 Deel 1 van Major Frans, dit is een LibriVox opname, alle LibriVox opnamen behoren tot het publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org, opname door Anna Simon. Major Frans door ALG Bosbom Toussaint, deel 1. Jonker Leopold van Zonshoven aan de lezers van Major Frans, mijn vrouw heeft bij haar optreden in de wereld zo'n gunstig onthaal gevonden dat zij er niet genoeg dankbaar voor kan zijn. En toch brengt het haar in zekere verlegenheid. Ze weet dat er een indiksetie is gepleegd en dat de belangstelling van een publiek een derde uitgave vraagt van mijn vertrouwelijke mededelingen aan hun vriend in Indië. Ze is te bescheiden om die goede ontvangst aan zichzelf te schrijven en beweerde dat ze die alleen dankt aan mijn wijze van haar voor te stellen. Daarbij had ik te kampen met haar kluchtige frontwaardiging, toen zij vernam van welke rugbaarheid haar pseudo niet met voorop was geworden. Ze stemt het mij toe dat ze erkendelijk behoorten zijn voor zoveel welwillendheid, maar zij schroomt zich te veel op de voorgrond te stellen. Zo zijn de persoon die schuld der dankbaarheid afdeed en wil dat ik alleen de verantwoordelijkheid er zal dragen van een publiciteit die zij niet heeft gezocht en dat ik de plicht der openelijke dankbetuiging van haar zal overnemen. Die ijs is billijk naar het mij voorkomt en het is mij een lust daar aan te voldoen. Maar zullen er veel woorden nodig zijn om publiek te verzekeren van onze dankbaarheid voor zoveel waardering die ik nauwelijks had durven wachten voor ene persoonlijkheid wie er goede hudaanigheden vermond waren onder zekere eccentriciteit. Er was de scherpe blik der liefde nodig om die te onthullen. Voor deze liefde bovenal zijn wij dankbaar. Wij hopen aan haar ook waardig te blijven. Ik zie dat ik mijn geliefde vies enigszins wijzige moet en me in het succes oblige voor ogen te houden. Leopold van Zonshoven, 26 november 1875. Jonker Leopold van Zonshoven aan meester Willem Verheist, advocaat de A. Beste vriend, als geniet al te diep in het ene van de proceszijd verwikkeld, kom dan top mij op de vleugelende vriendschap of meer op zijn 19e eeuw gesproken met de eerste sneldrein de beste die je uit uw provinciestadje kunt bereiken, want ik zit deerlijk in de enkte. Daar is mij iets over komen waarover de wereld Miracle zal roepen als zij ervan hoort. Maar voor eerst mag zij het nog niet horen. Ipocoos? Daarom moet ik het aan de borst van een vertrouwd vriend uitstorten of ik zou er aan stikken. Het is ook zoiets ongewoons, zoiets onwaarschijnlijks, zoiets onmogelijks zou me vrouw de Sivignier zeggen, maar dat toch waar is, toch gebeurd is. Ja, mij gebeurd is. Mij, Leopold van Zonshoven, van haar jeugd afbestemt om in de wereld de droevige figuur te maken van een kale jonker. Ook ben ik ervan verbluft of ik een knotslag op mijn hoofd had gekregen. Verbeeldje, daar ben ik opeens aangewezen als de universele erfgenaam van een kolossaal vermogen. Een oudtante mijnermoedig, waarvan ik nooit gehoord had en die na het schijnt met haar gehele familie geproeerd was, is op het sublime idee gekomen om bij mij voor tovergood in te spelen en bij testamentaire dispositie al haar bezittingen aan mij na te laten. A mij, die alle macht van overleg en zelfbeheersing nodig heb gehad om van het oude jaar en het nieuwe te komen zonder schulden te maken. Iets wat mij en mijn kwaliteit van arm edelman niet geheel van zelfgesprekte misdeelt, absoluut ongeoorloofd is. Op zulke wijze dat ik mijn geenkele folie geen enkele caprice kon permitteren. Ik zie mij opeens een miljoen naar het hoofd geworpen. Is het te verwonderen dat dit ervan duizelt? De waardige overleden had verdiend getuigen te zijn van de ontploffing haarig orcinibom. Eerst sprong ik op en zou de petroleumlamp over het tafelkleed mijner hospita hebben omgeworpen, zodat goede ziel zelf dat niet door een snelle geef voorkomen had. Toen voel ik op mijn stoel terug, met in een gewaarwoording of mij de krachten ontsonken. En ik moet er zo bleek en ontdaan hebben uitgezien dat de jevrouw mij later gullweg bekende hoe zij suspicie vatten dat het ene explosie was van deurwaarderszaken. Zeker is het dat zij wachten bleven op de 80 cent sport die het pakket kostte of zij vreesde er een bankroetje aan te leiden. Geprikkeld door dat blijven, door het zekere indringende en onbescheidende in haar houding, dat zowel van wand gehouden als van nieuwsgierigheid getuigde, hoewel haar enige meewerigheid ingemenkt was, weest ik haar de deur met een gebaar dat een acteur in een wanhoopszene zou benijt hebben en dat ik alleen aan de inspiratie van het oogomblik dankte. Ook bleek dit afdoende. In een wip was ze weg en ik weerp de deur op slot, zonder recht te weten wat ik deed of waarom. Alleen gedreven door een onbestend verlangen om alleen, om ongestoord te zijn en mij te overtuigen dat de mededeling die mij als een sprookje uit de duizenden en enen nacht in de oerklonk geen mystificatie was. En werkelijk, toen ik een stukje met meer bedaardheid overlas, werd het ongelooflijke mij tot ontwijfelbare zekerheid. Maar een plaats dat die zekerheid mijn rust en blijdschap gaf, werd ik bestormd door een warreling van gedachten en gewaarwoordingen die onbeschrijflijk is. Ik werd heen en weer geslingerd door duizenden lijst strijdige plannen en voornemens, die ik als in een oogwenk vatten en weervaren liet. Ik wist het raad mijn erdenkbeelden niet meer te volgen of vast te houden. Mijn hart begon te kloppen of het zou persten. Ik kreeg een aandoening in de keel of ik geworgd werd en een doldeloze hoofdpijn was het eerste profijt dat die toekomstige voortuin mij aanbracht. Zo kon het niet blijven. Ik rukte mijn das los, improviseerde een startpad met behulp van mijn lampet kan, liep de kamer rond met driftige, ongeregelde voetstappen, dronk om de vijf minuten een glas water en begon eindelijk zover te bekomen dat ik om de thee schelde die de jufvrouw per extraordinaire zelf bracht, de zaak van het porto met haar afdeed en haar op de vraag of mijn heer nu wat beter was, gerust stelde met de verzekering dat een plotseling doodsbericht van een verwante mij wat sterk had aangegrepen. Hoe zij de mededeling opnam en wat zij er verder bij dacht laat ik daar. Zij verdrok, zichtbaar verlicht en alvast gerust gesteld omtremp de kamer huur die met primme april moet worden voldaan. Ik wist dat ik mijn aplom tegenover haar had hervat, maar ik vraag u, meneer Septicus, is het geen teken dat het geld uit hem boze is als het een fatsoenlijk jong mens die zijn gezonde hersenen scheeft en niet aan de kwaal van goud dors plachtelijden in zulke een verwarring brengt dat hij zichzelf moet afvragen of hij niet door een plotseling razenij werd aangetast. Denkelijk zult geantwoorden dat de schuld bij mij ligt en dat een ander, gijzelf bijvoorbeeld, de zaak vrij wat calmer zou hebben opgenomen. Ik stem dit vooruit toe, ik ben geen stoos zijn en heb zelfs nooit getracht er de houding van aan te nemen. En zie je Willem, ik zat juist bij mijzelf te overleggen wat ik toch beginnen zou om de jammerlijke oppositie die bij een maatschappij ten deel was gevallen enigszins te verbeteren en ik vond niets, niets dan dit ene, mij met mijn oom de minister te verzoenen, om door hem bij het ene van de gezandschap als attaché ingeschoven te worden. Schrale uitkomst zelfs in die zijn verkregen werd en die mij zo iets als een laagheid zou kosten want zijn excelentie had mij zijn huis verboden omdat ik artikels geschreven had in een oppositieblad. Ik zat met de nagel stomp te bijten van ergenis dat ik niet zo lang had kunnen studeren, om dokter of meester voor mijn naam te zetten. Twee letters bij wie je gemist alles wat voor andere open staat door een onverzettelijke pariëren is afgesloten voor mij. Op mijn leeftijd, ik ben in het noodblottige de laatste jaar van de twintig, op mijn leeftijd is er geen reetje meer waar ik door kan sluipen om carrière te maken en nu, terwijl op mijn zus zat de pijn zo op al die terugs die ik op vingers kon narekenen, komt daar opeens de tijding dat ik grondegenaar ben geworden, dat ik bossen en beemde, duinen en heidegronden in bezit mag nemen. Dan vraag ik u klokken, kalmen, onveriekbare wetgeleerden of dat niet meer dan genoeg is om een gewone sterveling zoals ik zijn evenwicht te doen verliezen en in een vervoering te brengen waarover jij voorzeker het hoofd schudt. Kom dan maar gauw zelfs om mij te beknoren en met mij te praten, dat zal mij zeker tot kampe te brengen en te eer daar er een punt is waarover ik u raadplegen moet, Erik de Ervinis definitief aanvaart, want jij moet weten er is een maar bij mijn plotseling voor tuin, een maar die als altijd tergend achteraan komt hingen hen. Mogelijk ziet uw juridische blik er geen rechtsquestie in, maar voor mij ligt er een gewetensvraag achter, al dan zijn kwestie van kiesheid, waardoor mijn gouden bergenwenis tot stuifstand kunnen vervliegen en dat arme, dierbare miljoen, dat mij al zo duchtig in de war heeft gebracht, gereduceerd worden tot niets meer dan een luchtspiegeling, die mij voor een wijle de oog heeft verblind. Om die reden heb ik geen schepseldeelgenoot gemaakt van het mirakel, nog zal ik dit doen, voordat ik uw opinie heb gehoord. In afwachting van uw advies heb ik de notaris, die een procuratie verlangde om in mijn naam te handelen, zulke een document toegezonden, maar onder reserven. Feste couduin, et vien coupura, is mijn mot doordre, al luidt het devies mij naar familie meer brutal dan eerlijk, de voortuin is met een stoute. Onder de roofreders der middeleeuwen mag dat gelden, maar sinds het aanbreken der achte in de eeuw, zie ik niet dat niemand van de onsen zich meer naar dat devies heeft gericht. In tegendeel, al die achtbare, gebruikte hoofden van de laatste serie onze familieportretten tonen gelaadstrekken, die eer van deftige flauwheid en onnooselig goed rondheid getuigen dan van stoute ondernemingssucht en naar de uitkomsten te oordelen. De zijnen waarin wij sinds drie generatieën verkeren, getuigd dat de visionomieën niet liggen. Nu, het zij zo. Ik ben er niet rauwig omdat ik tenminste geen schittigende deugniet in de dichtst nabijzijn de graden heb aan te wijzen. Wat men tot kalmde komt als men zich eent, kan uitspreken. Al is het maar op papier. Ik voel mij nu zo verlicht dat ik u rustig onze hele familie-signis zou kunnen vertellen en onder dat relage mijn miljoen in spee zou vergeten, alsof er geen questie meer van was. Maar het is nog beter u niet langer op te houden en te wachten tot we de keur aan keur kunnen praten. Stel mij daartoe zo spoedig mogelijk in de gelegenheid. Ik heb je kennis er genoeg, maar geen enkel vertrouwd vriend aan wie ik alles uit kan leggen, zonder de vrees van misverstaan en uitgelachen te worden. En het is een onuitstaambare quelling. Een bezwaar als dit twee maal 24 uur alleen te moeten dragen. En nu verwel, tot ziens, met of zonder miljoen. Met dezelfde post die hem een brief van Leopold van Zonshove aanbracht, ontving meester Willem verheist een billet van een van hem onbekende hand van de volgende inhoud. Meneer, na een onderzoek ingesteld ontrend de relatie van jonker Leopold van Zonshove achter wij het waarschijnlijk dat hij uw raadplegen zal in een zaak voor hem zelf van groot belang. Uit vriendschap voor hem, help hem heen over alle bezware die hij zou kunnen maken tegen de ervaarding van tekeervenis en laat hij geen voorstel hem gedaan afwijzen zonder ernstig onderzoek. Het is onnodig hem met dit onschrijven bekend te maken. Wij vertrouwen het uur ervaring en voorzichtigheid toe. Iemand die ten volle bekend is met de intentie een derwaardig ervlaatstig en die de jonker van Ganserharten haren voor tuin gunnt. NN. O, wee, riep de goedhartige