 Elfde hoofdstuk van deel vier van kleine Dorrit door Charles Dickens, vertaald door AG van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. De zon was ondergegaan. De straten waren slechts schemerachtig verlicht. Toen de zonderlingen gedaanten, ze, na 15 jaren, voor het eerst wederbetrad. In de onmiddelijke nabijheid van het oude huis viel zij weinig in het oog, want er waren daar slechts enkele mensen die haar opmerkten. Maar toen zij de donkere, smalle steegjes die naar de rivier leiden en de London Bridge achter de rug had, hem de hoofdstraaten bereikten, trok zij de algemene aandacht. Vast beraden met verwilderde blik, zo snel haar zwakke voeten, het gedoogden, onzeker, opzichtige kleed, in haar zwarte japon, en haastig ongeslagen schaal. Broodmager en doodsbleek drong zij overal doorheen, zonder op iets of iemand meer achter slaan, dan een slaapwanderlaarster. Waren zij op een voetstuk geplaatst en aan ieder tentoongesteld, zij zou niet meer de aandacht hebben getrokken. Slenteraars bleven staan om haar na te kijken. Mensen die het druk hadden en haar tegenkwamen, werden gestuid. In hun vaart vertraagden hun gang en wenden het hoofd om, wie in gezelschap van anderen was vervluisterend. Wat is dat? En haar waayende kleding scheen een draaikolk te vormen, waarin de nieuwsgierigsten onder de leeglopers meegesleept werden. Na zoveel jaren, zo goed als in een cel opgesloten te zijn geweest, maakten het gevoel om haar heen en al die starende ogen haar duizelig, evenals de vreemde gewaarwoording van in de lucht te zijn en nog meer die van haar eigen benen weer te gebruiken. Overstelt door een indruk die alles wat zij in zoveel jaren niet gezien en zij zich zo anders voorgesteld had in haar afzondering, liep zij voort zich niets aantrekkende van de woelige, verbaasde menigte om zich heen. Geheel verdiept in het warnest, haar eigen gedachten. Maar naar een eind voorgelopen te hebben voelden zij de noodzakelijkheid om de weg te vragen. En toen zij dit op een geschikt punt deed, hinderten haar al die nieuwsgierige gezichten om haar heen. Waarom blijf je zo om haar heen staan, volg zij bevend. Zij die het dichtstbij stonden, antwoorden niet, maar uit de achterste rijk klonk een stem die riep omdat je gek bent. Ik ben even minder gek als één van jullie. Ik vraag de weg naar de Marshallsea. Dat is al een bewijs dat je gek bent, want die is hier vlak tegenover. Een jong mens met een goedhartig, vertrouwen inboezement gelaten drong door de lachende menigte heen. En zij, moet u in de Marshallsea zijn, gaat u dan maar mee. Ik ben daarop wacht, volg mij maar. Zij legde haar hand op zijn arm en hij bracht haar naar de overzijden van de straat, terwijl de menigte kwaat dat er aan hun pret zo spoelig een einde gemaakt werd aan alle kanten opdrong. En riep dat zij betlam en niet de Marshallsea hebben moest. Weldra was de poort achter haar gesloten en zij aan het vrede Jan Haagel ontrokken in de portiersloorje waar reeds. Een geelachtig licht strijd voerde met de schaduwen in de gevangenis, kwam zij een weinig tot rust. Wel, John, zei de Sipir, wat is dat? Niets, vader, dan dat deze dame de weg niet kennende door het volk in de maling genomen werd. Wie moet u hebben, je vrouw? Is je vrouw Dorrit hier? Het jong mens was eensklapps vol belangstelling. Je vrouw Dorrit, ja, die is hier. Wie bent u als ik vragen mag? Mevrouw Klenem, de moeder van meneer Klenem, zij drukte de lippen op elkaar en aarizelde. Ja, zeg haar maar dat zijn moeder hier is. Ja, kijk eens, de familie van de gouverneur is buiten. En nu heeft de gouverneur in zijn woning een kamel afgestaan aan je vrouw Dorrit, om die te gebruiken wanneer zij dat verkist. Zouden u niet beter doen haar daar te bezoeken? Zij stemde dit toe en hij ontsloten poort, geleide haar langs een trap naar het wonenhuis van de gouverneur en bracht haar in een vrij duisteren kamer waar hij haar alleen liet. Het venster in deze kamer zag uit op de binnenplaats waar nog een aantal gevangenen heen en weer wandelden, of uit de ramen hingen om met elkaar te praten. Hunne gevangenschap zo goed doorbrengende als op zo'n warme zomeravond mogelijk was. Het was drukkend, benauwend tussen die hoge muren en mevrouw Klenem nog voorbijsterd. Van al het ging zij die avond had doorleefd, stond naar buiten te kijken. Toen zij een zachte stem achter zich hoorde, die vroeg, is het mogelijk, mevrouw Klenem, dat u zo gelukkig hersteld bent. En zij bleef steken, want in het gelaat dat zich naar haar toekerde, was nog geluk, nog gezondheid te bespeuren. Het is nog herstel, nog terug keer van krachten. Ik weet niet wat het is. Met een zenuwendige handbeweging gaf zij te Klenem hierover maar te zwijgen. Er is u hier een pakje gebracht, met verzoek het aan Artuur te geven, indien het niet voor de nacht wordt teruggehaald. Ja, geef mij dat. Kleine Dorret haalde het tevoorschijn en gaf het haar in de hand, die uitgestrekt bleef, nadat zij het ontvangen had. Weet u iets van de inhoud? Nog niet bekomen van de schrik die deze onverwachte ontmoeting haar veroorzaakt had, antwoorden zij nee. Lees de inhoud dan. Kleine Dorret nam het pakje uit een nog steeds uitgestoken hand en verbrak het segel, waarna mevrouw Klenem, haar, de aan haar gerichte brief, liet behouden en de anderen zelf behield. De schaduw van de muur en de gebouwen maakte de kamer te donker om te lezen, zodat Kleine Dorret bij het geopende fenstiging staam, waar nog een klein stukje van de helderen avond hemel te zien was. Na een afgebroken uitroep van verbazing of schrik las zij de brief tot het einde door, keek toen om en vond haar vroegere meesteres geknield liggen aan haar voeten. U weet nu wat ik gedaan heb. Ja, dat geloof ik, dat vrees ik, maar ik ben er zo van ontsteld. Ik heb zo'n diep meedleidem, het bedroeft mij zo dat ik alles wat ik gelezen heb nog niet genoeg in mij heb kunnen opnemen, zij Kleine Dorret bevindt. Ik wil u teruggeven wat ik u onthouden heb, als u het mij maar vergeven wilt. Kunt u dat? Dat kan ik en de hemel weet dat ik het doe. Knieel nu niet voor mij, u bent te oud om u zo voor mij te vernederen, ook zonder dat vergeef ik het u van ganse harten. Ik heb nog meer te vragen, goed, maar niet in deze houding, zij Kleine Dorret. Ik kan uw grijze haren niet zoveel lager zien dan de mijne. Sta op, bid ik u, laat mij u helpen. Met deze woorden richten zij haar op en stond nu voor haar wel nog huiverend, maar zij keek haar toch met een ernstig blik aan. Het grootste verzoek dat ik u doen wil en dat nog een tweede inzicht sluit, is dat gezobarm hartig en welwillend zult zijn artuur hiervan onkundig te laten tot ik dood ben. Mocht gemenen, na er ernstig over