 Pagadang araw sa ating lahat ako po say Professor Shirley Guevara, dekana ng kuleyo na ekonomi ang pantahanan. Ako ay isang food technologist na nagduturo na mga puso upo sa food service and hotel management. Ang aming kuleyo ay nakatuon sa mga pang araw, araw na pangangayilangan ng pamily ang Pilipino tulad ng pangkain, pananamit tirahan at pakikitungo ng pamilya. Ang kursong FN-1 na pinamagatang food trip ay isang general education course na ibinibigay ng Departamento ng Agham sa pagkain at utrisyon sa aming kuleyo. Dito tinatalakay ang gati bang aspeto ng pagkain sa pang araw-araw ng buhay ng tao. Pinag-uusapan dito ang social, cultural, economic, political and psychological na aspeto ng pagkain. At mga praktikal na pamamaraan, upang masiguro at mapabuti natin ang kalusugan at notifasyon ng ating sarili at ating pamilya. Kasama ko rito ngayon ang mga guru na nag-duturo ng kursong ito sa aming kuleyo. Pag-gandang araw po sa inyong lahat, ako naman po si Professor Luz Calyanta, isa din po akong registered nutritionist dietitian na mag-duturo ng mga kursong ukul sa food service nutrition. Ako din po ang chairperson ng office of community and extension services sa aming kuleyo. Ang fokus ko po ay culinary nutrition at chaka sports nutrition. Gandang araw mo li sa ating lahat. Ako naman si Dr. Blanca Villarino, isang food technologist na nag-duturo ng mga kursong ukul sa statistics in food research, research methods, and sensory evaluation. Maraming salamat, Ma'l Blanca at Mamlucci. Sa seryong nito ay nagbabalik sa nating resource person na umtinalakay natin ang coffee at ang kanya-advocacia natin atag natin epozi. She is a counselor for Southeast Asia of slow food, a global grassroots movement ensuring good, clean, and fair food from small producers. She is also the president and co-chair of the Philippine Coffee Board, Inc., promoting Philippine coffee here and abroad. She is also the past chair of the ASEAN Women Entrepreneur Network and a member of the United Nations CDF Shift Committee. A member of the Food and Agriculture Organization, Forest, and Farm Facility. More importantly, she is an alumna of the Hospitality Program of the U.P. College of Home Economics. Siya ay walang iba kundi si Ma'am Chitwan. Ma'am Chitwan, you are also a member of the U.P. College of Home Economics. Hello, hello. Parong kusey nyo. Ay, salamat po. Ma'am Chituleta. Sige namin dito. Ibig sabihin napakadami lang iyong maiaambag sa aming mga studiante at manunood. You are very much into the slow food movement since 2012 and in 2017 you were appointed as counselor for Southeast Asia. One of only 47 across the world. Pwede ba namin tanongin kung paano nagumpisa itong movement na ito at ano ba ito at bakit kayo nag-join o sumali? Salamat po, yan naman ang ating basic na para ating napapagusapan. Ano ba yung slow food? Bakit slow food? Ay, yan ba yung paglalagay mo sa kaldero at matagalpinakukuluan? Sabi namin ang madaling definition nyan. Hindi siya fast food. So medyo nage gets nila pag sinabi mo yun. Ang slow food ay hindi fast food. Bakit ito ay dapat, there are three principles, interconnected principles, which is good food masarap, clean food malinis, free of pesticides and chemicals and fair, good, clean and fair. Fair meaning fair sa consumer. Hindi lang naman farmer para ating iniisip, kundi fair sa bumibili, fair sa kumakain. So yun ang three interconnected principles that underpin the slow food movement, which is a grassroots movement. Ito talagang movement ng mga farmer, ng mga small producers, mga artisan producers. It started in Italy in 1986 kasi merong magtata yun ng fast food na sa isang tourist spot. Nagalma yung mga farmers sa Italy and it grew to a movement of thousands of people across 100, over 140 countries. So merong slow food USA at merong slow food Africa, slow food, and in Africa there's slow food Kenya, there's slow food kung saan sa ano, Ethiopia kanon. And then mapunta tayo sa Southeast Asia, we have slow food in Singapore, Malaysia, Indonesia, Thailand, tapos sa North Asia we have slow food Japan. So nakakatua kasi kahit sa ang kamagpunta merong slow food counterpart na sa salubong sa iyo, or makakausap