Willem het naamloos geschrift ineen vrommelend. Het begint er, vrees ik, slecht uit te zien voor Leopold. Het zou toch jammer zijn, zo hij ze moest opgeven, die voor tuin die hem daar als een lokaas wordt voorgehouden met wie weet welke hindelijke conditie. Die voorzorg van onbekende om zijn raadsman om te kopen bevalt mij niet. Ze moet hier niet denken dat ik er in zal lopen, als er een klauze gesteld is, onbestaarbaar met recht en pillijkheid of met zijn eer, zullen ze zien dat ik geen meester in de rechten bent voor niet. En ze vliegen mijn ervaring, mijn voorzichtigheid. Ja, ja, weer ze gerust op, die zal ik gebruiken om hem goede raad te geven, in de beste zin. Als de zaak loens is, kan zijn keuze niet twijfelachtig zijn. Maar het kan nog wel buiten bossen en landen rijden. Maar Leopold is een te ferme jongen om zich iets te laten aanleunen dat tegen de eerst strijd. Laat hem dan liever nog wat rondzuckelen. Mogelijk ben ik zelf in staat aan voor te helpen, eerwein jaar of wat verder zijn. Arme jongen, hij weet niet hoe zeer zijn voorstel mij op dit ogenblik ongelegen komt. Het is waar, ik moet toch nog eens naar Den Haag voor mijn afreis, dan naar morgen de diligence genomen van half drie, die correspondeert met de trein naar Den Haag. Het is wel eerst een paar uur rijdens, maar dat ben ik er ook binnen uit de requertier. Zo gezegd, zo gedaan. Willem Verheist bleek een oprecht vriend en geen sammelaar. Hij kwam bijtijds op de trein en vijf minuten na zijn aankomst zien wij op de stoep van het huis, waar Jonker van Sonshovelogies had. Hij behoeft hem maar één trap te klimmen. Een ruime, voorbovenkamer, met alkoven in een gesloten huis, op één der zijgrachten, sidaren het rustige en zedige verblijf van de jonge edelman, tesseraal door de voortuim bedeeld om een deftige appartement te kunnen betalen en te fatsoenlijk om op kosten van lichtgelovige burgers een staat te voeren boven zijn vermogen. En toch had zijn kamer een erg van elegance, dat zowel voor de smaakgetuigde van de jongman van geboorte en goede opvoeding, als de behoefte kentschetste van iemand die geen gewoonten maakt van uithuizigheid, en die in zijn thuis al de comforts wens te verenigen waarvoor het vatbaar is. Behalve de onmisbare meubels, die tot de eisen van een gemoebeleerde kamer behoren en die meer proper dan modern waren, zag men er een kloeken schrijftafel, een gemakkelijke armstoel, een antieke gebeeldhoude kast en zeker een kleine voorwerp van kunst en wilde, die in disharmonie waren met het stijf burgerlijk huisraad en met het goedkoop gereisje dat voor behangsel was gekozen. Maar van dit laatste kwam juist niet veel te zien, daar het rondom bedenkt was met familieportretten. Sommige in staatig ebbenhout gevat, andere in disharale vergoelde lijsten die van een later tijdperk getuigde, waarin het grandioze tot het weken en lafa was gezonken, zal dan de kunst zelfen als in de wijze van haar voor te doen. Miniatuurportretten in Ivoor en fotografieën van verschillende grote hingen overal waar er maar een plekje te vinden was geweest. De Jonker had er kennelijk zijn lust in gevonden, hier zoveel doenelijk zijn gehele familie in beeltenis vertegenwoordigd te zien. Het was voor de griselligheid placht hij te antwoorden als men hem over deze druk expositie zijn er vaderen en voorvaderen onder hield. Jaja, werd hem wel eens tegengevoerd, is allermeest omdat hij trots uit op al die mooie wapenschilden. Waarom niet als ik meen te weten dat zij onbesmet zijn bewaard en als ik zelf mij heb voorgenomen er nooit een plek op te werpen? Antwoorden hij dan vast en met vierheid. Waarheid is dat hij het nobles oblige in de beste zin opvatten. Het was nooit in hem opgekomen als een voorname leegloper rond te slenteren en op de beurzen zijn er aanzienlijke kennis en verwanten te teren. Hij had talent al had hij geen academische graad kunnen verwerven en hij had niet geschroomd met dat talenten woekeren op iedere voegzame wijze. Hij was vlug, hij had orde, al had hij geen vaste inkomsten, hij wist rond te komen en zoals hij het zelf noemde het hoofd boven water te houden. En sinds de nood hem de deugd van zuinigheid oplichten wist hij haar te oefenen met de gemak of het simpel uit liefhebberij geschieden. Zijne opgeruimdheid had tot hier toe door die leefwijze niet geleden en we licht brachten voor tuin die hem zo plotseling voor de voeten werd gelegd hem in grote beswaren dan hij tot hier toe had behoeft te trotseren. Een beproefing van zijn karakter was het zeker. Hij zat voor zijn schrijftafel en was druk aan de arbeid toen Willem verheist zijn kamer binnen trot. Onder een luidgejubel vloog hij op, vatten Willems beide handen in de zijde en riep uit, braaf gedaan. Maar dat had ook wel van je verwacht dat je komen zou op mijn eerste alarm kreeg. Wat een tewaze brief heb ik je geschreven niet waar. Later ben ik weer gans mezelf geworden en weet je hoe? Hij keerde zich weer naar de schrijftafel en liep verheist een handvol papieren zien, deerlijk met ink bemorst. Dezelfde beweging waarmee ik op die gedenkwaardige avond mijn lamp zou hebben omgeworpen, zodat niet de reddende hand van neervrouw Joosting tussen beide waren gekomen, was tegelijk van de noodlottigste uitwerking geweest op mijn inktkoker. De goede siel had maar op het nodigste gelet, maar die inktkoker helaas was haar opmerksaamheid ontsnapt. Eerst moest ik wat bekomen, toen mijn hart uitstortte aan u, de brief zelf op de post brengen en rondlopen tot ik als een gewone mens naar bed kon gaan. Zie daar alles waar toen ik bekwaam was, en eerst de volgende morgen ontdekte ik welke verwoestinger was aangericht. Drie stukken die al in het net waren overgeschreven en genummerd klaar lagen om afgeleverd te worden waren reddeloos verloren en moesten overgeschreven worden. Een lief werkje voor een miljeer niet waar, maar al waren men het 20 maal, men moed zijn woord houden en ik was zo goed niet of ik moest aan mijn arbeid, en nu ben ik er bijna door. Het is mij tot heelzame afleiding geweest. Zie daar al de eerste last die mijn verse voortuin mij aanbrengt, en zal denkelijk wel niet de enige niet de zwaarste zijn. Maar, hoe het ook zei, ik heb nu mijn avond vrij en we kunnen praten. Ja, dat zal nodig zijn, althans als jij nog niet van de zaak hebt afgezien. Afgezien? Waarom zou ik daar zo ineens toegekomen zijn? En ik heb jij drukkelijk geschreven dat ik mij tot niets decideren zou voordat ik uw advies had ingewonnen. Het gebeurt meer dat mijn raad vraagt zonder het antwoord af te wachten. Ja, maar zo inconsequent handelijk niet, en mij dukt een voortuin als deze wel enige tijd van kan beraten waardig. Zie hier de akten, de kennisgeving van de notaris, de kopie op segel van het testament, de inventaris van de roerende en onroerende goederen. De laatste zijn nog wat uit ingelegen in drie verschillende provincie, maar het geheel vormt een uitgebreide bezitting, en met het generen aan infecten in portefuien is, wordt de voortuin op meer dan een miljoen geschat. Zover ik kan zien zijn de stukken in orde. De stukken zijn in orde, antwoorden verheist, nadat hij een tijd langswijgend de akten één voor één had ingezien, en als deze kopie van het testament juist is, waarin ik niet twijfel, dan zal de meeste leurgestel onder de nabestaande, der ervlaatstig, nog moeite hebben om chicane te maken op haar beschikking. Mijn jongvrouw Rose laat op de werven benoemd u, jonker leopold van Zonshoven, tot haar universele erfgenaam, behoudens enige legaten, onbeteekend in verhouding tot haar voortuin, waarvan de uitkering aan de zorg van haar executeur is opgedragen in overleg met haar erfgenaam. De zaak is gezond en zo helder als glas, maar ik zie niets van die nootlottige klauze, waarvan, zorgsge mij schreef, de aanvaarding van die erfenis afhangt. Zo'n klauze bestaat niet, er is van tegene door mij een oud tante begeerd wordt, vooral strikt geen conditie gemaakt, en zo ik u iets dergelijks heb geschreven, moet jij het alleen wijten aan de roest die mij was aangezet. Maar, zitgen, dat wat ik bedoel en waarover ik u wilde spreken, is eenvoudig een verzoek aan mij, een wens van de ervlaatstig, in deze briefvervat, die jij doorlezen moet, eer jij mij uw opinie zegt. Mij komt het voor dat ik de gehele erfenis moet opgeven als ik niet aan haar verlang kan voldoen. Rechtens zeker niet, maar het kan een kast de consciens zijn voor u, dat wil ik wel geloven, en is het geen van u geveerd wordt dan zo moeilijk om in te willengen? Vroeg verheis nog zonder de brief te openen. Sa de pan, het zou een zeer aangename plicht kunnen zijn, mijn oud tante wil dat ik trouwen zal. Dat is zo'n onredelijke wens niet, sinds zij u in staat stelt, in huishouding te bekostigen. Nee, maar ze vindt goed mij voor te schrijven, wie ik tot vrouw moet nemen. Oh, wee, dat is nogal erg. Ja, al heel erg, want ze schijnt het meisje zelf niet te kennen. Er moet een kleindochter zijn van zekere generaal van zwänken, die in dat tijd met haar oudste zuster is getrouwd geweest. De jongvrouw in kwestie woont bij haar vergoodvader, en het schijnt bovenal uit haar kunnen tegen deze, dat de slimme oud tante deze vondst heeft bedacht, om aan die nicht het genot haar voor tuin te verzekeren, zonder enig ander lid van haar familie daarin te doen delen. Daarvoor wordt ik gebruikt, en daartoe wordt die voor tuin in mijn hand gegeven, opdat ik die zal leggen in de hand van de schone. Niet schijnt meer gemakkelijker, natuurlijk, maar onderstel nu eens dat die schone een lelijke is, of een geboggelde, of een ondeugende heks, of een lastige coquet, of op enig andere wijze onmogelijk is. Althans voor mij, die nog al zo mijn eigen begrippen heb over vrouwen en huwelijk, wat moet ik dan beginnen? Van de erf is afzien? Afzien, afzien, op zijn ergst zou het gewoon voorzeld kunnen doen, om te delen. Zie daar wat precies tegen de uitrukkelijke wil van de erf laatste zou zijn. Lees toch de brief, en gij zult er u van overtuigen. Einde van opname deel 1 van Major Frans. Deze opname behoort tot het publieke domein. Opname deel 2 van Major Frans. