij had waarlijk het anders bedoeld dus was hij onvoldoend helder geweest daar deze, wel licht best verstaande uit zijn gehoor aan zijn zegen een onjuist uitlegging gaf hij wist het de vorm, altijd de vorm al hij het placht schalk zijn marmeren te plagen jou eindeloze boekenzinnen heus, de mensen begrijpen je niet nu dus weer niet invoudig genoeg afgedwaald was hij naar de geleerdheid ach, de geleerdheid die droom van zijn jeugd zenuwachtig zijn brilverschuivend en daarna de duim zettend aan de linkerslaap tikt de dominee wedeluig met de toppen van wijs en middenvinger twee blanke, slanke, maar stijven vingers tegen het niet hoge maar rechte voorhoofd als drukte hij gedachten terug tussen de vingers bleef de diepe voor die het hoofd over de gantse breedte doorgroefde herman wedeluig godgeleerde hoe vuren had hij dat gehoopt het was lang geleden er was veel gebeurd de andere wegen geleid toch nu was daar op eenmaal die spanning of iets van dit er nog zou wezen met zijn zoon zijn eerst geborenen weder en herman herman wedelaar juniag maar, werd dit anders dan eidelheid? oh, bij deze dingen voelde hij nu ook vrees voor zichzelfen want er was een aanvechting in hem om toe te geven aan het dringen van de jongen niet enkel uit zwakheid van vader liefde en nog minder, helaas die hij met recht zou hebben geschonken toestemmen zijn oudste toch nog theologant die wie gewens tot zijn smart niet vervuld nu alsnog verwezenlijkt maar het kon het mocht niet zijn hij moest blijven stremmen, tegenhouden wat onmogelijk zo opeens ernstig begeerd werd uit beproefde innigste aandang der ziel en niet te min, zo het wel godsweg was schuin voor zijn schrijftafel gezeten, het lijf voorover de arm van de hand die de brief hield leundende op het tafelvlak liet de vader uitgesloten couvert nu met deze dan met die hoek nederkomen en bestaarde het adres kreeg in gedachten naar de buitenlandse postsegel, maar kon niet besluiten de brief te lezen na een uiterst onrustige nacht daar hij om zijn alijden te sparen telkens was opgestaan bij Jopie en voor de inadem toestel gezorgd had die stoomrazen vuurvalamde juist in zijn oog tot alijden teralen wist, trekkere het scherm voor, had hij het slaapvertrek verlaten en was niet onbekommerd gegaan want het ventje bleek bij het ontwaken weerkoord zich en alijt zag haar zeer moe uit het mocht niet langer dat zij de hoester in hun kamer hielden alijden leed geen oogs nachts toe met het scherm om Jopie's betje zouden Loes en Wim er wel doorheen slapen en Dina was gewillig genoeg desnoods kon zij de wekker zetten voor het bijvullen van de inhaleug de brief van Herman vindend had hij het besef gekregen dat er over de kleinere zorgen, als een rukwint over een bris plotseling schokkend een angstgevoel heen viel, voor iets van veel ernstiger aard zijn beide jongens konden hem niet verwijten ten gevolgen van zijn hertrouwen aan vader liefde te kort schieten, toch zijn hand lag niet meer over hen legamelijk waren beide volwassen die zorg van innegehuiselijkheid nodig hier voor zijn eigen nestje behoefden zij maar zelden meer vroeg Herman de ernstigste bijstand was hij niet bij machten zijn zoon nu te helpen god wilde misschien hem beide beproeven en hij aarzelde, hij was bang terwijl zijn jongen hulp behoefde een ogenblik sloot dominee wedelaag achter de glimmend, dikke brillenglazen de oogleden toen richtte hij met beslistheid uit de gebogenhouding zich op een vinger plukte door het couvert heen hij ontvouwde de brief oh, zeven zijtjes en dat derde in één week met de benedrug zwaar tegen de ronde learning van zijn schrijftafel steunend de brief in de opgeven linkerhand voor het gelaat, last dominee wedelaag nu en dan hield hij even op en keek in gedachten langs het papier heen bezorgd zuchtende herbegon hij toen hij de lezing had volleindigd hield hij de hand voor de ogen hij begreep zijn kind niet meer weder nam hij de brief van de tafel toch toen hij nogmaals lezen wilde bemerkte hij vocht voor het brillenglas hij nam de bril van het gezicht weg en terwijl hij de glazen droog vreef waren de ontblote ogen die plots de glans der bedexels misten in een als ontstoken omranding van een deerniswaardige zwakte vooruit schijfend op de stoel en vooroverbuigend ontsloot hij met een sleuteltje uit zijn vestzak een zijlaartje van het bovenstuk zijn er schrijftafel en nam daar twee brieven uit nu ging hij uit de drieven gelijken dus sleutte niet deze ene week sprak de jongens zich herhaaldelijk tegen wel doorleefde zijn herman een crisis stond er niet in hetzelfde hoofdstuk daar klaagliederen van Yramia het is goed voor een man dat hij het juk in zijn jeugd draagt hij zit er eenzaam en zwijgen stil omdat hij het hem opgelegd heeft en de heren is goed de engenen die hem verwachten de herzielen die hem zoekt ach ja, zoeken deed herman wel maar toch de vader dors niet geloven er was hier ook een licht overtuigd zijn een plotselingen heftigheid een ijver die slechts een stroofroer kon blijken want gelijk herman nu zich voordeed was hij nooit geweest bedrog was daar niet in maar zelf bedrog in de grote vakantie moesten jongen al iets vreemds over zich gehaald hebben hem, de vader, was het niet gebleken slechts had hij met leedwezen opgemerkt dat de verhouding tussen zijn twee oudste zoons aan vroeger geweest was toch alijd met wie hij na de ontvangst van de tweede brief eergisteren over hermans nieuwe plannen had gesproken had toen bekend reeds in augustus over zijn doen zich te hebben verwonderd toen waren, als spoedigd na de terugkeer naar eningburg de ontmoedigde brieven gekomen dat studie toch veel te zwaar was dat hij niet hoopte er ooit te komen daarop een periode van bijna geen tijding de wekelijkse brief geschreven klaar blijkelijk enkel als zonder ooit een woord uit het hart zonder enig siedeleven en nu op eenmaal vader ik vraag u vergeving maar ik deug niet voor medische studie wat ik begeer is het theologie oh waren hier niets aan vooraf gegaan geen moedeloos de medicijnen verwensen geen klachten ik kom niet door het examen want al zou na het star stelselmatig verzet uit de knapetijd tegen elk voorzichte voorstel en ik dacht een raad om theologant te worden de plotseling blijkende begeerte om nog voor predicant te beginnen ook dan voor de vader een beangstigende verrassing gebleven zijn die schrikkelijke gedachten die vrees waarmee hij het tearste het heiligste in de ziele hoerselin van zijn eigen kind kon kwetsen dat luidheid oppervlakkigheid her van een nieuwe studie te spreken om af te zijn van de medicijnen deze hartepijn zou haar vader liefde bespaard zijn gebleven met de derde brief vond hij zich niets gevoorderd in tegendeel hier was ongeduld dat zich vondwaardigde dat toonde tegen vaderlijke bedachtzaamheid tegen de ijs ins vaders die beraat verlangde tot zoek een stap die smeekendorst mijn zoon keer in tot uw binnenkamer en laat niet af in het gebed en keer uw gedachten om en om op dat hij weten zult wat recht is in de ogen des heren en nog voor onthrusten niet op bruizen in enkele passages de vader het meest daar waren onder aan het vijfde zijdje in en naar het leek niet onmiddellijk na het vooraf gaande wijder uit eengeschreven gedeelte twee zinnen hij had ze gelezen en de rechterhand die op de ronde stoeleuning lag had als bij een onverwachte lichaamspijn het houten uiteinden om knepen en bij het herlezen van gedeelten uit de brief had hij midden aan het vijfde zijdje gekomen schielijk omgeslagen nu hij zich dwong tot nogmaals lezen de brief met de linkerhand op de knie bleef hij pijnstaren hoofd gekomt en ik die hoopte u te verblijden niet alleen hoe Christen ziel omdat ik begeerde gevoel te getuigen maar vader ook uw vaderhard want u die eens met zoveel vreugde en dankbaarheid in de pastorie van uw grootvaderzijd