te hebben nagedacht, dat het tot zijn best wil zo zijn, als hij het voor die tijd wist, vertel het hem dan. Maar zo enigszins mogelijk spaar mij tot ik dood ben. Het doet mij zo'n verdriet en het ging ik gelezen heb, heeft mij, zo in verwarring gebracht, antwoordde Kleine Dorret, dat ik u bijna niet kan kan antwoorden, als ik er zeker van ben, dat het niet tot het best wil zou zijn van meneer Klenem. Ik weet dat u zeer aan hem gehecht bent en allereerst zijn belang in het oog zult houden. Meer vraag ik ook niet, maar wanneer u dat alles goed overwogen hebt en meent mij dat gedurende de korte tijd die ik nog te leven heb te kunnen besparen, doe het dan. Dat beloof ik u, godzegene u daarvoor. Zij stond in de schaduw, zodat zij voor Kleine Dorret niets was dan een kleine, gesluierde gedaamte. Maar de stem klonk aandoenlijk en tegelijk vuurig smekend. Even min als Kleine Dorret gedacht had, dat die verstijfde ledematen zich nog eens zouden bewegen. Had zij zich kunnen voorstellen dat achter die strakke ogen nog een hartverborgen was. Het zou u misschien verbazen, ging zij op forserend toon voort. Dat ik liever mijn bekentenis aan u doe, aan u die ik onrecht heb aangedaan dan aan de zoon van mijn vijandin. Want zij heeft mij onrecht aangedaan. Zij zondigde niet alleen eigenlijk tegen de heer, maar zij deed mij onrecht. Zij maakte van Arthur's vader voor haar zelfen wat hij voor mij had moeten zijn. Van de dag van ons huwelijk af was ik zijn schrikbeeld en dat had zij van mij gemaakt. Ik stond beide in de weg en dat was haar schuld. U die Arthur lief hebt, ik zie dit aan de bloos op uw wangen. Mogen die bloos de dageraad zijn van velen gelukkige jaren voor u beiden. U zult misschien al gedacht hebben waarom ik mijn geheim niet even goed aan hem toe vertrouw als aan u. Terwijl hij toch ook zo'n edelhard heeft en zo barmartig is, hebt u dit al niet gedacht. Geen gedachte kan aan mijn hart vreemd zijn, antwoorden kleine dorpt. Die voortspruit uit de wetenschap dat men van meneer Klenham alleen barmartigheid en edelmoedigheid te wachten heeft. Daaraan twijfel ik geen ogenblik en toch is Arthur de enige persoon op de wereld. Voor wie ik het verbergen wil, zolang ik zelf nog op die wereld ben. Hij heeft van zijn jeugd af mijn harde kasteilende hand gevoeld. Ik was treng voor hem, wetende dat de zonden der ouders verhaald worden op hun kinderen en dat de heer Toornig moest geweest zijn over zijn geboorte. Ik heb bij hem gezeten met zijn vader, die versmachte van tedigheid voor zijn kind. Maar ik heb hem belet, daar aan toe te geven, opdat het kind door hardheid bevrijdt zouden worden van de smet die op hem kleefde. Ik heb het vol angst van zijn boek naar mij zien opkijken, met de ogen zijn er moeder, gevoeld hoe het trachten mij tot zachtheid te stemmen, met de manieren zijn er moeder en dat deed mijn hardheid voor hem toenemen. Haar toehorderes huiverde zo dat zij een ogenblik de stroom haar erwoorden, die als uit het graf schenen te komen moest uiten voor zijn best wil, niet als zoenoffer voor de mij aangedane belediging. Wat was ik en wat zou dat betekend hebben bij de vloek des hemels? Ik heb dat kind zien opgroeien, niet als een bijzonder vroomkind, want daarvoor lag de zonde zijn er moeder te zwaar op hem, maar als een eerlijk en oprecht kind, dat mij onderdanig was. Hij heeft mij nooit liefgehaald, zoals ik eens half hoopte. Zo broos zijn wij en zo worstelen de bedoorven neigingen van het vlees tegen onze plicht en onze taak. Maar hij heeft mij altijd geacht en altijd zijn plicht jegens mij gedaan. En dat doet hij tot op dit uur. Met een ledige plaats in zijn hart waarvan hij nooit de oorzaak heeft gekend, is hij van mij weggegaan om zijn weg door de wereld te vinden. Maar ook toen heeft hij naar mijn wensen geluisterd en die geërbiedigd. Zo is de verhouding tussen ons geweest. Begrijp u nu dat ik voor geen gelder wereld zou willen hebben, dat hij in mij een ander zag dan ik ooit voor hem geweest ben. Dat ik tenminste zijn achting wil behouden. Het is tijd genoeg wanneer ik er niet meer ben. Laat mij nimmer voelen dat ik bij mijn leven voor hem dood ben, volkomend verdwenen zoals iemand die bij een aardbeving verzolgen wordt. Zelfs nu zie ik dat u al voor mij huivert. Kleine dorret kon dit niet tegenspreken, zij deed haar best het niet te tonen. Maar kom toch in één, bij de gedachten aan de geestelijke marteling, welke die kleine, tengere vrouw had moeten doorstaan en ook tans. Nog doorstond. Nu zij, haar gemoetsgesteldheid, zonder enige terughouding blootlegde. Ik heb gedaan wat mij opgelegd was te doen, hernam me vrouw Klemm. Ik heb mij verzet tegen het kwaad, niet tegen het goede. Ik ben een werktuig geweest ter strenge bestrafing van de zonden. Zijn niet door alle tijden heen eenvoudige zondaren opgeroepen, geworden om de zonden te straffen. Door alle tijden heen herhaalde Kleine Dorret. Had ik, zelfs al had het onrecht mij aangedaan, mij tot vraagzucht gedreven, geen rechtvaardiging kunnen vinden. Niet in oude tijden, toen de onschuldigen bij duizenden tegelijk, werden gedood met de schuldigen samen, toen de toren van de hater van al wat onrechtvaardig was, zelfs niet met bloed kon worden geblust. O, mevrouw Klemm, mevrouw Klemm, antwoordde Kleine Dorret, dergelijke daden van toren en onverzoenlijkheid zijn nog een troost, nog een gids voor u en mij. Ik heb mijn leven doorgebracht in deze gevangenis en niet dan zeer gebrekig onderwijs gehad, maar laat ik u toch mogen wijzen op lateren, betere tijden. Laat u toch alleen leiden door hem die de zielen genas, de doden opwekte door de vriend van allen die bedroefd en bedrukt waren, door de geduldige meester die traan van medeleiders rijden over onze zwakheden. Wij kunnen onmogelijk van de goede weg raken, indien wij maar alles op zij zetten, behalve de gedachtenis aan hem. Hij kende geen vraag of strafoefening, alleen liefde. Wanneer wij in zijn voetstappen treden, kunnen wij nooit afdwalen. Daarvan ben ik overtuigd. In het zachte licht van het venster, opkijkende van het toneel, haar beproevingen, in jonge jaren naar de schitterende hemel, vormde zij geen groter contrast met de zwarte gestalte in de schaduw, dan het leven en de leer waarin zij haar steun vond, met de geschiedenis en het leven van de vrouw tegenover haar. Deze broog het hoofd en bleef zwijgen tot de gevangenisschel begon te luiden. Luister, zeiden zij, opschrikkende, ik heb nog een verzoek, een verzoek dat geen uitstel kan leiden. De man die dit pakje bracht en de bewijzend van mijn schuld in zijn bezit heeft, wacht in mijn huis om afgekocht te worden. Ik kan dit Arthur niet besparen dan door die man af te kopen. Hij