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opnames behoort tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. Dit schrijven dat voor hij is nu met gezetheid door las, was van de volgende inhoud. Zeer waarde neef. Of schoon ik een onbekende ben voor u, zijt gij het geen sinds voor mij. Persoonlijk ken ik u niet, maar ik ben vrij goed onderricht van het geen gij zijt en niet zijt. Door allerlei beroejeries in onze familie en de inconsequente handelwijze van mijn oudste zuster, ben ik verplicht geweest in gehele vervremding te leven en zal op desgelijks sterven van al mijn verwanten, die mij daarnaast te waren zijn trouwens sinds jaren overleden en de overige zijn hier en daar verspreid. En zal ze al wonen in dezelfde stad waar ik hoop te verschijden, toch zouden ze zich nauwelijks herinneren dat ze aan mij geparenteerd zijn. Daar hun grootouders na al het mogelijke gedaan te hebben om mij het leven te verbitteren, het aan hun kinderen en kleinkinderen hebben overgelaten mij te vergeten en zich zo weinig om de oude tante Rooslaar te bekommeren of zij nooit had bestaan. Die zelf, dit wil ze herkennen, van haar zijde niets heeft willen doen om een geheugen op te frissen en een rapprochement teweeg te brengen. Maar aan mensen moet op zijn einde letten. Ik ben nu mijn 75e jaar en heb er eets een attack van beroerte gehad die mij in waarschuwing is geweest om zodanige orde op mijn zaken te stellen dat er geen twist kan reizen omtrend mijn naadlaatenschap. En bovenal dat deze niet zou kunnen vallen in handen van de zulke die mijn leven verbitterd hebben. Even min wil ik dat een air leger van ver en neven en nichten als haaien op mijn voortuin zullen aanvallen om die onder elkaar te verdelen en alles te verbrokkelen wat mijn ouders en ik zelf door orde, zuinigheid en wijsoverleg hebben bijeen verzameld. Zo heb ik dan besloten een hunnigd op mijn universele erf genaamd te benoemen en die enige moet gij zijn. Eerst is omdat uw moedersmoedig de genen mijn herzusters is geweest die mij het minst verdriet heeft aangedaan. Zij huwde een man in haar stand in goede positie met volle toestemming haar ouders en zij kon het niet helpen dat haar echtgenoten slachtroffes geworden van die afschuwelijke Belgische revolutie waarbij hij leven en welvaart inboeten nalaten de zeven dochters van welke een uw moeder is geworden die zich even min als de andere nichten ooit om tante Sophie Rooselaar heeft bekommerd. Geen echter verschoonlijk is daarbij haar terugkomt in het vaderland de noodlottige familiegebeurtenissen Reeds hadden plaats gevonden die bij besluiten deden met al de mijne voorgoed de gemeenschap af te breken. En de tweede reden de voornaamste waarom ik juist u onder al de andere onderscheid is deze dat ik een goed gevoel heb gekregen om ten tuur karakter een zalstandigheid van geest. Ik heb op verschillende wijzen en tijden bij vrienden zowel als vreemde naar u geinformeerd en de narechten zijn altijd van diennaart geweest dat ik u de meest geschikt dacht om uit te voeren wat mijn enigste wens is die ik u dringend verzoek te vervullen in die natuurlijk enigszins mogelijk is namelijk het enig na gelaten klein kind mij naar oudste zuster tot vrouw te nemen en haar op die wijze dat aandeel te geven aan mijn lanaadschap dat ik haar uit aanzien van de treurige verdeeldheid in onze familie nu moet onthouden ik had dat meisje in haar vroege jeugd tot mij willen nemen om haar een goede opvoering te geven en aan die jammerlijke soldatenbod te ontrukken waarin zij nu is opgegroeid maar het is met pot afgewijgerd en de generaal van zwänken haar grootvader heeft daarmee de toekomstige voortuin zij naar kleindachtig roekloos verspeeld om zijn oude vrok tegen mij satisfactie te geven ook heb ik mijn testament gemaakt met het vaste voornemen om hem nog iemand erzijnen ooit een penning van mijn vermogen te laten genieten maar bij later inzien wil ik een klein kind niet straffen om de mistdragingen haar grootouders ik wens in tegendeel haar na mijn dood tot de enkentenis te brengen dat die oude tante wie je naam zij zeker nooit dan met toren en minachting heeft horen noemen nog zo kwaad niet was en het althans met haar niet slecht heeft gemeend ja zelfs na de dood nog het mogelijke heeft willen doen om haar te leiden door de hand van een edeldenkend man die haar gelukkig zal maken als zij het verdient aan haar zelf een deel van mijn voortuin te kennen zou gelijk staan met het de grootvader in handen te spelen die het voorzeker zou doorbrengen op dezelfde wijze als hij het vermogen mijn herzuster heeft verspeeld en doorgebracht zo kwam ik op het denkbeeld om u neef Leopold die ik uit al de mijnen bij mijn jongste beschikkingen heb uitverkoren om de onafhankelijke bezitter te zijn van al mijn wereldsgoed u die ik weet in jong mensen zijn van karakter en goede beginselen u dit ene verzoek te doen waarmee jij een onrecht dat ik genoodzaak ben te plegen zo het goed maken de vraag is nu waar of jij in deze schikking genoeg is opnemen en of het u mogelijk zal zijn aan mijn begeerd te voldoen de bezware zouden kunnen voortkomen van de zijde die het grootste belang in heeft dit redmedel dat ik heb uitgedacht aan te grijpen in dat geval smek ik u de zaak niet dan op het uiterste op te geven in het andere geval uw eigen tegenzin om je door lastige bemoei al als uw oud tante blijkt te zijn een vrouw te laten opdringen die om de ene van de reden niet convenieerd onthef ik u bij voorbaat van die dwang want ik wil dat er minst de een lid van mijn familie zal zijn die mijn nagedachtenist niet in afschuw houdt maar als het daartoe komt kent de notaris van beek mijn intentie waarnaar je u zo te schikken hebben zo ga je u niet van de gansende aanlaatschap wil het verstoken zien waardoor deze zeer tegen mijn wil en wens voor al mijn nabestaanden zou verloren gaan om aan industriele ondernemingen te worden besteed dan ik wag het beters van uw goed oordeel en wijze overleg om niet te zeggen dat ik reken op uw goed hart dat zich ontferme zal over een jong meisje reed als kind door de kwaadwilligheid haar verwant te verstoken van de voorrechten die je deftig en gegoed geslacht haar schint te waarborgen en die haar volgarne waren gegund door haren en uw liefhemende oud tante Sophie Roselaar te werven PS dat ik mij simpelijk Roselaar tot te werven moet schrijven en niet van de werven is de schuld van de generaal waar zijn koppigheid en twaarstrijverij zal hem duurt te staan komen nu wat zegt ge Vroeg Leopold toen verheist na volbrachte lectuur het geschrift langzaam toevouden met een bedenkelijk gezicht wat ik zeg wel dat het een echte vrouwenbrief is het punt dat bij haar het zwaarste weeg ligt in het poscripten dat kan waar zijn hoe is mogelijk dan een christemens dat een vrouw reeds met de ene voet in het graf nog met zoon bitteren familiefrokkers bezuild geweest en mogelijk om een bagatell wat zal men zeggen uit de wisse wasjes komen de felste processen voor als men de wortel der bitterheid niet bij het eerst opschieten uitgroeid maar ik had voor u wel gewinst dat deze dame met andere gevoelens waren bezuild geweest jeegens haar verwanten de zaak waren dan zo licht gevonden confineerden u de jonge dame dan het huwelijk viel het anders uit dan de verdeling grijp leeft bij de vrij en met een halve miljoentje zou het gij het ook wel kunnen doen ach dat het haar behaagd had mij een 30.000 gulden te maken zonder conditie voor zuchten leopold dan waar ik van al het geharen waaraf dat zou zeker wel het gemakkelijkste zijn geweest voor u hernamvrijst even glimlachend maar zittig men heeft niets voor niet en als nu de vraag zuchtige oude dame u heeft uitgekozen om het instrument herraag vraag zuchtig te zijn dan kunt geen niets anders dan die lastpost aanvaarden dat zie ik nog niet in ik ben er zeker van dat ze zich op haar stervbed heeft verknukkeld bij de gedachten dat ze een kampioen voor haar grieven heeft achtergelaten heel goed maar als ze zich verbeeld dat ik terwille van haar geld de laagheid zal plegen zomaar blind weg haar kwaad intensie te dienen dan heeft ze zich zondeling in mijn vergist of men heeft haar al zeer verkeerde bericht omtremp mijn karakter aangebracht voor eerst weet geimmers niet of er werkelijk iets van u verlangt wordt dat met uw karakter in strijd is voorts moet ik u zeggen dat beschikkingen een haar overleden niet bediscussieerd mogen worden en dat men er zich zoveel doenlijk naar voegen moet blijkt u dat inderdaad onmogelijk bij naden onderzoek wel nu dan is het nog niet te laat om terug te treden voorlopig heb ik in die zin een notaris geschreven ik voel wel dat ik beproeven moet of iets van dat huwelijk kan komen ik ben het in de eerste plaats aan het jonge meisje verplicht maar om de waarheid te zeggen ik zou zo graag willen dat een ander dan ik gij bijvoorbeeld de enige wie ik op dat punt voorkomen vertrouwen kan eens een kijkje kon nemen van de familie van zwänken van de jonge dame allermeest er ik zelf optrad het ging zo heel decisief zou zijn hoe ga je u nu reeds de erst geeft van een milieer viel verhuisd in de prelimineren van zijn huwelijk te laten openen per ambassendeur jammer waar de betroon dat ik volstrekt niet in de gelegenheid ben uw opdracht te aanvaarden wie weet hoe ver de serviliteit voor uw aanstaande rijk door mij anders nog vervoerd zouden hebben er was een mengeling van spot en gekrenkheid in de toon van dit antwoord die leopold deed opschrikken dit verwijt is in maar scheen menus vroeger hij getroffen gewet wel dat ik niets kon bedoelen dan een vriendendienst vragen aan de enige wiens scherp zinnigheid een helder oordeel ik beter vertrouwen zou dan mijn eigen blik door allerlei strijdige aandoeningen ligt beneveld ha wees gerist zo heb ik het ook opgenomen ik wilde u slechts zo meinig plagen maar ongelukkig is het beletsel dat ik aanvoerde geen scherz maar strenger ernst ik moet morgen hier in den haag blijven voor mijn eigen zaken en daarna heb ik geen dag geen uur meer te verliezen om de laatste aanstalte te maken voor mijn grote reis van welke grote reis spreekt ge het is waar ook we had het zo druk met uw zaken dat ik vergat van de mijne te vertellen als je mij niet uitgenodigd had bij u te komen zou ik u toch morgen in de loop van de dag eens opgezocht hebben om u mede te delen van mij eens overkomen toch geen kwaad vroeg Leopold hem ernstig aanzienden nee nee ontstel maar niet jij bent niet de enige wie de vertuin toe lacht mij is het aanbod gedaan door de nieuw benoemde Goeverneur generaal van Nederlands Indië om hem als particuliers secretaris te vergezellen behalve het aanzienlijk jaar geld dat hij mij bied en de uitnemende gelegenheid om op de meeste comfortabele wijze de overdacht naar Java te doen dat ik al dit verlangt heb te leren kennen zijn er vooruitzichten die daar voor mijn toekomst geopend worden zo verlockend dat ik aan de verzoeken geen weerstand heb kunnen bieden en veel liever dan in mijn provincie dat te blijven wachten op schrale processen of naar de ene van de richtelijke betrekking mijn vorige jaren wat expatieer om eenmaal terug te keren in al de wichtigheid van een oosterse nabop eindigde hij met een poging dat scherts die blijbaar niet van harte ging want geen verrolijke glimlach verhelderen zijn gelaad bij die schone voorstelling ik kan nu geen ongelijk geven hernam leopold die ook zijn best deed om zich goed te houden schoon het hem even slecht gelukte want zijn verbleken rich feriet hem maar toch het spijt me ik kan nu niet zeggen hoe het mij ook spijt dat geheen gaat juist nu ik in de gelegenheid zou zijn uw leven als het mij net te verangenamen denk toch eens Willem ik krijg bossen een heidegrond in mijn bezit een geij die zoveel van ja gehaald ik zal nu maar wachten tot ik de grote tijgenjacht op insulinde bijwoon en het gewaarlijk nog maar zo weinig tijd voor u eerlijk voor goed afscheid nemen voelt leopold in met een zachte stem waaruit zijn aandoeningssprak wat zal ik je zeggen z'n excelentie heeft besloten met de eerste mail te gaan die half april vertrekt we moeten dus zorgen tijdig te magzijen te zijn en met alles wat er nog te schrikken en te regelen valt ziet geweld er niet veel tijd voor vriendschapsdiensten meer overblijft hoe komt die governor generaal er toch toe om juist u voor dat baantje uit te kippen vroeg leopold verdrietelijk dat is lichte verklaren hij is wat aan mijn familie geparanteerd daarbij uit onze provincie ja komstig hij kende mij reeds voor hij in de kamer optrad hij had mij sinds lang zijn invloed toegezicht als er sprake was van zijn bevordering en nu hij zo'n hoge betrekking kreeg was het juist niet gering dat hij aan mij dacht hij kon niet weten dat ik voor mijn leopold zo onmisbaar zou zijn slaat het nagel maar niet dieper in Willem ik voel wel dat ik mij de schijn geef van een grof egoïsme maar geloof me uw besluiten om het vaderland te verlaten tref mij niet het meest om mij zelfs veel al word ik daardoor verstoken van uw vriendenraad en hulp waarbij de voorstellingen die ik mij maakte van de toekomst bij de plannen die ik bouwde op mijn toekomst de voortuin waar het gij zo zeer mede begrepen dat ik mij niet zo op eens gewinnen kan aan het denkbeeld dat gij u nu juist voor goed van mij gaat losmaken om het geluk te gaan zoeken in de vrienden dat ik als het waarin de hand had u te bieden gij verlangt de reizen waar al dat in maar