 Hallo allemaal. Goedemiddag. Ja, onderzoek en proefpersoon zijn. Wat is dat? Nou, daar gaan we dadelijk allemaal aan jullie uitleggen. Je bent vandaag niet alleen toeschouder, maar je bent dus ook proefpersoon. Maar eerst, ik vond het applaus voor mij keurig, want dat is bescheiden. Maar graag ook even een applaus voor jezelf dat je hier bent vandaag. Hallo allemaal! Goedemiddag! Leuk. Eerste vraag in een klein mini-onderzoek van mezelf. Zijn er naast mij nog meer kinderen die buren heeten? Niemand? Nee? Ben ik de enige? Oké, dan is de zaal 100% burenvrij. Dat is fijn om te weten. Jullie hebben zojuist het eerste onderzoekje meegedaan en afgelegd. En dat ging goed. Hoe ging dat? Ja? Helemaal goed? Ja? Mooi. Dan heb ik nu een paar andere vragen voor jullie. Technische vraag. Jullie hebben allemaal kaarten gekregen, hè? Ja. Nou, je ziet een kleine groene kaart, lichte groene kaart en een rode kaart. Die heb je nu nog even niet nodig. Dat is straks pas bij professor Monique. Dus die gaat daar straks iets mee doen. Wat wij nu even nodig hebben, is die grote groene kaart. Je hebt er allemaal een stift gekregen? Mooi. Kijk eens. Allemaal dezelfde kleur? Nee. Nou ja, goed. Dan moet het op zich niet uitmaken voor het onderzoek. Wat gaan we doen? Ik wil jullie vragen om alvast met de stift op de voorkant een 1 te zetten. De 1 in de hoek mag links bovenin. En op de achterkant een kleine 2 mag rechts bovenin. Als jullie dat gedaan hebben, dan gaan we weer naar de voorkant. Naar 1, zeg maar. En dan wil ik een vraag aan jullie stellen. En dan mogen jullie via dit papiertje op antwoorden. Dus dit mag je opschrijven. Ik ga de vraag stellen. Als iemand nou vraagt, wie ben jij? Wat schrijf je dan eens eerst op? Schrijf dat maar eens op. Dan ga ik ondertussen door babbelen. Want ik ben heel slecht met stiltes. Daar word ik altijd zenuwachtig van. Dan ga ik altijd een beetje raaskallen. Dan sta je dan met je rimschoenen en je zwarte zwarte shirt. Niks aan te doen. Iemand nog een liedje? Nee. Oké, wat voor liedje? Nee. Oké, gelukkig maar. Heeft iedereen iets opgeschreven? Ja. Was het moeilijk om iets te vinden over jezelf? Nee, maar mooi. Ja. Het is wel zo. Nou kun je dat zelf wel bedenken over jezelf. Maar dit mag je op de achterkant opschrijven. Wat vinden anderen over jou, denk jij? Schrijf dat maar eens op. Dus wat denken anderen over jou? Ik mag zelf geen voorzetjes geven. Het is meestrigt verboden. Maar als ik dan denk aan mezelf, wat zou iemand anders denken? Middelbaar, morseig. Maar wel oké, ongevaarlijk verder. Dat komt wel aardig in de buurt. Maar dat terzijde. Heel slim dat je even een stukje gaan niet gebruiken als ondersteuning. Toch niet op broeken geschreven. Een t-shirt zijn zo, hè? Nee? Ja, jij wel. Nou, dat zeggen we niet verder. Daar wassen we wel uit. Ja, toch? Dat is geen probleem. Chowell heeft een wasmachine hier staan hiernaast. Dan gaan we straks allemaal naartoe. Dat komt wel in orde. Nee hoor. Nou, is het wel zo? Dan heb je dus een mening over jezelf. Nou, denk je dat je ook weet wat een ander van jou vindt? Nou, gaan we eens even kijken hoe jullie jezelf aan elkaar kunnen presenteren. En nou wordt het een beetje een technisch verhaal. Je zit per rij natuurlijk naar mij te kijken. Dan mag jij je omdraaien. En mag jij je aan je buurvrouw voorstellen. En dan mogen jullie per rij doen. Snap jullie dat? Dus de ene rij stelt zich voor aan de andere. En zo voort helemaal naar achteren. En als je nou niemand hebt om mee te praten, dan komt Chowell je even helpen. Maar dat komt wel goed. En dan mag je eventjes aan jezelf, aan je buurman of buurvrouw, achter je of voor je uitleggen wie je bent. Stel jezelf even voor. En dan kun je ook even kijken of het een beetje klopt. Wat een ander misschien van je denkt. Normaal betrekken we de ouders er nooit bij. Maar als je denkt van nou, ik wil best eens uitleggen wie ik ben. Of ik wil eigenlijk best wel eens vragen wie ik ben aan mijn buurman of buurvrouw, dan mag dat. Dus geen probleem. Hebben jullie dat een beetje aan elkaar kunnen uitleggen? Heeft iedereen een beetje kunnen vertellen wie hij of zij is? Ja, oh, je kent elkaar al. Oh, het makkelijk. Ah, dan was je zo klaar of niet? Ja, oh, die kent elkaar ook al. Geet je me neetje. Daarin ga je vertellen dat er nog meer kinderen zijn die elkaar kennen. Nou ja. Heb ik nog een laatste testje voor jullie? En dan mogen jullie ook eens even bij jezelf nagaan. Of dat mag je ook overleggen worden. Dat is geen enkel probleem. Weet je nu met wie je gesproken hebt, inderdaad, wie die ander is? Weet je dat ook? Dat is belangrijk. Weet iedereen van elkaar wie die is? Je hebt een vraag, zie ik. Oh, je wil gewoon een groene kaart opsteken. Oké, dat is prima. Ah, oké, ik wou zeggen. Groene kaart, groene kaart, rode kaart. Nou, volgens mij zijn jullie er wel aardig uit. Heb ik zo het idee, toch? Ja. Nou, ik wil jullie hartelijk feliciteren, want jullie hebben zojuist meegedaan aan een onderzoek. Ja, jullie zijn real live, proefpersonen geweest en professor Monique gaat daarlijk uitleggen wat dat nou betekent. En wat jullie hebben opgeschreven is voor haar heel belangrijk. Dat gaat ze daarlijk ook zo uitleggen. En die groene paperjes, die mag je nog even bij je houden. En die mag je straks aan het einde van de college. Mag je die inleveren. En dat doen we daarbij de deur. Dat zal ik wel wijzen. En dan mag je ook nog, als je wil, met de professor op de foto. Wow, is dat wat? Toch? Dat wordt het dan. Kennt iemand dat? Heb jij een Polaroid? Nou, dat is wel