vraagt een grote son, meer dan ik bijeen kan krijgen, tenzij hij mij de tijd laat. Hij wil echter nog van vermindering, nog van uitstel horen en dreigt mij naar u toe te gaan, indien hij bij mij niet slaagt. Wilt u met mij naar mijn huis gaan en hem zeggen dat u alles weet? Wilt u met mij meegaan en trachten hem te overtuigen? Wijger mij dit niet, want ik vraag het uit naam van Arthur. Al durf ik het niet vragen ter wille van hem. Kleine Dorret was ter stond bereid. Zij keerde nog even naar het inwendige van de gevangenis terug en was toen gereed. Samen gingen zij een andere trap af, de portiersloorje vermijdende en bereikten zo de straat. Het was één der zomeravonden waarop het niet voelkomen duister wordt. De straat en de brug lagen duidelijk voor hen en schitterend sprijden zich het uitspansel boven hen uit. De mensen stonden of zaten voor hun huizen, speelden met de kinderen en genoten van de prachtige avond. De vermoeienis na het dagwerk was vergeten. Niemand haaste zich meer. De kerktoorns schenen uit de nevel naar voren te komen en veel dichterbij te zijn. De rook uit de schoorstenen was veel helderder dan gewoondelijk. De sporen van de zonsondergang vertonen zich nog langs de randen naar wolken, die langzaam voortdreven langs de horizon. Uit het zenit straalden grote bundels ligt over de gehele breedte van het uitspansel als teken van het gezegende verbond van vrede en liefde dat de dornekroon had toen overgaan in een stralenkrans. Neume vrouw Klenem aan de zijde van kleine dor het voortsreed viel zij minder in het oog en werd zij met rust gelaten. Zij verlieten de grote straat op hetzelfde punt waarop zij die straks was ingeslagen. Ze vonden haar weg door de vele smallen en kronkelende steegjes die allen verlaten waren en bereikten het hek. Op hetzelfde oog omlik werd echter de stilte verbroken door een plotseling geruis als van naderende donder. Wat was dat? Wij moeten ons haasten, riet me vrouw Klenem, maar kleine dor het uiten, een doordringende kreet en hield haar terug. Eén, bijna ondeelbaar ogenblik stond het oude huis voor hem met de rookende man in het venster, maar in het volgende scheurde het op vijftig plaatsen en storten het met donderend geweld in een. Verdoofd door het geraas, verblimd en bijna stikkend van het stof verborgen zij het gelaat achter de handen en bleven als vastgeworcht tot op dezelfde plekstaam. De stofvolk tussen haar en de schitterende hemel verdeelde zich voor een ogenblik en toen zij, verbijsterd door de schrik om hulp riepen en opkeken, zagen zij nog juist hoe de grote klompschoorstenen wachtelden, afbrak en op de ruïnen neerstorten als of zij te verpletterde schurk nog dieper wilden begraven, zwart en onherkenbaar van het stof en wel snelden zij het hek uit en de straat op, al hulp roepende, maar de schrik en de inspanning waren voor mevrouw Klenem te groot geweest. Plotseling zakten zij op de straat in één en van dit ogenblik af was zij niet meer in staat om een vinger te verroeren of een woord te spreken. Drie volle jaren bracht zij nog door in een rolstoel, met aandacht kijkende en luisterende naar de personen om zich heen, schijnbaar ook alles begrijpende wat er gesproken werd. Het stilswijgen, zo lang met opzetbewaard, was haar nu opgelegd. Zij kon haar ogen bewegen en een bevestigende of ontkennende beweging met het hoofd maken en stierf eindelijk als een standbeeld. De trouwe Evry die haar meesteres was achterna gegaan had juist de poort van de gevangenis achter haar zien sluiten en buiten op haar gewacht. Toen zij haar met kleine dorret op de terugweg zag, was zij haar gevolgd en had haar zien neervallen, haar opgebeurd en in een nabure gewoning gebracht. Tot haar laatste snik bleef zij haar trouw. Het geheim van de geluiden in het oude huis was nu opgelost. Evry had wel degelijk goed gehoord en gezien, maar haar gevolgtrekkingen waren verkeerd geweest, iets dat wijzere mensen dan zij ook wel overkomt. Toen de stofwolken waren opgetrokken en het weer kalm was, in de zomers en nacht werden alle toegangen tot de ruïwine afgezet en groepen gravers gevormd, die alkander moesten aflossen. Men was het niet eens over het aantal mensen dat er in huis geweest was, op het oogemelijk van ineens torten. Sommigen zijn een vijftig, anderen twintig. Eindelijk kwam en op twee, flint, winch en een vreemdeling. Het graven en opruimen werd de gehele nacht bij vakkeldicht voortgezet, ook nog de volgende morgen. Hoe hoger de zon steeg, hoe dieper de gravers doordongen, maar het werd voor de tweede maal nacht. Eermen, onder stof en vel en balken en steenen vond, het gene van de trotsen, gentlemen, Rigo, was overgebleven. Maar dat zijn hoofd tot gruis verpletterd was, door de zware balk die over hem heen lag. Nog was flint winch niet gevonden, zodat men voortging, met graven en opruimen, zonder ophouden, dag en nacht. Het gerucht wilde dat het huis grote diepe kelders gehad had. En dit was waar. Flint winch zou wel licht juist in één die kelders geweest zijn toen het huis inviel. Of hij had misschien tijd gehad om er in te vluchten, zodat hij veilig onder één der zware bogen van de fondamenten was weggekropen. Nu en dan beweerde men dat men hem met zwakke stem hoorde roepen. Hier ben ik. Aan het andere einde van de stad werd zelfs verteld dat hij door een pijp gevoet werd, met soep en brandewijn, en het geroepen had. Dat hij zich heel wel voelde. Alleen zou hij een sleutelbeen hebben gebroken. Het graven en delven en breken ging intussen onverpost voort, tot de fondamenten geheel blooplagen. Maar nog van een levende, nog van een dode flint winch, was iets te bespuren. Toon begon de mening door te dringen dat hij op het oogelijk van het ongeluk niet in huis geweest was. En zelfs begon men te vertellen dat hij papieren van waarde te gelden gemaakt had. Handelende natuurlijk in het belang van de ferma. Men begon nu te begrijpen dat hij zich invoudig uit de voetend gemaakt had. Maar Evry, die dit het eerst van allen in zag, zij kende haar man het best, hield zich stil en was blij dat zij hem kwijt was. De arbeid werd gestaakt, tot voor ontwaardiging van de velen die meende dat hij misschien nog dieper lag dan de kelders. En in dat geloof niet geschopt werden. Zelfs niet, toen men voornam, dat een oud man, met de strik van zijn das, onder het oor de zee was overgestoken en in Hollandse herbergen goede sier maakte, onder de naam van meneer van Vleinte Vijnje, einde van het elfte hoofdstuk van deel 4. Twaalfde hoofdstuk van deel 4, van kleine Dorrit, van Charles Dickens, vertaald door aarge van Tricht. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Konders. Aangezien Arthur nog steeds ziek bleef in de Marshallsea en meneer Ruck geen enkel teken aan de wettelijke hemel kon ontdekken, dat hoop gaf op een spoedige vrijlating, begon pengs vanhopig vanzelf verwijten worden. Alleen zijn berekeningen, die aan geen bedenking zelfs onderhevig waren, hielden hem er bovenop. Hij had ze altijd in zijn hoed en bekeek ze niet alleen elk vrij ogenblik zelf, maar smeekte ieder menselijk wezen dat hij kon aanklampen om ze met hem na te gaan en tochens te zien hoe juist ze waren. In het Bloedend Harthof was er niemand die ene verstand van rekenen had, of pengs had hem tot getuige geroepen en daar cijfers besmettelijk zijn, brak er een soort cijferziekte uit, die het hele Hof van Streek bracht. Hoe onrustiger pengs werd, hoe ongeduldiger hij zich toonde tegenover de patriarch. Hij snoef en blies geweldig wanneer hij zaken met hem behandelde, zodat de patriarch zich bijna niet meer veilig voelde in zijn bijzijn. Toch waren de zaken tot nog toe geregeld blijvend gaan. Pengs meiden op de aangewezen dagen het Bloedend Harthof af en Casby haalde de oogst in. Pengs had al het onaangenaamde en vervelende werk te doen. Casby niets dan de winst op de strijken en wanneer deze de zaterdag-savonds met zijn vette duimen zat te draaien bovende balans van de afgelopen week was hij wel zowel willemd en genadig om te zeggen alles ten genoegen van alle partijen. Van alle partijen ten genoegen meneer van alle partijen. Het dok van de stoomsleepboot, Pengs, had een lodedak, dat veel aan de zon blootgesteld zijnde, het vaartuig wel wat al te veel verhit kan hebben. Hoe dit zij op zekere, gloeiende zaterdagavond, toen het door de eigenaar ontbodend werd, kwam het met volle vaart naar buiten stomen. Meneer Pengs, zo klonk de patriarchale stem. U bent deze week heel nalater geweest, heel nalater meneer. Hoe bedoelt u dat? Was het korte antwoord, de kalmte en berusting van de patriarch, was die avond anders bijzonder groot. Zo groot zelfs dat men er door geprikkelt moest worden. Eeder stervelijk wezen was die avond paf van de hitte. De patriarch zag er heel koel uit. Iedereen was dorstig. De patriarch zat te drinken. Er hing een geur van citroensap in het kleine kantoor en hij had een mengsel gemaakt van gold cherry, dat in een hooglasblok als of hij avond roodronk. Dit was erg, maar niet het ergste. Het ergste was dat hij met zijn uitpeulende grote blauwe ogen zijn gepoleist hoofd, zijn lange witte harem en zijn flesgroene benen voor zich uit die in een paar gemakkelijke pantoffels eindigden. De indruk maakte als of hij in zijn overgrote menslieventheid die drank voor het gehele mensdom had toeverijd en hij zelf niets behoefde dan wat melk. Daarom vroeg Pengs. Wat bedoeld u daarmee? En streek hij met beide handen zijn harem in de hoogte op een manier die nietsgoeds voorspelde. Ik bedoel, meneer Pengs, dat u die mensen harder moet aanpakken. Harder moet aanpakken, meneer. U knijpt ze niet genoeg uit. Uwe ontvangsten zijn maar middelmatig. U moet hen uitknijpen, meneer. Of wij zouden niet meer kunnen samenwerken met ons voldoening van alle partijen, meneer, van alle partijen. Knijp ik ze dan niet genoeg uit voor Pengs. Waarto ben ik anders op de wereld. Voor niets anders, meneer. U bent op de wereld om uw plicht te doen. Maar die doet u niet. U wordt betaald om uit te knijpen en u moet uitknijpen om betaald te worden. Patria was zo verbaasd over deze schitterende zinswending die hij volstrekt niet bedoeld of van zichzelf verwacht had, dat hij hard op lachte en die zin een paar malen herhaalde. Betaald om te knijpen, meneer. En knijpen om betaald te worden. Dat de duimen geen ogenblik de ronddraaiende beweging staakten is te begrijpen. O, zij Pengs, nog iets. Ja, meneer, ja, nog iets. U zult zo goed zijn, meneer Pengs, het hof maandagmorgen nog eens uit te knijpen. U begint daar maandagmorgen onmiddellijk mee. O, zij Pengs, zou dat niet te voeg zijn. Ik kneep het vandaag droog uit. Onzin, meneer. U knijpt lang niet hard genoeg. U knijpt niet door. O, zij Pengs, terwijl Casby wel zo wel willend was een flinke teug van zijn goudkleurig mengsel te nemen. Nog iets. Ja, meneer, ja, nog iets. Ik ben volstrekt niet tevreden over mijn dochter, meneer Pengs. Volstrekt niet tevreden. Behalve dat zij veel te dikwels gaat horen naar mevrouw Klenem. Mevrouw Klenem, die op het ogenblik volstrekt niet in omstandigheden verkeerd, die ten genoegen van alle partijen genoemd kan worden, gaat zij ook vragen. Tenzij ik mij mocht vergissen, meneer Pengs. Naar de gezondheidstoestand van meneer Klenem in de gevangenis, meneer Pengs. Meneer Klenem ligt de bed, meneer. Misschien is het niets dan goedhartigheid. Po poe, zij heeft zich daarmee niet in te laten. Niet in te laten. Ik kan dat niet toestaan. Laat hij zijn schulden liever betalen. En uit de gevangenis komen. Dat is beter. Of schoon Pengs haren reeds als eizend raartjes in de hoogte stonden, zetten hij ze met beide handen nog meer recht op en glimlachten. Heel lelijk tegen zijn patroon. Wees zo goed aan mijn dochter te doen, weten meneer Pengs, dat ik het niet kan toestaan. Niet kan toestaan, zei de patriaar, heel vriendelijk. Oh, antwoorden Pengs, kunt u dat zelf niet doen? Nee meneer, u wordt daarvoor betaald. De oude domkop kon niet nalaten nog eens op die mooie zinswending terug te komen. U wordt betaald om het te zeggen en u zegt het om betaald te worden, betaald te worden. Oh, zei Pengs, nog iets? Ja meneer, het wil mij voorkomen, meneer Pengs, dat u zelf ook wat veel die kant uitgaat. Die kant uitgaat. Ik beveel u aan, meneer Pengs, wat minder aandacht te wijden aan de verliezen van u zelf en van anderen en wat meer aan mijn zaken. Nog iets? Vroeg Pengs? Geweldig snuifend? Op het ogenblik niet, meneer, op het ogenblik niet. Ik ga een loopje maken, een loopje maken. Antwoorden de patriaar, zijn glas leegdrinkende met een mensliefende uitdrukking op zijn vriendelijk glaapt. Misschien vind ik u hier nog wel, wanneer ik terugkom. Zo niet, denk dan aan uw plicht, meneer. Knijp, knijp, maandagmorgen, knijp door, knijp door. Pengs bleef toekijken hoe de patriaar zijn breed gerande hoed opzetten. Hij scheen nog meer stoom op te hebben dan toen hij geroepen werd, want hij snoof ontzettend. Hij liet echter de patriaar kalm uitgaan en keek hem over het gordijntje na. Dat dacht ik wel, mompelt hij. Ik wist wel waar je heen getrokken werd. Goed, goed. Hij stoomde terug naar het dok, bracht alles, daar zorgvuldig in orde, nam zijn hoed, keek nog eens rond, zij atjes, en stoomde heen, recht op de winkel van je vrouw Ploornisch af, waar hij nog heeter en blazender aankwam dan hij die avond al geweest was. Hij bleef op de bovenste treden van de