samen kunnen doen en uw vrouw mijn eerste conditie zou geweest zijn dat ze zich aan mijn vriend had te gewinnen het is nog beter dat gij zulke conditie niet behoeft te stellen mogelijk zijn er per zware genoeg te overwinnen zonder dat en begrijp je dan niet gij die liever in bekrompenheid heb willen leven dan uw onafhankelijkheid prijsgeven dat ik op mijn beurt ook een onafhankelijke positie verkies boven de meest welgemeende aanbindingen van een vriend hoe zou het mij zijn zo ik op uw voortuin zou gaan teren een onafhankelijke positie de dienstband te wezen van een satraab satraab zoveel gewild hoewel mijn chef nog niets gedaan heeft om hem in die categorie te rang schikken maar om alleen op mijzelf te komen ik zal niet altijd in die ongeschikte positie blijven mijn beschermer die een man van zijn woord is zal mij spoedig genoeg voorthelpen als hij mijn geschiktheid heeft beproefd en dan het is dan niet gezegd leo wie van ons beide het zwaarste kamp zou moeten voeren om de voortuin te veroveren wel zeker naar de oostrekken maken dat me een gauw rijk wordt en dan naar Holland weerkeer om in Den Haag een file in het Willemspark of een Gelderse landgoed te gaan bewonen dat is een onmesientje geklaard maar ik kan juist niet zeggen dat ik het prijstelijk vind en ik zou het waardiger en dankbaarder achter dat mijn zijne schatten tenminste ging verteren waar mijn zee heeft opgezameld het zwaar leopold van de tien handelen mensen zeven op die wijze maar waarom verdenkt gemij dat ik juist tot de zeven zou behoren waarom ben ik zo plotseling in nieuwe schatting gedaald waarom waarom riep leopold opstaande en zijn stoel met drift terzijde schrijven omdat het mij is of ik zelf gedaald ben in de uwen dat kwelt me en maakt me verhevelig luister Willem ik neem al kort en goed besluit ik ga aan die van Beek schrijven dat ik van zijn verwenst miljoen af zie en dan ga ik met u mee naar Indië daar zal voor mij toch ook nog al plaats zijn ik had er wel een gedachte u iets dergelijks voor te stellen erico brief had ontvangen maar nu zou dat dwaarsheid zijn geen dwaarsheid want ik voel dat de demonische macht van dat geld mij al gaat beheersen en dat ik hoe lang hoe meer onder zal raken als ik er mij niet met één forse daten ontworstel ik ben al zover dat ik anderen voor mezelf vergeet en aan niets weet te denken dan aan mijn eigen bezwaren en dat om in dit ellendige geld dat lijkt want gevegeerd dat het niet enkel een geld kwestie is gevegeerd het jonge meisje dat je daar zo potweg in de steek zou laten zonder te onderzoeken of zij ook waardig is dat jij haar uw steun biedt en of jij haar niet willen keurig versteken gaat van het geen haar eens toegedacht ga je het goed praten maar als je in mijn plaats waart zou ik handelen en mijzelf over winnen om te zien wat er in deze te doen viel geziet op tegen de strijd die je wacht tegen de bezwaren die je rust gaan verstoren zie er alles en nu meent u een grootste data doen met het hoofd af te wenden en uw gewone weg te gaan of er u geen nieuwe plichten wouw opgelegd mis vriendje met mijn toestelling zult je zulke ongerechtheid niet plegen jij moet de strijd aan vuiden niet tegen de berg opzien waarachter het onbekende ligt en als een echt paladijn de kruisstocht ondernemen tegen de reuze en draken die oedame in gevangen schap houden gehebt op mijn woord gelijk ik mag dat meisje niet zo willen keurig op zij schuiven al zou ik ook vrijheid hebben om zelf arm te blijven uit gemak srucht het blijft erbij Willem ik zal niet half hartig teruggaan in deze kamp al moet het er een zijn tegen mijzelf ik ben gelukkig geen vreemdelijk in zulke strijd maar je ziet gij, een vriend als gij die bijtijdswaarschuwt zou mij zo nodig zijn maar het zij zo ik sta u af, al is het nodig ik weet waar ik mijn sterkte zal zoeken ja, glimlach maar gij die zo vast in uw schoenen staat dat geen nooit behoefte gevoeld aan hoger hulp dat heb ik nooit gezegd Leopold ik glimlacht, het is waar over de levendigheid en de snelle wisselingen hoe aandoeningen maar ik ben er verre af in u te bespotten wat ik hoogacht al kan ik uw religieus opinies niet delen waarom niet is het dan zo moeilijk te geloven aan krachten en machten die men niet zien niet ondleelen kan wordt leven niet een jammerlijk terrater als men het opvat zonder iets aan het bovenzinnelijk techten in één woord het gij gij die in ernstig een zedelijk mensheid gans geen behoefte aan geest het leven aan godsdienst wat zal ik je zeggen Leopold we leven in de tijd van spoorwegen en stoomachines waarin iedereen op zijn eigen terrein zo wordt voortgejaagd en gedreven dat men waardelijk lust nog tijd overhoudt om veel om diep na te denken en de theologie is een aaklegd doorhof vol doornstruiken en wespennesten waarin ik niet graag zou rondolen ik weet wel er is een gemakkelijke weg om voor religieus door te gaan en zichzelf wijs te maken dat men het werkelijk is men heeft alleen maar binnen het cirkeltje te treden dat één zin voorgoed is afgebakend maar dat is mijn zaak niet al weet ik kus, zetrebbien, partee in zekere korterie gewet van mij dat ik mijn overtuiging niet van korterie geest heb afhankelijk gemaakt viel Leopold in vast maar zondige kringtijd als ik dit niet van u wist zou mijn uitvallen op zettelijke kringtien zijn Leo en al houd ik ervan u eens een weinigje te plagen ik zou u nooit willen grieven in het genik weet dat u zeer na aan het hart ligt wat ik zei was voor mezelf omdat met mij juist in deze tijd wenn het lastig is gevallen op zeker punt wat u betreft ge hebt u nu eenmaal vastgezet in een overtuiging die ik niet zal bestrijden te minder daar ga je oorleven naar het gericht maar juist daarom Leopold kan ik niet inzien dat ik u zo onbeelijk zou zijn dat ik mijn vermoedelijke voortuinen de ijst uur vriendschap zou moeten opofferen bij dieper nadenken zou ik dat ook niet geveerd hebben Willem alleen ge hebt daarin gelijk ik ben wat snel wat levendig in mijn opvatting en mijn eerste opwilling was die van teleurstelling gewet ik ben er nu overheen en gezeld zien dat ik niet meer twijfelen zal in mijn voornemen om de aangeboden voortuin te aanvaarden met al haar baten en schade al druk men nu reeds de grote verantwoordelijkheid die zij zal opleggen maar vergeet dan ook niet de grote voorrichten welke ze geeft waar het maar alleen de gelegenheid om veel goed te doen kom aan het schepmoed uw schouders zijn krachtig genoeg om de last van een miljoentje te dragen uw hoofd is niet te zwak om grote bezittingen te beheren ge hebt een rijne werkzame jeugd achter u het tijdwerk dat geen nu intreed is dat van mannelijke kracht uw vastheid van Wille is reeds gerijpt in menige beproeving die jij segenvierend hebt doorgestaan is er dan vereest dat je verzagen zou voor het teveel gij die het zo vorstelijk met het te weinig heb weten op te nemen nu nog mooier gij gaat me vleien sprak Leopold lachend gij wilt eens zien hoe ik dat opnemen zal maar wees gerust tegen vleierij heb ik een firm waterproefje aan ik ken mezelf een weinig nog niet genoeg als getwijfeld of ik hier een volle ernst spreek ik ben acht jaar ouder dan gij Leopold en sinds we elkaar leren kennen heb ik uw worsteling met het leven en de omstandigheden met belangstelling graden geslagen en zo mag ik zeggen gij zijt voor die moeilijke taak opgewassen gij hebt het adel om verplicht zo goed weten op te vatten dat gij het rijkte om verplicht ook in de beste betekenis zult toepassen het moet sterke benen zijn die de wilde dragen mijn hoofd heeft reeds geduizeld bij de voorspieging van een miljoen wie zegt u dat bij het werkelijk bezit mijn voet niet zal wankelen niet zal uitgelijden reeds u eigen bezorgen dat op dit punt is mij de beste waarborgen indien ik er anders over dacht geloof me dan nam ik u liever mee als mijn adjunct naar Indië maar nu luister ik ben er in zikere zin bij geïnteresseerd dat gij er goed afbrengt met die erfenis toen ik de hand van die notaris zag kreeg ik een vermoede en toen ik in de brief van uw oudhand de las dat zij op iedere wijze naar u had geïnformeerd ging mij het volle licht op ik erkende de hand als die van iemand die in het voorgaande jaar mij geschreven had om informaties te nemen naar u er was bijgevoegd dat de navage schieden met geen andere dan goede intentie en dat mijn antwoord voor de persoon in quest die geheim zou blijven ik behoefde u niet te zeggen hoe mijn antwoord was ingericht en ik heb grond om te geloven dat mijn getuigenis heeft mede gewerkt tot het besluit van jongfouroos laten te werven stel mij dus niet tentoon als een valse berichtgever door uit overdreven nauw gezetheid te eniger tijd de zaak te laten varen had nadere kennis van de eisen der testatrice mij doen zien dat men bedoelde u een valstrik te spannen of tot een laagheid te bewegen dan zeker zou ik mij geen moeite gegeven hebben uw bezwaren te bekampen en het eenvoudig op uw instinkt van eerlijkheid laten aankomen nu blijkt het niet het geval en ik zeg u zet door wie weet welk een parel van een vrouw u die dus in het goud gezet wordt aangeboden apropos weet ge al hoe u aanstaande heet en waar zij gezocht moet worden ik heb vanochtend juist een briefje gekregen van een notaris met verzoek om zo spoerig mogelijk bij hem te utrechten komen daar hij in de gelegenheid is vanaf ons wenken en zijn kleindochter Francis Mordon Mordon heet zij Francis Mordon riep verheist kennelijk onaangenaam verrast ja hebt ge wat tegen de naam hebt gedien meer gehoord voeglepelt als in een adem want de strakke verdretelijke plooi op het gelaad van zijn vriend stond hem niet aan meer gehoord nu ja veel gehoord zelfs als die van een Engels officier op retrait die jaar geleden ergens in mijn provincie heeft gewoond een man waar zover ik weet niets op te zeggen viel nu ja maar de persoon waar het hier op aankomt ze de dame in kwestie kent ge haar? niet persoonlijk en op praatjes en geruchten kan men toch eigenlijk niet afgaan en het geen mee van haar is daar oren gekomen kan onjuist zijn maar als het niet zo is zou het weinig gerust en een wezen voor u dat mag ik je niet verbergen daarom onderzoek onderzoek streng en vertrouwen niets aan uw eigen ogen en bevindingen heeft zij een lichaamsgebrek is ze afzichtelijk voeglepelt met onrust nee dat niet ik geloof zelfs dat ze er niet kwaad uitziet althans goed genoeg om prittenden te lukken maar wel nu wat aarzeld ge geef me de genadigd slag is het een krokket? verheest haalde de schouders op daarover heb ik niet horen klagen het zou tenminste een krokketterie moeten zijn van een vreemde soort martel me niet zeg eens uit wat kwaadgevanaar weet niet ze eigenlijk wat mijn kwaad kan noemen althans in uw ogen zal het geen mis daad schijnen ik weet alleen dat één mijne bekende een vriend van mijn jongste broer die smoorlijk op haar verlieft is geweest en pot af een bloutje heeft gelopen met een voorstaan geeft gegeven van haar die aanvaar niet heel aanmoedigend is voor u ze moet een brutale hek zijn die niet wil trouwen omdat ze geen heer of meester over zich wil herkennen ze heeft die arme karel filters de goed hartigste sukkel die er op twee benen lopen kan zo geru dwailleerd dat hij van schrik het hazenpad heeft gekozen en no te benen naar Afrika is vertrokken om zeker te zijn dat hij haar nooit weer zal ontmoeten overigens niet slechts in alle opzichten een goede jongen maar in volle zin dat wat men in goede partij noemt ik zeg het niet om u af te schrikken maar feil dat schrik me het geheel niet af sprak Leopold rustig dat zij geen sukkel wil hebben die voor een vrouw wegloopt bewijst voor haar karakter ik vind het pikant dat zij geen flauwe onbeduidendheid is ja pikant moet ze zijn in de hoogste mate zo wat beter een weerloos slachtel vervelen trekt me het