 Tibizrə fəsifə doktoru Uzman Vaisvismaylov kanalımıza müsabə verirək karanovirus vaksinasyasının faydaları və əks göstərişləri, peyvəndoğumuş şəxslərdə yenidən karanovirus risku olub olmayacağı və deltaştambu haqqında suallarımıza cevaplandırıb. Daha ətraflı video reportajda. Bir yeni virus deyir, və elə vəki virusdə. Deltaştambu. Deltaştambu do. Deltaştambu demək nezədi, yəni siz düşünün ki, bir var vasıvismayl, papak nəndə bir də var papaksız. Vasıvismayl paltarmı də, vasıvismayl yətdə mələt oldu, burnu biraz uzattı, naziləştirdi amma, yəni də vasıvismayl olmağa davam eləyir. Burda da bu deltaştambu da eyni karanovirusdə, sadəcə üstündə bəzi dəyişilər edib. Bu dəyişlər hər zaman qasmetik olmadır, bunların bəzən nəticəsi de olur. Bəl, deltaştambu daha yoloxıcı bir növüdü karanovirusun, deyək ki, o cəhətdən də biraz təlikəri deyir. Diğer bir soru görəsən, daha mı ağır qəstəli keçirir? O cəhətdən hələ ki, bu ispat olunmuyub. Bunun aqında bəzi ifadələr olun da ətlumən deşitmişəm ki, güya, deltaştambu yoloxmuş insanlar, kəstəli daha ağır keçirir. Amma sözün açığı, abjektiv olaraq hələ ki, bunu ortaya sürətikimi qoya bilməmişik. Yəni, deltaştambu daha yoloxıcı bir karanovirusun növüdür. Yəni, rəsmi qurumların təbəbi apardılı deyəntə sekvensiya təhlilər nətçəsində deltaştambunun Azərbaycında olmaqı artıq testikləni. Azərbaycında təqribəni halinin 30 faizi, yəni, rəsmi halinin 30 faizi peyəmətləniyib. Bunlardan həri ki, peyəməndə olunmuş insanların faizi təqribəni 16-17 faize yaxındır. Bu, o qədər də yüksəh birəqəm deyil, Azərbaycında daha çox insan peyəmətləmdə. Amma bir şey nəzər almalı ki, karanovirus epidemiyasının 2. dalgasında, Azərbaycanda xeylə insan qəstələnmişdir. Yəni, hardıs əhadinin yarısı bir şekilde hələlik karanovirusudan qorunur. Bu, yaxın bir, iki ayda bitəcək, ona görə də hətta o insanlarında, daha ədərləri yoxun insanlarında peyəməndə olunması şərtdir. Azərbaycanda deltaştambunun hələtə tüyəni etmələsinin səraflərinən birisi kimi də, Azərbaycanda peyəmətləmdə nisbətinin digər ölkələrə görə daha yaxşı olduğu fikiri həkün sürür. Məsələn, deltaştambu də yəqi xarda ciddi problemiyadır, qonuşlardan. Hursiyada, Kürcistan'da və İran'da, bunların hamsını birləşdirən ortak məktənə deyil, peyəmətləmdə nisbətinin çox aşağı olmasıdır. Məsələn, Türkiyədə deltaştambu çox ciddi problemdir. Xeyr, deltaştambu Türkiyədə var və bunların da çox qorq mullar, kəstəli sayəsi dəşətlərinə cəddi artmır. Bundə səbhərinə birisi odur ki, Türkiyədə peyəmətləniş insanın sayəsi kifayət qədərdir. Homa harada ki, peyəmətləmdə nisbəti zəifdir, yəni, məsələn, qonuşlarımızdan, Rusya'da, Gölcistan'da, İran'da. Bu arada deltaştambı əmələ başlayıdır, Türkan İngir. Məsələn, peyəmətləmiş insanlar qasında yenidən koronavirusa yolu xuma riskləri barma və yaxud da belə bir hal təkə bilədir, aşqara olunuq mu? Mələl səyirin, peyəmətləmiş olmaq demək, iki doz peyəmətlə sonra bir hafta keçməsi deməkdir. Ancaq bundan bu şərt yerinə gəldiyiz amma biz insana peyəmətləmiş deyə bilərik. Mən, birinci peyəmət olmaq sonra bəzi insanların xəstələndeyini görmüşəm, yəni bu əslində peyəmətləmiş sayılmır. Bir dəfə iki peyəmətli olunmuş bir tip bazısının xəstələndiyini eşitmişəm. Ancaq bu xəstəri dəfəm çox yüngül keçirdi vədə belkədə onun təhirlərmə bir yanlışlı olabilərdir. Unu xaricində hər