gekomen u hebt het immersvuurig gewenst dat uw oudste zoon predikant zou worden kan ik het worden in een tijd van nieuwe hopen onder hoeveel gisting voor ons hollands christenvolk vergister hij zich ten ene malen of stond daar beleden wat hij vreesde die laatste woorden bevestigden zij niet wat alijden in het gesprek over de tweede brief aarsend bekend had de drijveer tot hermans besluit te achten nieuwe hopen onder hoeveel gisting de jongen had vrienden aan de vrije universiteit hij was voor eigen rekening geabonneerd op de standaard aan tafel was hij in de vakantie telkens over politiek begonnen en alijden had zich een gesprek herinnerd op een avond van categorisatie het was aan de thee onder de veranda herman en leonaard hadden al door gekibbelt en zoals alijden zich nu geestig had uitgedrukt het was haar bij het aanhoord van de twee broers geweest of zij beurtelings in de standaard en in de stemmen las indien wereldse eersucht herman drief ja, alijden had gelijk hij deed dan beter terug te keren uit Schotland en hier in de rechten te studeren dan lag een staatkundige loop aan vrij ach, indien het dat waarlijk was domineerwedelijk voelde zich gegriefd in zijn eerbiedigste amt toewijding zijn heerlijk amt zijn heilig amt dat hem inderdaad zo mogelijk nog dierbaar was omdat het in ditzelfde dorp 42 jaar lang was bekleed door zijn diep vereerde grootvaardig omdat twee ooms stork predikant geweest waren omdat in het midden der 18e eeuw een wedelaag zoon van Amersfoortse bedienaardes woord als predikant gestaan had te Amsterdam maar dat hij reingehouden wilde in zuiver geestelijke waarden en nu zou zijn zoon zijn eigen zoon zo slecht zijn vaders begerend begrijpen de roeping, de drang van zijn vaders leven dat hij wereldse eersucht vermoed zou hebben achter die wens een zoon te bezitten aan de heilige dienst en een geestelijke ontheiligend ach, de roer zullen deze dagen die zijn arme kind onderging want deze denkbeelden en opvattingen waren hem van buiten bijgebracht zeker gaf hij om wereldse dingen en haalte op een vlakkigheid van de opruisende die schielig toont maar ook gemakkelijk zich laat winnen toch een karakter dat in staat is het geestelijk het ontheiligen door het te misbruiken voor aardse bedoelingen nee, dat had zijn herman niet en zo zou hij moeten zijn om gedreven door een eersucht als alijden in hem onderstelde het predik aan te wensen voor de wereldse invloeden die men eraan ontlenen kan zijn lieve vrouw zag daarin te zwart gelijk zij ijverige lezerest der stemmen en de utecht opgevoed te geredelijk in de levensloop van een kuipig of een talma opzettelijke zwänking zag naar een wereldse bestemming ongetwijfeld was er onheiligst in de drijfvieren tot openbare actie onder ons christenvolk maar moest men ook achter deze dingen niet zoeken naar de vinger gods en ging het dan aan zulk arglistig overleg als de gedachte wezen zou uitstaat kundige eersucht predikanten willen worden te onderstellen bij een student toch moest het herman alles geschreven zelfs in dien de politieke hartstocht in de taal van een standaard hem mocht hebben opgewonden de vreugde van vrije universiteitsdisciplen over de zegen van kuipers ideeën op hem van invloed geweest moest zijn tot een opzettelijke verontheiliging was zijn zoon niet in staat tenzij oh, dominee wedelaar sloeg in droefheid zich de uitgespreide hand voor het gelaat deze twijfelzucht deze klein moedigheid en toch geboot zijn plicht als vader elke mogelijkheid te doorzoeken tenzij Darginz iets was van dienaart dat zijn jonge kon hebben veranderd nu voelde dominee wedelaar voeging nu primde in zijn geweten de vraag of niet het geluk in zijn tweede gezin gevonden hem te weinig bevreesd gemaakt had voor de bezwaren en gevaren aan een wegzending van zijn zoon naar het vreemde land verbonden alijda's neef van Woest van Laren had hem op het idee gebracht dienstjongen had het de Edinburgh in het eigenaardige tehuis dat studenten er zich door samenwoning weten te scheppen zo aangenaam en goed gehad van Woest had ook voor Herman geschreven feitelijk alles in deze beredderd had dominee wedelaar het niet te veel overgelaten maar de degelijke van Woest en vreule constans had immers ook nog geïnformeerd bij haar vriendin Lady Aaron in Den Haag niets wordt lichter miskend dan de aandoeningen die een vroom hard in de wijdingsuren van heilige geest rift vervullen ontroerd was wedelaar opgestaan wat bracht hem plotseling dit vriendelijke woord van Dresiken te binnen was de heilige geest rift bij Herman boven zijn brief had de jongen handelingen 9, 6 en 15 geschreven als het Hermans Damascus reizen was had hij de vaardig niet als Abraham de hand uitgestekt om zijn zoon te slachten verwezen bleef dominee wedelaar staan hij staarde de tuin in op een hulststruik aan welks bladerpuntjes in het licht hij was zijn gedachtennoop niet meester voelde slechts zich van een druk ontlast daar was opeens een getik aan zijn deur binnen Rupei het was Dina dominee, denk dominee aan de catagysatie zoldadelijk aan een levuurslaan eh, ja Dina ik dank je wel die Dina, zo atent tegenwoordig het was waar, hij moest nu gaan zijn bril was weer vochtig nog van zo even Dina zou het wel niet hebben bemerkt ah, zijn jongen, zijn liever jongen terwijl hij de glazen één voor één droog vreef bedacht hij hoe Joop de bril deze dagen in zijn kleine knuisjes had gehouden en de glint ze schijven zo aardig ijs genoemd een gans ander kind dan Hermans eens ook de moeders verschilden zoveel wat zou er uit dat jongs kan worden welke tijd nog eer die groot was een rijkdom het vader zijn maar als mijn oud wordt daar sloeg de kerkklok elf uur hij had vreule constants nog willen antwoorden dan moest dat maar in den naamiddag het zou voldoende zijn de vreule te vragen Matthäus XIII, 44 de tekst te vergelijken met Philippensen III, VII daarmee bleek zijn bedoeling vanzelf Dina kon het briefje dan even bij Westrick brengen voor de kutsier wanneer die langs kwam domineer Wedelaar schoof het raam aan de tuinkant op en wilde zich nu naar beneden reppen de tuin door naar de kategisatie toch toen hij de kamer deur opende botste hij bijkants op tegen Stork oh, neem me niet kwalijk lachte deze moet je weg ik heb kategisatie oh, nou dan een andere keer had je iets het heeft geen haast jopen heeft nog koorts maar de hoest is iets losser dank je, klink de domineer in hartelijke verstandhouding einde van hoogstuk 3 hoogstuk 4 van de zonde in de deftige dorp dit is een liepenvocksopname alle liepenvocksopname behoort tot publieke domein voor meer informatie voel me je aantemiddels gewilligig, ga naar liepenvocks.org opname er Anna Simon de zonde in de deftige dorp van Johan de Meester hoogstuk 4 het is een vreemde man met voornaam geringen mondopening vreulen Clara van Lakervelde terwijl zij behoedzaam het hoofd langs het overgordijn heenbuigend zag hoe Dr. Stork juist als de slagersjongen te doen placht zijn fiets die tegen één der kolonnes van de portiek had gestaan naast zich voortdoeden tot een vaartje om daar stond erop te springen toch zich bedacht, en onhandig inhoudend eerst even de hoed oplichten haar gezichten was een beaming van de klacht haar zuster die niets herinnerde aan zijn waardige grootvaardig Dominis Stark en even min enige familiegelijkingstoonde met de brave wedelaag het is jammer dat wedelaag weer tegoedig het dorp met hem heeft opgescheept vreude constans veroorloofde zich met deze scherpe franchise het fonds van haar gedachten te geven daar het doktersbezoek haar deze ochtend bijzonder onvoldaan had gelaten omdat ze de vorige dag in de kerk blijpaar weder had kou gevat toch was Stark eerst na elven gekomen en hij had zich weer zo onverschillig getoond die man was altijd in de kontramine klaagde een patiënt hij behandelde het