geheel niet aan ik ben blij dat gehoor zo overdenkt ik voor mij zou geen lust hebben in zo'n kamp maar gij die zetelijk verplicht zij te avond te wagen al waren die verplichtingen niet ik zou maar nu toch toe opgewekt voelen om een helveeig te trouwen voel van hijst zelf gerust gesteld door de luchtigheid waarmee Leopold zijn slechte berichten opnam een prettig baantje voor waar het doet er niet toe dat is juist een kolfje naar mijn hand ik zal haar Shakespeare Taming of the True nog eens op naan lezen as you like it maar bedenkt dat zijn middelen geantikeerd zijn ik ben geen gentleman uit de ruwe tijd van Old Mary England ik ben een edelman van de 19e eeuw dat bewijst niet veel of vindt het onze moderne jongenluis zo zeer uitblink in wellevenheid en gallanterie nu om je gerust te stellen die ridderlijkheid van de preuze vallier die ik onder mijn voorvader het tel is meer dan wel licht voor deze ocassie nodig zal zijn in mijn bloed overgegaan mijn moeder plachten zeggen dat ik gelijk op die ridder van Zonshoven ook een Leopold die om de eerzijner dame op te houden zich de linker hand heeft laten afkappen zie, deze hier is het de legende is te lang om nu te vertellen maar de verminkte arm wijst het uit dat er iets waars aan is en dat portret moet gemaakt zijn na de katastroven en Leopold wees met de hand en blik naar één der oudste beeltenissen in zwart ebbenhouten lijst verheist zag beurtelings naar de oude in harnasgehulden gestalten en naar het jeugd gefrissen gelaad van Leopold en sprak eindelijk met een glim lag het hoofd schuddend uw goede moeder heeft haar enige zoon dan toch niet geflateerd het is waar het is enige gelijknis in dat hoge voorhoofd met het uwen en uit dit donkerblauwe oog spreekt stoutheid en zachtheid tevens zelfzaam en in de vorm van het gelaad en in de wat laat dunkend vooruitstekende onderlip desnoods de familie trek kunnen ontdekken maar toch de meesterschilder die deze beelten is vermoedelijk in het begin van de vijftiende eeuw heeft geconterfeit is zeker geen groot man in zijn vak geweest het is al of zo hard ten stijf die ridder poseert zo brutal met zijn verminklid dat ik me wel voor klaren kan waarom ga je het juist in die hoek heb gehangen dat op meest omdat het vuil en hier en daar gebast is sprak Leopold maar als ik deens laat opknappen en het werkt tot zijn richt komt zal het zich zeker gunstiger voordoen en wie weet en welke groot schrijver het dan niet zal worden toegeschreven de naam staat er wel niet op en het jaartal even min maar toch wie weet of het nog niet uitkomt dat het de memmeling is spotter verheist er nog dichter voortredenen en meneer de ridder draagt het kruistertempeliers ging hij voort zo heeft hij zijn schooner dan niet eens gewonnen door zijn offer nee zijn romanen te treurig aflopen ik wens dan van harte dat de gelijkings van het leven niet sterker mogen doorgaan dan die ik waarnem in de visionemie want zonder je te vleien de jonker van het 19e eeuw bevalt mij vrij wat beter dan die van de vijftiende al hebt hij niet de forse gestalte van die poor vendeur gaan zij toch slank en rap genoeg en in je fijne blanke hand zit kracht genoeg al zou die zwarte kantelen haar al zeer slecht kanteren en dan die aaklige stracke trekken die ijzerig glimlach terwijl bij u alles leven en beweegelijkheid is nee nee de uitdrekking van die trunie bevalt mij volstrek niet als stellen wij nog zoveel van het killen en flatse oprekening van de kontefeiter en voorwaar die man met zijn hoog opgetrokken wenkbrauwen ziet op ons neer met zo'n trotse laat dunkende blik of hij zich poos maakt dat wij niet aan zijn voeten vallen la face contra terre voei, ik word ook regelijk om en wat het meest op je moeder die zeker uit adelt trots juist de vinnigste en vierste van al deze hoge en machtige heren uit kipte om maar u mee te vergelijken Leopold lacht luid en onbedwongen wat sta je door te slaan Willem? en om je te beschamen moet ik je zeggen dat mijn moeder die wel stille huiselijke deugde maar geen grenkje geboorte trots heeft bezeten juist in de uitdrukking van de ogen in de velle hoogartige blik de gelijkingsmeen te hebben gevonden Il n'est s'agique de bien voilà chose mais je m'est zo'n stond aan te kijken zou ik je vierkant de rug toe draaien om je nooit weer op te zoeken ik ben nu de toelichtingsschuldig hervat het Leopold groeilijk lachend m'n moeder maakte me wijst dat ik op de redding leek als ik mijn pose weerpast gebouwen had en de onbeschaamdheid pleegde lieve arme moeder wat heb je mij veel te vergeven gehad hoe konig je m'n lief hebben veel Leopold zichzelf met ween moed in de reden haar zo vier en uithartend aan te zien dan was het altijd voei Leo, de ogen van de tempelier en ik werd bij de hand voor het portret gebrugd ter mijn beschaming en dan ja ik beleidde het dan was er waarheid in de gelijkings oh ho, is het er zo meegeleeg dan kan het je heb me toch niet kwalijk nemen dat ik niet gescharmeerd was van uw hoogadelijk evenbeeld te minder daar ik om billig te zijn jeeges mijzelf u mag verzekeren dat er na mijn vleegeljaren geen aanleiding meer heeft bestaan tot zulke putpredicatie aan actieon het lot heeft mij zowel oot moed als ernst geleerd en ik pertuur dat niet eidelen hoogmoed brengt ons zeker ten val en het is eidelheid als men zelf arm aan verdiensten op de voorvadelijke grootheidstof nog eens zo ik mij wel herinner heeft het symptoom der boze gelijkingsgeweer voor gedaan en wel bij gelegenheid van een woordenwisseling die ik behoud met mijn oom de minister maar ik was toen in mijn recht want hij beschimte mijn vader nog in zijn graf omdat deze een arme vreule had getrouwd die hem niet zat aangebracht aan familiebezwaren terwijl hij na zijn voorbeeld zijn jongheerstitel had moeten gebruiken als het lok aas voor een schatrijke burgerlijke bruid toen voelde ik het bloed van de tempelier nog eerings in mijn adere bruizen en de gloed daarvoor ontwaardiging moet uit mijn ogen gelicht hebben zoals die daar ginschitteren want zijn excelentie was kennelijk niet zeer op zijn gemak hij verbleekte en tastte naar zijn schel of hij hulp wilde roepen en vreeste dat ik andere wapens zou gebruiken tegen hem dan die van mijn blik toch bedacht hij zich toen hij mij zag glimlachen over zijn onrust en van toon veranderend bracht hij mij met een hoffelijke wending van het gevaarlijke chapitre af mompelde enige onbestemde betuigingen van belangstelling enzovoort enzovoort en geleidde mij op pratenen tot in zijn anti-chamber waar wij reeds niet meer alleen waren maar ik wist dat ik voorgoed aan zijn kamer die naar geconsigneerd was en mij de moeite om bij hem aan te schellen voortaan consparen en nu genoeg ridderschilnisverheden vertel me nog liever wat van mijn aanstaande vrouw ik wens voor u en voor haar dat zij uw riddelijk bloed niet in al te grote beweging zal brengen en daarom moet ik u vooruitwaarschuwen dat zij ruw is en slechte manieren heeft Tantes brief deed me iets onderstellen dat het haar in een goede opvoeding heeft ontbroken maar dat is in elkaar schuld niet het arme kind wel nu ik zal daarin dan wat te verhelpen hebben en ik zal de gelijkte echtgenoot en de gouverneur mijn ervrouw moeten zijn mogelijk wie weet het nog wel voor muziek en dansmeester moeten spelen niet voor schermmeester al dans want zij kan handig genoeg met de degen omgaan altijd volgens de getuigenis van Karel trommels Riep Leopold lachend ik had zo'n bang van te worden Karel is werkelijk bang geworden en om u het al te zeggen ze was dus tijdens nog maar een aankomend meisje en toch wecht haar in de kleine garnisjoensplaats waar ze woonde algemeen de niet zeer vlein de bijnaam gegeven van Major Frans dat klinkt niet aantrekkelijk daar heb je gelijk in maar toch ik zal zien die manier onder mijn vaandel te enrolleren en ben ik in zover dan zal hij in die kwaliteit zijn ontslag moeten nemen om in het civile over te gaan het is goed dat hij het zo lucht gopneemt want in trouwen er zit voor u niets op dan het te proeven Fer Contrefortuin Bonkeur is altijd mijn leus geweest en mijn lot hernaam Leopold met een mengeling van zwaar moedigheid en scherz maar meneer doe dan alsjeblieft open ik heb al 3 maan geklopt met het theewater toch ze snippen gestemd van kaartje de dienstmijd wie je bescheiden tikken onder het levende gesprek niet was gehoord geworden Leopold deed open en kaartje zette de theeblad klaar met zijn toe behoren maar verheestdrokken gezicht dat komische wanhoop uitdrukte bij die aanstalten en toen het meisje was afgetrokken sprak hij Zet maar geen theme voor mij want om de waarheid te zeggen ik ben veel te flauw om u lauw water te drinken ik heb maar zo wat gelunst met een stuk brood en vlees mijn diner is bij de reis ingeschoten ondankbare ingewist die ik ben u zo aan de praat te houden en daar niet op te denken Wacht, ik geloof dat mijn kokk vandaag ook wat slap is was met zijn soep ik zal mij in zijn extraatje permitteren het is half acht de tafels in de hotels zijn afgelopen maar we gaan een apart dinertje nemen bij Pijl waarom niet in de witte? daar moet het nogal goed zijn en mogelijk om moet ik daar nog deze overgene die ik spreken moet waarom maar alleen om afspraak te maken tegenmorgen dat zou mij tuit uitwinnen zo ga daar wezen wil het mij goed dan zal ik iemand opzoeken om u te introduceren maar laten we dan eerst elders gaan eten want daar kan ik uw gast hier niet zijn ik ben geen lid meer das kras leo wat zal ik je zeggen toen mijn vader stierf en mijn moeder schoon ze van een schraald pensuintje moest leven niet besluiten kon den haag te verlaten begrepen ik voor mij dat ik het snoeimes flink ter hand moest nemen om al wat naar luxe geleek ferm uit te snijden de contributie moest op mijn budget gestraft worden en hoewel ik vrienden genoeg had die mij begrijpen lieten dat ik daarover niet denken moest wees ik die aanbieding ruiterlijk af geen valsche schaamte wil ik hielp mij om te zeggen waar het op stond dat de kleine geldzaakje niet eens het grootste bezwaar was maar dat men het haagse leven niet tenhalve kon meedoen dat ik er de lust zowel als de gelegenheid voor verloren had dat ik voortaan dag thuis te blijven en mij niet in de omgang met vroegere vrienden toe soepetjes en avondpartijtjes wil laten verlokken daarbij onder ons gezicht onder drinkers en spelers heb ik mij nooit recht thuis gevoeld zelfs niet die korte tijd dat ik student mocht zijn en ik berekende dat als men mij nergens meer zag invitaties voor diners en partijen vanzelf zouden ophouden dit tot allerlei extraatjes leiden van fijne handschoenen verlakte botinis en in de verplichting brengen om er een elicante rok op na te houden mijn abdicatie zoals men dat noemde werd begrepen mogelijk hier en daar bepraten afgekeurd maar ik had de spoede ging last meer van jonge dan wordt zo makkelijk vergeten als mijn vergeten wil zijn toch moet ik ter ere van mijn haagse kennissen zeggen dat ik bij toevallige ommoetingen nooit anders dan achting en wel willendheid heb gevonden ze hebben me heus niet kwalijk genomen dat ik kluizen er ben geworden en het niet eens een onvergevelijk het waanzicht geacht dat ik, armzijnde, niet om de pluff de schijnen willen bewaren en toch meedoen waren het in kosten van anderen om het geen sommige noemen hun eer op te houden en nu laten we gaan zien dat we wat te eten krijgen als prikende had Leopold zijn overjas aangetrokken zijn hoed en handschoenen opgenomen en beide stormden nu met gezwindepaste trap af einde van opname deel 2 van Major Frans deze opname behoort tot het publieke domein opname deel 3 van Major Frans dit is een Libyfox opname alle Libyfox opname behooren tot het publieke domein voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar Libyfox.org opname