heel leuk. Nou ja, dan denk ik dat zij daarlijk als eerste mag, volgens mij. Want ja, ze weten alles van Polaroids, dus die is zo klaar met jou, Monique. Dus dat zal goed komen. Maar, zoals gezegd, jongens en meisjes, een heuscollege over wie ben ik van niemand minder dan professor Monique. En geef er een grote plous, Monique! Ik ben Monique. Maar ik ben niet alleen Monique. Lijkt maar eens op. Hallo allemaal. Ik ben professor Monique. En ik heb de hele ochtend zitten denken hoe kan ik nou beginnen met zo'n hele aula voor kinderen. En eigenlijk kwam het eerst in mij op om dit te doen. Hallo allemaal. Wat fijn dat je er bent. Ik ben Monique. En wie ben jij? Nou, dat was het begin. Ik dacht, dat was niet zo gek. Maar wie ben ik? En wie ben jij? Nou, daar hadden we het al over. En daar doe ik dus onderzoek naar op deze universiteit. En daarom vind ik het fantastisch, want ik heb nog nooit kinderen zo in zo'n grote groep voor mij gehad, om te horen van jullie wat je naar als eerste denkt als je naar de wie ben ik. Want dat is nogal een vraag. Het is iets wat wel vaak gebeurt, wat we wel vaak even zeggen, wat komt er dan in je op? Nou, wie ben ik? Ik ben dus professor, maar dat is mijn functie. Dat is een deel van wie ik ben. Maar ik ben ook moeder van twee grote zoes, van jongens van 21 en 23. En tegen hun vrienden zeg ik dan weer ik ben de moeder van die en die. En zo gaat dat, heeft u waarschijnlijk ook gedaan. U komt nu met uw kind, dus ik ben moeder van die of moedervader van die. Zo eenvoudig is dat antwoord helemaal nog niet in één keer. Dus wie ben ik? Ik heb jullie hebben groene en rode kaartjes gekregen. Pak die maar eens in je hand. En dan mag je er één opsteken als je het antwoord op de vraag hebt. En ik ga zeggen wat voor wat staat. Als je wel op een sport zit, dan doe je groen omhoog, als je niet op een sport zit rood. Ik ben wel heel blij dat jullie allemaal zo ontzettend sportief zijn. Echt! Wow! En wat voor sport doe jij dan? Zeg het eens. Tennis? En jij? Ballet. En jij? Hockey? Goed sport. Kijk eens wat een sport er allemaal. Dank je wel. Doe de kaartje maar naar beneden, anders krijg je zo'n mooie arm. Als jij die sport aan doen bent, dan trek je ook misschien wel iets anders aan dan wat je nu aan hebt. Meestal haast het wel, behalve als je gaat schaken of zo, dan kan het, maar anders wordt het toch lastig. Ik heb ook een soort kleding aangedaan maar als je aan het sporten bent en ze vragen wie ben jij, dan krijg je heel vaak een antwoord als ik ben de rechtsachter of ik ben de keeper of ik ben tweede geworden vandaag met tennis of ik ben ballet en ik kan al maar ik ga het niet laten zien maar je kan allerlei mooie dingen al dan geef je een ander antwoord als ze dat vragen dan als je hier zit en ze vragen wie ben je. En het volwasseners zeggen heel vaak als ze die elkaar voorstellen wat ze doen als je elkaar tegenkomt of er verjaardag is wat doe je dan, dat is blijker maakt dat uit wie jij bent. Dus daar zitten allerlei ontwikkelingen in en dat verandert ook in de loop van de tijd. Je zult niet altijd hetzelfde zeggen als je nu opgeschreven hebt. Dus daarom alleen is het al leuk om te onthouden wat je nu net opgeschreven op die vraag voor je eigen onderzoekje in leven dat je denkt wie ben ik, dat gaat ook door het leven misschien wel veranderen. Ik ben niet geboren als professor. Dat is misschien verrassend met je en bij de meisje op een school en dat doet nog geen idee wat ik wilde. Dus voor lievelig ga je keuzes maken in je leven en dan ga je ontdekken wie je echt bent. In die keuzes die je maakt of je wel of niet op welke sport gaat en waarom. Of je in een groep wil sporten of alleen wil sporten of je gaat sporten met je iets heel goed kan of dat je ouders vinden, dat je het moet doen. Er zijn allerlei keuzes die je maakt iedere dag opnieuw. Met wie wil je spelen bijvoorbeeld vandaag. Wat ga je doen als je uit school komt die hadden we niet bedacht. Maar meestal ga je bij iemand spelen of je gaat sporten of je gaat koekjes bakken of je gaat fietsen buiten ik noem maar even, ik heb geen idee eigenlijk wat jullie doen. Ook dat wat je gaat doen verandert door het leven heen. En die keuzes, daar doe ik onderzoek naar en vooral bij kinderen tussen 15 en 18 dus ze zijn iets ouder op de middenbare school. Dan heb je al niveau gekozen naar welke school je gaat want dat gaat bij jullie er aan komen op deze school. Ik zie ouders al vermoeid kijken want het is ingewikkeld en er is ook zo veel keuzes vandaag de dag en dat maakt het zo interessant om over na te denken hoe je keuzes maakt. Want dat bepaalt ook een beetje wie je bent de keuzes die je maakt voor je opleiding de keuzes die je maakt voor je school de keuzes die je maakt met wie je op wilt schieten en ook wat je later wil worden wat je vrienden zijn hoe weet je nou of je keuzes maakt voor het goede. Kun je weten of die keuze goed was. Toen ik koos voor mijn middenbare school en dat ik wilde gaan studeren had ik nog geen idee dat ik uit professor zou zijn en zei ik niet dat ik zo'n prachtig dag als vandaag mocht meemaken om voor jullie hier te staan dat is natuurlijk een feestje, dat bedenk je niet van te voren maar soms maak je een keuze dat doet ook wel eens fout dan zit je op een sport die je gewoon helemaal niet leuk vindt dat kan ja dan moet je er ook eigenlijk nog even proberen als het echt niet gaat maar soms maak je een keuze voor een school en blijft het helemaal niet zo leuk te zijn of nog lastig een keuze voor een vriend of vriendinnetje die je eigenlijk