stoep staan. Alle uitnodigingen van je vrouw Ploornisch om bij vader in vredelust te komen afslaande, bleef Pengs wachten op de komst van de patriaar, die het hof altijd van de andere kant binnenkwam, straalende van mensenmin, en door zijn vuurigste vereders omrengt. Doordra Pengs de patriaar zag, kwam hij de stoep af en stoomde met volle kracht op hem aan. De patriaar naderde met zijn gewone menslieventheid en was zeer verbaasd Pengs daar al te zien. Maar dacht hij Pengs zal nu met het uitknipen begonnen zijn, in plaats van maandag ochtend. De bewoners waren ook verbaasd, want zelfs de oudste bloedende harters hadden die twee machtigen der aarde nog nooit samend gezien. Maar hoes tegen die verbazing, toen zij Pengs op die, erbiedwaardigsten, alle mensen, zagen toestappen, zagen hoe hij vlak de horene vest bleef staan, een tank maakte van duim en voorste vinger. Daarmee de rand van de grote hoek vastpakten deze aftrok en door het hoofd slingerde. De verbazing steeg erter ten top, toen Pengs met duidelijk verstaanbaar stem zij, zie zo, suikere zoeta afzetter. Nu zullen wij het samen uitmaken. Pengs en de patriarch waren onmiddellijk door vele paaren oren en ogen omringt. Fensters werden open geworpen, de stoepen stonden vol. Wat beweren je nu wel te zijn voor Pengs? Welke rol speel je toch? Waarvoor ga je door? Voor een mens lievend man, niet waar? Jij, mens lievend, bij deze uitroep deed Pengs blijkbaar niet met het doel om te raken waarin voudig om zijn ziel te ontlasten en zijn overtollige stoom niet ongebruik te laten een slag naar het knobbelige hoofd dat onwille keurig bukte om de slag te ontgaan. Maar tot algemene verwondering van de toekijkende menigte herhaalde Pengs deze zonderlinge handeling aan het einde van elke volzin. Ik heb mijzelf uit je dienst ontslagen alleen om je te vertellen wat je eigenlijk bent. Je bent één van een troepbedriegers die de slechtste troep vormen van alle troepen die je kunt tegenkomen op je levensweg. Ik weet niet of ik nog niet liever met die troep vermerdel te doen heb dan met zo'n troep. Je bent een vermondes slavenhandelaar een geheime duimschroevenaandraaier een uitsuiger, een uitknijper, een vilder uit de tweede hand. Je bent een filantropische huigelaar je bent een vuile bedrieger. Hier liet Pengs weer stoom uit waarop algemeen gelach volgde. Vraag aan deze brave mensen wie hier de kwaadepier is. Allen zullen je zeggen Pengs. Deze onderstelling werd bewaarheid door Kreeten als zeker en hoort hem. Maar ik zeg je dan brave mensen dat het kersbie is. Deze berg zachtmoedigheid deze klomp, liefde deze flesgroene glimlacher dat is jullie uitsuiger. Als je iemand wilt zien die je allemaal wel levens zou willen vullen kijk dan, hier staat hij. Ziet er mij niet vooraan. Met mijn 30 chillings in de week. Maar zie er kersbie vooraan, met ik weet niet hoeveel wel per jaar. Goed zo, riepen enige stemmen, luistert naar meneer Pengs. Ja, dat zou ik ook denken. Het wordt tijd om te luisteren naar meneer Pengs. Daarvoor is hij vanavond in het hoofd gekomen. Pengs is de machine en anders niets. Hier is de man die haar in beweging brengt. Mannen, vrouwen en kinderen zijn de mannen en zijn de mannen. Vrouwen en kinderen zouden al de partij van Pengs gekozen hebben. Maar die lange, witte zijdeachtige haren die breed gerande hoed. Hier is de man die het orgel draait, ging Pengs voort. En er is maar een wijs op en die is zuigen zuigen zuigen daar staat de maler en ik ben zijn knecht. Zo is het braver mensen. Toen hij daar, zag je spinnend door het hoofd kwam als een mens lievend grondzende brontol en toen je naar buiten kwam om je over mij te beklagen wist je niet wat een bedrieger die eigenaar van het hoofd is. Maar als ik je nu vertel dat hij alleen hier kwam om mij de schuld te geven als ik jullie maandag op zijn last moet uitknijpen tot op het merg wat zeg je dan heeft hij mij vanavond niet verweten dat ik jullie niet genoeg uitknijp uitknijpen tot je niets meer hebt moet ik je maandag morgen heeft hij mij gelast. Op deze mededeling volgde een algemeen gemompel van schande gemeen ja gemeen dat zou ik denken de troep waar jij toe behoort kesby is de gemeenste die er bestaat zij schamen zichzelf te doen wat zij een ander laten doen en verbergen zich achter een masker van mens lieventheid ziet die patriarchale kop maar eens aan die hij als uithangbord gebruikt maar jullie zullen getuigen van zijn hoe ik mij van hem afmaak. de laatste de patriarchen was zo verrast door de overval en had zoveel tijd nodig om een manier te bedenken om zich op patriarchale wijze uit deze onaan gename positie te redden dat hij nog geen woord geantwoord had. nog stond hij daarover te pijnzen toen Pengs weer met zijn tank kwam en de hoed met dezelfde behendigheid als zo straks over de straat deed vliegen de eerste keer hadden een paar gedienste gebloedende harters de hoed opgeraapt en aan de eigenaar teruggegeven maar de reden van Pengs had zo'n indruk op hen gemaakt dat de patriarch zich ditmaal moest omkeren en bukken om zijn hoofdeksel machtig te worden snel als het weer ligt haalde Pengs die met de rechterhand in de zak had gestaan een schaarte voorschijn schoot op de patriarch toe en knipte de heilige lokken af die hem op de schouders hingen in een stuip van bitteren haat en woede greep hij daarna de breed gerande hoed de patriarch uit de hand knipte er de rand glad af en zette hem de bol als een pot op het hoofd Pengs denkste zelf ontstelde terug voor de verschrikkelijke gevolgen van zijn roekeloze daad daar stond een kaal hoofdige bol oogige dik koppige lomperverscheiding hem aan te staren volstrekt niet meer indrukwekkend en scheen uit de grond te zijn opgerezen om te vragen waar Casby gebleven was nou op zijn beurt deze verschijning stom van ontstetting enige tijd te hebben aangekeken weer Pengs zijn schaar neer en vluchten uit het hoofd door niets vervolgd dan het schaterend gelach van de opgewonde menigte einde van het 12e hoofdstuk van deel 4 13e hoofdstuk van deel 4 van kleine Dorrit van Charles Dickens vertaald door aange van tricht deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders de veranderingen in de Kamer van een koortsleider gaan langzaam en op en af maar die van de koortsachtig levende wereld snel en oneroeplijk het was nu eenmaal kleine Dorrit slot te midden van beide te moeten leven een gedeelte van de dag bracht zij door tussen de muren van de Marcel C die haar had zien geboren worden dacht en werkt voor klennen paste hem op en wijde hem al haar liefde en zorg maar ook het leven buiten de poort legde beslag op haar onuitspreekelijk geduld daar was Fanny hoogmoedig wispel tuurig volgrillen die haar