 Salam, hər vaxtınız xeyri olsun. Yeni ildə mərkəzini ilk bıraqlaşında hər birinizə xoşcə ördük. Əstində belə hesab edirdim ki, 2022-ci ilin ilk bıraqlaşı çətin olar. Ölçədə hər kəs bayram abu havasından çıxmış olar və müzakirə edilməsi mövzumuz olmaz anca təzə ildə ilə başladı ki, indi düşünürəm ki, görəsən bu qədər mövzunu bir-bir dişə sıktıra biləcək mi? Cəl nəbbəl camoslarını sizliyi sonra mövzumu zəkir dönərik. Ənun qeymətinin bahalaşmasının səbəblərin nədir? Aqil Abbas bu dəfədə tələbələrə fəhləli yitmək ıfsiyyətdir. Lövlət, sərhət xidmətində üç hərpçi niyəqət ilə yitirildi. Az sonra İsmail İslamoqunun təqdimatını da yayımlanan mərkəz və ilişində suallara cevab tapacı. Beləliklə, Azərbaycanda Ənun qeyməti 28 manaktan 35 manata qədər artıb. Yerli cəmaat, Ənun qeymətinin qaqmasını bir mənalı qarşılamır. Bunun da qarşısa alınmalıdır. 2022-ci ilin dövlət bürcəzi milli məclisdə müzakirə zamanı, qeymət artımı ilə bağlı baş nazirəm rəcihətlə edilmişdir. Qeyd olunurdu ki, bununla bağlı müəyyən tədbirlər həyata keçirli. İndi Ənun qeymətini bu qədər artması qəbul edilən deyil. Olabilər ki, əhalinin sosial vəziyyətində problemlər yeransın. Yaxşuqlar ki, bunun qeymətini dətasiya verirsin və əvvəlçik qeymətini dəsaxlanırsın. Şurnalist qural qəzətinin başlayıdaqdırı əvvəl ziynalı, ödən cön canlı yaymında maraqlı faqlar səsəndirmişdir. Cəlnizliyək. Nazirli yığıf dəyirmançular və çöləkçiləri ki, yanvar aynın üçünlə, balaca çöləyi 10 qəpik, böyük çöləyi 15 qəpik görün, nə boydadı 10 qəpik, 40 qəpik, 10 qəpik, də 4-də 1 ələ bil. 25 faizdə, düzdün mü? 25 faiz çöləyə bağlaşdırır. Azərbaycanda olun qeyməti bağlaşıq. Bağlaşmanın səhəpləri barədiyisi hələlik hiç bir rəsmı açıklama yoxdur. Kanal 10 çolaraq məsb bu mevzuyla bağlı bakışəri halsər asında sorun keçirdik. Görəsən həhalinin büccəsi bu bağlaşmanın təsircisi sökməsinə yedəcək mi? Ümumiyyət də onlar bu bağlaşmanı necə qeymətlendirir? Çünki ümumiyyət məşhimiz çox azdır. Şimdi çöreq qalqandadı, hər şeyi qalqacar. Bəb biz bu cəhəmətə fikirəşən yoxdum. Amın mərazıdır. Geçkim istəmək ki, çöreynün, onun gülməsi ya, hər şeyin gülməsi qalqanır. Dolanma olmayıq. Artım iştməmişəm. İçinizin artım olmasının qarşının dövlət imkan veriməsi. Çöreynin bağınlaşması insanlar arasında ümumiyyətlə narazsılıq olacaq. Qeyd edək ki, Fazil Mustafa, Vahid Ahmetov və bir sıra dəbdatlar çöreyn, onun qeymətinin artmasına etirazlarını bildiriblərlər ki, ne dövlət xidməti, ne də iqtisadiyyət nazirliyi hələ çöreynin qeymətinin qaldırılması ilə bağlı heç bir tədbüc ölməkdir. Onun qeymətinin, tabii, saxlanması üçün subsidiyalar ayrıla bilərmək. Mövzunu kanal 10 olaraq yerindəcə ilə sahənin mütəqəsizlədi ilə bir çağlaşdırdıq. Azərbaycan dünyada ən çox çörek istihlaş edən ölçələrdən biri olsa da, təsviflər olsun ki, özü özünü ərzaxlıq buxtayla təmin edəyə bilmir. Bunun əsa səbəbləri isə seleksiya, suvarmaa, toxumçılıq kimi problemlərdir. Azərbaycanda unun və çöreyn qeyməti artırılır. Bu barədə iri unun və çöre istihsalsularının əhaliyyəm raciyyətin də deyilir. 