geval aan Bagatell durfde een zieke optimist zijn storkte het zijn best om neer te drukken maar deze keer scheen hij met zijn gedachten meilen ver af alleen toen vreule constans over vrouw Polsbroek was begonnen kwam hij bij en maakte zich warm hoeveel hij was hij was in de kerk kwam hij bij en maakte zich warm hoewel het nu toch voor die mensen gezorgd werd soms kon hij juist als een socialist spreken en dan weer hard op het cynische af over de noden van het volkoordelen Clara had gelijk hij was vooral vreemd meer vreemd dan onaangenaam maar welk een verschil met de vroegere dokter die hartelijke en toch ook kundige slinkers Stark trapte zijn wiel voort op de straatweg, traag, onvast als aarzelde hij waar heen te richten hij haalt weer zijn dag van dorpshaterij die vreulen met artics en migranes die minzaam sprak van uw grootvader Stark op een toon als wilde ze doen beseffen om hem dulde ik nu jou in mijn huis verwijterig vol van de hemelse dingen en bij het minste kouvatten pang het was huizen beuk en beek goed wonen al deden de talrijke bonte teksten Engels, Duits, ook Frans geen Hollands aan reclamens hoe dee gaat denken beter wonen dan in vrouw Polsbroek door hij het Ach, die zelfvoldaane hulp waar het wijfder zo niet meer weer kreeg de wildief soldaat uit baloorigheid nu zodat het dorp hem tijdelijk kwijt was wat enige Christeliefde verdiende zijn leken gepikeerd de vreulis toen hij van robüste knap had gesproken incompatibiliteerdumeur zo'n Polsbroek en het deftige dorp de tegenstelling was al te vierkant hoe had de vent durven ademen Natuurlijke zoon steeds in alles Natuur verpersoonlijk te hij in reactie op het bijgeharkt fatsoen deze omhekte buitenplaatsen met als bewoners herenjagers die dom zijn hulp nog zijn onderricht vroegen daar kwam van laar juist ook al zo'n nimrod, groeten, de dokter haast als gelijke zo haar gisten wat hier op de fiets overlegd werd stork trapt opeens met beslistheid voort hij kon nu niet naar Lommelust gaan zou wel tijd maken de naamiddag Lommelust was het allerergste met het duiman op veldheim was hij de dag begonnen toen naar zijn kleine tiefes patiëntje de enige nu die hem waarle kon schelen het kind lag verlaten in het grote huis schoon een verpleegster de kamernieer hielp deroef telg je van overwerkt geslacht van ouders bijden zenuleiders nu even in hun lusteloos niets doen reactie op beide grootvaders over ijverig geld geschraap opgeschikt door de angst voor de dood maar lui, te laf teweeg zelfzuchtig om zelf nog iets aan hun kind te verrichten om bij het wicht te durven toeven de korte tijd dat het er nog zijn zou overgestoken naar Bloemenheuvel naar jonkheermeester van Wanderenrenk eigenaardig bewijs gewoon zowel de zwinters als de somers een kattoene huisjasje van rode en witte streepjes te dragen blijbaar verheven boven de vrees voor de huisknecht te worden gehouden hetzelfde onschentbaar het besef had renk de dochter van een zijn erboeren doen trouwen, eenmaal zeker een struisse meid, nu een ruïne kribber en hoog kindarloze hoogwelgeboren het paleis waar de kleine Adeline geen vreugd gekend had en nu ging sterven en het naar geestige Bloemenheuvel waarop uit de verte stijl vroom erven van de in zijn messailleans door godgestrafte Edelman met strakke nauwlettendheid toezicht hielden waarin de enige ook zwinters bewoon de vilaas deze wijk midden in een langerij buitens welke dichtgesloten weinig somberder in het plaadeloze hout stonden dan die twee met hun zomer en winter enkel op deftigheid bereken de openbaring van leven schielen qua stork van Bloemenheuvel naar de kom getrapt even het geloven geduld daar oude vreude sitsen bewonderd bij de bakker om frisse lucht gevraagd in het rokerige hoekje waar het hoest in de meisje lag toen naar Jopie Wedelaag toen dat hij wist het hij was zich niet meer goedmeestig vreule constans zou waarschijnlijk de dag door weeklagen over het verlies van slinkers toch het besef het bij die weer verkorven te hebben lei hem nog de vuurproef daar hovings niet op het was bij twaalfen achter de horst om zou hij kort over twaalfen thuis zijn zoveel verre patiënten waren er niet of er schoot in de naamiddag nog wel een halfuur lust over even moest hij zich vertreden nu besliss niet denken aan dat ritje voor plezier door dorp door zijn veel gehate woonplaats waar hij laf praktisch niet uit trek en dors stork was het nooit met zichzelf eens wanneer hij het deft gedorp minder onaangenaam vond met of zonder de zomervogels het was het bleef stijf oh bijgehaarkt hij kende daar geen beter woord voor het slaafsgeduldig treuzenden van een harkende tuinjonge over een saaie recht voetpad tussen rechtstandig afgesneden gasvelden achter de doldeloze vervelendheid der stijven glimmend zwarte ijzeren hekken verzinnen beelden hier de landelijke bedrijvigheid als het fors vast langzame van boerenarbeid die in echte dorpen de boodschappen lopen de koetsiers met liefrijpad kentschetsen de loondienst evenzuivig zij waren svinters wat minder talhijk een tuperingsvreugd enkel van somers vandaagen dat er bijna geen nacht is met wolkloze luchten maar wolken van stof tussen al het gerij op de straatweg was de vader de smitsen echtbert doctrine deed de oude niet meer ongeneeselijk wist hij zijn jeegd hij duchten zij het jaren de dood bewegingloos kromgedrukt in de leunstoel welke in de opkamer der smederij tegen de schoorsteen van het stond gedronen waar hij klagen bleef over kou toch onder alle pijn neidig beluisterde elk geluid waar hij werkt werd zijn bonten zaktoek, het kwisbedoer zijn pijp met de lucivers en de bijbel moesten steeds op de tafel onder zijn bereik blijven de twee kleine vensters mochten nooit opgeschoven maar in de midsommig zat Echtbert plotseling buiten, onder de opkamervensters op stoep, naast de zwarte gaping met rode vuurvlakken der smitsen een bank waar nooit een ander op plaats nam de zaktoekpij zich de pijping gebruikt meest zonder het kwisbedoer aan de bijbel de hitte middagen zat hij daar weleens waren onder het dichte loverdakt er hoge bomen nog met de smederijglooing naast en onmiddellijk voor zich de stofplaag der vele rijtuigen aan- en afrijdend bij Westrick of in volle stuiving voorbijgaand op zijn gezicht als vastgehaakt het lachje van de goedige in godgelovige oude maar dan de sport van de jichtleider Echtbert hij groete alle dorpelingen en elke groet was een stansbepaling Spreekend groeten bleef uitzondering bewaard voor dokter Daalmenee standgenoten kregen hoofdknik dienstmeisjes van klanten, jonge kinderen van klanten een beweging der stramme hand halvecht van de knie tot de pet Echtbert dorpsbezef zijn overtuiging en zijn vernuft uitend zich in de feilende, nog ooit falende toch uiterst fijn berekende schakeering of graduatie zijn er petgoeten het minste was een tik aan de pet het meeste dat Echtbert met van een jichtleider verwonnelijke vlugheid opstond van de bank en de pet deed Daalm bij staatige armzwij, langzaam, toch verrassend behendig hoe lang het hekwerk van het kasteel meestal tijdens op vernieuwung wachten, dit supreme huldebetoon was de lange tijd uitsluitend voorbehouden aan de heer van het dorp Baron van der Waale burgemeester Klinker van Garderen niet van Adel, wel met een frullig gehuwd had zich met een opstaan en de pet afnemen moeten tevreden stellen totdat zijn zoon het pleegkind van Baron van der Waale had getrouwd de wijze ging in Echtberts goed bewees dat voor het dorpsbeust zijn met dat huwelijk der voortuinlose frullen de van elders gekomen Klinkers tot bij het hoogste aanzienbare gestegen door de duur van zijn opstaan de diepte van zijn pet afnemen wist Echtberts in de groeten voor zijn luisterrijkste klienten nog allerhand maten uit te drukken dan kwamen de mensen voor wie hij bleef zitten Thal van toch nog zeer