door Anna Simon jonker Leopold van Zonshoven aan meester Willem verheist al had ik niet beloofd u een getrouw verslag te doen beste Willem van mijn wedervaren en bevindingen op mijn avontuurlijke tocht ter verovering enerbruik toch zou ik er behoefte aan hebben dat alles mee te delen aan iemand die luisteren wilde zonder replik en daar ik er voorals nog geen sterveling behalve de enige die er niet buiten kon blijven de notaris inhalen wil is het waarlijke een kansje voor mij dat ga je nu mogelijk al door de rode zee glijdt en ik dus alles aan het papier kan toevertrouwen met de zekerheid eenmaal door een vriend gelezen te worden zonder dat ik mijn geheim verklaap ons afscheid was zo brusk en gejaagd tussen al die hele en halve kennis in waar we bij Parles medineerden en waarvan enkele u meenamen naar de sociëteit dat ik niet meer in de gelegenheid was om u kennis te geven van mijn besluit om reeds des andrendaars met de eerste trein naar u terecht te vertrekken om mijn verkennistocht aan te vangen uw mededelingen hadden mijn nieuwsgierigheid geprikkelt meer nog dan mijn hebsucht het was door het blinkend miljoen en ik kon mijn ongedeeld niet bedwingen tot uw terugkomst van die particuliere audiëntie die u op zoek een geheimzinnig gewezen op zoek een ongewoon vroeg uur was toegezegd ik hoopte altijd dat ik u voor uw definitief vertrek nog eens zou kunnen zien om u verwelden te zeggen maar jij waard altijd parvois et par chume in de laatste dagen en ik nee ik was niet op reis maar zo wat in een betoford slot geraakt waar ik wel niet wordt raken en reuzen maar door mijn eigen wil een zucht tot volle harding werd vastgehouden mogelijk nog wel door iets anders maar daar ben ik nog niet zo zeker van om nog even op uw zaken te komen jij zult nu zeker beter weten dan ik het wat ik kan hoe uw patroon staat met zijn zenders en hoe deze het op hun gebeurt zullen maken met hun hetwaarskijkers als ik aan het alles denk komt de wens bij mij op dat je liever aan mijn voorstel had gehoord gegeven om mij wel en weet te delen in dat striknet der intrigen waaruit geen van de partijen die er in betrokken zijn ongeschonden tevoorschijn kan komen maar jij zult me antwoorden dat jij voorkomt onkundig waard van deze valse verhouding toen jij uw woord graaft en dat het overige uw zaken niet is en daarin het geen gelijk uw patroon kan de stormen aan deze zijde van de oceaan omkomert zien opsteken zijn hoofd zullen ze toch niet treffen zijn positie is voor een bepaaldige tal jaren verzekerd dan de uwe evenzeer gehaapt in tussen van de gelegenheid geprofiteerd om in je te leren kennen en kunt met die kennis veel goeds doen en veel kwaats voorkomen als men naar u zal willen luisteren voilà la question iemand die dat zeker zou gedaan hebben en die hoog nodig zou gehad hebben dat jij hem uw voorlichting bleef geven is schrijver deze die waarlijk onderzeer, bezwaarlijke en gecompliceerde omstandigheden tot handelen zal worden gedrongen naar mijn eigen gevoelen is de zaak mijn er voor tuin nog half lottende wel is door de waardige ervlaatstig alles gedaan wat nodig was om die voorgoed te verzekeren maar er zijn oogblikken waarin mij de onweerstandelijke lust overvalt om mij van alles af te maken liever dan het instrument te zijn om de vraaksucht doet getombe van uw jongvrouw rooselaar tot de werven te dienen een grijs uit zijn ervgoed te verdrijven en een arme zwermster te maken van een wezen die door haar afkomst en recht heeft op de nalaatschap haar oudtante al blijkt de wetgeving zulke richten lager te stellen dan de luim en haar knorrige oude vrouw die de behendigheid heeft gehad een onaantastbaar testament te maken geziet Willem dat ik nog in het geheel niet verzoend ben met de beschikkingen van tante rooselaar maar het is ook ergelijk voor iemand die een ingeboerde gevoel van billijkheid heeft en een hart dat, ja mag ik het hier zeggen dat op de rechterplaats zit om de executeur de zoet overen te zijn en naar ingeroeste familie weten en toch zowaar ik de opwelling in mijn chivalriske gevoeligheid die geen mogelijk romaneske zwakheid zou het noemen heb bekamp met de nuchteren klare beschouwing der feiten kon het mij voor dat ik mij niet optrek mag aan die plicht dat de nood mij is opgelegd het aangewezenen te voetbrengen liever dan langvardig de handen te laten zakken en alles over te laten aan de notaris executeur een uiterst praaf man ik wil het gaar naar geloven maar zo punctueel op de letter van de wit dat hij generlei managementen zou gebruiken nog van verzachtende maatregelen nog van uitstel van executie zou willen horen en dat alles staat tenminste nog in mijn macht als ik het lastige baantje moet willen laten varen een enkel gevoel kan zich voordoen waarbij mij het koninklijk prioratief is toegekend om gratis te geven namelijk als het huwelijk doorgaat maar ik begin te vrezen om te bestaan die iemand van mijn karakter met de beste wilde er wereld niet kan overstappen dan ik wil geregeld vertellen en niet beginnen met het geenweldig het einde zou moeten zijn ik ga u mijn indrukken en ontmoetingen mededelen dag voor dag zoals zij mijzelf toegekomen zijn te beginnen met mijn bezoek bij de notaris van beek op de 28e maart de waardige functionaris en de dunne lippen van de toegnepen mond het perfect model leverd van een slim, kapabel maar onverbiddelijk wetgeleerde hij ontvinkt mij eerst in zijn katoor in zijn klassieke armstoel gezeten met zijn grijshuisjasje en statelijke witte das die zijn dunnehals met onverbiddelijke vreedheid omfron ik had hem wel lucht willen bezorgen zo grep het aanschouwen van die beklemming mij aan maar hij zelf voelt zich daardoor blijkbaar niet in de enkte het schen maar alleen in zijn herwichtigheid opstaande groeten hij mij met een deftige buiging en eerst toen ik mijn naam had genoemd en mijn besluiten te kennengegeven om in die enigszins mogelijk de intentzins der ervlaatsen te vervullen zweefde een fijn glimlachje om zijn mond of hij zeggen wilde gij zei te dan toch toegekomen al voelt gij wat aardig na een korte woorde wisseling over het enigszins plotseling afsterven zijn er clienten en haar uitrukkelijk verlangen om te stelten en zonder samenroeping haar een familieleden ter rust te worden besteld vertelde hij mij dat hij sinds 30 jaren met het vertrouwen van jongvouw roosluiter te werven was vereerd geweest en met het beheer haar in zaken was belast en dus ten volle in staat was mij alle verlangde inlichtingen te geven omtrend haar verhouding tot generaal van zwänken en haar intentie met deze en zijn een klein dochter ik sparen u en mijzelf de optelling van de jammerlijke reeks trakasserie waarmee al voor de geboorte van francis de generaal en tante soffie elkaar hebben vervolgd en al kanders leven hebben verbitterd dat zij die man niet met het bezit haar vertuin wil begunstigen kan ik mij bijs begrijpen en ik moet het zelfs goedkeuren met het oog op francis die het eerste slachtoffer zou zijn van die onvoorzichtigheid uit alles blijkt dat hij een verquester moet zijn of tenminste een zo slecht financier dat de staatszijner zaken die in de notaren op zijn duimpje kent, beter wij ligt dan de man zelf te vergelijken is bij een zinkput waarin men schatten bij schatten zou kunnen wegwerpen zonder die te dempen maar tussen het onthouden van zijn nalatenschap van een verwant wie men geloofd niet schuldig te zijn of het smeden van een onverbiddelijke vraakswaard die men nog uit het graf boven zijn hoofd weet op te heffen ligt toch een weide kloven en dit getuigt van een onkristelijke geest van een woeste haatdragendheid als men onder wilde en heidende nauwelijks zou vinden maar die men al een minst had kunnen verwachten van een staatgedame in een stijf kostelijk zwartzijde japon met zilvergrijze haren onder een zwartkante mutsje en een snoerzuivere parel om de hals zoals hij zich vertoont op haar portret nog in het laatste jaar van haar leven geschilderd en dat zij aan haar notaris gelegateerd heeft omdat hij zich in het hoofd had gezet dat niemand haar bloedverwant het met welwillendheid zou aanzien en ik geloof dat ze zich in deze niet bedroog, want ik zelf haar hoogbegunstigde erf genaam moet ronduit verklaren dat er nog veel zou moeten gebeuren veel zal dien opgehelden te worden wat mijn indrukken van dit ogenblik wijzigt Erik met een opgeruimde en dankbare blik die toegeknepen lippen die kleine velle ogen en die scherpe glaatstrekkers al kunnen aanstaren sinds ik weet welk een shylax geest deze fijne maagere vrouwvruur heeft bezield de notaris getuigde van haar dat zij goed arms was maar wat singulier van leef en denkwijze als een wettig, orthodox man die hij zelf is, schreef hij dat toe aan de bijzonderheid dat zij nog altijd veel op had met de denkbeelden en gevoelens der 18e eeuw dat ze een grote vereerster was van Rousseau ja zelfs, dat ze een statuet van Volterre in haar kamer had en zich had laten afbeelden met een deeltje van die insprieven in de hand al wist zij dat het toekomende bezitter juist niet bijzonder gesticht zou zijn door dit detail maar ze hield ervan vroeg haar met een sloeg glumlach je bij en het liet haar begaan zat over zoveel goed zat vele goedere althans vulde ik in gedachte aan te werk luisteren het beheer waarvan, waardige om de ver u jaarlijks een mooi rondsommetje opbrengt het geen u noodwendig tot groepmoedige accommodaties instemt ja ja, jonker, ging de man voort sinds hij mij de waarheid vraagt om te het leven en bestaan daarover ledenen moet ik u zeggen, dat ze uisterd het ter kerk ging en dan nog wel bij de fransen schoon zij niet tot die gemeente behoorde, dat ze jaarlijks grote sommetembest had voor allerlei inrichtingen van weldaardigheid of industrie dat zij deelname aan alles wat daar werd uitgedacht om het lot van de mindere man te verlichten maar dat zij voor kerk en kerkelijke zaken zelfs voorzendelingen en christelijke scholen geen kwartje voor koos af te staan ik kon het nooit van haar verkrijgen en als ik mijn verplicht achter een weinig aan te dringen met haar voor te houden en als iemand van haar inmiddelen een conscientiezaak was om dergelijke pogingen te ondersteunen dan vochten ze mij toe dat het voor haar een conscientiezaak was het rastert tartus niet te helpen vermenigvuldigen en daarmee was het dan uit gebegrijp jonker dat ik in mijn kwaliteit tegenover haar mij voorthouden moest ze gebruikten overigens haar schatten voor zichzelf niet dan met uiterste matigheid ze bewonden een klein buiteltje hier dicht bij de stad dat ik voor haar moet kopen terwijl zij haar prachtige huis binnen Utrecht haar vrije buitengoed in Gelderland aan vreemde verhuurden ze hield geen andere bedienen dan een huisknicht, een kamernieer van leeftijd en een keukenmeid de tuiman die het lapje moest grond van de plaats had gepacht leverde haar de groente en moest voor haar tuin en bloemen zorgen een kutsiel hield ze er niet op na ze had ruidtuigen van een stalhouder bij de maand maar ze gebruikten hetzelfde ze wandelde weinig en kwam weken aan neen niet van de plaats af ze had geen conversatie ze is in een regel alle bezoeken af behalve die van Dr.D haar vriend die haar dagelijks moest komen zien en die geregeld twee maanden week met zijn ongetrouwde zuster een partijtje bij haar kan maken ik kwam zo vaak de zaken het ijsten en eens in de maand voeg zij mij met mijn vrouw en dochter te dineren Dr.D aan zijn zuster waren er dan ook maar ik herinner maar niet dat ik ooit iemand anders bij haar ontmoet heb dan die schilder die ze op haar ouderdag nog haar portret heeft laten maken een jong mens met schalkse ogen en vrije kneeeltjes die ik verdenk van haar om weinig het hoofd gemaakt te hebben haar vorst van aardigheden en pikante gezichten al avontair want ze