 Tan bizə müsbət şartlılar görsənmək ki, biz orda hansısa bir bacıb sənədi imzalamak mələsindəyik. Dəyəliz, leclər, kanın olsun, eferindən hər benizi salamlayalım, eferdən mən Şanı Vəmin sizindəyəm. Bu günki qunama müsehamatə tədqatıları zəmiyyətini sərdirək. Kanfliktoluk, əvəz, Həsanovdur. Əvəz bəyi, xoş görək sizindir. Əvəz bəyi, bilirsiniz ki, dekabın 15-ində Büyüslüvdə Azərbaycan prezidenti İlham Aliyev şərt taraftar sılırı ölkələrinin zirə görüşünə dəvət olunub Şal-Müşəlin dəvətinlə bu görüştən gözləntləriniz nədir? Bu görüştən sonura Azərbaycan Avrupa tifakarasında integrasiyanın yaxanlaşmasını görə biləcək miyim? Əvələlə, deyim ki, bu növbəti belə bir görüşdərdən biridir. Təbii ki, Azərbaycan bu şərt təftarçlıq proqramı çəkçivəsində birları vəsə elə bir qəb, demələk ki, bu növb, auksaydələr qrupundadır. Və şərt təftarçlıq ölkələri, digər ölkələri artıq Brüsirlə və Avrupa bilərinin dəxurlu ölkələ nəsibətləri imozalladıqları sənədinin tənzimi deyibləri. Azərbaycan hələ bu əməkdaşlıqın üzerində düşünür. Baxməlki Azərbaycanın Avrupa bilərinin dokuzdan çox ölkəsi ilə deməli kitərəflə məhdaşlıq müqaviləsi var. Yəni, məhda şərt təftarçlıq proqramında bu kitərəflə məhdaşlıq məsələsi də çox vacib elementdərdən qiridi. Bunu görə, yəni, bu Samvetdə Azərbaycan, digər mərkəzində olmanın mülkə olacaq. Çünki Avrupa biləliyi Belarursa ilə münasibətlərinin bir növd dondurmuş gibi məhdəsindədir. Daha çox Belarursa özü Avrupa biləliyi ilə münasibətlərinin növd dondurup şərt təftarçlıq proqramı çərksəsində. Bədənə, öykə biz qalmışır ki, Avrupa ittifagı ilə münasibətlərimizin normallaşdırmaq hakkında düşünməliyik. Bu görüştə, mən inanmıyorum ki, çox ciddi Avrupa şərt tərtarçlıq proqramı ilə bağlı ciddi bir ilələş olsun. Çünki Azərbaycan Avrupa biləliyi nə, o strateja məhdaşlıq sənədini təbdim etmiştir. və həmin o strateja məkləşliq sənədi indiə kimi müzakir olunur. Azərbaycan dünya ticaret teşkilakının əvvəzindən başqa bir məli ticaret razlaşması sənədi kimi bir təklif irəli sürür. Bu da Avropa Birliği tərəfində indi, müzakirə mərhələsində deyir. Yəni, tam bizə, demək olar ki, müsbət şartlılar görsəmir ki, biz orda hansısa bir vacib sənədi imzalamak mərhələsindəyik. Anca həlalda Azərbaycan Avropa İttifakı üçün çox vacib bir dövləddir. Avropa İttifakı bunu başa çürür. İndi, bunun əlmiyyətə daha çox artı. Yə, baxımdan məni gəlir ki, burada məyi bir irəliyyəşin olacaqı qaçılmazdır. Həralda, əməkdaşlıqın qurulmasında. Azərbaycan, diriz bir müsbət işartı görsəmdir. Azərbaycan, niyə malaxlı deyil Avropa İttifakıına yaxınlaşmaqda, bu integrasyana formalaşdırmaqda? Bir süzüncədir, İngiyyəkini Azərbaycan Avropa İttifakı ilə Qaraba məsələsinin əssas götürərəş, Avropa İttifakı ilə əməkdaşlıqda o qədər də maraqlı deyildir. İngiz zamanda təbii ki, ölkədə insan yüqlaraq, demokratiya və səskülərinə bağlı Avropa Birliğinin çox sərt muaq ki, reaksiyalar oluştu vaxt ilə Avropa İttifakı ölkədəri çox sərt reaksiyaları verirdilər. Azərbaycanla bağlı məsələrdə və Azərbaycan hükməti də məni gəl ki, bu sərt reaksiyalardan bir qədər nârahat oldu bu üçün. Çalışırdı ki, Avropa İttifakı ilə dislans edə səhbəsən. Və ən ciddi problemlərdən biri də Qaraba olanın bağlı məsələyidir. Yəni, bu qaçılmazdı, binə etraf etmək lazımdır. İndi mənil gəl ki, başa tüşülür ki, Azərbaycan Avropa üçün və o Avropa ülkələri üçün əhəmiyyətli bir partnera çevirilə biləcək mərlə dədir. Bu nə inələ qədərədir? Belarursadan sonra Belarursaya Avropanın məyən qədər müddəri var idi. Avropa Birliği bu şərtə rətləşdə programını bağlamak və yaxud onun sədəcə bu dört dövlətlə məhdudlaşdırmaq