deftig gelieden maar sommigen zagen een krenking erin dat de tegenwoordige eigenaar van het een halve eeuw door Amsterdamse patriciers bewoonde lommerlust toen hij geuren wilde en de mooi dichtte Beukenhaag onmiddellijk na de aankoop door een ijzeren hecteet vervangen zo gesteld op het trouwens pas gewonnen geld zich toonde dat hij de karwij aanbesteden had hem de, nu niet meer te boven te komen geringschatting van Echtberts berokkend al gingen de knetser voor de kagels en telkens voor allerhand reparatie de smid dacht zomers aan geen opstaan wanneer de heer Hoving zijn bank voorbij reed zo lang berkemijen op de secretariewerkte kreeg hij de handbeweging iets hoger dan verdienst meisjes welke op een grijpen naar de pet leek dat op het laatste moment een handwijving zou zijn geworden de groet waar ook de kandidaat notaris de inspecteur van politie en het hoofderschool mee naar hun stand verwezen werden en nu hij die lelijke meid van Hoving om haar centa had genomen kwelde de smid de kwajongen met graagte door van onder de ouderwetse petklep het hoofd als altijd in de verstijfde nek iets gebogen hem door dringend aan te kijken en enkel met een knik tegoeten ha ha stork die de smid had zit begluren in de spreekuurs verveling van zijn logeren bij wedelaag had later de groet voor Berkie opgemerkt en verheugde zich daar nu kwaadaardig in terwijl hij de armend gekruist over het hard zandpad gleed lekker in de langzame ronding van de achterweg om de horst heen dorpstiepen overlei hij was ook de stationschef wel veel minder uniek dan de smid maar sympathiekig, want het is geen tegen Egbert toonde niet anders karakter dan door naar het verheven voorbeeld der van der Waales voor een Hoving slechts minachting over te hebben de chef toonde wel eens waar eigenlijk in het geheel geen karakter maar verdienen aan de besalueerde deftigheid als Egbert deed hij niet hij zag er steeds zo keurig uit als aan een stationschef in een deftig dorp past leed daarvoor nog iets meer armel dan hij in elk ander dorp zou bij een salaris als op dit amp staat kreeg misschien op een lange winter een haas, als het geen konijn was cadeau van iemand die hier velen verzond had van de deftigheid verder geen voordeel, maar diende veleide, eerde haar met een nooit verslappende eivig van gentlemenlike buigingen en scherp schutters achtige petsaluten waarbij je nog de fijne attenties kwamen van plotseling vooruit te schieten om portier te openen of een pakje aan te nemen of een zakenman die zich op zijn zomer kruipen toch nog met de trein mee te helpen hij was waard het station in Den Haag te krijgen, de gentlemenchef van het deftige dorp zich dringend tot de afleiding van dergelijk ironisch denken, trapt de stork genoegelijk voort over de eendzame achterweg van het zwinters stille dorp dat dan in zijn geheel geleek op een ruime woning waar de mensen uit zijn door de dienstbodien in de keuken was in de buurt er voorkomen voor latenheid een meisje achter een kruiwagen waren de enige levende wezens die hij ontmoeten totdat hij op de bestraate oosterweg kwam waar de bierbrauwerij van Geerkens in de tijd beproefd had vertier te brengen waarin anderhalverij aan ingebouwde arbeiderswoningen het minst deftige leven koloniseerde de enkele overgebleven werklieden van Geerkens, ambachts en tuinknechts dagloners stork moest hier snaamiddags nog heen hij had er onder andere een kankerpatient een ververtknecht en een vrouw die misschien zou geopereerd worden toen hij op zijn nadering de dochter der laatste van terzijde woningsdag komen blijkbaar in de mening dat hij zou afstappen schudde hij het hoofd en riep in het voorbij gaan vanmiddag hij zei hier goede dag goede daar met het hoofd maakte een cirkel omspelende kinders en kreeg opeens als een porren zijn denken toen hij een dagloner ziende die een kruiwagen plachen langs zijn woning naar het schuur geduwde bedacht dat daar geis van Rooyen gewoond had in het voorjaar naar de schenkelweg die meid ze wou maar niet uit zijn hersens ho, die vervloekte Berkemijig als het waar was maar wat wist hij? hij vermoedde op grond van wat hij verdacht het ploertje omdat hij uit pastorie komend Dina en Berkie achter elkaar had zien lopen omdat het toevallig zo had getroffen dat hij de tuin door gegaan om zijn fiets te krijgen terwijl hij het stroeve hek open trok beide mensen in het oog kreeg Dina op de stoep van het huis aan de kant Berkie daardoor was het hem in het hoofd geschoten Berkie, de vader van Dina's kind maar oh nee er was wel meer wat kon die zondelingen verwondering van Berkie de avond dat hij bij hem had gegeten toen devent haar vader voor een vrije aanzag anders zijn geweest dan afgunst of schoon hij leek waarachtig gek combinaties voor een spionnetjesjef toch, nee hij zelf was niet verliefd geen dag al zag Jochen de heerlijke deern zoals een vlaam die een meisje vraagt zegt er was geen reden voor Jeruzi of schoon het geval hem hinderte zou hij nu met Berkie spreken en als de kerel dan geen schuld had er niet tussen hem en Dina bestond god, hij raakte gewoon aan het malen straks bij de vreuders van Lakervelde altijd de grootste moeite gehad om zijn gedachten bij de migraïnen zijn er maar laad imaginerig te houden een onderschap in hem gebond over de vriendelijkheid van het toevall dat hem even te voeren had verhinderd zijn zekerheid over Dina's toestand onmiddellijk aan wedelaar te klikken en nu zou hij wel riskeeren Dina's geheim aan een vent te verklappen die er misschien niets mee had te maken en het dan zeker niet voor zich zou houden een onderhoud met Dina zelf ja, dat was het enige dat kon hij, moest hij vragen als dokter ze wist, dat hij wist, daar aan geen twijfel zielig was ook dit voor de meid hoeveel angst, hoeveel wanhoopsgepijns zou het haar al gekost hebben dat willen verbergen, zolang als ze kon en dan opeens aan een dokter te merken hij weet het, hij heeft het aan me gezien in de haak kon de zaak niet zijn anders ging ze uit haar dienst om wel eruit te trouwen hier in het dorp zou ook dat al erg zijn maar dat ze bleef, zolang mogelijk bleef deed vrezen dat er geen trouwen zou volgen vreemd, zo'n pracht dat die daartoe kwam god, als het berkje was armemies stork om klemde de stuurstang einde even deed hij het voorwiel zwikken hij zou die vent door één willen schudden maar al zijn honden blaften een welkom daar hij het kind op reed van zijn erf een korte poos toeft hij voor de hocken afleiding zoekend willend, niet vindend toen liep hij koorselig zijn huis in het was hem, als stelde hij zich aan als zag hij zich in een spiegel mal doen was hij verliefd op Dina verliefd melee was er in hem, een opstand en toch ook iets als was hij bedrogen, daar zijn niets gaf om zijn sympathie maar toen zag hij haar weer, in gedachten zoals ze die morgen had gestaan luisteren bij het delicantje van Jopie naar wat dokter zij van het kind en opeens, met geel rood gezicht achter het witte ijzeren netwerk als weg gekropen daar hij haar aangezien, onverwacht en gesproken had met de ogen hij verweet het zich niet maar toch nu zag hij in hem haar ergste vijand en hij als ze toch maar houdspreken einde van Hoogstuk 4 Hoogstuk 5 van De Zonden in het Deftige Dorp dit is een liepenvox opname alle liepenvox opnamen behoort het publieke domijn voor meer informatie of meer aan te melden als wij willen zich gaan naar liepenvox.org opname door Anna Simon van De Zonden in het Deftige Dorp van Johan de Meester Hoogstuk 5 de armen slap neer in de gaping tussen de benen die wijd uitgestekt lagen over de brede divan de rug hoog gekomt het hoofd stijf hangend of hij pijn in de nek had liek berkemeijig Italiaanse verswoorden als druppelen uit moermond alles aan hem was vatsigheid zelfs de divan waarop hij zat gelijk een zieke die te ellendig is om