50 kg bir kisə unun toptan satış qeyməti 36 manata də yartır al bilər. Bu səbəbdən ən ən əvi çöreyn, yəni, dairəvi zavut çöreynin qeymətinin də maksimum 10-15 qəp yartırılması ehtimalı olur və ya müraciyyətdə qeyd olur. İndiya də 50 kg bir kisə unun toptan satış qeyməti 26 manat çöreyn qeyməti çəkisindən aslı olaraq 30 qəp ilə başlayalım. İqtisatçı ekspert Natilcaq əli hesab edir ki, belə bəhaloşma gözlənləndir və qeymətlərdə daha da artıma bilər. Azərbaycanda un və çöreyn məmulatlarının bəhaloşmasının əsas səbəbəbi azərbaycanın öz özlü əmtəlik buğda ilə təmin etməməsidir. Esas səbəblərdən biri daha doğrusu budur. Örkənin ərzəh buğdasına illi kelabatı 1,700-1,700 ton civarındadır. Bunun 30 faizini biz daxlı imkanlar hesabını əldə edə bilirik, yərdə qalanı isə qarişdən alınır. Qarişdən alınan buğdanında qeyməti son 2 ildə əz qalı 2 dəpə artıb. Çünki 19. ildə 170-180 dolar olan buğdanın tonu 2021. ildə 340 dolara qaxtı. Və nəticə itibarilə də qarişdən asılığımız kifayət qədər ciddi olduğu üçün qeymət artımları azərbaycana də təsir etməyə başladı və onun məmulaklarının, çöreh məmulaklarının, onun özünün qeymətin artıması ilə nəticələndir. Daha bir səbəb datatsalarla bağlıydı, hökumətin unistiyyə salçılarına datatsası var idi. Amma bu datatsalar yamvar ayının birindən lərvedildi və nəticə itibarilə də bu da onun da çöreynin bağlaşmasında mühimr olunadır. Yaxşu olardaki milli məcrisdə insanların sosial rifahının yaxşılaşdırılması istiqamətində növzular müzakirəyə çıxarılsın və təkiflə birisin. Təsviflər olsun ki, biz bilə təkiflərin əvəzində cəmiyyətdə qızıq yaradılası fikirlərlər asaşlı. Onlardan biri də ilə deputat Aqil Abbasın parlamentdə çıxışı zamanı səsləndirli. O bildiribçi yaykətirlərində tələbələr cidib işxalda nazad olunmuş ərazilərdə pusuz fəhləli yerəmərdilər. Daha etraflı video sujətdə. Yəni, iki ay nədir ki, pey, boş, pekar, avaraf, təzənəcən kullar təkif qarabağda otikində iştirə çələməsinlər. Bu, on münə qədər çıxıq vəsi deməkdir. Az rəqən dür, çiti rəqən dür. Payitolog Nəsimi Məməldi kanal 10-cu açıqlamasında Aqil Abbasın bu fikirlərlə minosibə et bilirik. Öncə qeyd edim ki, qarabağın sürətli bərfasi və məskün ulaşması istiqamətində dəvlətin hər tərəkləkli konsepsiyas olmalıydı. Təssüf ki, biz bunun mövcud olduğunu deyə bilmirik. Rəsm-i şəxslərin və deputatların bir-biri ilə ziddiyə təşkil edən açıqlamalarından bunu aydın görmək olar. Əlbətə, tələbələrin pusuz iççi qüvvəsi kimi gruzulu işlərinə cəlb edilməsi heç vaxt efektli olabilməz əzərbaycanda. İlk növbədə bu qanuna ziddir. Diqət tələbdən isə, tələbələrin yalnız bir vəzifəsi var. Æli bilik qazanmaq, elmə ürənmək, yaxşı müdəqəsiniz kimi yetişmək, bir qadr kimi özünü formalaşdırmaqdır. Təhsil üzrə ekspert Kamranə Həsədovi sə qeydidir ki, təhsilin məksədi şəxsiyyətin hər sərəf il inşafına müvafiq bacarıqların qazanılmasını təmin etməkdir. Nəyənki tələbələrin heç bir vətəndaşın xulsuz əməyə cəlb edilməsi