fikrində deyilir. İstemlən haldır, bizi o borta alıq, nəcə diyələr, o biz o göyərtədək varır. Və o göyərtədən biz düşəsi deyilir. Nəl Avropa Birliği düşəsi deyilir? Sədəcə bir az vaxt uzanır. Yəni, biz Avropa Birliği ilə çoxlu sənəkləri imzalamışır. Çoxlu razlılaşmalarımız var. Bayaq qayıd elədiyim, doktordan çox dövlətmə, bizim iki tərəflimin asbaətlərimiz var. Anca, prinsipial bəzi məsələr var ki, Avropa Birliği burada daha çox prinsipial mövqə tutur. O məsələrdə də azıbəcən hüquməti hələ tam olaraq yümşalmaq göstərmək istəmir. O məsələr aradan qaxtırcaya islaxtlarla bağlı məsələrdə, insan hüqlarından bağlı məsələrdə, məhbaat və seşkü sistemi ilə bağlı məsələrdə. Olar aradan qaxtıqdan sonra Avropa itifagı məni gəlki, azəbəcana münasbəktərinə biraz yümşaldacəq. İnanmaq olar mı ki, qeydiyətdiyiniz məsələ insan hüquq ve azadlıqları, söz azadlıqları və digər məsələrdə azəbəcanda tam şəkildə qaydiyət şəcək bütün hüquqlar, normal şəkildə insanların hüquqları qorunacaq. Yəni, bizim də bir gün Avropa itifagından bir yerdə olduğumuz zaman olacaq mı? Bu, qaçılmazdır. Ən vacib olan məsaj mənim çubuda. Çünki hətta Avropa itifagının ən qatı, rəqi bir sayılan mə yaxud Avropa itifagı ilə sərt münasbəktə duran Rusya və Bilarusya bilə bu yümşalmalardan qaçabilmiş. Azərbaycan mən deməzim ki, bəri çox sərt və bütün o qaydaları əmel etməyən bir dövlət sırasında. Belə, Azərbaycana qarşıq məyən bir münasibət var idi, formalaşmış idi. Və muharaba vaxtı da biz hissəyədik ki, Avropa itifagını daxul olan ülkələrin, Azərbaycanda baş verən proseslərə reaksiyası, təhki daha çox ilə bu münavişələyində qaynaqlandırdı. Təbii ki, onlar Azərbaycanda insanıqları və demokratiya bağlı məsələrdir, münasibətini bir direvlə. Ona görə, Azərbaycan demələ və ki, sərt bir mövqədə durub dayanmıq. Biz görür ki, Azərbaycan lazım olduğu qədər yumuşalabilir, gedə bilir bu islahatlara. Və indiki mən hədə, mən gəl ki, Azərbaycanda siyasi sistem nə bağlı islahatlar qaçılmazdır. Və dövlət də mənə gəl ki, bunu başa düşəcək. Və onlar da gələcəkdə insanların haqqlarının müdafiəsi nə bağlı, ülkədə daha azad siyasi rəqabətin formalaşması nə bağlı, hansısa bir adımları attırca bu Avropa itifagı tərəfindən dəyələndiriləcək. Yəni, demək də məxsəlmə odur ki, bizim deyəkimi bloqlayan qarabab məsələsi vardı. Məsələ, həllə umut, indi elə bir bizi bloqlayab iləcək bir argument qalmayıb ki, biz o argument-i əsas götürək və deyək ki, yox, biz bu prosesləri, bu islahatlara para bilmirək çünki, ölkənin əsas prioritet məsələsi var. Əvəz bəyi, dediniz ki, artıq Avropa integrasyi bar yazıq qarabab məsələsi həllə umutdur. Ancaq bilirsiniz ki, bu günlərdə Şarlı Mşəlin dəvətinlə, Avropa itifagı pezintin dəvətinlə, Azərbaycan pezintin amməliyə və Mastanın baş nazivi Nikol Paşınian Büslildə görüşü gözlənləri. Bu halda bu məsələnin bittiğin demək olar mu? Avropa itifagının hərki dövlət parçasını Büslildə görüşün təşkil etməkdə məksəlindədir? Əmvallah onu deyim ki, Azərbaycan üçün sözün əslimlənəsində muharibə bitmiş sayılı bilər düşünə bilər iş. Yəni, ən azı çox uzun bir müddətə. Yəni, Ermenistanın nə vaxtsa revanş götürməsi və nə vaxtsa Ermenistanın yenidən Azərbaycanın da bizim ışxaldan nazir ettiğimiz ərazıları nəzarətə götürmək və yaxud ışxal etmək, Xüliyəsinin ziyallaşıcaq, çox uzun və çox mövcizəli və çox belə nə bilə fantastik bir diməli düşüncə olabilər. O bakmının bəli bizim qeyd etdiyimizsimi biz bu muharibə ilə neticəni uzun müddətli dəyişilmiş. Yəni, ən tam demək olar ki, dəyişməkdən daha çox uzun müddətli, Çünki vəcəttin dəyişməkdən çox yaşlıdır. Giyosiyasi prosesdərdən