zich te leggen leek, mattress op lage bank bij de ongeredderdheid van de grof plooien de deken en van ponten lappen los op de kusses zinnenbeeld mee van slapheid en zwakte naast hem stond winnig de potkachel rood en hier door het fenster waar tegen stork een stoel had gedrongen lokte de zon van een wintermorgen zoel als werd het voor kerstmis lente Italiaans verstaak helaas niet zij stork met nauw merkbare spot van deemoed leo party liet Kleestra vallen het spel van zijn onverschilligheid berekenend even hoogachtig besluiteloos zwijgen toen verwaardigde zich berkie de betekenis der woorden te zeggen gelijk een onderwijzer welwillend en eraan toe te voegen dat leo party in Aspasta vrijwel hetzelfde beweerd als wat Kleestra straks per toogd had namelijk dat de man in een vrouw teleurgesteld zijn onrecht te haar verwijtenloed dat ze zich niet heeft weten te verheffen tot het ideale beeld in de zinsverbijstering van zijn verlangen ontstaan stork dacht met deernis aan de Hovings dat Italiaans van Berkenmeijer onhandig vaak was er van gesproken toen vader Hoving in de sociëteit en de dames bij dorpsbezoeken over de aanstaande schoonzoon nu juist niet met warm ontzag hoorden oordelen hij sreef en wist veel kende Italiaans om de enige die naar Mies had gedongen toch maar tot het ideale beeld een vrouwelijke vrijheid te verheffen en nu diende dezelfde geleerdheid zijn gemelijk geuren met vrouwenverguizing ik hou niet van leopardisch verzen wel van zijn prozen zei Kleestra, zich rekent in een pak van bruin kattoenfluweel met laag de hals bloot laatend sporthemd kleding welke hij zomer en winters geen te dragen en waar hij nooit in jas over aantrok had Kleestra, bewoner in haar plaaricumse heihut door welke voegen, volgens Berkenmeijers verhalen de winter winter vlakte plag te streamen al de tijd van hun praten achterloos gestaan bij en soms half op het met zijn grote laar zijn gedrukte en bijna uit de pijp geduwde potkachtje dacht nu, stapte hij naar het venster tock het raam omhoog en hurkte neer in de opening Berki, bedenkelijk kijkend, stond op en ging achter zijn schrijftafel zitten blijkbaar dorkst hij zich niet verzetten een golf van frisheid door vleugde de kamer stork vond de zondelingen gedragingen van dit vriendenpaar een goede afleiding van de pastorie was hij hier binnen gelopen om mis te vertellen dat Maurits wat in de zon moest rijden het zorgstame moedertje bleek al met de wagen weg door haar man had hem binnen geroepen en zo zat hij tussen de vrienden met duurlijk om wederom een wijsheid te horen over het leven afdeling vrouw Kleestra had het onderwerp ingeleid door een kort gesprek tussen Berken en stork over het uitzijn van Mauritsje af te breken met u is ongetrouwd niet waar op een toon van gezag hebben de goedkeuring de dokter was er ingelopen zij met een beetje neidigheid gegeven antwoord ja tot bespijt was de vrienden het gretig aan vaarde voorwenzel geweest tot een beurt sang van pessimistische vrouwen afkeer hij, een ogenblik geergerd vond er nu genoegen in hun praten leek hem zo'n grappig mengsel van littereer aangeleerd geloof in de nietwaardigheid van heel het bestaan en van kinderlijk openhartige zelfingenomenheid de kindbaard tot twee verlerken gesplitst konen en boven liep baardeloos het dichtgolvende hoofdhaar in lange lokken tot een helm toon de Kleestra's blonde kop met de forse neus werkelijk enige overeenkomst met Perks gezicht van voriende gedichten waarop Berken eens verteld had dat Emdiemion verheugd was tegelijkend wat geel, goorgeel een verarmde Perk in dat waarschijnlijk langdienend sport hemd met ogen onverschillig tof hoe zou hij leven op zijn hij waar kreeg hij de lange dagen mee stuk familie zond, scheen het schaarste subsidie wat er heeft die jongen tot zo'n bestaan willoosheid, gedeeltelijk eidelheid meer maar toch de praktijk, om dat levertje vol te houden alles wend, dagstork, ook dit maar ik werd toch liever matroos Kleestra was meer dan Berki die niets dan eidelheid ontstut had meer uithaalde, want het was juist de droevheid van Mies dat er niet geen novelletje af kwam zou de lamstraal zichzelf bedotten zich verbeelde waar te zijn wanneer hij klaagde over het vrouwelijk verlangen naar moederschap met Mauritje was hij juist pas binnen Mies kon nooit meer van hem af, nu het opene van het raam had stagnaatie in het gesprek veroorzaakt waarom hou je niet van de verzen voeg Berki op iets wat laat dunkende toon waar ver weet hij zich de leidelijkheid waarmee hij in december verse lucht tot zijn kamer toe liet Kleestra gaf niet onmiddellijk antwoord met de rug beproefde hij het raam nog een weinig naar boven te krijgen toen op een toon, alsof nu zijn aandacht eerst kwam tot de vraag die verzen, zuiver een kwestie van technische appreciatie mijn waarde de dichtig, troevend wie prozaas schreef maar Berki is geen niet te willen voelen ik heb, leid hij af toch een merkwaardig verhaal gelezen van de Vogueuil een tendensroman praafbedoeld betoogend dat als het mensdom niet langer aan plicht hechten de vrouw eerst recht al machtig zou worden triomfantelijk als iemand die wat geheimzinnigst oplossen zal kijk hij van Stork naar Kleestra toen is er geen plicht meer enkel genot, dan heerst de vrouw als vreugde geefster Kleestra richten zich op uit het venster het sluitend wijsgeerde hij oh ja iets daarvan is zeker waar l'homme desy la femme la femme desy la femme ontnemer het kind en je geeft haar niets dus kan ze dan eisen wat ze wil dat is juist het afschuwelijke Barste Berki gretig uit de man loopt de vrouw na de vrouw het kind twee naloperijen als van zoen en maan de man is middel niet meer voor de vrouw ik zie het zo aan Miche een ander mens sinds het kinder is dat is het doel en ik ben middel tweeenheid is niet mogelijk dat wist je toch Star de Kleestra wist, niets wist ik men weet door ervaring en dan is het natuurlijk te laat nooit te laat, maar zuur die je bent, je had het vroeger al tijd over getrouwd zijn zeker ik droomde van een tweeenheid zeg egoisme deu dat is juistig wie dat wil, moet voorzichtig zoeken de vrouwen willen geen dilettant zijn het genesis verhaal van de verleidende slang die adem het paradijs heeft gekost zodat hij in het zweet van zijn aanschijn moest werken kan niet door een vrouw bedacht zijn de vrouw wil, ook geestelijk wat de natuur wil wat jij wensde zijn serenverlaans tegennatuurlijk dus uitzondering en jijzelf ik leef alleen, juist daarom bij bepoes en beboeken jij begiert veel te veel van het leven het is wel te krijgen, maar tegen betaling dokter, heb ik geen gelijk meneer Kleestra zei stork ik geloof inderdaad dat u uw levensideaal beter trouw blijft dan de vader van het snoezige kind daar en hij stond op mis duwde de wagen voorbij het venster dokter ja, ik kwam om u had me raad niet nodig dus uitstekend dat u geprofiteerd hebt wint er weer als vandaag is goud waard wat ziet hij eruit, maar compliment hij stond bij de open voordeur gepogen over de wagen waag in een wolre gewilde van rohelsen bij wit het door de moeder juist uit de sluier ontploten forse ronde kopje lachte met mond en ogen de grote flueel ogen van Berkie nu al de vader en zijn vriend waren in de warme kamer gebleven de meid stond op de stoep om met de wagen te helpen stork lichte de hoed op en strakkert moedertje de hand toe he, gaat u dadelijk weg? ik heb al zo lang zitten praten waarom blijft u geen koffiedrinken heus niet, het zou voor u ook te druk zijn te druk, ik ben blij als ik eens iemand spreek nu, u hebt nu meneer Kleestra ach, die praat alleen met m'n man die heeft zo'n dom vrouwtje niets te vertellen stork vond niet dadelijk een antwoord in de toon kropt de teleurstelling op hij stotte er iets van spijt en geen tijd kreeg nog eens naar het kind en liep weg stommeling afleiding was dat