yol verilməzdir. İlk növbədə qeyd edilm ki, 30 il yaxın vaxtdan sonra Azərbaycan tariqı torqbaqlarının işqaldan azad edilməsi büyük bir hadisədir və azırda ölkələb bələyəni bir başa siyasətinətəcəsində işqaldan azad edilmiş tariqa rəzərmizə ikildən qurma bərpa işləri. Çox sürətlərin həyata çəsilidir, artıq ciddi infrastruktur layhələrin tətbiq edilip, həyata çəsilib işləri ciddi şəkirdə sürətlərin irəldir. Təbii ki, ölmətli bizim deptatımız Agıl Məlim prosesin daha da sürətlərin həyata çəsilmək üçün maraqlı bir təkilif verir. Etraf edək ki, bu gün təbii ki, hər bir Azərbaycan vətəndaşın necəki tariqı torqbaqlarının işqaldan azad edilməsinə bağlı prosesin işləkçidir. Zəmanda əmin ərazlərdə qurma ciddi bərpa işlərinin ışıdəki edilə bilər. Evdə ki, Agıl Məlim gəlilir ki, burada tələbələrin biz uçanlarına istifadə edilir. Gəlilir ki, Azərbaycanın 51 əli təsilim məsəlisində yüksəsin yüktim əli tələbə təsilalır. En zamanda bizim ortaksız təsilim məsələrimizdə, 5-i təsilim məsələrimizdə imumitək yüz mündəyəxin bizim cənc-kantin cintimiz var. Yəni, bu demək ki, ki, biz bu olan hər birinin idifə bacarınlar və yaxud daçın güzündən, fizikli güzündən oradan istifadə edilə bilər. E, bu bir mənamlı olaraq belə deyil. Biz bir iki bin ilçə gündü, həmin tarixu topaqlarımızın yenidən qurmasına iştirak edilən, fəhlələr arasında iştirakçı arasında, mina belə deyik ki, patlamasının əçəsində xasarət olanlar var. Tələbələri biz birdən mələ bu prosesin iştirakçısına çevirisə, ciddi şəkildə olan həyat üçün təvkü yarınandır. Sərdəc olaraq, biz bunu heçlə müqaisi etməyik, savətlə dönəmində, tələbələr pamur yoxu maqrədirdər və artaransı bir işart işlərinlə, işart işlərinlə iştirakçı yerindir. Bu belə deyik. Sərdəcə qarabaqda belə zət və istuasiya tamam fəldi. Birinci orada hərə də tam olaraq təvkərdən qaqmayıb, yəni, mina təvkəsi var müdumada orada separatçılar, tərəfindən atışqəs pozulur. Yəni, biz bunları görə bilirik. Tələbələrin müəyyən bilgismini prosesləri də çərbələmək mümim üçündür. Yəni, biz müəyyən iqtisazsa özlə, kimsə işart müəyyənlisi iqtisazın bitripsiyaya və yaxud da kimsə bu qəyildikər yenilən qurma və bərpaşlarına iştirak edə biləcək, təhslə malikləsə praktik bir ilə təfbiq edilməsi üçün, o tərəbələrin biz imkanlarına yararanabilər. Yəni, bu o edimək deyik ki, bütün tərəbələrin imkanlar buna ait. Yəni, bizdə daha çox işart müəyyənlisi, sumin, rasyan müəyyənlisləri, yəni nəbiliyyət müəyyənlisləri kəntəsəri fartindən bağlı mütəqəlisizlər olan üçüncü dörüncü qursun tələbələrini biz proseslərə praktik bir ilələndə təbbiq edilmə dönətörü cəlb elə bilə bilək. Amma işçib üvəsi formatında, fəhlə formatında isə, yəni, səbhəri mazırbacına kibayat qədər işçib üvəsi var və biz tələbəni ucuz və əqtə pursuz işçib üvəsi kimi proseslər biləyə bilməl. Birinci, onlar təbii ki, yayırlarında işitiyip öz maddi vəziqlərini daha da yaşarışdırmaq və bəltik tədrisində təslakını ödəmək imkanı üçün daha çox çağrışılır. 