mo kung saan dadaling ka parang nabisto niyo na taloy na panikahi ko. Hinahanap ko kung sineng slow food members sa isang lugar at sila ang mag-iikot sa iyo sa mga lugar na pareho ang values, pareho yung hinahanap niyo na masarap na pagkain, malinis at makatarwungan. Ang ganda naman noon, good, clean, and fair. Paano magbibenefit ang mga farmers sa slow food? Ganito sa slow food ang mga farmer, unang hindi pa kami kasama, ang mga delegates talaga nyan ay mga farmer. Some of them first time travelers pero dinadala sila sa Italy and every other year on even years except 2020, kami nagpupunta sa Turin sa Italy kasi it's very near the birthplace of slow food which is in Bra, Italy. So ang Turin, doon nagpupulong lahat, thousands of farmers from across the world. Tapos makikitom, ay African farmer parang pareho kami lang bigas, ay Mexican farmer, pareho ay mais namin. Doon mo marirrealize na hindi lang pala ikaw yung may bigas na ganyan. Hindi lang pala ikaw yung may may mais na ganyan. Hindi display nila yung mais from different countries at makikitom mo yung similarities as well as differences. And these are all natural, indigenous crops. They are non-GMO, hindi siya inalter ng any chemical or lab. Siya ay kung papano siya, binigay ng jos, ganun siya hinarvest ang farmer. So there's a sharing of sorts. So the farmer takes pride na, okay pala tong aking mga binhe. Okay, it gives the farmer pride and it gives him or her parang that inspiration to go on and care for the environment. While growing food. Kasi ay gusto talaga ng slow food, ay yung natural, tapas mga heirloom. Tabiin nyo lang hapag mag-timeout kasi I can talk about this for three days. Pero meron kami tinatawag yung arc of taste. The arc of taste is a catalog of all the indigenous products of all the heirloom varieties across the world para ito ay hindi mawala. Dahil pag yan ay nawala, puro GMO na ang papalit sa'tin. Okay, so it's a preservation of what nature really gave us. So nandyan, be proud ang Philippines meron tayong mga 66 dyan. I will name some and I'm sure you can continue to name the others. Kadyos, Kamias, Chico, Mabolo, Duhat, Makopa, prutas palang yan. Tapos punta tayo and you can register trees, you can register flora and fauna, you can register yung ating if we have this black pig, if we have this sinaunang manok. Ireregister natin para siya ay masama sa catalog so that even the younger people can help us preserve these endemic varieties for biodiversity. Itong panlaban natin sa nagiging commoditization of food for biodiversity and to protect the earth. So yun lang muna para makapagtanong kayo kasi tulitulay nang ako pag nag-explain natin. But two things, goodly and fair, arc of taste yan. Actually na yung itatanong kung susunod para nasagot na rin, kasi aside from farmers, sini magbibenefit from the slow food movement. Mamchit, pwede mong expound ito although ay nakuhakodon sa sinabi mo na yung commoditization of food, pwede meron impact yan sa... Ang maganda sa slow food niya yun, meron tayong tinatawag na slow food youth network. Wala yung membership fees pa sa sumama ka lang sa network, 18 to 35 kung meron sa inyong 35 and below, pwede pa tayong... Sa slow food youth network. Ngayon, pag after 35, bayad ka na. Napakamura naman, 500 pesos for two years. Parang lang nag-sining ang dalawang beses, di ba? Pero may walaman mag-sining ngayon. So it's for two years, it's just 10 euro which is about 500 pesos. And you can be a member, a card-holding member and you can actually join the groups on Facebook, pwede yung ilayk yung page, tapos kung gusto nyo maging member sabihin nyo lang sakin and then you form either communities or in Latin, convivia. Mga convivium ganyan, yun yung Latin word. Pero kung ayon yung community, pwede na rin, slow food community. Tapos may slow food youth, yung slow food na hindi youth, tayo yun. Pwede naman mag-form ka, let's say kung sa anang province mo. Slow food Pangasinan, meron nyan. Slow food Negros, slow food Subbo, antawag nila sa Cebu. Slow food Panay, kame slow food Manila kasi wala naman na kong province. Hindi ko pa nag-agawa ay slow food Gavite. Pero the idea being you start with your community. And