achteraf toch niet zo heel erg leuk vindt en dan denk je echt ja was dit nou de keuze voor het goede en mag je dan ook toegeven dat het misschien een fouten keuze was en dat je daar dan op terug komt en dat je weer een andere keuze maakt daarin ontwikkel je jezelf dat is natuurlijk heel ingewikkeld om nu over na te denken maar van lievelijs wil je zien dat je steeds andere keuzes maakt ja, tot de nieuw iets meer over jezelf te weten komt dat noemen we nou met een heel duur woord je identiteit al die keuze samen bepalen eigenlijk jouw identiteit die ben je nu echt dus ik ben heel benieuwd wat jullie op de kaart hebben staan meestal heeft het te maken met een naam wie ben jij en dat is toch vaak je naam, maar ik ben moniek maar je bent ook meer dan dat en wat is nou het belangrijkste wat uitmaakt wie jij echt bent dat is iets ja, hoe kan je dat nou precies besluiten dat brengt ons bij een tweede vraag voor vandaag namelijk wat ben ik dat is ook een heel leuk spel met een ding op je hoofd en zo gaan we het doen als we hier klaar zijn nu nog even niet, misschien de groene en de rode kaart maar weer even pakken en dan pak je een groene kaart even een bruggetje hoor, dat is niet schrikken als je wel een huis die je hebt en rood als je geen huis die je hebt als verdeelde dan sport er wordt meer gesporten dan gehuisdierd zeg maar even kijken, wat heb jij voor een huis, je hebt geen huisdier vind je het jammer ja, oh ja als je kat net overleden is dan graag het straks wel over hebben dus ik vind het wel heel vervelend voor jou dat jouw kat overleden is, dan is het extra erg om nee te moeten zeggen nu he, denk ik ja, oh ja oh ja, maar dat is wel heel oud van een kat ook ja, maar dat klinkt niet zo, dat is heel vervelend, ja, heb jij ook een huisdier een huisdier een hond, en hoe heet hij kijk, dat is alvast goed en jij? 1 kat, 2 kunijnen en 3 vissen, en hebben de vissen ook een naam Nick en Simon en Orange, ja ik zou dan Gordon denken ofzo, maar Nick en Simon en Orange oké, die is ook een beetje oranje of niet nee, dat is dan wel weer handig, anders wordt het ingewikkeld nog eentjes even kijken aan deze kant, heb jij een huisdier ja, oh, een heel aquariën vol zelfs, en heb je die ook aan mijn namen gegeven nee, dat is dan ingewikkeld ja, precies, nou doe de kaartjes maar weer weg ik wilde bedankt dat je dat wilde zeggen waarom ik er op kom in het kader van wie ben ik en wat ben ik is ook wat hebben we gemeen met een huisdier eigenlijk hebben we ook allemaal een lichaam net als die al die kleine vissen in jouw aquarium maar ook als een hond of als wat voor huisdier dan ook hebt dat is echt wel hetzelfde, misschien zijn we ook allemaal wel huisdieren het is ook maar een afspraak dat we hun huisdieren noemen en wij als zelf mensen, maar ja dat is ook maar wat we uitbedacht hebben maar in ieder geval hebben we allemaal een lichaam en daar kunnen we wel iets mee en dat weet je, dat moet eten en drinken sommige mensen zijn er alweer aan toe sommige zijn ondertussen nu aan het eten want dat is blijkbaar heel erg nodig, dat kan ook sommige willen heel graag nu iets drinken en waarom duurt het zo lang maar een lichaam, dat moet je verzorgen en een lichaam moet ook bewegen daarom is dat sportzwarehandig en een hond moet meer bewegen dan een cavia denk ik, cavias kunnen heel druk zijn maar onze cavias die waren niet zo actief, meestal op het moment dat je niet meer wilde dat ze actief waren als iedereen wilde slapen enzo maar dat is allemaal nog een beetje de buitenkant wie ben ik, dat kun je zien hoe je eruit en ze zijn allemaal verschillend, dat zie je ook ze zijn allemaal prachtig, zoals jullie zijn maar allemaal wel heel verschillend maar voor een deel lijken we dus op die huisdieren vooral als je straks onder je dekentje naar de tv ligt te kijken of er zetend veel op bepaalde huisdieren maar laten we eens kijken of we ook verschillen kunnen vinden en dan komen we in wetenschappelijke taal al gauw uit bij het verstand wat anders is bij mensen is dat ze kunnen nadenken en dat kunnen huisdieren niet is niet helemaal waar natuurlijk je hebt hele slimme honden en katten die allerlei dingen kunnen, we hebben hulp honden die zelfs kunnen denken voor hun baasje of ze wel of niet mogen oversteken maar grosso modo, vooral in het algemeen zeggen we dan heel geleerd er is wel het verschil dat mensen kunnen nadenken die verstand hebben en dieren niet en in ieder geval hebben ze ook een grote hersenpan want daar gebeurt het allemaal in onder het hoofd van je in die hersenen ben je aan nadenken dat is een groot verschil met huisdieren daarnaast hebben mensen ook gevoel daar ben je misschien niet altijd van bewust of misschien juist al heel erg dat kan een helemaal inschatten bijvoorbeeld kun je voelen of je het warm of koud hebt heb je het hier warm? een beetje ik heb het ontzettend warm maar dat heb ik de hele dag omdat ik zo zingerwachter was voor vanmiddag maar soms heb je het juist wel heel koud laatste dagen met die regen was het ook wel weer heel koud dus warm koud dat kun je voelen dat kunnen dieren ook nog wel een beetje voelen vogels kunnen reageren op als ze het warm hebben dan gaan ze met hun bekje meer open zitten enzo maar we hebben nog meer dingen die je kunt voelen namelijk ook of je verdrietig bent of dat je blij bent of dat je boos bent dat zijn typische gevoelens die horen echt bij mensen dat maart uit dat jij mens bent geen huisdier en hoe je dan echt voelt of het echt goed met je gaat dat vragen mensen wel eens aan je gaat het goed met je dan