beletten mensen te zien en uit te gaan waarover zij die avond van het schildpademesje zo uit haar humor was geweest Fanny die vast besloten was geen troost aan te nemen zich type verongelijkt te voelen en haar best te doen dat niemand zou hebben haar daarvan te verdenken daar was haar broeder een zwakke trotsen aan de drang verslaafde oude jongeman bevende van het hoofd tot de voeten zo onduidelijk sprekende als of hij het geld waarop hij altijd bluffte in zijn mond bewaarde niet in staat om zelfstandig door het leven te gaan de beschermende hand uitbreidende over zijn zuster die hij altijd uit grote zelfzucht had lief gehad terwijl hij door haar geleid moest worden daar was mevrouw Merdom in gaasachtige rol vermoedelijk was de eerste weduworkap in een uiting van woede verscheurd en had zij er een uit Parijs laten komen die haar veel beter stond altijd op voet van oorlog met Fanny zodat die arme sparkel niet meer wist hoe hij de vrede tussen die twee moest bewaren in zijn nederigheid overhelende tot de opinie dat zij allebei merkwaardig mooie vrouwen waren en geen malekuren hadden welke laatste lofspraak beide tegelijk tegen hem in het harnasjoeg daar was eindelijk mevrouw General die om de andere dag een brief vol peruimpjes en prisma's uitzond om zich voor een nieuwe betrekking aan te bevelen of daarvoor een getuigschrift te vragen zeker was er nooit een dame met zulke voortreffelijke eigenschappen als zij nooit iemand meer geschikt voor elke vakante betrekking op de oppervlakte der aarde dan zij zoals ook al haar getuigschriften trouw vermelden en toch was er zeker nooit een zo ongelukkig dat niemand van haar vuurige bewonderaars haar in welke betrekking ook kon gebruiken onder de eerste indruk van merdels dood en vailliet was men het er in de grote wereld niet dadelijk over eens geweest of men mevrouw merdel zou uitstoten of troosten het is geen echter beter te stroken met de wijze waarop men zelf de zaak opvatten toe te stemmen dat zij op vrede manier bedrogen was en haar te blijven kennen de eer van mevrouw merdel als fatsoenlijk wel opgevoede vrouw die het slachtoffer was van de streken van een afschuwelijke barbaar van het oogomelijk af dat de zaken spaak waren gelopen kende men meneer merdel in zijn ware gedaamte moest door haar standgenoten terwillen van henzelf hoog worden gehouden zij beantwoorden deze ridderlijke trouw door iedereen te laten begrijpen dat zij nog voedender op de schim van de vrouw duleuzen overleden was dan wie ook zij kwam dus als verstandige vrouw tevoorschijn en het ging haar voortaan wonderwel gelukkig had Sparkl een van die betrekkingen waarmee er een gentleman zoals hij voor het leven geborgen was te meer omdat de kraan van de barnacles hem altijd nog wat in de hoogte kon heizen deze dinaar, de Svaderlands bleef dus getrouw aan de vlag de vlag met vier kwartieren en spijkerde die evenals Nelson aan de mast de beloning voor zoveel onversrokkenheid was groot genoeg om Fanny en mevrouw merdel die ieder een verdieping bewoonden in die tempel van ongezelligheid waar het zo zeker naar de soep van de vorige dag en naar de stalrook als de dood ieder mens op zijn beurt meeneemt in staat te stellen de strijdonderling en met de grote wereld de blijven onderhouden en kleine dorot die dit alles mee aanzag vroeg zich angstig af waar ergens in die tempel Fanny's kinderen zouden opgeborgen worden en wie er zorgen moest voor die ongeboren kleine slachtoffertjes aangezien Arthur nog veel te ziek was om met hem te spreken over onderwerpen die hem van streek hadden kunnen brengen in tegendeel voor zijn herstel rust en kalm te vereist waren had kleine dorot in deze doevige tijd geen andere raadsman dan meneer Miegelts die zij in Rome had leren kennen en waarderen hij was nog buitenslands maar zij had hem door bemiddeling van meneer Gohan geschreven over haar eerste bezoek aan klennen en overdienst toestand maar ook over haar onrust over een kistje met familiepapieren dat landwaar die veel met Gohan had omgegaan ergens achter gelaten moest hebben zonder hem over de juiste aard die papieren in te lichten die in blandoishanden gevallen waren had zijn meneer Miegelts de hoofdzak mede gedeeld en Tevens welk lot blandois getroffen had de brave Miegelts duidelijk begrepen dat die papieren van veel gewicht moesten zijn en aan kleine door het teruggeschreven dat hij op zijn terugreis naar Engeland geen moeite zou sparen om het bewuste kistje op te sporen hij wist van zijn dochter welke route blandois genomen en zelfs in welke logementen hij gelogeerd had en stelde zich voor die alle te gaan bezoeken en indien hij tot de ontdekking mocht komen dat blandois ergens een onbetaalde rekening een doos of een pakje achter gelaten had die rekening te betalen en de doos of het pakje mee naar Engeland te nemen zonder enig ander gezelschap dan moeder aan vaar de Miegelts zijn avontuurlijke tocht de grootste moeilijkheid was dat hij niemand verstond en altijd vragen deed aan mensen die hem niet verstonden in de vaste overtuiging erter dat Engels de moedertaal was van de gehele wereld maar dat de mensen te don waren om dit te begrijpen deed hij ellenlange verhalen aan logementouders en bedienden zonder enig succes dan dat men meekde dat hij hem voor de mall hield nu en dan werd er zelfs de hulp van een tolk ingeroepen maar dat maakte de zaak nog erger want Miegel sprak hem in zulk een eigenaardig dialect toe dat zij geen woord van het ging hij zeiden konden verstaan bij slot van rekening echter mag het betwijfeld worden of het maar niet beter was dat hij niet verstaan werd reeds de naam blandois of Rigo het enige woord dat begrepen werd wekte een storm van verontwaardiging op waar hij hem noemde en het aantal achtergelaten schulden zou zelfs Miegel's goede luim hebben kunnen bederven viermalen werd de politie de hulp geroepen en werd hij uitgemaakt voor een schelm een oplichter het geen hij met de grootste bedaardheid aanhoorde daar hij er geen woord van verstond bracht de politie om van hem af te komen hem naar de ene of andere stoomboot of diligence dan wandelde hij goedig mee met moeder onder de arm spraakzaam als een goed geluimde Brit gewoondelijk is toch zette Miegel's door en toen hij eindelijk in Parijs was aangekomen zei hij tegen moeder hoe dichter ik bij Engeland kom moeder hoe dichter ik ook bij het kistje ben of ik het vindt of niet immers het is te verwachten dat als hij het niet meegenomen heeft naar Engeland hij het zo dicht mogelijk bij de grens heeft verborgen ten einde er zo gemakkelijk mogelijk bij te kunnen begrijp je dat moeder in Parijs vond hij een brief van kleine Dorrit waarin deze het meedeelde dat zij in de