then from your community, you list down what you can preserve. It doesn't have to be just products, it can be a way of cooking. Tamales, pinipikang manuk, pinaupong manuk. Asa natin lahat na nang pinagawa sa manuk ay pinaupo, pinipikon. Pinapagawa sa manuk, okay let's say. Isapang idea niya is nose to tail, ang concept ng nose to tail. Nose to tail is actually responsible consumption kasi walang food waste. Ang pinoy magaling jyan, sabi nga nila ang pinoy mula ulo hanggang buntot may recipe. So our popis, our igado, our buntot sa mustasa, our tokwad baboy. Lahap yan, sabi ko nga siguro, nanay ko slow food advocate, di lang nag-member. Because we are great to use the animal from nose to tail to remove food waste. Ang ganda kayangan di ba mamchit sabi ko sa sama ako sa Panggasinan kasi galing ako ng Panggasinan. So magandang. Napaka-active mo ng ating community sa Panggasinan, it's headed by Rice Farmer si Vicky Padilla at tinuturu ang nila mga bata ngayon dahil di kami nakapunta sa Turin ng 2020. Ang ginawa ng head office in extend ng 6 months and celebration ng Teramadre. Teramadre, so Mother Earth, we celebrate it, dapat every October. As Teramadre Day December, ngayon ginawa namin hanggang April. So anong ginagawa? You teach even small children, what is a Chesa? Pa paano kinakainan Chesa? Pa paano kinakainan manzanitas? Kasi pag tinanong mo ang bata ngayon, anong mga prutas? Apple, di ba? Orange, kasi yan ang nakikita ng kabataan sa Palenge. Pero ng araw, or ngayon siguro bumalik sa Provincia lahat, ang makikita ng bata ay Duhat, Kamias, Santol, di ba? Because we believe that this is a key to preserving biodiversity. Toto o yan, na ko. Ang tatanungin ko si Mamlu Chit kasi narinig mo Mamlu Chit, explanation ni Mamlu Chit di ba? How can this slow food movement impact the nutrition status of Filipinos? So Mamlu Chit, is it safe to say that the slow food movement is parang sagot natin sa fast food movement di ba? Ang fast food movement is highly processed, it is calorie dense, napaka lapit ng relationship between that which you eat and the problems of obesity and malnutrition and even imbalances in terms of economic and social and even environmental. So pag bumalik tayo sa slow food, meron nga akong naalala na isang culinary competition na nag-judge ako. So ang mga participants binigyan ng market basket, yun nakalagay lang sa table. So nakikita ko lahat ng ingredients. Naan doon mam ang Chesa, at the end of the day, wala po ng touch ng Chesa, wala. Bakit hindi nyo ginalaw ang Chesa? Ang sagot po nila hindi nila alam ko ano yun. So hindi po nila alam ko ano gagawin sa kanya. And it was such a, parang for me it was such a sad thing because I grew up with Chesa. You will just make it like that with a fork di ba? Put a little bit of milk and I don't know what else. Ang sarap-sarap nya. Nag-lecture pa ako to ko sa Chesa. Kasi kailangan talaga makilala ito mga ito. So ang maganda pagkadating sa slow food is it promotes the production of foods that are sustainable and healthy. Hindi lang para sa environment kung di para sa atin. Para sa atin katawan, para sa atin health. So sinasabi ko nga kanina, nakikiniga ko kay Ma'am Chit. Ma'am Shirley kailangan mag-start tayo sa UP, ng slow food movement. UP di liman. You can have lectures, you can have events. Ang maganda sa slow food kasi hindi siya yung parang top down lang na you are talking down to the students. It is participatory. So dapit mga discover sila. Isa na po, let's say gagawa sila ng sinigang. Tinuturuan tayo di ba sa mga food courses natin ng how to cook. Sinigang, ano ang pampaasim? Pag pinapili mo ang bata ngayon ang kokunin. Isang maliit na karton. Tapakete. Tapakete. Pero sa ating lugar where sa ating kapuluan, merong pampaasim na tagalog, merong pampaasim na sampalok, kamyas, kamat, kalamansip. Pagpunta natin sa Visayas, batwan. Pagbabahan natin sa Pindanaw, tabun-tabun, swa. Iba-ibana ang pampaasim even with one national sinigang. Di ba? Yes. Mga ganun. This is so exciting. I have a quote. Dito sa aming kolehiyo, ating kolehiyo mamchit. Napakadiverse na mga courses. So meron ako isang course on dietary patterns. So ipapasok ko na itong slow food movement mam