kan het zijn of je lichamelijk of het goed gaat of je fysiek oké bent maar het kan ook zijn of je psychisch gezond bent je hebt misschien allemaal wel eens van het woord psycholoog of is dat nog te ingewikkeld ja goed van jou dacht ik al een psycholoog daar ga je naartoe als je niet iets aan je benen hebt maar als je je innerlijk niet zo best voelt als je bijvoorbeeld altijd niet vrolijk bent altijd niet vrolijk zijn is niet fijn en is het heel fijn dat je met iemand kunt praten dan ga je naar een psycholoog die gaat kijken naar jouw psychen dat gaat over jouw geest over jouw innerlijk maar ik zit altijd wijs want we weten eigenlijk niet waar dat zit verstand daar zijn we wel uit dat gebeurt wie je dat denk en in die hersenen kunnen we allerlei mooi onderzoek naar doen en een deel weten we daarvan maar een deel ook nog helemaal niet dus dat is nog super ingewikkeld hoe dat nou zit dan wat je kunt voelen nou een deel kan je met je handen voelen en je huid maar een deel kun je ook innerlijk voelen en waar zit dat? sommige denken dat doe je met je hart voelen, doe je met je hart nou als je verdrietig bent of als je je vriendje of vriendinnetje zegt dat ik niet meer jouw vriendje of vriendinnetje wil zijn dan kan je dat met je hart soms wel voelen dan is het psychisch een beetje in verdrietig we gaan aan het afloop vragen doen ja sorry en sommige mensen noemen dat ook dat je uniek aan de mensen hebt een ziel en dan zegt ze dat het hier ergens in je woont nou dat is echt mega vraag laat we nou maar eerlijk zijn een ziel, dat is iets dat je kan helpen met keuzes maken zeggen mensen dan dan weet je wat je wel en niet wil dan kun je dat ergens, dat kan je richting geven maar het is ontzettend ingewikkeld waar het zit en het zou ook nog je identiteit moeten bepalen zo kan je nooit weten wie je dan echt bent als je niet kan vinden ergens, nou dat is nog ingewikkeld en daarom ga ik maar naar een derde vraag het is net iets ingewikkelder dan te maken ik heb een heel klein filmpje om dat te introduceren en dan wordt de grote spanning als iedereen toe kijkt dan gaat het filmpje dan precies doen wat ik wil op het juiste moment alleen het geluid doet het nog niet waarom zijn we hier de aarde ze is zo groot een kleine stippende universum met duizenden sterren en daar ergens tussen in ik een mens in een grote hoop één van de vele ooit kom uit de wereld en groeien we op het zit in ons, het gaat bijna vanzelf voor je het weet wordt we verliefd ligt ons leven zo in die ander maar ook dat gaat voorbij al proberen we het leven te koesteren wat betekent het om te leven hier op aarde te zijn hier op aarde te zijn misschien is het wel creatief zijn expressie van wat binnenin zit het misterieuze te zien te voelen, te begrijpen de cirkel van het leven er is meer ik voel het, ik weet het mijn zoektocht geeft zin tijd om te ontdekken waarom waarom ben ik hier waarom ben ik op aarde waarom ben ik hier als mens waarom, waarom ouders worden soms gek van die waarom vragen we weten de antwoorden niet allemaal en toch is het nooit iets te stelt, waarom waarom ben ik hier al die vragen, waar ga ik naartoe als ik dood ga dat is heel ingewikkeld want het lichaam dat eerste stukje, dat kennen we al een beetje dat gaat echt wel dood maar wat gebeurt er dan met dat verstand kan je dan ook niet meer denken en met je geest en je ziel, blijft die dan ergens of niet dat weten we eigenlijk echt niet want dat doe je maar één keer je kan het niet een keer doen en dan laten komen vertellen hoe het is, dat weet je echt niet dus we weten het niet waarom het is soms een kwestie van geloven ik geloof van wel of ik geloof van niet ik weet niet of het voor jullie te ingewikkelder term is maar als je nog één keer die kaarten wil pakken die groene en die rode en dan moet je me over een moeilijke vraag nadenken ik kan geen fout antwoord geven want niemand weet het goede antwoord dus dat is alvast makkelijk geloof je dat er iets is na het leven ja dan is het groen nee dan is het rood ik vind fantastisch dat jullie een antwoord weten voor jezelf ik vind dat heel ontroond ik zou dit nu allemaal willen tellen en ik wil van jullie horen waarom en wat denk je dan dank jullie wel dat jullie daarover nadenken het is dus niet goed of fout of het klopt of niet het is letterlijk een kwestie van geloven en dat noemen we nu met een heel mooi woord je levensbeschouwing levensbeschouwing, je kaartje mag weg word dank je wel hoe kijk je tegen het leven aan letterlijk hoe beschouw je het leven is een heel chic woord voor kijken beschouwen, hoe beschouw je het leven wat is levensbeschouwing hoe kijk je daarna tegen aan en welke keuzes maak je dan op basis van die levensbeschouwing ja als jij denkt ja na het leven je houdt op dan moet in dit leven we alles gebeuren anders heeft het geen zin in een goed computerspel heb je negen levens minstens of twaalf of zo dan kun je daarna gewoon nog een keer opnieuw beginnen en dan weet je wel welke bocht je moet lopen maar dat is in dit leven wat lastiger dus je maakt één keer een keuze en dat is dan ongeveer wel wat het is het is best ingewikkeld hoe je daarmee omgaat hoe je daar tegenaan kijkt en hoe ga je dan om met je keuze voor wat je wil eten we willen heel graag dat we nog heel lang op deze aarde kunnen leven we denken dat jullie daar nog veel meer bezig zijn dan mensen van de generatie van je ouders en zeker van de opa's en oma's en mijn generatie dat je nadenkt ja maar als we dat heel lang willen dan moeten we heel voorzichtig omgaan met al die dieren op aarde