gelegenheid geweest was eens rustig met meneer Klenem te praten over de man met het huis zijn moeder verongelukt was ook had zij meneer Klenem verteld dat zijn vriend meneer Miegel's zijn best deed om wat meer van die man te weten te komen waarop meneer Klenem verzocht had meneer Miegel's te schrijven dat Blandois bekend was geweest met miswet wonende in de puntje puntje straat nummer zoveel wel, wel zij meneer Miegel's toen hij de brief gelezen had zo spoedig als in die dagen van die licensus mogelijk was stond meneer Miegel's voor de woning van miswet en werd hij bij deze dame toegelaten zonder te antwoorden op de beleefde vraag van meneer Miegel's hoe zij het maakte vroeg zij waaran zij de eer van zijn bezoek te danken had om u de waarheid te zeggen antwoorden Miegel's opvriendelijke om niet te zeggen vleiende toon de mogelijkheid is niet uitgesloten dat u een licht kunt ontsteken over iets wat duister is de minder aangename ontmoeting die wij vroeger eens gehad hebben is al lang vergeten hoop ik aan het geen wij toen besproken hebben is nu niets meer te veranderen maar u herinnert u mijn dochter niet waar de tijden veranderen zij is nu een moeder meneer Miegel's had in zijn onschuld niet ongelukkiger kunnen beginnen om tot de zaak te komen hij wacht op een enkel belangstellend woord maar te vergeefs u bent toch niet hier gekomen om over uw dochter te spreken vroeg zij op ijs koude toon nee maar ik meende ik meende dat u goede hart en ik meende dat u wel wist zoveel zij hem met een koude glimlach om de lippen in de reden dat er op goed hartigheid bij mij niet te rekenend valt zegt dat toch niet zijn Miegel's u doet u zelf onrecht aan maar om op de zaak te komen ik heb van mijn vriend Klenem vernomen die het zal u zeker spijten om dit te vernemen nogal ziek is hij hield even op maar zij bleef zwijgen dat u zekere blandoor het gekempt die enige tijd geleden door een ongelukkig toevall om het leven is gekomen begrijp mij nu niet verkeerd ik weet dat het niet dan een vluchtige kennismaking kan geweest zijn handig de toornigen uitval voorkomende die hij zag aankomen ik ben mij dit voorkomen bewust het was een vluchtige kennismaking zeker maar de vraag die ik u doen wilde is heeft hij op zijn reis naar Engeland hier ook een kistje of een doos van welke aard ook achtergelaten met verzoek die voor hem te bewaren tot hij ze mocht nodig hebben de vraag is herhalde zij van wie komt die vraag van mij antwoorden migels en het is niet alleen een vraag van mij maar ook van meneer Klenem en van nog andere mensen nu ik ben overtuigd ging migels voort wiens hart altijd overvloeide van pet dat u mijn dochter niet onvriendelijk gezind kunt zijn dat is onboogelijk wel nu het is haar vraag ook want een vriendin van haar heeft groot belang bij die papieren en nu vraag ik u een rond uit te vertellen of hij dat gedaan heeft of niet waarachtig ik schijm de vraagbaak te zijn voor iedereen die iets weten wil van een man die ik eenmaal in mijn leven in mijn dienst nam betaalde en ontstoeg doe dat nu niet betoog de migels doe dat nu niet want het is de onschuldigste vraag van de wereld een vraag die aan iedereen gedaan zou kunnen worden de papieren die ik bedoel behoorden niet aan hem zelf waren op onrechtmatige wijze in zijn bezit gekomen ze zouden de persoon voor wie ik ze tracht op te sporen in ongelegenheid kunnen brengen de persoon in oneerlijke handen komen hij reisde over Calais naar Londen en had redenen om ze niet mee te nemen om te wensen ze toch zo dicht mogelijk bij de hand te hebben om ze niet in handen te laten van mensen van zijn eigen soort daarom vraag ik liet hij ze soms hierachter doen moet om u met deze vraag niet boos te maken ik verzeker u dat ik het doen zou ik doe die vraag persoonlijk aan u maar er is niets persoonlijks in ik had haar aan iedereen kunnen doen ik heb haar al aan talloze mensen gedaan liet hij ze hier heeft hij ergens achter gelaten nee dus dan weet u er ongelukkig niets van mis weet niets en nu hebt u mijn antwoord op uw onbegrijpelijke vraag hij liet geen papieren hier ik weet er niets van nu dat spijt mij is er in elk geval niet meegesticht maakt dat die koren mis weet hariët bedoelt u o ja, heel goed daar vergis ik mij weer zijn miegels na deze terechtwijzing ik schijn mij hier altijd te moeten vergissen had ik mij tweemaal bedacht dan zou ik haar die wonderlijke naam hebben u wilt haar zeker wel de vriendelijke goede overbrengen van haar oude vrienden mis weet zij antwoorden niets op deze vraag en meneer miegels ging met zijn eerlijk en goed harte gezicht de duffekamer uit waar het als een kleine zon geschenen had en nam het mee terug naar het hotel waar hij rapport uitbracht aan moeder het is alweer mismoeder ik ben geen pas verder daarna nam hij het mee naar de boot die die nacht naar london afvoer en vervolgens naar de marshalsie toen vader en moeder miegels zich tegen het vallen van de avond aan de port melden was john shivery op wacht je vrouw door het was er niet vertelde hij maar zij was er smorgens geweest en zou zeker s'avonds nog terugkomen meneer klennem ging langzaam vooruit Maggie je vrouw ploornis en baptist pasten hem om beurten op oh zeker je vrouw door het kwam voor het luidend van de bel terug in de woning van de goede meneer was een kamer waar zij wel konden wachten als zij dit wilden niet wetende of het arturwe licht kwaad zou doen indien hij onverwacht bezoek kreeg naar miegels het aanbod aan en zo werden zij in de kamer gelaten waar kleine dorret mevrouw klennem ontvangen had en keken tussen de traalium door op de binnenplaats van de gevangenis de zonbaarheid en bekrompenheid van de gehele omgeving bracht moeder miegels tranen in de ogen en miegels zelf begon te geven en naar lucht te snakken met moeite, aanemhalende begon hij de kamer op en neer te lopen zich voortdurend met zijn zakdoek en hij kreende toen plotseling de deur geopend werd hij keerde zich om en riep grote goedheid dat is je vrouw dorret niet kijkensmoeder kijkens is dat taticora het was niemand anders en zij had een ijzeren kistje van ongeveer twee voet in het vierkant onder ditzelfde kistje had Evry in haar droom de snachts zien meenemen door de tweelingbroer van de waardige flintwinch taticoram zette het voor de voeten van haar oude meester op de grond viel er zelf bij op de knieën sloeg er met beide handen op en half juichend half in wanhop rijent riep zij vergiffenis nee mij terug beste mevrouw hier is het tatie dit moest u hebben zij taticoram hier is het ik moest in de andere kamer blijven u mocht mij niet zien maar ik hoorde wat u vroeg en wat zij zei ik was erbij toen hij het achter liet en nam het zelf mee naar boven