çox yaşlıdır. Yəni, Allah eləməsin Azərbaycanda kataklizmalar olsun və Giyosiyasi vəcət Azərbaycanın ziyanına işləyə biləcək bir vəcət olsun. Daha çox, yəni, bu cür proseslər Azərbaycanın kenarda olan ölkələrlə bağlı olaqlər, konşulardaki və zəknəm bağlı olaqlər və həm də bu bölgəyə maraqın çox ciddi sürəktə dəyişməsinə, öncə Azərbaycanın özünün daxilində bu stabilik olacaqsa bu proses olduğu kemdə qalacaq. Yəni, burada həm siyasi stabilik, həm vətəndaşların həm rəyliyi, həm də siyasi həm rəyiliş olacaqsa bu proseslər qalacaq. Azərbaycanın daxilində stabilik düşünmək olacaq. Çünki bilirsiniz ki, hər gündə müxtəlif yerlərdə etiraz aksiyalar kesirli, nəsə gün öncədə məkvehalinin sosial müdafəsin nazilinin qarşısında da bensiyası kəsilən insanına qazilər bu coaxya təşkil etmişdilər. Bu halda bu gələcətə bir sosial partlayış ehtimalı var. Yəni, sosial partlayış bütün siyasi sistemlər üçün bir problemdir. Yəni, bu sosial partlayış bindi görəsəsi Covid-inə bağlı Avrop orkələrində çox ciddi etirazlar var. Məsəlum, Fransa da aylarla, illərinə sürən bir ildən çox davam eləyən sosial etirazlar. Azərbaycan da bucur etirazlardan qaçası deyir, təbii ki, mən iləmləm ki, vətəndaşlar tam olaraq ülkədə baş verənlərlə, razıdlar və orsosial etirazlarla bildirməkdən qaçılır. Yox, belə etirazlar var, olacaq, intensiv olacaq, təşkil olacaq, bu var hamsi gənəcəyin işlərdir. Yəni, bunun mülahizə etmək bir ətçətindir. Belə, Azərbaycan da əhalinin sosial durumu barəsində dəvələtin ciddi çüməni ihtiyacı var. Və o fonda ki, bu saat Qarabalda, qurcılıq işlərinə başlanılır. Yəni, hətta bu fonda. Çünki əhalinin sosial təminatı elə bəki bücədə bir fix olmuş bir maddədir. Yəni, o maddə, niyə, sən təyin eləyirsən, o maddə bir meçə illər üçünün davamlı olur. Yəni, başqa maddələr bəki artabülər, azalabülər, hənin sosial təminatı elə bağlı. Tibi, suortasi elə bağlı, ən vacib meganlardan biri budur. Əhalinin təhsirə el çıxtımlı bu iddə bağlı. Əhalinin pensiyalarının təminatı ilə bağlı məsəlindər. Bu, bücəmizdə təyin olumuş bir kategoriyadaki. Və onun, o barədə, mən gəlki dövlək icra eləyə biləcək, həransı bir lajələrdən aslı olmaq. O öz yerində olmalıdır. Və ən önəmdəsin, məmurların öz başına ödür, bir canəliyi, məmurların insanlarının davranışları, bu partilayışların səbəbi olabilər ki, onu aradan qaldırmaq lazımdır. Yəni, hükmət, deməli, bu islahatları eyni zamanda idarətmənin yeniləşməsinlə deyərtməlidir. Yəni, səviyyət təfəqgürlü məmurların yenilənməsi və insanların daha yaxşı başa tüşəcəyi, daha yaxşı qavriya biləcəyi yenim məhəli demokratik qadırların olaraq hürmət etməsinə imkan yaratılması. Yəni, həndə çox məsələlərin həlinlə dəstə olacaq. Yəni, insanları bəlzən dövlətin ehtiyazını başa tüşəlir. Yəni, hərdək məsələsində biz bunu gördük. İndirin özündə də, yəni, Covid-ləyala qalə, insanlar ehtiyazlara başa tüşür, yəni, insanlar ekonomin rejumu kiçil yaşayırlar. İnsanların başa tüşmədiyi bilcən bir də bir şey var. Məmur niye onu alçakmalıdır? Məmur niye onu aldakmalıdır? Məmur niye ona qarşı bir gəlin olmalıdır? Məmur niye onun like olduğunu çox varlanmaya getirməlidir? Yəni, insanlar bunu başa tüşmür. Bu, mən sədəyim ki, yeni qadırların cərq olmasıyla bu problem həldə olunur. Təminə ne iləndir? Yəni, bizim tanıdığımız qadırlar var, ki, onlar artıq o savet dövdünlə qalmış məmurların fikirləşdiyi kimi rüşvətdən və yaxud dövlətən makinum mən misəməkdən, və yaxud vətəndaşa etinasız yanaşmaqdan uzaxtadılar. Bunlar hamsi tənzimlələ edəcək. Mən sədəyim, bizim bürs elə bağlı, görüşməzə qayıdaq. Və bəl bürs elə də oradan da görüş, Avrupa itifagının