toch niet wat hij bij dit vrijwillige oponthoud had gevonden in tegendeel, ze ergerden hem ze hinderden hem, die twee en het werkte, het topte weer in hem dat Berkie misschien wel de schuldiger zijn kon nadat hij, in de pastorie het korte onderhoud met Dina had gevoerd was alle gedachten aan Berkie van hem afgeweest zo rustig had zij hem geantwoord zonder iets van vertwijfeling en juist dat had hem getroffen het had hem ontroerd of hij wist niet wat en in die onklaarheid het besef dat hij toch niet zeker was van zijn gevoel had hij, om niet met verwart hoofd bij een patiënt te komen, bedacht dat hij even bij de bergermeigers kon aanlopen om het jonge moedertje opmerkzaam te maken op het zachte weer en zich door de poëzie van haar moeder geluk in betere stemming te laten brengen toen zij uitbleek had hij ook een korteetje met kleestra als een afleiding zich voorgesteld en nu vrokte en vroete het toch martelde de mogelijkheid dat een ateling als Berkie juist door de kracht van zijn geweten loosheid het onheil voor iemand als Dina kon zijn stork wist van gevallen die niet minder onverklaarbaar waren wanneer een man zich de tijd er toe geeft en Berkie had tijd de Godganse dag wanneer hij de overredingskunst kent en klet ze mij uit je kom praten als brugman dan luistert een meisje goedig gevleid wie weet welke verhalen hij op te dissen wist of wat ook in de ogen van een dienstmijd gaf het schoonzoonschap van Lommerlust een auriool van deftigheid uit het raam van zijn studeerkamer had de vatsigert over het dorpsplein heen uitzicht tot de pastorie Berkie's flueel ogen oefen een invloed Michelle had hem volstrek niet als noodhulp genomen nog altijd leek zij sterk verlieft hoeveel ze van zijn humor moest dulden en een weerwiel van zijn niets doen dat haar blijkbaar angstig maakte God nog eens toe als het dan toch zo was stork stapte voort met grimmige pas het flitste door zijn vrok gedachten dat heel zijn beschuldiging van Berkie op niets wezenlijks beruste en in tegendeel door Dina's houding van deze morgen nog onwaarschijnlijk er was geworden ook winnigde er in hem iets als neide gespot met zichzelf omdat zijn belangstelling in Dina's ongeluk voortkwam uit een halve verlieftheid waar hij zich nu vooral voor moest schamen toch had zatter, hij kon niet anders met angstig verlangen dacht hij aan de avond wanneer ze bij hem aan huis zou komen ze konden onstreeks half acht zijn op haar uitgaansavond hielp Leida meester met het uitkleden dat wist stork uit de weken van het logeren op de fiets ging hij na het eten nog na een zieken daarna had hij niets meer te doen aan de meid huishoudster zeiden hij dat Dina uit de pastorie hij moest spreken en nu in de avond zou komen omdat ze overdag geen tijd had voor zijn schrijftafel met de courant hij las en las over werd boos om zijn zwakheid maar wist zijn gedachten niet te beheersen het enige dat hem tevreden liet was de manier waarop hij dus morgens met Dina had gesproken in de ombijtkamer waar ze alleen was op de toon van de dokter bloedverwand van haar meester maar tevens vriendelijk medeleidend je weet dat ik je geheim nu ken met niemand zal ik er over spreken voordat ik jezelf heb gesproken hier kan dat niet je vrije avond kom dan vanavond even bij hem dat haar toon hem wat verrast had zij onmogelijk kunnen bemerken ook straks zou hij zich wel beheersen het was al erg genoeg dat hij nu zijn gedachten niet meester bleef hij liep nog even naar de honden bij dat lawaai voor die beweegelijkheid voelde hij zich altijd flinkig geboren dierentemmig had van de burger gespot toen hij hier logeerde met de stallantaren voor zich uitlichtend keek hij enkele dingen na toen hij de huisbel hoorde bleef hij lanteren op het plaatje in de koude duisternis tot Cornelia uit hoofd om de achterdeurstak dat daar het meisje was uit de pastorie ze stond in zijn kamer bij de deur in een zwarte japon en met mantel en hoed haar ogen keken nu wel vreemd dag Dina en hij nodig tot zitten het doet me genoegen dat je bent gekomen je begrijpt, wij dokters we zien wel eens dingen die men ons nog niet wilde zeggen ik heb er eigenlijk niet mee te maken zolang je zelf mijn hulp niet vraagt maar gegeven mijn betrekking tot dominee en mevrouw ben ik toch ook niet of ik mocht zwijgen daarom voorzocht ik je hier te komen dat kan ook in jouw eigen belang zijn want goed, gezond is het niet wat je doet eerst zweeg ze en keek even angstig hem aan toen vroeg ze met iets waarlijks verwonderd wat ik doe dokter ja, zoals je je kleed blijkt per zo, dat ben het nog niet veel aan je ziet nu blozen ze en nu was ze prachtig weet die ouders al van de zaak droef keek ze op en schudde van neen weten ze niet, ook je moeder niet hoekken je het zo geheim houden meid maar waarom hou je het geheim ze zweeg met de hand veegten ze zenuwachtig, langs mond en wang ze was veel minder op haar gemak dan toen ze in hun korte onderhoud van smorgens zich bereid had verklaard naar hem toe te komen ik vraag je daar meer dan ik hoef te weten eigenlijk omdat ik je graag zou helpen samen met je in oplossing zoeken maar dit moet ik weten hoe lang ben je zwaar Aarzelend zei ze zeer zacht augustus en nu kwam weer de hand aan de wang de ander tastte naar haar zakdoek ze schrijden oh, ik dacht dat het langer was ze keek hem aan en schudde ontkennend en sprak opeens luidig als u wachten wou tot kerstmis met kerstmis mag mijn ouders het weten en mevrouw en dominee dat was eerder toen van smorgens over 12 dagen dus wat kon dat zijn? niet berkemijig want het wilde iets zeggen van trouwen een huwelijk waar dan van kon gesproken best Dina daar heb ik natuurlijk niets tegen alleen raad ik je dringend aan wees voorzichtig in je bewegingen met optellen van zware dingen enzo in, heus, dat is heel slecht voorlater het beste en hij stak haar de hand toe Belde, Cornelia liet haar uit dus, ze trouwde er was wel een vader hij met zijn berkemij aan ontsens een patsatje maar niet zo'n donkwan ze trouwde een palfrenier ofzo of een soldaat die met kerstmis thuis kwam nu, het was goed zo hij riep om thee en voelde iets schrijnen van afgunst van leegte einde van hoofdstuk 5 hoofdstuk 6 van de zonde in het deftige dorp dit is een liepenvoxtopname alle liepenvoxtopname behoort tot de publieke romijn voor meer informatie of voor meer aantemiddelers ga naar liepenvoxt.org opname door Anna Simon de zonde in het deftige dorp van Johan de Meester hoofdstuk 6 het sneeuwen allemaal bleef het sneeuwen of het dorp werd ingesneeuwd er was geen uitspansel meer, geen ruimte de sneeuw en altijd door de sneeuw daalde, drukte werelbenouwing, dreigde netwerk ondoorzichtbaar met eindeloze veelheid van vlokken de lucht te verstoppen, het dorp te bedekken het maakte Jopie Wedelaar pang hij kreeg haar naar in de kinderkamer telkens weer liep je weg van zijn speelgoed en bleef voor het venster staren naar boven naar al die grijsheid van wit gewebel die hem duizelig maakte en bang kom nou Jop, had die na gezegd omdat Loes zich verveelde wanneer hij niet mee deed maar die na zelf speelde even min mee straks was ze schrijend naar de wieg van slapende wim in de andere kamer gelopen zodat Loes, die goudhaartje zondagse kleertjes wilde aandoen de onderkledenpop zomaar op het poppenwieg je gelegd had en met ogen vol bedenkelijk vragen zwijgend voor Jop was komen staan Jop had boos tegen haar geknikt met de hand haar afgewezen welke jurk die je goudhaartje aan kind, dat is een zomerjurk had hij gezegd zo dat Dina zou horen ze mochten immers niet laten merken nu Dina het blijkbaar niet wilde weten dat ze elk ogenblik moest huilen maar het was geen prettige kerstmorgen Moes en Leonhard naar de kerk om papaten horen preken zij alleen thuis met Dina die huilde en buiten die angstigmakende sneeuw waardoor je nu zelfs de