surely para yung mga estudyante mag-uppisa na. Ando nang pan-alpha, so upisahan ko na sila, sila mo start. Kasi it's interesting to discover talaga yung taste, like saabi nung dietary patterns. Bakit yung taste natin is formed really by our family, by our surroundings. Kasi alam ko sensory expert si Mam Blanca. Kaya ito yung natatach ko because we must remember na itong mga taste profile na ito, pag nalimutan ng bata, hindi na niya hahanapin. So kailangan natin agapan ang pagkawala ni itong original taste natin. Parang alam pa natin ito ba talaga lasa ng mga, parang nag-iba na di ba? Ito ba talaga ang lasa ng saging? Ito ba, ayon siguro si Mam Blanca naman ilalagay sa kanya mga klasi. Tick man nyo lahat ng saging na to. Lakatan, sabah, bungulan, lahat. Ilang klasin ng saging? Bakit sabi nung bata? Ito yung sa 7-11 eh, chiquita banana. Very far from our saging hindi ba? Pag nangita nyo ang saging kasi ang saging parang sometimes it's almost like a weed, tumutubo na lang yan eh. Di mo alam kung sino nagpala nung buto, bakit ibo nang nagdala. Pangalawa, sile. Oh sile? Talong ko sa siling labuyo namin. Hindi yan, hindi yan ang siling labuyo namin. So na sa arch of station siling labuyo, kasi po ngayon basta po lahat labuyo daw. Hindi po. Ang labuyo ay ang birds eye chili, ang mga ganyan. Kailangan natin ibalik yung panlasa, not just academically but experientially to taste what is a real manga, what is a real pico, kalabao. Ang galang sabi sa aking nung engine. We have 1000 varieties of mango. Sabi ko na kung natalo yata tayo sa atin engine pico. Adamihan pala. Di ba marahiyo tayong mga manga palang yan saging. Damiren, di ba? But it's interesting that for every crop, there are variants and variations that we must learn to appreciate and we must teach our kids before they completely forget about it. Yes. Well actually, nagigilty ako kasi speaking of chesa dahil tagapang sinan ako. Isa yun sa ayon kung kainin. Because andami-dami sa paligin namin, it's something that we neglect to give attention to. In fact, nung naging food tech na ako, na isip ko. Ano kaya gumawa ng isang producto na galing sa tiesa? Kasi andami-dami niya. Hindi nga yan kinakain ng mga batado o na hindi nga kilala ng anak ko din. But I'm glad to inform you that yung mga anak ko, they know igado, apaburito na yung igado kasi igado ay galing sa panangasinan sa elokos. So at least if we talk about product that is or that has originated from one place, may mga kaka-relate sila sa igado. Pero yung chesa mam, talaga isa sa mga ayon kung kainin sa totoo lang even until now. Anyway, so but we all agree that yung slow food supports our local economy. It also has a broad-based benefits for society, especially on social sustainability. And it has a positive or neutral impact on the natural environment and that's what we call environmental sustainability. And ultimately mam, ang natukulungan nito is the farmer. Kasi our food system is broken. What we want to fix is a broken food system. Bakit kasi nagsabing broken? Nangkakita ko ng farmer sa magindanaw ang kanyang pinafarm corn, pero ninyo pwede kainin. Kasi it's the kind of corn that is animal feed. So parang mali, di ba? Bakit naggro-gro ang farmer ng pagkain ng hayop niya? Samantalang dati ang kinakain natin at ang kinakain ng hayop ay pareho. What is the difference? Napasok na tayo ng mga elemento na kung ibenta nila is buong ecosystem nung kanilang system na. So I know this is a little controversial, pero kailangan natin ibalik dun sa dati where the farmer is not beholden to anybody. The farmer must produce his own seeds. Alam niyo smart yung mga farmer. Pag bumibilik ay nang gula, hindi nyo ba alam yung farmer men nakatabi siya na hindi niya nilalagyan ng gamot. Yun ang kinakain niya. Bakit niya nilalagyan ng gamot yung iba? Kasi ayaw mo nang may butas di ba? Hindi bibilin. So sabi nyo ayaw na may butas o dilagyan ko ng gamot para hindi siya butasin. Pero itong may butas, okay lang sakin kakainin ko to. So why do we eat perfect vegetables? Ako ay that's always been my case. Bakit tayo gusto natin yung perfect pero lasang gas naman? Pero pag tinikman mo yung may butas, tinikman ng anong insecto. Sabi