dəstəyilə olacaq bu görüş. Bizim üçün çox əhəmiyyətlidir. Ona görə ki, Avrupa itifagı biz Azrubacanlar bununla qədər istəsəkdə, istəməsəkdə. Bu rəkiyonda çox vacib bir park niyə oldu, hətta mən deyərdim Amerikananda vacib bir tərəfdaşdır. Çünki bu ölkidə nə baş verirse, nə varsa Avrupa itifagı ilə elə qələndirilə biləcəkdir. Bizim bir mərhələdə deyəni, bizim bazarımızdan tutmuş bizim. Dimi var ki, gündəlik, təmasımıza qədər. Bunlar hams Avrupa Birliyi nə baş təsiləri. Ona görə Avrupa Birliyi bəs bu görüştönü görə maraqlədir ki, başa tüşürlər ki, mələ artıq Qarabağ məsələsinin yekunlaşdırmasına və bu məsələnin, dimi var ki, bu ölkədə Muharbiye son demək lazımdır. Yəni, Brüsseldəki görüş məni gəlir ki, daha çox ona yönələcək ki, bu bölgədə Avrupa itifagının da, Azərbaycanın da və digər, bu münakşədə tərəf olan ölkələrin də istədiyi kimi, diməni, o deli mütaçı ve demarkası məsələsi nə söt ki, başlanırsa. Çünki Avrupa itifagı üçün də uzun müddət bu münakşənin həl dolmamış qalması və Azərbaycanın, Yərimənistanın bütün Avrupa itifagının platformalarında bu münakşəni qabartması çox ciddi problem idi, başardısı idi, mən bunu dəfilərlə şahid olmuştum ki, Avrupa itifagı bu hər tədbirdə Azərbaycanın və Yərimənistanın artıq muharibədən danışması kimi fikirləri bezdirmişdolar. Təbii ki, Azərbaycan haxlıydırız problemini qaldırırdı, Yərimənistan da bələ bu Azərbaycanın ehtirazlarına cevab olaraq hər dəfə nağıllar fikirəşildi və Avrupa itifagına çaşdırabilən mesajlar verildi, gülünç doğrulu bu, Azərbaycan Avrupa itifagı tərəfində. Bu mevzu bir tip. Yərimənistan bundan sonra nə deyəcək, onun deyə biləcək gələn məsələ, Qarababda yaşın yəriməllərinin bağlı məsələnin daldırılmasıdır. Bələ yərimənlər ona status deyirlər. Ancaq mən sə deyim ki, əgər deyəli mütafsədə demarkasi olacaqsa, Qarababda yaşan əhalenin hüquqi yərimələr ki, indinin özündə də, yəni Avrupa itifagı hiç var. Azərbaycanın ərazıb təvbiliyəm məsələsində şüphələri olmayıq, həni heç bir şüphələndirən siyasətə olmayıq. Sədəcə, o dağda Qarababda bölgəsinin mələkçək, susi bir stab suna həmşi qeydəriyiblər, yəni, səsəm orada yaşan insanlarla bağlı məsələdə. Indinin özündə də, yəni, əgər bu, dəlimitasiya və demarkasiya olacaqsa, o halda Qarababda daha çox. Azərbaycanın həlimi olar ki, gələcəş integrasyasına, meyilli və həm də bir köy integrasyaya yönələn olacaq, nəyin ki, onun ya ərməstana, birləşdirməsi və yaxud həsə bir süsist stab suna malif olması. Yəni, bu da çihti bir problemdir, çihti bir məsələdə ki, o məsələni gəl ki, zaman keçdikçə həll olundur, unub kədəşməlik. Azərbaycan, köyüsün başını tutmasından öncə, bu günlərdə Rusya prezidenti Putin, Emanslanın başnazı Nikol Paşın yanına zəng edip, bu məlumat yaylanından sonura, Rusya bu köyüsün nətizəli bir təzəinə imkan verəcəyəm ki, bürs elə də başu tazak köyüştən bir nətizəl de olasın. Yəni, mən heç özüm o ciddi nəticəyə hələ ümid eləmrəm. Burada proqnodakçdırdığımız nə deyil, müzakirə olunacaq məsələlər. Yəni, inam rəm ki, bu görüştə ilə qaydan kimi tərəfləris, qotturuk, pansabir sənədiyimiz alacaqdır. Xeyr, yəni, çox uzun məsələdə. Yəni, də limitatsaqı demarkaca məsələsi, indib saat ən önəmləm məsələdə bu ilmənsatın üçün artıq ölümdürün məsələsi. Bəz məsələlər var ki, bəli, o məsələrin müzakirəsi və yaxud həlli istiqamətində çox şiir yallaşabilər. Xüsusən, humantar məsələrin həllində. Xüsusən, minalardan təmizlərin məsələsində. Xüsusən, diməli, azərbaycanlı və ilməni ahalinin arasında təmastan gücləndürməsi məsələsində. Sonra o əsirlərin və yaxud itkin düşmüş şəxslərin təyləyi ilə bağlı məsələrin