en met het milieu dan moeten we nadenken of je plastic om dingen doet of niet al dat soort grote mensen vragen die jullie vast als vaker horen die komen heel regelmatig voorbij maar hoe kun je dan kiezen wat je daarin moet doen wat is dan goed want daarin weten we ook het antwoord vaak niet eigenlijk heb je dan een soort compas nodig een inlijk compas, dat zou superhandig zijn dat je gewoon op een knop kon drukken zeg dat is het goede antwoord maar nu hebben we rood en groen door elkaar en eigenlijk weten we niet wat goed is en wat niet en daarin zou je zelf steeds keuzes moeten maken in het leven maar dat is een hele ingewikkelde en dat hebben jullie vast alles meegemaakt en dan kom ik bijna nog een mooie term namelijk je geweten of je intuïtie ook al zo mooi wordt er zijn dingen dat je denkt moet ik dat doen of niet en dan kan je het een soort voelen mensen noemen dat we onder buik gevoeld dat zit hier ongeveer, helemaal onder je buik en dan denk oh ja, dat is goed of niet dat voelt ok dat is een heel gek vage begrip net zo vage als dat van ziel van de net die zei ja ik weet het niet maar ik heb toch het idee dat ik het moet doen en soms heb je iets gedaan wat niet zo ok was dat heb je bijvoorbeeld vreselijk zitten dat heb je de jeugd of de meeste boos gemaakt of je bent tegen een vriendje of vriendinnetje heel boos geworden of je hebt iets niet gedaan wat je wel wilt doen of je hebt iets wel gedaan wat je niet had willen doen en heb je dan spijt van spijt is ook zo'n soort gevoel dat voelt zit ook in diezelfde onder buik dat is een stemmetje in je dat zegt had je niet moeten doen dat is niet zo'n goed idee geweest had je beter anders kunnen doen ken je dat stemmetje wel denk ik dat stemmetje is je geweten stemmetje dan kan die helpen als je dat drie keer hebt gedaan dat je niet deed wat wel de bedoeling was dan kan je natuurlijk de vierde keer denk slemen als mensen zijn dan ga ik anders doen maak het een keuze waar ik me wel fijn bij ga voelen dus ga niet nog een keer doen dan word ik wie ik namelijk wil zijn dat is namelijk het allerbelangrijkste wat ik denk dat wij moeten doen ik maak wel even een stapje er tussen want het woord levensbeschouwing is voor jullie misschien wel een vrij nieuwe woord voor jullie ouders denk ik niet want het is een spannende tijd tegenwoordig met levensbeschouwing en dan doe ik er nog even twee woorden bij dan houden we op met de moeilijke woorden dan mogen jullie aan jullie vragen toekomen namelijk er zijn allerlei tradities er zijn allerlei mensen die alles langer na hebben gedacht over al die keuzes die je maakt al even lang leven er mensen namelijk hier op aarde dat weten we wel zeker en we weten ook dat die mensen altijd keuzes hebben moeten maken voor wat ze eten, wat ze aandoen en wie of wel of niet mag leven er zijn ontzettend veel boeken over geschreven er is een bijbel geschreven of een koraan geschreven er is een filosofie boek geschreven een boek van wij, een mystagogisch boek er zijn allerlei bijzondere boeken waarin wij zet staat over mensen die eerder leefden en die wel een idee hadden over hoe je dat zou moeten doen het kan heel behulpzaam zijn heel handig zijn dat je het in de boek kan opzoeken of op je computer op kan zoeken via internet kan je ze allemaal vinden gelukkig tegenwoordig en dan kan je gewoon antwoorden vinden dat je zo je ergens moet te kiezen wat voor jou dan het goede antwoord is want dat kan niemand jou zeggen elke traditie heeft zo zijn eigen idee over wat echt van waarde is daar heb ik het woord waarde erbij gezet daarop kun jij besluiten wat je echt belangrijk vindt wat je echt van waarde vindt zit daar er kunnen nog zoveel tradities iets zeggen die zeggen ook niet vaak allemaal hetzelfde sterke nog die spreken elkaar wel eens tegen en dan moet jij kiezen wat voor jou nou het belangrijkst is kijken hoe jonge mensen dat doen en vooral ook hun helpen dat ze goed mogelijk voor zichzelf te doen want ik kan die keuze niet voor jullie maken ik kan niet aan jou zeggen zo moet je leven en zo niet dat zou ook echt een rare wereld worden want dan zou ik dat jullie nu allemaal moeten vertellen en dat wordt heel gek dan krijg ik een risico met jullie ouders want die denken misschien iets anders om te beginnen maar later word je groot zelf en maak je ook een keuze die je bent nu heb je misschien wel een idee wat je er erg leuk uitzien in ieder geval dus heb je goed over na gedacht dit past bij jou het zou wel een beetje passen bij wat je ouders ook leuk vinden en wat ze kunnen betalen en zo maar dat is tegenwoordig ook nog al een dingetje bij de diverse merkkleding maar al dat soort keuze zijn wat je eet of je vlees eet of niet allemaal dingen waar je over nading maar voor lieve alleen word je groter en op de middenbare school ga je nog meer zelf keuze maken want dan zijn ouders ook niet meer op school dan word je daar aan over gelaten dan moet je een profiel werk stil kiezen daarom moet je kiezen wat je wil worden en daarop je keuzes maken voor je vak toen ik zo oud was, 18, 17 toen heb ik een test gedaan om dat in te vullen want ik weet het niet ik wist nog niet dat ik professoring word dat ben ik ook nog niet zo lang dus dat kon ik niet weten dus ik heb een test gedaan en ik kwam uit dat ik burgemeester moest worden super leuk natuurlijk en dat is natuurlijk ook geen burgemeesterschool dus dat schoot ook niet op wat ga je dan doen, wat moet je dan kiezen dat doen jullie vast al een beetje zeker als je in groep 7 of 8 zit dan ga je kijken bij die scholen kijken waar het