kocht tekeningen van hem die ze nooit aanzag en ze was altijd een beetje meer genijgt mij te plagen met mijn religieuze gevoelens en mijn ouderlingschap als hij bij haar was geweest over ze beste jongen die voor zijn moeder had te zorgen en het kapitaal dat ze nu naal laat jonger is groot genoeg om niet op die kapriest te zien die voorwaaring viel ik in ik ben blij te horen dat er iemand geweest is die dat eenzaam en als in de enkte gedreven leven nog in de laatste tijd wat heeft ook kunnen opvrolijken maar na het geen gemij daar heeft meegedeeld omtrend haar stemming tegenover kerkelijke en christelijke instellingen begin ik te twijfelen of ik wel richt heb haar naal laaterschap te aanvaarden want schoon ik maar heel goed weet dat er maar al te veel kaf onder het kores geld en niet van zins ben in de blinde en op de klank van vroom luidende woorden af en om het schoud rond te strooien toch zou ik niet kunnen naal laten zekere belangen die mij na te hard te gaan ook door materiële ondersteuning te bevorderen zodra ik mij daartoe in de gelegenheid zie gesteld het geen natuurlijk lijnrechtingsstrijk moet zijn met haar intentie dat geloof ik niet want ze heeft heel goed geweten wie jonger van zonshover was en wat zij ook op dit punt van hem zou te wachten hebben en het heeft haar niet afgeschrikt daarbij, behalve dat ze wat kwelsiek viel was ze vergeven genoeg omtrend het gevoelen van anderen haar oude kamernieuw was streng orthodox en ging niet ter kerke dan bij de meest recht zinnige dominees en toch was het rijdaag zondags altijd tot haar beschikking en is zij door haar meesteres ruim bezorgd voor haar leven dat getuig toch niet van zo grote vijandschap als haar harde uitvallen tegen mij soms deden onderstellen mogelijk heeft ze in u iemand gezien die doen zal wat zij heeft nagelaten en uit valse schaamte of stijf hoofdigheid zelfs bij beter inzicht zelf niet heeft willen goedmaken als zij het anders gemeent had was zij wel de vrouw geweest om te zorgen dat haar bedoelingen in deze niet miskend konden worden geloof me daarin jonger en het moet hem geloven Willem want het alles blijkt dat zij veel maakt goed bereikend heeft wat zij wilde en van mij wilde al zou het je nog zo vervelen ik moet u de hoofdquestie mede delen waarin ik verplicht ben haar er aan kunnen te dienen jij moet dan weten dat het huis de werven een oud kasteel op de grens van Gelderland een overijs zal gelegen met de gronden en landerijen dat nu door de generaal van Zwenkwerp bewoont heeft toegehoord aan de ouders van jongfrouw Sophie Roselaar dat aan het bezit van het kasteel in riddermaatige hoofdsteden zoals de notaris zich uitdrukt tevens de heerlijke rechten verbonden zijn die in onze tijd wel eens waar hun betekenis verloren hebben maar waarin ik zeer wel begrijp kan dat een vrouw als Tante Sophie nog kon hichten jonger Roselaar van de werven had geen zoon dat geen hem zeker leed genoeg zal gedaan hebben maar wel drie dochters ervan Tante Sophie, de tweede en mijn moeders moeder, de jongste is geweest de oudste vreude, Mariana werd na de dood haar ouders aangewezen als rechtmatige erfgename van het huis de werven met alles wat erbijt behoorde dit viel Tante Sophie zeer uit de hand daar zij in geheel andere beschikking had verwacht en goede reden had voor die verwachting haar zuster had de oude lieden veel verdriet aangedaan ze had in stilte een liefdesroman aangeknopt met een jonge Zwitsers officier de kapitein voor ons wenken en daar zij vreesde nooit de toestemming haar ouders te zullen verkrijgen voor dit huwelijk ontvluchten zij heimelijk hun huis en liet zich door van zwänken naar zijn familie in Zwitserland voeren waar zij getrouwd zijn een verbindenis die volgens de man van de wet en naar het gevoel van Tante niet als wetig gok beschoud worden hoewel later de zwakke ouders zich met de opgedrongen schoonzoon verzoenden en hun verloeren kind te gepositie tot hen terugkeerden met opene arme ontvangen hebben bij dit familietafereel schijnt Tante Sofie de rol te hebben vervuld van de ouste broeder in de gelijkenis ze had zich toch al niet best met haar romaneske zuster kunnen verstaan wilde in zich noemende zwager niet zien aan een verleidig een indringer en bleef onvoorzoenlijk terwijl ze de vergevingsgezindheid haar ouders laakbare zwarkijk het achten het ophondhoud van de jongelij was dan ook slechts van korte duur maar de weinige dagen die ze erbleven waren stormachtig en strikte allermeest om de onderlinger verdeeldheid der bewoners van de werft te doen overslaan op de verdere kring daaruitgebreide familie wie jullie ervoor en tegen de von Zwenkens partij kozen als machine de guerre tegen haar zwager gebruikte Tante Sofie de onregelmatigheid van zijn huwelijk op vreemde bodem gesloten wie dat niet met haar eens waren die toenmalige Bataafse Republieke voor aanverwant erkenden kon er geen goed meer bij haar doen terwijl die in deze haarpartij hielden door de oude heer Rooselaag en zijn vrouw met de uiterste koelheid werden bejegend kortom, het was de geschiedenis de Montagie en der Capulets op kleinere schaal en op 18 deus Hollands terrein overgebracht maar belaagde elkaar niet met dol of vergift maar met het vernijn der tong mijn kwelden, mijn brutaliseerden elkaar zoveel men kon rijden en repriseuysantreuf niet meer zien die hier en daar tot processen leiden en onder de handen van procureurs en advocaaten werden de kwestieën nog klaarder nog lichter op te lossen daar kwam de oude mevrouw Rooselaag te overlijden en haar dochter Sofie meende nu dat er een verandering zou plaatsen in het gevoelen van haar vader om erin te zijn schuldige dochter daar het bovenal de moeder was geweest die hem tot het verlenen van vergiffenis had aangezet daarbij geraakten zij nu zelf aan het hoofd en gebruikten die stelling om met haar zwaagig en zijn vrouw zo onangenaam te maken in de korte dagen van hun bezoek in het ziek- en sterfhuis dat zij afscheid namen van de heer Rooselaag met de betuiging dat zij niet zouden terkeren Sofie triumpheerde ze dacht de scheiding de uitbanding voltooid maar ze vergat dat haar zuster kinderen had en dat haar vaders vreugd en trots was een kleinzoon te bezitten al uit hij die gevoel is niet tegen haar een grijshaard heeft de rust liefd en al gaf haar in het heimelijk de schuld deze nieuwe verwijdering hij liet het haar niet blijken en getroost de zicht en last zijn kinderen te gaan bezoeken in de nabuurige vestingsstad waar Von Zwenk in Garnizoon lag Sofie wist niet beter of hij deed bij zulke gelegenheid zijn gewone rondrijzen met zijn rentmeester om zijn verschillende bezittingen op te nemen en zich met pachters of bosbasen te verstaan het bleek wel haast dat de Von Zwenkens partijhouder getrokken van deze uitstapjes om zijn geneergenheid te winnen of de mate waarin tante Sofie die verloor en dat hij, vrijwillig of dat toen door hen overgehaald zijn testament veranderde want toen hij kwam te overlijden had hij zijn dochter met vrouw Von Zwenke en haar kinderen zoveel bevoorricht als dat maar enigszins zijn kon en haar aangewezen als de erf genaam van het kasteel de werven met de heerlijkheid en de aanklever van Dien de teleurstelling de ergenis van jongvrouw Sofie bij deze ontdekking laat zich begrijpen oh zeker, haar gewerkt het richtmatig deel van het ouderlijk goed maar juist dat waar het haar het meest om te doen was, het ouderlijk huis waar zij was geboren en opgevoed dat zij nooit eigen willig had verlaten waar zij altijd als meesteressen had geheerst dat zij steeds als haar wel verzekerd eigendom had beschouwd werd haar nu ontnomen en overgegeven in de handen van hen die zij het meest onwaardig het minst geschikt keurde voor het bezit een zwager die zij nauwelijks tot die naam gerechtigd achten dient zij altijd het gehaat en geminnacht en die deze gevoel is met woeker terug af een zuster die door haar misstap de eer van het ouderlijk huis had bevlekt die de rust haar ouders de vrede in de kansen familie had verstort werd dus als lacher niet tussen in de rechten in haar ouderen herkent een boven haar gesteld die beter dan iemand wist wat zij hen had doen leiden en die zelf het haar had gedaan te verzachten de rusteloze haat de onvoorzoonlijke bitterheid die daarna alle handelingen en overleggingen van tantes leven heeft bestuurd laat zich verklaren uit deze krenkende terugzetting waarin zij niet het meest des vaders hand des vaders wil zag maar de list den intrigige geest van een misdadig echtbaar zelfs al had men haar een schikking voorgesteld waardoor zij op het kasteel had kunnen blijven zou zij die toch niet hebben aangenomen daar zij te diep gekrenkt was om de concissies van haar tegenpartij aan te nemen maar het werd haar niet eens voorgeslagen en slechts de kortst mogelijke tijdruimte werd haar gegund om zich op de verandering van woonplaats voor te bereiden dat was te meer grievend daar de kapitein niet zoals zijn schoonvaardig had gewenst de dienst verliet om op het kasteel te gaan wonen en zijn goederen te beheren gebonden nu eens aan deze dan weer aan genen garnizoensplaats mogelijk bij het opsteken maar als haar toch stormend bestemd om naar de vreemde te trekken was hij de laatste die genot kon hebben van het erfgoed zijn vrouwen en de beide kinderen kwamen er van tijd tot tijd een post voertoeven maar de eerste stier van paar jaren na de dood van haar vader de kinderen bleven bij de vader totdat zij de leeftijd bereid hadden de dochter, om op een Zwitserse kostschol haar opvoering te krijgen de zoon onder opzicht van een goeverneur tot hij rijpast voor de hoge school ik moet tante Sophie gelijk geven dat von Zwenkervolst trekt niet the right man on the right place was hij utiliseerde zijn bezitting niet leed het kasteel in handen van een vreemde huisbewaarder verwisselde de oude bekwame rentmeester met een ander die even onkundig als ongetrouw was in zijn beheer kwam niet naar de werven onzin dan in de jachttijd met een troep drukke vrienden en jachtliefhebbers en lette er niet op dat het landgoed meer en meer in verwaarloosde staat geraakte wie er wel op lette was tante Sophie schoon ze zelf naar een andere provincie moeten verhuizen waar het haar toegewezen deel ter vadelijke goederen was gelegen had zij haar hart nog haar aandacht kunnen aftrekken van het ouderlijk huis de voormalige rentmeester zelf niet weinig verbitterd tegen de nieuwe eigenaar trad in haar dienst als haar zaakwaarnemer en spyon te dien einde bleef hij in een uitbjurschap wonen en sloeg met valkenblik de vet digest van zijn laatst vervanger gaande terwijl hij tevens zoveel mogelijk acht nam op die van deer en meester major van zwänke want hij was inmiddels tot dienrang geklommen scheen druk te leven en veel geld nodig te hebben het zij voor zichzelf ofwel voor zijn zoon een heertje dat lang en woest soederen het richter daarvan schijnt de notaris van beek zelf niet te weten want hij begrijpt dat het door hem is dat ik achter al deze bijzonderheden ben gekomen zeker alleen is het dat hij niet genoeg had aan zijn inkomsten een hypotheek nam op een deelzijner uitgestrekt te goederen zijn er dochter met het Engels officier Sir John Mardan een deel zijn er landrij en bossen te gelden maakte om haar het moedelijk vermogen te kunnen meegeven en dat hij het overige gedeelte van jaar tot jaar meer bezwaarde zodat hij ten laatste alleen om in die drukke de rente last te voorzien genootzaakt was weer een deel van het goed te verkopen zo ging het voort en toen hij ten laatste als colonel gepensioneerd met de rang van generaal ongelukkig voor hem zonder bezwaar voor de schatkist zich vergoed op het kasteel de werven ging vestigen was het zo ver gekomen dat hij van die gansen uitgestrakte bezitting niet meer als vrije