dənkiləşdirilməsində. Yəni, bunlar hamsı müzakirə olunacaq və en azımında hansısa bir nəticənin olabilecəyi də mümkündə. Ancaq global nəticə, hansı ki, bizim üçün global nəticə, dimarkaca və də limitatsaqı, gəzirdəhizdir, ilmənstan üçün global nəticə, mələ, bu dağlıq qaralada yaşanə, halinə xüsus, tatsuna malik olması məsələsidir. Bu məsələni bir görüşlən, və xüsusən belə bir tələsiş və gündəliyi hərə tam hazırlanmayandak, tam uzun müddət çəkşməsi olmayan bir görüşdə olacağına inanmıyorum. Və o vaxtından da rusa əmindir ki, belə global məsələrin bir görüşdə hər mələ edəmir. Rusya özü də, bu məsələn, həlli üçün Azıbacın tərəfində mən yən bir istiqamət verici dəstək göstərir. Hüsusən, biz gördüğümüz şimdi o, səhədlərin, artıq dimarkaca şəsində Rusya, Azıbacanın etliklərmə o qədər də belə sərt reaks edəmiriz. Yəni, başa tüşürlər ki, Azıbacın bu səhəbini tanımalıdır, bilməlidir. Siz, bu əsər və görəqlərdən söz aslısınız, əvvəz bey, bilirsiniz ki, bu müddətdə bir niçə gün öncə yəminlərin əsər düşən, mühasiriyyə düşən şəxsləri də qeyr qəlçik həmda oldu. Sonradan da bir, ondan öncədə bir niçədə fəsirlər qətarlıb. İndi ki bu, əvvəb odama əlçısında olan o geniş migrasli təxərbahtan sonra da 13 nəfər mənəsə düşüb bizim tərəfə. Sof kuman ki, bu da Rusya'nın vasitəsliyi ilə əvvəm hastana qaytə alması ehtimalı var bunlarında. Bakın, ancaq bizim o birinci qaba muhaibəsində əsir düşən insanların talihət kimi çox ciddi şəkildə belə görsönən oldu ki, bir naraat etmiyək. Yəni, bir bu isim ayətdə müzakə olumu, üçümət tərəfindən nəzər alınmığı sanki belə görsənir. Yəni, bu məsələ qabadılmal deyilmi, biz bu birinci qaba muhaibəsində əsir düşən insanlarımızın talihəti niyə maraqlanmalıdır? Yox, ən sonuncu saldan başdım ki, təbii ki, uzun müdət Azərbaycan həkuməti, bu əsir düşmüş, daha doğrusu ikim düşmüş şəxslərinə bağlı, çox intensiv də bəz ən də belə xiltaşırdardan paralel iş deyib. Yəni, demək olmazsa, tam maraqlanmı yox. Yəni, bu əsir nəticəyə yoxdur? Yoxdur, nəticə ona görü yoxdur. Bakın bir gəlir ki, ikinci sağlının, ikinci seslində. Yəni, nəticə ona görü yoxdur ki, yəni, o ikim düşmüş şəxslər var, hanslar köyü, o birinci qaraba muhaibəsi zamanı ikim düşmüştülər və sonradan olan haqında məyyən bir informasiyalar var idi ki, kimi hərdasa görüldü, kimsə hərdasa, onun bir yerdə, nəvələm, bir kamera da olur. Yəni, oları da hüqumətə ayırmışdır. Ona görə, nəticəyə yoxudur ki, birinci qaraba muhaibəsində bu, ikim düşmüş şəxslərlə işləyən ilə bir qurumun və sistem olmadı. Mən muhaibə ham üçün çox belə faceli tiz bitmişdir. Və bu muhaibədə mən azı bacən tərafi Ərməstan tərafi ilə bu məsələni indiki dövrdə olbulu kimi belə intensif müzakir eləyə bilmədir. Yəni, dövüş böyük indi biz görürük ki, azı bacən tərafi bizim əlimizdə olan ərazlərdə məzarlıqlar tabır. Yəni, bizdə görürük ki, ki, kinci qaraba muhaibəsinin nəticəsindən sonra, eləndə nə qədər əskərlərinin meydərin bizəyirdir. 1700 nətər bərdik, 20 əlmənlərə. Yəni, biz, əgər, o vaxtı, 1992-ci də muhaibədən dərhal sonra, ən 1994-cu ilin artıq Maya eləndən sonra, biz elmənlərin nəzarətində olan ərazlərdə, bizim əskərlərimizin cəsətlərini və yaxulların talihilə bağlı məlmohtları axtarsı edir. Yəminəm ki, bugünlər bizim istinadilədiyimiz o 4.000 mələ itkin düşmüş insan var, onun sayı xeyli dərəcədə 4-3-4 təfaz alardır. Yəni, biz 20 əlmə indiki təcrübələnlə nə nəsəslanar artıq eləm. Yəni, əgər, muhaibədən dərhal keçəlindən sonra, biz elmənlərin o 1700 cəsəti və ildiysə, enlisiz təsəbirlin, biz də 1994-cu ildə Maya eləndən başlayıq, Dekabra eləndə o cəsətlərin axtarışının məqdə, döşkədən ərazlərin