kerk niet zien kon Jop hoopte maar dat ze vanmiddag toch naar de kerstbomenpeuk en beek zouden mogen had gisteren met Moes afgesproken dat ze om half 2 het rijtag zou sturen maar nu het zo sneeuwde zou het nu mogen Dina leek haar niet gerust op straks zei ze als het maar mag, ik weet niet Dean, we gaan vanmiddag toch? nadat hij bij het vragen zich omgekeerd had was Jop verbaasd de meid niet te zien Loes, die aan Dina's huilen gewend was zat midden in al het poppengoed nu met Erika op schoot en wees met het hoofd net het tussen deur maar nu berispe de Loesje hem als Dina liever alleen wou zijn omdat ze elke keer moest huilen oh, zei Jop hij verveelde zich nee, het was niets geen prettige morgen hij had zich zo op vandaag verheugd Moes had gisteren heerlijk verteld van onze lieve heers geboorte het was toch een feestdag maar he, vanmorgen in prentenboek had hij geen lust hij gooide op tafel een blokkendoos om maar daar waren twee blokken van weg hij wist niet waar hij zou had gelaten moes en haar poppengoed om haar weer met haar mee te spelen maar nu verscheen Dina met Wim op de arm en zei dat net de kerk gedaan was en bijna dadelijk werd er gebeld Dien zette Wim in zijn tafelstoel en repte zich weg naar benee, naar de huisdeur even later stond Moes in de deur met hoed en mantel, maar heel niet besneeuwd Moes had de sneeuw al afgeschut ze voeg van alles en Dina gaf antwoord Dina helde niet meer, ze lachte toen Wim Moes mooi in de hoed vat scheef trok Joop vroeg, slim Moes, hoe laat gaan we? en moes zij, naar de koffie dus wel met Leo's binnenkomst werd het voldmaakt Leo was Joop's lievelingsbroer Joop was vol bewondering voor hem omdat hij knap was en ook sterk onbegrijpelijk sterk was Leo uit de brede vensterbank in de eetkamer legte Leo het kussen weg boog zich, steunde met de handen op de rand van de vensterbank en hief dan zich op, beide benen in de lucht lang kon Leo zo omgekeerd blijven en nog nooit was hij met een voet in haar uitgekomen maar Moes zo bang voor was elke keer hoe knap Leo was wist Joop van papa die al het zei als jij ook zo knap wordt Herman was toch ook heel knap maar Joop hield niet zoveel van Herman die nooit met hem stoede, geen lekkers mee bracht en er nog maar één keer op zijn fiets had laten zitten terwijl Dina erbij al moeten lopen en Joop van twee kanten was vastgehouden nu zijn vrolijke, vriendelijke broer Leo die nooit zo bang deed en hem wel iets staan op zijn schouders al meer dan een week over was hij delft kon het Joop niet veel scheden dat herg tegen de vroegere afspraak met de kerstvakantie in Edinburgh was gebleven het speelt hem enkel voor papa die, zoals Dien hun had verteld, het erg naar vond dat herg niet kwam papa keek toch al zo vaak bedoeld om mensen in het dorp die zondag deden Joop had medelijn met papa die juist zo had verlangt naar herg maar nu met Leo in de kamer Leo die van de sneeuw vertelde hoe de kerker had uitgezien en mensen mee binnenbrachten hoe de kutsie op het rijtuig van de kasteel een sneeuwe pelskrijg had gedragen en hoe de kosten had gejammerd omdat ze met z'n drieën hadden moeten trekken toen er maar geen geluid uit de klok kwam Diena was naar beneden gegaan om voor de koffietafel te zorgen na mantel en hoed te hebben afgelegd zat Moes bij Wim zijn tafelstoel daar kwam Leo die even was weggeweest de kamer in, heel vreemd voorzichtig en Loes, die juist keek of goudhaardje nog sleep werd heerlijk ingezet met sneeuw hij vond van pret en riep neeuw, neeuw hij kon nog de meeste woorden niet zeggen Joop vond het van Leo een prachtig idee maar stond er wat beteurt het bij hij had wel heel graag meegedaan was dol graag ook wat sneeuw gaan halen maar ja, hij wist wel dat het niet mocht hij kwam bij geen open ramen zwinters omdat hij daarlijk verkouden werd Loes, die eerst boos was omdat de sneeuw op Erika een goudhaardje was gevallen die sleepen vond Leo ook een dolaardige broer en toen er naar zijn kamer gegaan was met Joop de prokjes sneeuw bijeen en die twee ravotten daarmee tot moes het tensolte menens verboot moes je beknoorden gelukkig niet erg goudhaardjes prachtige zijde haren leken we een beetje bedorven waar blijft Dina toch, zei moes het was ook al laat er moest koffie gedronken, juist vandaag wat voeg om de kerstboom Loe, let je eens even op wim zal we mee zoet zijn, zoet blijven zitten moes wilde zelf naar benee gaan ze was bij de deur, maar daar ging die open en neef storkstand op de drempel nee maar, wat zag diermal uit hoge waterlaar zijn doog hij en in zijn haren zat nog sneeuw mag ik binnenkomen, zo nat ik kom even naar de kinderen kijken en je een gelukkig kerstmis wensen val een sneeuw he neef vertelde dat hij te voet naar het veld geweest was, om een vrouw die daar erg ziek lag blijf je koffiedrinken voeg moes zo uitgedost, in de pastorie nee, ik kom maar even kijken omdat hij heeft binnen geroepen moes zei dat ze gauw naar beneden moest het was toch al laat voor het koffiedrinken omdat straks het rijtuig kwam voor de kerstboom blijf toch? nu goed, neef zou blijven herman zal wel dadelijk komen hij rust even, naar de prik ja, ik heb hem al gesproken, maar ik heb het hier goed bij de jeugd neef viel naast wim op de stoel van moes neer en liet zich door Loes van de sneeuwpret vertellen achter hem, tegen de tafel, stond Joop en dom zich dichter op neef zich omkerend zacht op blokken en begon er een poort van te bouwen waar hij al gauw stukken voor tekort kwam toen kwam Dina de kamer binnen en neef stond op gauw voortmaken, commandeerde Dina de kinderen maar ze liep tegen de poppenwieg aan die omveel met de poppen eruit Dina deed toch zo raar vanmorgen ze had nu een erg rode kleur en je zag aan haar ogen, dat ze geheld had daarom zei Loes ook maar niets van de poppen die hard op de zelfloer waren gevallen voortmaken, zei Dina bars, nog eens neef was al vast naar beneden gegaan ook stork had de meid in de ogen gezien en plotselig zich herinnerd kerstmis de eerste tijd van zijn verblijvende dorp zou hij op een dag als deze de pastorie gemeden hebben wedelaag had zich gegriefd getoond omdat stork nooit naar de kerk ging eens op een avond bij deze aan huis was het tot explicatie gekomen daarna had lang vervreemding gedreigd vooral ook alijden had koel gedaan totdat in ziekte van Joopie welke aanleiding werd tot dagelijkse gemeenzaamheid de bron van nieuwe wederzijdse hartelijkheid nu was de verhouding zoals zij zijn moest toch zou stork niet juist op kerstmorgen onmiddellijk na de dienst besnieuwd en bemodderd hebben aangebeld als wedelaag voor het straatraam van zijn studeerkamer staande niet zelf hem gewenkt had binnen te komen in daar haast had hij verteld van vrouw Helmels in het veld die wedelig niet de nacht zou halen en was daarna op dat wedelaar rusten kon naar de kinderkamer overgestoken toen Dina hem de deur open deed had hij het met sneeuw afstampen op de mat te druk om op haar toletten maar nu wist hij, vandaag zou het zijn en ze had ogen rood van het schrijn zijn neef en nicht waren merkwaardige mensen wedelaar met zijn sterke bril zag zo weinig van het aardzen en alijden bleef moeder van 3 kinderen zelf zo argeloos als een kind of eigenlijk nog argeloosig dat eraan die meid met haar behelde ogen iets hapere kon geen van beide vermoeden uit toch had Dina met die zwarte japon die haar veel te nou werd, allermins de gewone figuur goed vertrouwen doet zoveel het hele doorpad had al lang kunnen zien waar de meid uit de pastorie wie zou die van iets raars verdenken de haast vond rust de koffietafel stork had er al van gemerkt op de trap toen Leo met haakbenen langs hem heen schoof om zijn vader te vragen toch goud te komen waar blijft wedelaar nu, klaagde alijden naast haar stoel staand en telkend zich omwendend naar de restwaar bereidde zij, niet