2020-ci liyi heçli xoşulməyən daha bir xəbələnəlaşdıq. Dövlə sərhəq hidmətinin çavuşu elxə nəvəzli öz əskər yoldaşlarını xidməti silahının ateşi dərəkikətlə yetirdi. Yanbarın ikisində sağa 18 fırs fıradələrin də dövlət sərhət hidmətinin sərhət qoşunların qudadlı, əlahiddə sərhət diviziyaslanı xidmət həraisində üç nəfər hərbi qolukçunun öldürülməsi ilə bağlı məlumat dağıxırılın. Məlumat əsasında hərbi proqruorluqun və dövlət sərhət hidmətin nəməkdaşlar tərəfindən hadisə yerinə baxış keçirlib. Dədən digər zəruri prosesualistin ta qəriqətləri həyata keçirlib. İlki nəraşdırmalarla məyən edilib ki, müddətdən artı xəgi hərbi xidmət, hərbi qolukçusu, kişiyi çavuş, əvəsli ilxan məhəmə doqlu nəməlum səbəbdən öz xidməti silahından ateş açmaqla xidmət ettiyi sərhət zasda vasının hərbi qolukçuları bağış qeytinat Ismailov-Yusif Ismailovunu kişiyi gizir, rəzadə Amir Fuaroğluunu və kiçiyi gizir Ibrahimov Refael Natiqoğluunu qəslən öldürü. Daha sonra isə silahını ataraq hadisə yerindən qaçıl. Usahibimiz Üzəyir Cəfəru hesab edir ki, hal hazırda istintak müddətində sözdə məhçətindir. Xüsusən də hadisənin baş verdiyi ərazi, qubadlı korpsu yeni yaradılıp, ekspertin sözlərinə görə hər şey istintakdan sonra tam dəqiq belə olacaq. Ola hər kələkli araştırma atarmadan hansı bir sözdə məhçətindir. Onu gözümə elə gəlir ki, araştırma atarılıb, həmin o kəpsi olunan əvvəzdikdir, səfləmrəmsi dindirilməlidir. Ondan ifadə alınmalıdır, o cümlədən hadisə baş verən ərazıda olan insanlardan da müəyyən əsləmalı, alınmalıdır, sonra nəyi sədəməlidir. Mən təxmin, təxminlərimi deyə bilərəm. Ola bəsin, insan hansı bir problemi olur. Ola bəsin ki, davan insanlar bir-birinə münasibəkdə kimi-sə kimi-sə sözü xoşkəlməyir. Hər də silaq olan yədi, hər zaman demişim ki, son dələdir, ekiyəsdə digət olmalı lazımdır. Bu çıxaldı orda təminat məsələsində Qubazlı, əlahi də sərhət diviziyası yeni yaranı, özlə deyim ki, şükür ideal şərhət var. Yəni, həm Zaslavalarda, həm diviziyanın özündə ən muasir yemeqana, ən muasir cəmasırxana, altarları vaxtı vaxtında yürülür, altarları vaxtı vaxtında deyişdirilir, hamam cəmasırxana və digər məsələm. Yəni, orda hər hansı bir problemi yoxdur. Bu, nəzər alsaq ki, sərhət, böyə sərhət xirməti, biraz kan vaxtı və müdaffin azirliyinə baxanda, müdaffin azirliyi saydı daha çox şəxfiyyət olan qurumdur. Amma böyə sərhət xirmətində sayıiyyəti müdaffin azirliyinə baxanda az. Yəni, orda ən hər hansı bir problem görməm, oladır ki, aralarında hansı bir xoşa gəlməz şəxfət olur və baxın görün, yəni, bu da affekt və etiyyətləm, hədilə başa düşürəm ki. Çətindir, həm də çox çətindir. Faktiq olaraq dördə ilə faciyyələ qarşı qarşı edəcərdir. Buna görə də biz məhbət olaraq dəfələrlə çıxışlarımızda bildirik ki, söhbət ölkənin ordusunun öncüdürsə, bu məsələ də biraz daha həssas yanaşmaq lazımdır. Çünki, bir ordunun əskəri, zabiti öz kamandanına inanmalıdır. Əxisi olan da vaxt bilə hadisələrlə rəslaşdırıq. Bu gün sizləyə çaktılacaqlarımız bura qədəlikdə. Özünüzdə müqayət olun, gözünüz məhcətli olsun.