axtarışının məşhul olsaydıq, nə qədər bizim əsirlərimizin haqqında məlumatımız var. Ona görə, zaman başqadı, dövr başqadı, və əminəm ki, hökumət bütün bunların hamsi göz önlə alıb və indi başlayıqlar, həmin o məzarlıxların axtarışını, həm o cür məzarlıxlar var. Və o məzarlıxların axtarılması üçün, Azərbaycan hüquməti. Və o vaxtki hər bir qamanda qamandandırın, və o vaxtki əskərlərlə, vuruşan insanlarla işləməli, özünün hər bir harfəvini bir daha qaldırıq nəzərdən keçirməlidir. Ki, o ərazda, hansı dövüşlərdə, hansı qanlı dövüşlər olub, məsəlçün Azərbaycanın hansı hər bir hisslələri, istirahumətlərinin və yaxudurlur, könüllə hər bir dəstələr varıdır. O varın kamandirlərindən işliyip olardan məlumat toplaymaq lazımdır ki, məsəlçün ən qatı qanlı dövüşlərdən gələn ərazda hansı hər bir hisslələr olub. Həm bunların hansını biz sistemləşdirdikdən sonra başa düşəcək ki, doğrudan da hansın indiə kimi istinabilədiyimiz və daimi olaraq yolunu gözlədiyimiz, o insanların talinin mavaqçı ilə qara vaxtda o dövüşbə gələn də sündürünün şahidi olacaq. Yəni, bu proses məni gəlir ki, qaçılmazdır. Yəni, bələ başa düşürəm ki, o dövüşmün insanının atıq həyətdə olmalın deyisi, səmin dövüşlər vaxtı əksiyətinin gəlirsiz. Yəni, bunların içindən sağ olanların da ehtimalı olabilək ki, bu insanına sağdır, onların aktaşını da Ejmastan hökumətindən, onların həyatından bağlı soruya təkməkdə lazım deyilm ki, bunların hansı şəraikdə yaşadırından bir mavaqlanıq. Vaxtilə bucur sorulara çox çəkiləyib, yəni, lazımdı yüz faiz, yəni, yəndərim hər bir insan haqqında sona qədər, hər toplamadan o insanın həyatının harda sındığını demək insanlıq baxımından, müətlə hüquqı baxımından ədalətsiz diyorlar, güzcün olmaz. Ona görə hər bir insanın taliyi harda sona bitip, sona gəlib, və yaxud onun başının nələr gəlib, və yaxud bəri kəmid sardımın bütün bunların hamısından hükməti araşdırmalıdır və mən gəlir ki, mən çox şansları var, araşdırsınlar. Ona görə mən yəni, demrəm ki, birinci qara bax cəfəsində dövüşündə olan, itikimi düşəmək, askerlərin çox həyatda yoxdular, yoxdur. Mən sədəcək ki, müharibənin nəticələrini, nümunə göstərirək deyək ki, yəni, ehtimal oluna bilər, ehtimal oluna bilər. Həmin o dövüşdək zamanı, həmin o qaldı dövüşdək getdiyi zamanı, həmin ərazlərə bizim nəzarətimiz yox idi. Yəni, biz torpaqlarımızın işxalını, yəni, bizim bir rayonumuz, iki üç rayonumuz az, iki rayonumuz bir gündə işxal olmuşdur. Yəni, bizim bütün bunları təhlil etmək, bütün bunları araşdırmalı üçün imkanımız yox idi. Həm də, yəni, o vaxtı miras bizim yanaşmanız da başqa söylüyordu. Yəni, biz e, bizdə kütləvi yəni, bu əsirlərin dəyiştirilməsi prosesi yalnız, hocalı hadisəsi zamanı başqa edilə. Yəni, hocalıda sonra olanları biz ermənlərdən qeyralabildik, sonra bizim o prosesdəri idar eləyən komandirlərimiz rəhmətə gədəndən sonra bu da yaddan çoxdur. Yəni, Azərbaycanda sistemli o zaman dövlət tərəfindən idarı olunan proses yox idi. Bu, hansısa bir komandirin, yəni, o vaxtal rəhməti yamaq verdi, baxır olun. Çinləri üzərində idi, bütün bunları hamsi. Yəni, ona görə o vaxt yox idi belə bir şey. O vaxtı misal üçün nə qırmızı xansıq qanitəsi nə, atətimiyiniz ki, grubu var, bu detallarına məşhul deyildirər. Yəni, Azərbaycanda bu könilli ordu ordusu olduğu üçün nəcə, əminəm ki, hər bir qeydiyat da o qədər sistemlə parılmamışdır. İndi bu, hüçmetin bu məsələyə diqyətini yitəvli hesab edirsiniz məvəz beyi. Mən az çox dövlət, əsl və qüroqlarla bağlı dövlət qamisi hasının içindən bələdən. Çünki biz vaxtil o, bən təmsil olduğum bəni haqiş çıxılıq bu qamisi elənişdiyi. Əminəm ki, bəni haqqırmızı