iki peyəmət olunmuş və immunologiq olaraq korunan sayılan insanlarda azərbaycan şey söylürəm, hələ də xəstələmə halları haqqında əlbizdə bir məlumat yoxdur. Yəni, belə bir məlumat olsayı sözüki mənxulama çatadı, çünki hekiməri bir dəşilər danışmaq çox sevmirlər. Mar Rusya da Skutnik bir peyəmətləri, hər ikisində olunmuş insanlarda delta-stamının yoluqmasının yüzlərli hal olduğunu söylürlər və hətta bunların içerisində bəzi insanların itirildiyinə söylürlər. Mən onu söylün ki, bu Skutnik bir peyəmətləri də haqqında da, azərbaycanda hələm, Simovad, Pfizer və ya AstraZeneca olunmuş insanların arasında coronavirusa ciddi yoxma halları rast gələməkdir. Bu gün siz girirsiniz rendezvous nöqtə, its nöqtə, gov nöqtə, as, site nəha və oraya girər kən sistem sizin nazir, süpürgətcə falan olduğunuzu bilinir, oradan istədiniz peyəmdə seçirsiniz. Hətta növün də seçməyəmdir? Bəhlün növün də seçə biləsiniz və bu şəffaq bir şekilde rəsmid dövlət qurulunun siteində eləyirsiniz. Hətta məsəl, mən indi üçüncü dost peyəmdə olunacaq, mən də artıq o sistemdən istifadə etməl olunacaq. Gürəcəm oradan istədiyin peyəmdir, istədiyin palikini kən seçəcəcəm. Bu, gidi burda məsadın da söyləcək, gidi burda peyəmdə olunacaq. Azərbaycan da peyəmdə olunmaq istəyən şəxs, istədiyi peyəmdə olunac bilər. Onu da söyleyeyim ki, orada ikinci bir yanlışlık daha var. Çinin peyəmdə qodər dövcüz deyil. Çinin peyəmdə də də zənnimcə Avrupa peyəmətlərin birisindən daha bağlıdır. İndiya qədər aparılmış bütün araşdırmalar, karanavürsə qarşı formalaşmış immunitetin, ikinci aydan ətibarən qədərəyə azaldırını və altınca aydan praktik olaraq minimuna indikini göstəri, bunu görür də çünc düz olma mütləktir. Mən insanlara peyəmdə olunmaq çağrış edirəm. Biziz dünyada epidemiyanın cilovlarını, epidemiyanı cilovamak üçün ən yaxşı ailət olaraq peyəmdə olunmaq göstərilir. Yəni, biz İngilizdən, Fransızdan, Almandan daha alımda olabilməriyik. Onlar bir şəkildə peyəmdə olunurlar, peyəmini təşfiq edirlər. Bizim insanlarımızı peyəmdə olunmaq çağrıran, yəni, insanlarımızın əksərətlə peyəmdə olunabilər. Bir qrup insanı peyəmdə olunmayıcaq. Nə üçün peyəmdə olunmalıyıq? Bu, nisbətən rahat yaşanmalıq üçün. Bakın, görsüz müəyyən sahələr hələ də bağlıdır. O sahələrin də açılması lazımdır. Bir günəlimizdəki, açıq olan sahələrin də bağlanmasın imkanı verinə məlilik. Azərbaycına peyəmdələmən nisbəti çox ciddi qapambalara gedib getməyəcəyəmizi göstərir. Doğru yaxşı olardı ki, əhalinin 60 faizi peyəmdələnmiş olsun. O zaman, Azərbaycında artıq bu epidemiyanın olmayacaq, qəstilən insan sahəsiz 0-1-2, məxsimum 5 səviyyəsində olacaq. Bə biz, qarana birisi o zaman, Azərbaycına üçün onu da bilərik. Əgər 60 faiz olasın? Əgər əhalinin 60 faizdə peyəmdələnmiş olsa və bunlar da, hər 6 ayda bir üçüncü dost peyəmdə olsalar, o zaman Azərbaycına epidemiyə bitti və bütün failət sahələri açınır. Yəni, bundan yaxşı nə var ki? Yəni, peyəmd olunan insanlarda sizində qədə ciddiq problem görmüşsünüz mü? Bən görməmişəm. Yüzdü baş ağrısı olub, insanın üzüçlən qonçlıq ışqıranda da baş ağrısı olub. Yəni, peyəmdə, əlbirləz baş ağrısı verirse, bir azə təyzik qaldırması verirsəm, bədəncə, bunlar çox ciddiq problemlər deyin. Mən özün üçüncü dostu olmuşam, heç bir şey istəyənəm və edin, fədli. Üçüncü dostu olmağı, hazamlaşıran insanlarımız da buna çağırlar.