fijn voelt ook weer zo'n onderbuik dingetje oh ja, hier voelt het goed, hier vind ik het fijn of ja, daar gaat in het heen waar ik me ook prettig bij voelt of die docent, die leraar, die leres spreekt me aan dat vind ik ook prettig dat zijn dingen waar je voor gaat dat voel je ergens je leert kennen van jezelf dan maak je keuzes die daarop gebaseerd zijn ik heb het idee dat ik ondertussen iets anders moet laten zien en dat wil ik graag van jonge mensen weten hoe ze dat doen en hen helpen hoe ze die waarde kunnen leren dat je ook bij jezelf leert, die keuzen bevalt mij goed en die niet dus als je burgemeester wil worden dat is ingewikkeld, ik kon heel goed rekenen dus zeiden ze dan moet je daar iets mee doen dat is hartstikke goed, zie je dat goed kan want dan kan je geld mee verdienen dus dan ben ik gaan kijken in al die scholen waar iets leuks was daar voel ik dat mensen zijn die ook iets leuks met mensen willen een heel raar, lang verhaal kun je later allemaal nog wat teruglezen toen ben ik uiteindelijk besloten te gaan studeren en ja, ik had nooit gedacht dat je als professor stond maar wat ik het allermooiste vind is die jonge mensen te helpen in keuzes te maken die de wereld een stukje mooier maken en dat plaatje zien jullie je wel hoe je goeie keuzes maakt keuzes maakt waardoor je zelf stevig gewordeld bent dat je weet waar je voor staat en niet als iemand iets anders zegt dat je dat weer vindt, want als je dat steeds blijft doen weet je helemaal niet meer wie je zelf vindt dus ergens een keus maken dat je denkt ja dit ben ik en hier ga ik voor, en hier voel ik me goed bij dit vind ik leuk, hier staan en jullie dit vertellen dat is een feestje om te mogen doen mag ik je dat zeggen, dat is echt fantastisch dus ik heb al gewas goed gekozen en wat ik nou hoop is dat jonge mensen ook goed gaan kiezen en ik leid de docenten op die zijn zo 21 die worden docentlevens beschouwen op die middenbare scholen daar leg ik aan uit hoe je jonge mensen kan stimuleren om te worden die in hen is zeg ik dan dus wie jij nu denkt dat je bent, dat ten liepste ben je natuurlijk ook en dat is prachtig en dat je dat de wereld in mag brengen want daar wordt de wereld mooier van dan werken we allemaal aan dat rollen dat duwen van het groene en het goede in de wereld ik doe dus onderzoek zoals net bij jullie maar dan iets groter met meer vragen onder middenbare scholieren 2300 hebben er meegedaan er zijn een paar van dit soort zalen vol en daar komt dan uit dat ze vrij en onafhankelijk willen zijn dat wil je ook als je nog op school zit want dat vind je helemaal niet leuk en huiswerk maken is helemaal belachelijk dus dat is nummer 1, dat zou je heel graag nooit meer willen hoeven maar als je dat wel allemaal hebt gedaan dan wil je ook wel graag dat iedereen een beetje aardig is voor elkaar want eigenlijk is dat veel leuker dan een beetje ruzie maken en we hebben deze week in de wereld gezien hoe erg het is als mensen ruzie maken met elkaar en dat zelfs zo erg doen dat er mensen dood van gaan dat wil niemand eigenlijk echt en als je dat nou voelt, dat je dat niet wil dan wil je eigenlijk de wereld ook een klein stukje mooier maken en ik wens ons en vooral jullie allemaal dat je mensen wordt die die wereld een stukje mooier maken en daar mag ik dan iets aan bijdragen door docenten die jullie straks weer begleiden in te helpen om hen te leren hoe je keuzes maakt waar jouw identiteit zit waar jouw compas zit hoe je keuzes kunt maken en ook dat je dan iets bijdraagt aan die wereld wat mooier maken want als jij doet wat jij ten liefste bent dan ben je helemaal goed zoals je bent en volgens mij wordt de wereld dan heel mooi en ik ben ontzettend blij dat ik een stukje van die wereld van de toekomst hier al heb gezien dat jullie er zijn en wens jullie er allergoeds bij dus ik zou zeggen, dank jullie wel we hebben nu een kwartiertje de tijd voor vragen dus mocht je vragen, heb je steet je hand op en dan gaan we zo de rij je af ja, stel je vragen wie denk jij dat jij bent wow, ja dat is prachtig, jammer dat ik niet even moet wachten tot de microfoon er is ik kan meteen antwoorden als ik hard op denk wie denk ik dat ik ben ik denk zelf dat ik iemand ben die erop uit is om anderen meer te leren wie ze zelf zijn en dat ik daar dan weer gelukkig van word dus dat ik eigenlijk zoek naar wie de ander is en daardoor mezelf ken denk ik een spannende vraag dank je wel hoeveel kinderen kunnen er in zo'n zaal in deze zaal nou, volgens mij wel 600 ik kijk even zo iets het zit bijna vol dus ik vind het wel heel bijzonder het maken we niet vaak mee, maar het is veel wat doe je graag wat doe ik vaak graag, wat doe ik graag nou, als ik heel eerlijk ben vind ik het heerlijk om lekker buiten te lopen en te zien wat er voor mooi is allemaal is lekker langs de strand, ik woon in Den Haag dat hoor je misschien wel lekker langs strand lopen vind ik heerlijk en ook wel eens lekker op de bank zitten en dan een klein filmpje kijken eigenlijk wel op Netflix mag dat ook wel ja, ik mag alleen maar zeggen wat ik echt wil ik hoef niet netjes te doen nee, dat vind ik ook wel erg leuk maar één van de leukste dingen is wat doe je graag aan gaan dan ben ik heel erg zenuwachtig van tevoren waarom heb ik nu gezegd dat ik dat niet doe en dan zie ik jou en denk je heetje wat gaaf dat ik jou nooit leren kennen dat vind ik fijn, dus dat doe ik ook heel graag dank je wel en hier ook weer helemaal een vraag waarom doe je dit? ja, echte ik snap het ook niet ten eerste omdat ik zo'n fantastische jurk aan