xanitəsi elə, dövlətin elədi iş çox sistemlidir. Yəni, onun detallarını tamış açılarımız bilmir. İnsanlarımız bilmir. Misal üçün, mən dənkiyolar insanların dənkiyolarının toplanmasıyla meşğuludurlər. O işin görsəmdir o isdə. Ancaq kifayet qədər əsir, üzəm əsir iki düşünüş şəxslərin qohumlarının dənkiyolarını toplanırlar. Yəni, təsəb edirsiniz bu, sabahları, qarabaxda, ışqaldan azad olmuş hər azlərdə hansısa bir cesəd aşqara olunacaqsa, o cesədin kimi mənsub olduğunu məyəməşdirmək üçün dənkiyoları ehtiyyət şəxər. Yəni, o cesədin çox çürümüş, artıq bir növ torpağa qarışmış hissə cihlərinlə onun qohumların dənkiyolarını tutuşdurmaq lazımdır. Mən əminəm ki, çi çox işin prosesini tanışam, o dənkiyolar artıq toplanı, o bazı var Azərbaycan hüqumətin nimi, qıbbeni, haqqırmız, haçqanatəsi ilə bircə icra elədiyibir bazıdır və taməmin nilin deyirəm ki, o bazı çox effektib iş deyib, yəni sabah hər hansı bir cesəd tapuntisi olacaqsa, mütləq o bazıdan o dənkiyoları onlaşdırılır. Yəni, ona görə səmərəlik, səmərəlik iş burada həm də mənibbeni haqqırmızı, haçqanatəsi ilə amma deyəm ki, bu qeyurlardan əmanstan tərəftə olanların barisindədən mətbahtta kimlərinse zəman-zaman qeytlər olup ki, əmanstan həmin bizim Azərbaycanlı insanlarımızı hansısa bir ağrışlara dzəl belifdir, qulemək kimli onlardan sifayda onluhtur. Bu üçü, zəman-zaman ilə yazlığa gelipdir. Bakın, bu hüçmək, bu məsələrin iznə düşüb əmanstana soru gündəməl deyildi mi? Varıdır, varıdır. Belə sorular çox oldu. Yəni, kiminin cilin əvvəllərində kiminin cilə qədər çox intensib iş gedirdi bu istiqamətdə. Yəni, mən də həmini belə haqqırmızı Azərbaycanda ki, təmsilçisiydim çox intensib iş gedirdi. Yəni, Azərbaycın tərəfi 800 əsir haqqında məlumat yermişti xarici təşkilatlara. Yəni, zəmanı bizə də o silahı vermişti. Mən bizdə müntəzəm olaraq Azərbaycanın hakiməti 800 əsir hüzücəsəm olmasından var. 400 əsir 400 adam haqqında yenə əsir haqqında məlumat vermişti. Yəni, təmsil olaraq bizdən xayşoğunu deki göstərlən yerlərə baş çəkilsin və araşdırılsın. Təbii ki, çox çətin idi demək ki, də mələ o adamlar sardılar orada, yox. Anca, mən size deyim ki, Azərbaycanın hükmətin o vaxtı də mələ, ədil, ədil məlumatların həbqətə uyğun, oda onunu biz şahid olorduk, çoxlu mənada. Yəni, ərim əslənin hansısa bir uçqar kəndində vəzən Azərbaycanın hükmətində məlumat olur de ki, Azərbaycanın bir əsir orada bir nəfərin evində saxlandı və gedirli yora bəl olurdu ki, bəli, saxlandı. Və sonra, ədim, əli, o adamın əvladının cəsədi artırq gələndən sonra onu dəyişmə üçün saxlayırmış orada. Onun cəsədi gələndən sonra saxlamak lüzum olmayı buna və onun yahu hükmətə təfri verir və yaxud o adamı adama şəra etyərdik, qaçı bəl ahallarda olub. Yəni, o zaman gəl də çıxlar hamsi yazılacaq bu varf sənətləştiriləcək. Və iğniz zamanda müsausun onu kimsə gəlib aparı başqa bir adam öz, əsir qohumundan, oğlundan dəyişmə üçün də. Yəni, belə alları varıdır. Yəni, azıbacın hükmətinin də informacıları çox təqqi idi. Hancıq, yəni, heç kim elahiyyətdə gücə malik deyil ki, tutsun elməni həmin o məamurunun və yaxud o insanının boğazından ki, bu adamı verir bu saat. Çünki səndə ol. Yəni, Aslan bilə siz ki, bir nəfəl qətəndaşı üçün də şinəm qoparı. Yəni, azıbacın əsir qətərmaq üçün yücü tədəbdə bulunur. Yəni, gəlin görək, azıbacın bir vətəndaşı üçün nələr eləyikdə elməstəndə olan eləyi eləmin tarz. Eləs faal oldu. Yəni, eləmin tarz şahbaz və dülqəmdən bağlı görün azıbacın hükməti. Nə qədər təciklərə, nə qədər ola bizimki təktiklərə bax məraq, oları geri qətərmaqı qeytərdır. Bizi nəcədə şərayet yarandıqca, imkan oldukça hükmətlər