niya okay. O di pagkain mo, mas matamis, mas matamis siya. So we're not promoting here to eat tattered vegetables or ugly vegetables. What we're pointing out here is that the farmer must be liberated from this entanglement into systems. Kailangan meron siya freedom to choose. Anong itatanim ko, anong buto ang gagamiting ko, dapat meron siya ng freedom na yung. Yun ang naibabalik ng slow food. Although ma'am cheat na you mentioned, yun tungkol sa ugly food. Meron po movement sa ibang mga bansa na eat ugly food. So yun mga hindi magaganda at maaayos na mga frutas at gula yung mga malformed gumbaga or deformed. Prino promote nila na pareha pa rin yan, pwede pa rin yan kainin. That's part of it ko kasi it's part of the zero waste, zero food waste. Kasi katapun yun eh. Dinatanggal yun nirereject yun. Tapos anong gagawin doon eh, papakain sa baboy o ano. Pero it's good enough for us to eat. Yes. That is why it reminds me of the United Nations Sustainable Development Goals which calls for major transformations in agriculture and food systems. Para po ma-end na natin ang hunger, achieve food security, and of course improve nutrition by the year 2030. Saabi ko nga it is 2021 that is only nine years away. Makajan mamluchi para makamit ang mga STGs, kailangan talaga magkaroon ng reshaping ng local at global food systems para maging productive, more inclusive of poor and marginalized populations, environmentally sustainable and resilient, and able to deliver healthy and nutritious diets para sa ating lahat. Yan. At kaya po rin natin sinasabi to sa mga tao, misan hindi naman nila alam yung anong tawag doon sa gusto nila. Do you want masarap na food? Yes, oh that's good food. Do you want yung malinis na walang chemicals? Yes, oh that's clean food. Do you want food na tama lang yung precio sa'yo? Yes. Oh hindi ba slow food yung hinahanap mo, hindi lang po nila alam. And we always emphasize the consumer is a co-producer. Kung anong hindi mo kakainin ay hindi produced ng farmer kasi walang bibili. So as consumers, we need to eat responsibly kaya nga responsible consumption yung ating. Sa kanila, responsible production hindi ba. Kasi if ayas a consumer only want to eat perfect food, yun ang gagawin ng farmer, it will not change the agresistan. Wow, very well said ma'am. Ma'am chita. Meron ka po ibang idadag-dag bago tayong magtapos. Parang nabitin nabibitin kami and dami-damimong pwede pang i-discuss. Ang mabunin mo niyan, ang mabunin mo niyan, sumali po kayong lahat and you can definitely put a slow food community in Diliman, a slow food community in Los Baños, a slow food community in all the UP campuses where there is home economics. And make it part and parcel of the curriculum. Hindi ko lang ho alam niyan sa mga rules na ganyan. Ang sakin lang is as a private citizen. It is one way of expressing also our love for our food, our own food and for us to not forget our heritage, our food heritage yun. Nako, thank you. Alam mo ba, definitely ma'am chita, magagamit namin ito sa home economics. Sa next semester magtuturo na ako ng food and culture. Kasi isang disciplina ko, bukod sa food decade ko at management person di ba hotel and restaurant, food and culture, Philippine studies kasi yung PhD degree ko. So, dagamitin ko ito, ito material na ito sa aking klase. Definitely. At marami pa tayong pagagamitan ito sa FSN, sa home economics department, of course sa HRIM. Kaya maraming salamat. At siguro, meron pa tayong ibang pagkakato na may discuss to further. Or maybe pwede ka namin invite din sa klase namin. Sure. I really, really appreciative ma'am chita for sharing your precious time and your expertise with us. It's really a gift. You are a blessing to us. Maganda po na. So, maraming salamat. Napapagtali-tali natin ang mga disciplines and the practical application in everyday life. And I'm only too happy to, I'm very happy to share what we've learned, what people have shared with us and so kung saana makakatulong na maibalik natin yung panlasa ng Pilipino. Perfect. Beautiful. So, maraming salamat ulit at maraming salamat mga partners, si Doc Blanca at si Professor Gucci. Magandang araw sila. Thank you so much. Thank you. Thank you.