zeer handig de zonderheden van de dis maakte bordjes voor de kinderen klaar telde gesneden boterhammen gaat toch zitten, noden ze stork die uit bescheidenheid keek naar het sneeuwen als Dina nu maar kwam klaagde toen weer kinderlijk haar ongeduld en als vond ze haar verontschuldiging nodig we hebben natuurlijk maar één meid thuis kan ik helpen? lacht de stork toch had u moerden in de gang Loesje duwde tegen de kamer deur zodat het slot open sprong op de rug moes, ik ben zo de trap afgedragen oh leo, wees toch voorzichtig en kom papa nu nog niet? toen dominee even later gebogens hoofd, stil binnen trat was er achter hem, groter, ook in het zwart toch met de wit vlak van Wim voor zich uit Dina, die niet haar demars de ren had die ook het hoofd gebogen hield en zich in het neerdoek der kinderjerk scheen te verbergen de zenuwendigheid haar en mijn vrouw bespurend zij zei ze zacht als om zich overwegblijvend te verontschuldigen dat het goed voor Joop en Loes was klaargelegd ja, maar help ze nu send jij eens melk in ongeduldigde alijda stork besefte dat zijn tegenwoordigheid de arme meid verlegen haar maakte had hij zich rekeningschap van haar toestand gegeven voordat alijda hem nodig te blijven hij zou zich aan zijn vankelijke weigering gehouden hebben dat die alijda zo slecht huishouden kon een lunch van kinderbrootjes en witboot met koek of rookvlees voor de volwassende koffie voor de kinderen melk die daarbij haar taak te zwaar was de botervloot bleek niet bijgevuld wedelaar had, met keppige ogen wat er nog in was, bijeen geschraapt om onvoldoende zijn broodje te smeren en dienen moest naar de kelderplank om dat alijda zelf kon eten als de kinderen maar klaar zijn zei ze moederlijk onbaatzuchtig dochterwij ze spak stoot de win met zijn bord tegen de kroest die op het blad van zijn tafelsstoel stond en van de gestorte melk kwam er een scheut over Loes taboret en keek puilend of ze zou huilen oh, nu dat nog je nieuwe jurk, klaagde de moeder Stork stond al bij het kind hij tilde haar boezelaar op, hield hij van het rokkje af het meeste was op haar schort gevallen het lichtblauwe rokkje was alleen aan de rand een beetje bemorst geven ze een doek Leo liep naar de hoek waar de theedoeken hingen toch nu kwam Dine met de boter en als ze verheugd zich verdienstelijk te kunnen maken knielde ze bij Loesje Nedig en ontdeed haar handig van de druipende boezelaar door jonge heer Leo haar toegereikt na een ogenblik trok ze het rokkje in het plooi niet erg, besloot ze je ziet het haas niet maar geeft hem wel geen vlekken, voeg Leo het is Flanel, hij kan gewassen terwijl ze de jonge heer antwoorden kreeg Dina op en haar ogen ontmoeten die van Stork snel bukten zich weer over Loes heen kan ze hem aanhouden, voeg de moeder ja wel mevrouw, ziet u maar en Dina draaide het meisje zo dat mevrouw de kant van de bemorster plek zag eet onder de hand zei ze tegen Loesje hey ja, ben je nog niet klaar beaamde de moeder zenuwachtig Stork, een broodje boten ze de bak de aanbieding volgde zo gierig op het verwijt aan het kind dat Stork lachend met een knik bedankte maar wat heb je zelf gegeten? niets je wel een beschuit, genoeg lachte zij niet beledigd terug en daar ook weer de laag en Leo bedankten willen we danken, dan ga ik naar boven hoewel Loesje nog met een stuk boterham zat zijden zij en Jopie hun dankgebetjes en men stond van tafel op, alleen Dina bleef tussen Loes en Wim zitten zorg jij voor jezelf kled je je op en Loes maar vast aan en dan breng je Wim naar betten, zweet je goed met neeltje af toen keek ik ze op de klok het bleek 12 minuten over 1'n ik woep een haasten, man, maak je je klaar? wedelaar stond bij de raam een tractaatje in de hand Leo boten heeft Stork een sigaar en dan maar zelf 1 ben je naar de kerstbom? Leo knik de glimlachend van nee je zou ook niet meer in het rijtag kunnen bemoeide Jop zich gewichtig kleine aap, als jij dan eens thuisbleef zullen we dat hier is Jonas' neef Jop wilde vluchten, toch liep aan tegen Dina die juist was opgestaan en Stork die het kind grijpen wilde zag weder de meid richtende ogen en weer wende zij versrikt zich af zij duchten hem nu als haar aanklager en hij voelde slechts medelij nog een die voor haar domheid ging boeten hoe haar te helpen eerst moest hij weten als ze nu spreken wou, zou hij zien hoe haar vandaag alleen te spreken ze had haar uitgaansdag zou haar haar zeggen daar kwam al Leida binnen gedribbeld in zondagsstatie van dominiesvrouw haar deftigheid verklaarde de onrust der koffietafel al Leida ging uit met de kinderen uit als dominiesvrouw zou zij met man en kinderen op beuk en beek vooraanzitten bij het christenffeest uit liefdadigheid zij, zelfe vreulen geboren maar arm nu de ega van een gans onadelijke wel eerwaarde naast de rijke vreules van lagervelden straks moest ze haar maatschappelijke minderheid beseffen daar het aanzien deze oude jongvrouwen der mate werkt op haar ontzag dat zij uit lauter angstvallig hunkeren naar de kerstboomvijfje met onderdanige tuinknechts en andere christenfolkskinderen het vatsig hobbezakkerige van haar dagse wezen werkelijk onder de invloed van de vreemdheid wel een figuur voor de deft gedorp minderen adel uitgehuillekt aan de geestelijkheid welwillend tot de hoofd is genodigd wanneer voorname adel hoofdhorigen een feest bereidt voorname adel, oftewel Amsterdamse neeringdoenden uit de gouden eeuw toen tien jaar voortuinlijk redendst eidelheid van een ambachtsheerlijkheid in het vrijgevochtig en menenbest mogelijk maakte voortlevend in twee migraine patiënten al leidt één dag niet moe van dikte al leidt één keer op haar kievieve toch voor de geheimen moederschaps wanhoop der vrouw die dag en nacht moest klaarstaan om aan te vullen wat haar zwakte aan moederzorgend tekort schoot steken blind als een mol in het som ligt stork betrapte er zich op dat hij van ergenis op de venster uit tikkerde en, onmiddellijk omwendend gaf hij de schuldmaar aan het winnig en beklaagde al leidt dat zij daar nu door moest het rijdag van de vreulis komt neef wijs neusig te jook terwijl Dina hem in zijn jasje stak zo, jongen kind uit het deftige dorp spottend zag stork op het knapje neeg en toen hij opkeek in Dina's ogen die hem wat minder schoen leken nu of was wat hij meende op te merken verbeelding je treft het ook niet voor je uitgaansdag zei hij glimlachend met iets opzettelijk gewoons en kants in zijn stem zij tachter terug te lachen verbleekte en bukte zich over mevrouw haar handschoen die deze op de grond liet vallen had ze zijn bedoeling begrepen ze zou hem toch niet van vreedheid verdenken stork verweed zich dat hij uit half verliefterig medelijden met die knappen meid dreigde sentimenteel te worden gelukkig kwam juist wedelaar binnen hij zou nu maar afscheid nemen morgen liep hij wel eens aan en kon dan beproeven met Dina te spreken wil je niet mee rijden tot eind? voeg wedelaar oh nee dank je, dan zitten jullie uit de nauw dank je wel, vriendelijk hij er nog bij Herman was toch altijd goedig in de gang, enigszins voorzichtig om er ging vuile poel te maken zijn nog druipende jekker omsloeg, vleugte er achter hem een gerucht aan en een vluister stem angstigde dokter Dina stond bij hem ik smeek u dokter, zegt u het nog niet hier in huis, de dokter wil ik alles wel zeggen maar ik smeek u ze stokte in tranen kalm, verraad jezelf nu niet ik zwijg, dat beloof ik je vol dankbaarheid zag ze hem aan zou ik dokters mag gespreken? hij dacht de sneeuw, een ver eind om maar ze liep immers toch naar haar ouders met een knik gaf ze het antwoord buiten renking te paarden bellen was gedreun en getrappel, gedemd door de sneeuw stork opende de deur terwijl hij aan het stemmen geluid achter zich bespeurde dat de wachtende feestgaars het rijtuig hadden gehoord einde van hoogstuk 6