heb ik had al een leuke jurk aan maar die zie je helemaal niet eens, maar deze is nog veel mooier en dat ik ook kan laten zien dat je dit kunt worden als je een gewoon mens bent en als je een vrouw bent, want er zijn nog maar heel weinig vrouwen die dit doen en daar ben ik ook zo trots op dus dat is ook een beetje een ding denk je dat andere mensen van u denken als ik daar lang over na denk dan gaat hij in een hoekje zitten en dan durf ik niet meer te komen maar ik vind dat een hele mooie vraag dus ik denk dat sommige mensen denken nou, die praten wel heel erg makkelijk, zo makkelijk is het helemaal niet en dat sommige mensen nou, dat doet ze dan toch waar maar ik denk wel dat ik een heel lief mens ben dat denken andere wel van mij maar ja, dat zo is dat durf ik zelf niet zo te zeggen ja nou, ik krijg één iemand die niet dat ook denkt, dan is het alweer helemaal feest natuurlijk denk je dat jij het mee kan maken dat de aarde weer schoon is wow, dat zou echt zo gaaf zijn als het aan jou op zou zeggen ik als ik heel oud word zou dat kunnen maar dan moet ik wel over de honderd worden en ik ben al over de helft wat dat betreft zou ik maar zeggen, dus het wordt wel spannend ik denk wel, als ik jullie zie dat er hoop voor is, want jullie snapen echt dat dat groene tapijtje er moet komen volgens mij, anders had je die vraag niet eens gesteld dus ik hoop van harte dat ik al is hij maar weer een heel stuk schoner want gisteren dat bootje met zo'n iemand die midden in dat plastic zat, daar werd ik toch wel erg verdrietig van dus ik hoop het wel, maar dan moeten we wel heel hard aan de slag en nu meteen dus niemand is met de auto, hoop ik dan vandaag bijvoorbeeld echt waar oh jeetje, ja nou ja, dat begint het al, doe je best doe je best erin ook, we hebben jou nodig ook reagerde dat je hoorde dat je professor kon worden nou, dat was echt wat vind ik een prachtige vraag, dan moest ik zo omhuilen want daar was ik zo ontzettend blij ik werk hier al 23 jaar nu en 20 jaar geleden kwam er een functie vrij omdat ze speciaal vonden dat er meer vrouwen professoren moesten worden, laat maar eerlijk zijn toen dacht ik ja, dit is mijn kans want nu, en ik wist niet dat ik het zo leuk zou vinden toen heb ik gesoliciteerd, zoals het wordt als je een baan hebt, dan die die graag wil te schrijven en toen kreeg ik die baan, toen heb ik echt zitten huilen dat ik zo blij was, ik kwam allemaal vriendinnen met bloemen en zo om het te vieren en vooral ook dat je dan zoveel meer kunt doen en zoveel meer mensen kunt bereiken, dat is zo prachtig en dan hoop ik daarin ook een beetje aan dat die mooire wereld bij het kunnen dragen dat kan veel beter, want als je professor bent dan vinden mensen je ineens belangrijke, ja dat vind ik natuurlijk super leuk maar daar kan ik ook nog meer mee vertellen wat ik wil en daar de anderen mee hopen te inspireren ja dan hebben we hier weer een vraag van Ties als je geen professor kon worden wat zou je dan willen worden ja ik denk dat ik dan toch docent zou zijn gebleven want dan ben je leraar de meester of juf voor kinderen die andere daar weer in verder helpen want ik denk dat je met elkaar het zo kan doen dat het zo belangrijk is dat de mensen zijn die een ander stimuleren om het allemaal het goede uit jezelf te halen dat je weet dat je ontzettend goed in muziek bent en dat je daar iets graag mee wilt wat in het filmpje ook gezegd werd natuurlijk prachtig als je mensen kunt stimuleren want dat is jouw talent dat wordkenen jullie denk ik wel talentklassen zijn al helemaal in maar dat het niet uitvergroot omdat je gewoon zegt daar ben ik zo goed in daar wil ik iets mee doen in mijn leven want het is niet voor niks dat je daar goed in bent daar zou ik mensen dan altijd in willen stimuleren ook als ik niet professor was denk ik ja heb ik hier nog een vraag hoe lang bent u al professor 3 jaar docent en professor nu 3 jaar he 2 jaar eigenlijk dat is nog niet zo lang maar ik ben wel grijs als het een beetje jammer was maar dat was ik al toen ik het werd heb je zelf ook nog huis dieren ja ik heb ze wel gehad mijn kinderen hadden ze 2 kavias die heette Mickey en Ricky die waren zo schattig en bij de koelkast was weet je wel maar die zijn altijd wel dood gegaan dat is het lastig aan huis dieren gelukkig worden mensen meestal ouder laat ze maar eerlijk zijn dat is wel heel fijn ook dat is niet altijd waar maar je had je ook kavias en die vind ik ook zo leuk maar ja toen we op vakantie gingen ging er steeds eentje dood ik denk dat ze toch heel lastig vonden dat wij weg gingen en toen hadden de buren ze netjes in onze tijd begraven dat was wel lief en daar hebben we hier een vraag van mees waarom breng je zo pak aan ja ik begrijp het ook niet het is ook nog super warm ze kan het niet meer af doen want het ziet er dan niet meer uit maar dat gaat niet meer maar dat is het pak wat de professoren aanmogen daarmee stap je in een functie het is wel een mooie vrouw ik weet niet of je het zo diep antwoord bedoelt daarmee hoor je ook een beetje een stukje van de universiteit en laat je ook zien hoe we dat doen wat verantwoorden je dan geeft daar moet je dus altijd bussen als je dit aan hebt dat je dat ook staat voor de universiteit maar zelf als Monique want als Monique kan ik natuurlijk zeggen nou soms gefilmd vind ik echt heel stom maar als professoren denk je daar over na en dan moet je daar een ander aandacht op geven dus je bent echt in functie net als als je arts bent dan moet je een patiënt het beste wensen terwijl als je arts thuis komt en je hebt