eigendom overheelt aan het huis alleen met de tuin en de wandelingen die er bijjoorden Tante Sophie die een handig en scherp zinnige vrouw is geweest dat moet men haar nageven had inmiddels het geheim gevonden haar voorttuin te verdubbelen terwijl zij daarom boven de enige erfgenamen was geworden en er schatrijken niet die zich haar regie vaat te vergelaken Tante Sophie had, zoals ik reed zijde de gehate schoonboerder niet vergeten de haat heeft een scherp geheugen en even scherpe blik zij wist wie ze in de nabuurschap ter werven had gelaten om de wacht te houden over alles wat geschieden de verjaagde rentmeester die haar bedoelingen had geraden had met de waakzaamheid in haar vlammende vraaksucht van zwinkens nadeelige financiële operatie graden geslagen en haar haar steeds nauwkeurig kennis van gegeven op die aanwijzing afgaande had zij door tussen personen langzamerhand zich meesteressen gemaakt van alles wat hij verkocht een procureur in de naast bij de werven gelegen stad die hem zonder aanzelingen de grote sommige geld opschoot waarmee hij zijn groep bezwaarde maar die onverbiddelijk was waar het rentebetaling gold was haar executeur deed niets zonder haar oordes en hield haar zo goed op de hoogte dat zij met zekerheid dag en uur wist te berekenen waarop vondswenken in geldverlegenheid moest verkeren eens toen zij het gunstige ogenblik daar toegekomen achter zond zij van beek op hem af als bemiddelaar niet juist van de vrede want het verzoening neigden ze niet maar toch met een zeer aannemelijk voorstel hij zou haar het huis met de heerlijkheid die niets meer dan een ledige titel was verkopen voor een hoogst aanzienlijke som die niemand er voor geven zou dan zij reeds in het geheim eigenares van al de omliggende gronden maar de generaal was te vier op zijn schoonzuster om in dat voorstel te treden hij liet antwoorden dat hij tot ging prijs de heerlijkheid zou afstaan en wat het huis aanging dat hij zijn overleden vrouw had beloofd haar zuster buiten te houden en dat hij liever het dak boven zijn eigen hoofd zou zien instarten dan haar haar recht van intreden te geven had hij toen kunnen weten wat hem nog onbekend is gebleven welke maatregelen zij reeds had genomen om zijn lot in haar macht te houden en haar voorslag zo pot af had geweigd maar de generaal schijnt wat brusk uitgevallen en scheen zich overtuig te houden dat er wel nooit questie kon zijn van zo diep een val hij moet echter sinds zijn retrait op de werven zijn leefwijze zo zeer vereenvoudigd hebben dat zijn pensioen toerijkend bleek voor zijn behoefte terwijl de hoge interesse die hij moest betalen van dat deelt zijn er bezittingen dat nog zijn eigendom heten bij een beter beheer en minder verwaarlozing betaald konden maar weldraa werd hij opnieuw in de verplichting gebracht ook zijn huis te bezwaren tot twee mal toe men heeft niet kunnen ontdekken uit welk oorzaak maar zeker is het dat de persoon die de bewijzen van deze voor hem onbetaalbare schuld in handen houdt hem dwinger kan zijn kasteel met de rechten der heerlijkheid en al te verkopen of een rechtelijke vervolging tegen hem in te stellen die tot dezelfde resultaten zou leiden nog vererkerd door een publiek schandaal en daar de werven naar mijn zicht reed al is geraakt dat zij allermees tot afbraak geschikt is en alleen hogere waarden kan hebben voor de persoon die tegelijk eigenaar is van het omliggende goed spreekt het wel vanzelf dat de verkoop minder zou opbrengen dan de zware schuld en lastbedraag die erop drukt daarmee is de ongelukkige gereis aard niet slechts op de zwerven gemaakt maar ook tot de bedelstaf gebracht want een onbalm, hartig schuld eis er zou beslag kunnen leggen op zeker deel van zijn pensioen ik behoef u niet te zeggen dat het tantasofie is in deze bewijze in handen heeft weten te krijgen dat dan de sofie in het kritiek ogenblik dat zij zelf in haar macht had te bepalen als ene geschuld eis eressen en bezitster van alle verkochte goederen kon optreden waarom zij na zo behendig met zoek een jarenlange volharding haar maatregelen te hebben genomen niet reedsbaar haar leven dit van ons over haar vijand heeft voldrokken om haar vraaklust die afschuwelijke voldoening te geven dat is mij onbegrijpelijk ze had alles daarvoor bereikend en toch heeft ze uitgesteld tot na haar dood mij dacht hartgionf over hem zou het geweest zijn voor zijn ogen in zijn onteigend kasteel te trekken en van Beek zei mij dat zij werkelijk dit plan moest gekoesterd hebben maar er is iets tussen gekomen iets wat hem zelf onverklaarbaar is en waarover zij zich nooit heeft uitgelaten zeker is het dat zij drie maanden voor haar dood op het tijd subzelf dat van Beek haar oorders wachten tot de aanval hem roepen liet zich door hem en zijn collega's te veranderen en de u bekende schikkingen te maken waarbij van Beek als executeur werd aangewezen en waarvan ik het slachtoffer ben als het niet zo paradoxaal klonk de grote plaats in Gelderland de Runenburg is met ultieme oktober vrij en de uur dispositie jonker viel van Beek in maar wat het huis in de stad betreft dat slechts op mij toe is verhuurd de bewoners houden zich zeer gerecommandeerd te continueren tensie en strijd het zijn respectabele lieden hoe wilde de jonker dat ik daarin handelen zal ik schrikte op en keek hem wat verbaasd en verbijst het aan het is een zonderlijke gewaarwoording Willem als men nooit een steen in eigendom heeft gehad en altijd blij was als de kamer hier om de drie maanden klaar lag te moeten beslissen wat er met huizen en buiten plaatsen zal geschieden ik vond dan ook maar beter geen besluit te nemen bedankt meneer van Beek alles moest blijven zoals het is of ik Francis zal kunnen trouwen de jonker vergeet dat het geen absoluute conditie is niet volgens de letter van het testament dat weet ik wel, maar toch voor mij verlangt de jonker nu hij toch te uurtigd is het huis niet eens te zien het is een kapitaal perceel gelegen aan het Sinsianskerkhof wel de moeite waar het had verzeker ik u dank je meneer alleen zodien ik te veel omhaal is zou ik gaar naar het kleine buiteltje zien waar het aan heeft geleefd en gestorven is en hij leert ons zo licht iets naders ontrend zijn persoon het is geheel tot u dienst jonker alleen ik ben je reeds het genoeg gehaald te hebben u te zeggen hij nam van Beek met enige verlegenheid dat de oude vreulen aan mij heeft gelegateerd zoals reeds in het voorgaande testament was beschreven met dit servitude erbij dat de kamernieer er wonen blijft tot aan haar dood het is een kostbare gaten ik ontken het niet maar considereer dat ik haar met alle mogelijke zaken en niet altijd zonder grote bezwaaraap gediend geraden en haar belangen voorgestaan en dat er voor mijn executieurschap geen extra gelden zijn gestipuleerd terwijl mij daar aan tegen is aanbevolen de erfgenaam in alles bij te staan voor te lichten en naar mijn beste vermogen met raad en hulp te dienen maar me goede heer viel ik in wie zou tante geweest zijn zo zijn u niet in alle ruimte had bedacht het is mij volstrekt niet te doen om u in iets te beknibbelen het is voor mij zoveel als een pelgemaatje die heel lichte voetbrenging is als je mij het genoegen wil doen hier te eten na de middag rijden wij er even heen het is geen halfuur van de stad de vreule heeft beschreven dat de gansehuishouding drie maanden na haar dood zou blijven gaan op dezelfde voet dat haar klederen onder haar bediende moeten verdeeld worden behalve de kleinoodien die aan u verblijven en dat ik alles wat mij geschikt voorkomt van het huisraad tegen taxatie mag overnemen het overige moet verkocht worden mogelijk vindt de jonker echter één of ander wil als souvenir wel zeker de statuette van Volterre zeiden ik lachende en daarbij bleven voor het ogenblik de mededelingen we gingen koffiedrinker met zijn vrouw en dochter en na de eten reden wij naar Doornhoven het interieur van Tantes woning gaf mij niet veel meer licht over haar persoon en karakter dan ik er eens ontvangen had de oude Kamenier verkondigde met ijskoude trekken en droge ogen haar lof in vormend termen de jongere keukenmijd vond me tranen om de jonker te begroeten die zeker ook zo betroef moest zijn de huis knek me aan of hij meende dat ik in zijn rechten kwam treden en de kamers waren gemöbeld zoals ik mijn rits had voorgesteld zo min antique als modern daar waren nog wat meubels stiel ampier maar het meestal was uit de groeilek karakterloze tijd van Willem I toen zij zich hier in richten en sinds was er niet veel bij gekomen op comfort geen zin ik bijzonder gesteld er was maar één grote KNP in het hele huis en een armstoel à la volontaire die zij alleen smiddagsenuurtje gebruikten het moet een wakker en werkzame vrouw zijn geweest tot in haar laatste levensdagen ze beheerde zelf met behulp van Van Beek al haar goede beschikte persoonlijk over interesse en gelpe leggingen en liet zich maandelijks reken schap geven van alles ze zat altijd te cijferen en te schrijven als ze niet hadden lezen of te bereien zei de oude Kamenier en wat lassen voeg ik meest in de ongelovige boeken daar uit die kleine boekenkast een enkele maal alleen in de Bijbel maar niet gezet in de leesgezelschap was ze niet ze wilde niets weten van de grote strijd deze dagen en geen krant zien dan de haarlemmer die ongelovige boeken waren Franse, Duitsen en Engelse klassieken ik beduid ervan Beek dat ik wel wat zwak zou hebben op die kleine uitgezochte boekkerij alles keurig gebonden maar blijkbaar niet als onnut-siraat aanwezig onder de ongelovige boeken had ik Venillon, Bosseux en Pascal gemerkt in minzame rustig gerangschikt Nevers Voltaire en de encyclopedisten terwijl Gellert, Lessing en Klopstock met Lavaté hun ruime plaats hadden gevonden Nevers Goethe en Schillig en het toneelspeler van Ifland en Côte-Beway de boeken kunnen niet geacht worden tot het huis gaat te behoren sprak van Beek met een deftige buiging en al waren dat zo het spreekt vanzelf dat de jonger in alles de preferentie heeft genoeg me geloven of niet Willem maar ik moet u bekennen dat ik voor het eerst een onvermengde gewaarwoording van pleidschap had toen ik opnieuw de blik richt op dat bibliotheekje en het aanzag met de ogen van de eigenaar al de ontzeggelijke geldzommen die van Beek mij in zijn notariële acte had voorgesteld al de papieren die vele duizenden vertegenwoordigden hadden mij, ik zal niet zeggen koud maar vreemd gelaten ik kon er mij nog niet inzetten als mijn eigendom maar Shakespeare en Molière Lafontaine en Pascal en met een onwillekeurige beweging geef ik een deeltje als om er feitelijk bezit van te nemen van Beek glimlachten en knipoogten met zijn slimme kijkers de kamernieer die erbij stond kijk mij aan of ik heilig schennis pleegde ik zou eer gedacht hebben dat de jonger zwak had op de bijbel van de vreulen zijn ze bewijs van kritiek het een beledt het andere niet jufrouw Jones al dan zo hij zelf daar aan niet hecht oh nee jonger zo'n werelds nieuwe wetspoek en ik begreep het nooit hoe mijn vreule daarin haar instichting heeft kunnen vinden wat hapert er aan die bijbel voer ik van Beek niets volstrekt niets dus een gewone statebibel slechts niet met een verouderde duits letter gedrukt op mijn woord tante moet in de beste zin liberaal zijn geweest dat zij zoon die nares van de letter jarenlang om zich heeft kunnen dulden de volgende dag aanvaard ik mijn reis naar het kleine stadje zet van waaruit ik op de werven zou losrukken toch gaat vanavond een mail en het pakket is zo groot genoeg voor een eerste toezending geen zult er heel wat aan te lezen hebben mogen u tijd en opgewektheid daartoe niet ontbreken bij uw aankomst lees goed tot nadig uw leopold april einde van opname teltrie van mayor frans deze opname behoort het publieke domein