hier is het maar kind vroeg meneer migels nog kort aanemager dan zo straks hoe ben je overgekomen met dezelfde boot als u maar ik bleef aan het andere eind toen u aan de haven een rijtag nam nam ik er ook een en volgde u zij zou het liever in zee gesmeten dan het u gegeven hebben maar hier is het wat was zij verrukt dat zij die telkend zeggen kon hier is het hij liet het tegen haar wil achter dat moet ik bekennen maar zij zou het nooit overgegeven hebben maar hier is het meneer lieve meester S neem mij weer bij u en geef mij mijn ouder lievennaam terug laat dit voor mij pleiten hier is het vader en moeder migels denen deze benaming nooit meer eer aan dan toen zij het koppige onhandelbare meisje weer tot zich namen wat het was oh ik ben zo diep ongelukkig geweest riep dat die korren nu veel meer tranen stortende dan eerst al door zo diep ongelukkig en zoveel bero ik was bang voor haar van het eerste ogenblik af dat ik haar leerde kennen zij had mij geheel in haar macht omdat zij telkens meer het slechtte dat in mij was tevoorschijn riep het was een soort krankzinnigheid van me die zij kon oproepen wanneer zij dat wilde ik meende dan dat iedereen mij vervoerde om mijn afkomst hoe vriendelijker de mensen voor mij waren hoe meer ik ze begon te haten en dat zo gelukkig is als zij zijn moest en dat ik van haar weg gelopen ben zij zal mij wel een ondankbaar en lenderschepsel vinden maar u zult haar wel vragen mij te vergeven even als u gedaan hebt want ik ben niet zo slecht meer als ik was, blijt de tati korren niet zo slecht meer als ik was ik heb al die tijd misweekt tot voorbeeld gehad en zou even slecht en achter dochten geworden zijn als zij indien ik nog langer bij haar bleef nooit zal ik meer zo slecht worden en als ik weer zo'n buifoel opkomen zal ik niet tot 25 maar tot 2500 of 25.000 tellen meneer weer werd de deur geopend en kleine dorret kwam binnen migelswees haar met een gezicht dat straalde van geluk en trots op de kist oh wat was, zij hem dankbaar nu was het geheim veilig nu behoefde hij nimmer iets te weten van het geen haar persoonlijk aanging dat behoorde tot het verleden dat was vergeven en vergeten maar het geen hem zelf betrof zou zij hem medelen later wanneer hij sterk genoeg was om de schok die deze openbaring hem zou toebrengen te doorstaan en nu liever je voor dorret zijn migels ik ben of liever was altijd een man van zaken en aangezien ik direct van de boot hierin gereden ben wil ik graag verder mijn maatregelen gaan nemen kan ik Arthur vanavond nog bezoeken ik denk het niet maar zal gaan zien hoe hij het maakt ik denk niet vanavond nog kan ontmoeten ik onderwerp mij geheel aan uw uitspraak liever je voor dorret en ben daarom ook niet verder gegaan dan deze aakelige kamer ik zal mijn bezoek dan nog enige tijd moeten uitstellen zodra u terugkomt zal ik u dat ophelderen zij ging heen en meegels aan het venster staande zag haar de portiersloorgen uitkomen en de binnenplaats oversteken Tati Corum beste meid commensier ze hij toen Tati Corum bij het venster stond hernam hij zie je die jonge dame die zo even hier was dat kleine rustige figuurtje daar kijk de mensen gaan om haar door te laten kijk die arme havenloze mensen daar ze nemen al een beleefde hoed voor haar af zie je wel Tati Corum ja meneer ik heb horen vertellen Tati Corum dat zij vroeger door iedereen het kind van de marshals ziegevangenis genoemd werd zij is hier geboren en woonde hier meer dan 20 jaar ik kan hier niet aan hem halen een treurig plaats om in geboren en opgevoet te worden vind je niet ja meneer dat is zeker als zij voortdurend aan zichzelf gedacht en zich in het hoofd gezet had dat iedereen aan haar zag dat zij een gevangenis kind was haar dat voor de voeten weer op en haar om min achter zou zij een vreselijk en zeker ook een onuitleven gehaald hebben maar ik heb horen vertellen Tati Corum dat haar jonge leven niets was dan goedheid berusting werkzaamheid en dienstvaardigheid zal ik je eens vertellen waar die ogen die zo even hier waren altijd nagekeken moeten hebben om zo'n uitdrukking te krijgen alsjeblieft meneer zij heeft altijd haar plicht voor ogen gehad Tati Corum wanneer men daarmee de vroeg begint en die goed nakomt dan kunnen afkomst nog stand van de almachtige onthouden en zij wij onszelfen en anderen ook tot een zegen zo bleven zij aan het fenster staan en moeder voegde zich bij hen tot kleine door het terugkwam en zij dat Arthur die avond geen bezoek meer mocht ontvangen goed zijn migels als altijd welgemoet ik twijfel er niet aan of het zal zowel het beste zijn wil hem dan onze groeten overbrengen mijn lief verpleegstertje want wij verlaten morgenochtend de stad weer en waar gaat u dan heen vroeg kleine door het verbaasd liefste ik moet kunnen aan hem halen ik ben hier aan hem kwijt geraakt en zal die niet terugkrijgen voor Arthur hieruit is maar is dat nu een reden waarom u morgen alweer vertrekkend moet dat zal ik u eens uitleggen vannacht slapen wij hier met ons drieën in een hotel in de city morgenochtend en dat die koram met Twickenham waar je vrouw Ticket met dokter Möcken voor het fans terzit te wachten en Menen zal dat zij een paar spoken ziet aankomen en ik ga dois in het buitenland opzoeken Daniel moet hier komen schrijven en plannen voor de toekomst maken en duurend in het onzekeren blijven kan ons geen stap verder brengen Daniel moet hier komen morgenochtend ga ik erop uit om hem te halen dat is maar een uitstapje voor mij ik ben gewoon te reizen en vreemde talen en gebruiken zijn voor mij allemaal gelijk ik begrijp er niets van en heb er dus vast van het spreekt vanzelf dat ik er wat spoed achter zet want ik moet mijn aanem terughennen en die krijg ik niet terug voor Arthur hier uit is ik stik bijna en ben bijna niet in staat om dit kistje voor u naar beneden te dragen toen zij op straat kwamen meegels met het kistje onder de arm juist de bel te luiden meegels riep een rijtuig aan liet kleine dorret instegen en zette het kistje naast haar op de bank waarop zij hem uit blijdschap en bankbaarheid de hand kusten dat is niet naar mijn zin beste zijn meegels het strijd tegen mijn gevoel voorrecht dat u mij hulde zou bewijzen aan de poort van de marshalsie zij boog zich voorover en kustte hem op de wang u herinnert mij aan vroegere dagen zijn meegels plotseling weemoedigwoordende maar zij houdt veel van hem en tracht zijn fouten te verbergen menende dat anderen ze niet zien en zeker hij heeft heel goede connecties en is van bijzonder goede familie dit was de enige troost die hij vinden kon over het gemis van zijn dochter en wie zal het hem laken dat hij er een troost in meende te zien einde van hoofdstuk 13 van deel 4