ruzie met je man dan vindt niemand dat gek dat je dan af en toe even boos bent maar dat kan je tegen een patiënt niet doen want dan ben je in functie, dat doe je dan niet dus ik ben nu in functie met deze kleding aan dan moet je ook gedragen als een professor dat doet er is niet echt een boekje voor hoe dat is dus ik moet het nog een beetje uitvinden ik hoop dat ik dat een beetje goed doe ja, dat is een goed idee, ik kan gewoon even wat uitvinden dat is natuurlijk veel interessanter ja, dan heb ik nog huiswerk te doen ja, hebben we hier nog een vraag? ja? wat is je allergrootste wens voor in de toekomst? oh, dat jij gelukkig wordt en jij en jij volgens mij wordt daar de hele wereld beter van als iedereen een stukje gelukkiger wordt en dat wens ik je toe en daar wordt ik het dan ook van en volgens mij word je gelukkig als je echt doet wie je bent, wat je te doen hebt ja waarom heeft u voor dit onderwerp gekozen? ja, dat vind ik al om een hele leven leuk omdat ik altijd zo bezig ben met jonge mensen het gaat vooral over jonge mensen die keuzes maken en dat is ontzettend moeilijk is om te kiezen omdat je zoveel keuzes hebt ook als je televisie wilt kijken vroeger was het heel simpel dat je Nederland 1, 2 of 3 het ging natuurlijk echt belachelijk maar het was wel simpel, want je had ja, dat was de keus maar nu heb je zoveel zenders dat je niet kan kiezen, dat is in het leven ook zo en voor jonge mensen is dat zo ingewikkeld dat heel veel jonge mensen echt problemen daarmee hebben dat ze ook alles willen doen en ook vinden dat ze overig goed hier moeten zijn en ik zou het zo ontzettend fijn vinden om iets te betekenen in dat jonge mensen denken eigenlijk mag het ook wel iets minder, dat is ook wel goed en het is al goed wat ik doe het is echt een hele diepe, innelijke motor om dit te doen en dan hebben we hier een vraag van Evie wat is jouw doel ja het doel is toch wel eigenlijk om dit verhaal te brengen bij mensen van jullie leeftijd maar dat is natuurlijk super ingewikkeld want dat mag niet zomaar op jullie scholen komen maar bij mensen die nog echt wat zoeken zijn wie wil ik worden, wat wil ik worden waar ik keuzes maak dat je dat doet op een manier die echt bij jou past want ik denk dat je dan ook niet iets doet wat helemaal niet oké is zeg maar dus dat is eigenlijk mijn doel dat steeds meer mensen durven vertrouwen dat niet wat de media zegt waar is, maar wat jij voelt en dat de media dat is misschien een duur woord maar dat is voor alles wat via de krant en de televisie en vooral de internet binnenkomt daarin wordt van alles gezegd wat helemaal niet waar is wat ongenuanceerd is minst wat oppervlakkig is en ik zou het zo fijn vinden dat jullie een generatie worden die de media wel, maar dat is omdat we geld mee verdiend kan worden omdat het belangrijk is om daar dingen mee te verkopen dat gaat allemaal een beetje over hetzelfde maar eigenlijk is het nog veel belangrijker dat we van elkaar houden en dat de wereld mooi wordt dat we als mensen samenleven hier op die aarde en daarvoor goed voor zorgen nou als het dat bereikt dan ben ik wel heel gelukkig maar het is wel een doel voor een tijdje weg de 50e jaar, ik viel er maar mee van net dan hebben we nog ruimte voor twee vragen ik heb er hier nog eentje misschien net drie dan denk u dat er na het leven nog iets is? ja, dat dacht ik altijd iemand dat zou vragen, ja, dat denk ik wel toen ik 16 was overleefd mijn vader, dat vond ik wel heel erg dat kan je wel voorstellen en ik heb toch het idee dat ik er nog regelmatig voel dat hij voor mijn zorg aan me denkt en de vorm is en dat vind ik zo fijn dat ik eigenlijk maar ook door niemand anders laat wijsmaken dat dat niet zo is maar het is wat ik zeg wel een kwestie van geloof ja ja en dan de ene laatste vraag wat kunt u ons als tip meegeven om de wereld beter te maken goed, naar dat innerlijke motortje in je, naar die ziel, naar dat geweten dat je voelt wat goed is voor je want eigenlijk weet je het antwoord al als je echt goed kijkt dan weet je het antwoord al op die vraag en als je dat allemaal doet dan krijgt je de goede antwoord als je kies voor het goede en dat weet je eigenlijk ook alleen maar zelf dat kan eigenlijk niemand anders dat is niet even korte termijn ik heb nu geen zin in bloemkool dus ik eet geen bloemkool dat soort keuzes ik bedoel ik niet wat wil ik nou echt doen in mijn leven dan kom je steeds terug bij hetzelfde stukje denk ik we hier de allerlaatste vraag van Leela wat gaf u er moed om door te blijven studeren nou dat is ook wel een prachtige laatste vraag de moed gaf mij dat ik af en toe toegaf dat ik een verkeerde keuze maakte en af en toe dat het helemaal niet ging en dat ik dacht waarom doe ik dit dat ik toch vertrouwen hield en dat kwam dan in mij en dat is omdat ik af en toe even stil maakte en ook af en toe even zo zat ik weet het eigenlijk niet helpt mij maar en wat het dan ook is of wie het dan ook is had ik het gevoel dat ik daarin werd geholpen ik ging studeren dat was best heel lastig en je eentje ergens in de stad wonen en hoe ging dat allemaal was niet altijd makkelijk toch voel ik ergens dat dit moet maar dan moet je af en toe stil maken en af en toe even daarbij blijven ook wel eens niet blij zijn en denk ik dat hoort er dan wel bij maar toch het gevoel ik heb nog iets te doen in de wereld heeft mij wel een motor gegeven en ik denk dat jij dat ook hebt dan dat je niet zo'n prachtige vraag moet gesteld ik wens je daar succes mee houdt de moed ik heb een heel warm applaus voor professor Monique Vandaai