bunu tələvəyir. Yəni, azıbacın bəli, əgər bir vətəndaşı orada sağ olsaydı əminəm ki, azıbacın üçün belə bir strateji bir səhv olardı ki, azıbacın öz vətəndaşının orada sağ oldu, onu biləmlə, onu geri qətərmaq üçün cəhd eləmir. Əslində bu təbliqat baxımından çox güclü bir təbliqat alətiydi ki, elmənsanı vurmaq üçün. Bunu elmənlər də azıbacanı daha çox təziq abiyeklində çevirmək üçün bir vətəndaşının üzərində çox dəyanırlar. Azıbacın da elmənsanı və yaxud indi o vakti, qarabada sağlamdanı, şahbazdan da dirqəmi istifadə edildik elmənsanı bu məsələdə bursunlar. Yəni, təhvidə bəqnə çəkürsünlər. Ona görə, dibi olmaz ki, burada elə bir ki, azıbacın əgər bir nəfərimiz sarılsaydı orada bir qanə qalardır. Amma onların yenə deyəm, heç bir insanının azabacının da qalması faktı yoxdanıza bizim birinci qarabam var, bəsindən 4.000 insanın həyatı taləyi barədə heç bir məlumat yoxdur bu yündəm. O baxımdan bələr azıbacın azı yəni, o elmələrdə yox. Yəni, o da yündəremdə bizim üçün də olduğun üçün bələr dətalların daha yarışı bilirəm. Yəni, elmələr azabacında 1300 adam əqtarıdır. Biləsiz. Yəni, onlar da 1000 üçün var. Bəl, bəl, bəl. Bizdə yalnız təsəbbur var ki, yalnız bizdə bələ, o insanları künçü bir məlstəndə etkilər yoxdur. Var, mənoların vallı dilmərinin görüşüm şəhəm və olarda da eyni ilə bizim hökmətin bizdə təqdim elədiyə o dəqiq ünvanlar və dəqiq tariqçələrlə yanaşı olarda da ocu dəqiq tariqçələr var idi. Yəni, bizdə gedirdik. Həmin o ünvanları verirdilər, adamların adını verirdilər. O baxıda doldurdu. Həmin adam rayonlarda da var idi. Həmin o adamlar ki, onun bir məlstək varmışdı. Yəni, bu qarşılıxlıydı da. Yəni, demək olmaz ki, olarda yoxdur. Hətta, mən istədiyim ki, öz oğlundan əsirlikli olduğunu dəti. Telefonla danışı, yazışmaları ola telefonla danışağım vallı deyin vardır. Mənə danışmışdım. Albuki öz oğlunu, səsini oğlunu ona danışdırmışlar. Elə, qürcistanla daha çox bu vəstəkçilər var idi. Olar vallı deyini aparıldılar qürcistana. Olara deyirlər ki, sizin evlavınız flan yerdə deyip, kəsləmi qə danışdırıldılar. Olardan təbii ki, pul alırdılar və o pulun qəbulində onun hansısa bir detallar nöpəyə ona göstərildilər. Yəni, ola bilər, belə faxlar çox uydu. Yəndirəm, biz ucgar bir kənddə bir azı bacalımının axtarı şu üçün getmişdir. Və o adam etraf elədi ki, bəri oğlan mənim evindeydi, və mən onu sakladım və sonra mənim oğumun cəsədini tabuqda qətirdilər və mən o adamın mən o gecə əh sunqasına çöreq koydum, e bilim, pendir koydum, bir dəndə pıçaq verdin. Dedim ki, mən səni üç ayda saxlamışam sən mən oğumun gerində elində indi, səni tutsalar, bilsələr öldürəcəyələr. Burakdım çıxı getmiş. Və yaxud elə bir hadisələr var idi ki, biz nakhçımanla sərhət bir ərazində biz getmişdir. Orada biz eşikdir, getdir yora, və belə oldu ki, vələ, axtarabımın səmini iki adam sona qədər oldu onu və onun birini kimsə gəlib, aparab öz üçün, hər biçilərdən digər neysə orada öldürmüşdilər. Yəni, beləfaklar var. Yəni, onu görə demi olmaz ki, deməli irmənlərdə yaxudu bizlərdir, beləfaklar, yox, bu belədir. Bu doğrudan da çox muharibənin getirdiyi belədir. Bizdə saci say çoxudur və təbii də bu onunla nələ qədər idi ki, biz bizim itiklərimiz o zaman çoxuydu. Yəlmənlərən ismətən bizim itiklərimiz çoxuydu. Çünki hocam eləyən tərəfin itikləri adatın az olur, nəyikim dafırının tərəfin. Və bizdə də hər bi, qaq kəmandanıq və yaxud hər bi sistem, o qədər düzgün və yaxud profesyonal qorqunmamışdır. Və onu görə də bizdə itiklərdə insan itiklərdə və əsirlər və qəlublar da və yaxud kimsə şəxslərdə daha çoxu qədər. Çox sağ olun və və zəbətə şəkküdür. Sağ olun.