 Azərbaycanda un və çöreyin qeymətibə havaşıb elə bu səbəbdən redaksiyamıza çoxlu sayda şikayətlərdə haqqlılub. Belə ki, vətəndaşlar bölgələrdə çörey və un qıtlığının yaşandığını bildirirlər hətta dükkan və bazarlarda umalmaq üçünlə vələr yaranır. Bu gördüğünüz qadırlar fizüli rayon sakin-i tərəfinlən redaksiyamıza göndərləyip, o qayıd edir ki, yaşadığı rayonda un tapılmadığından aqcəbədiyə qədər umalmaq üçün gəlib. Bu qədər eləndə deyək ki, yoxə, ona görə Allah tələq un qayıbətə çəkirək. Yəz bir, yəz qox. Yabra bak, keşbura. 176 kilo oldu. Bak, də yəxik. Bak, yəz bir, yəz bir. Karməni desək, 7.1 kilo oldu. Çoxu, çoxu, çoxu, çoxu. Yəzək, bizə də də də səkəm? Çoxu, çoxu, çoxu. Ha, orayı, bir, iki, bir, iki. Aqcə b Çox dan, çoxyal masal. Sh Rush Dün nə bilə bil ki, bu habirlər, bak. Azərbaycanın, İri, Un və Çöre İstəhisi açılarının birqəm məlumatına əsasən, COVID-19 pandemiyasının təsirləri və dünya iqtisadiyatında yaranan qeyrim müəyyənləklər səbəbindən təhçizat zəncirlərinə mütəmadi təziklərin yaranması, logistik xərclərin yüksəlməsi və bir çox bələyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətləyətlə ölkələrin tələbdən artıq ehtiyyat yaratması və buqda istəsalçısı olan ölkələrin daxili bazarı qurmaq məqsədilə, müqtəlif, proteksiyonist tədvirləri fonunda, dünya bazarında, ərzaxlıq buqdanın qeymətində artım davam etməklədəm. Nöksələrin yarattıqı qeyrim müəyyənlik, ərzaxlıq buqdanın logistik xərclərinin kəskin şəkildə yüksəlməsi, əxiracın məhdudluqu və digər istəsalçı ölkələrin tətbiq etdiyi, əxirac qadaqları, dünya bazarında təklifin azalmasna və qeymətlərin yüksəlməsinə gətirib çıxarır. Bununla yanaşı ölkəmiz üçün xüsusilə önəmli olan məsələlələrdən biri, ən böyük ərzaxlıq buqda istəsalçılarından, qazar bacana əxirac edilən buqdanın əsas mənbə ölkəsi olan, Rusiyanın 2021-ci ilin fevrala indan tətbiq etdiyi yüksəyi əxirac tariflərinin hələ də qüvvədə qalmasıdır. Dünya bazarında müşahidə olunan bu vəziyyət və əxiracın məhdudlaşması ilə ilə qədər, ölkəyə taxıl və un itxalıydan sahibkarlıq suyyəkləri ciddi qeymət təziqləri ilə özləşiblər. Bəs ölkəmizdə başqa məhsullarında qeymətinin qalqma ətmalı var mı, əhalini, qıtlıq gözlüyür mü? Bununla bağlı iqtisaçı o ekspert Natik Cəfərli ilə əlaqəsaxladı. Örkədə ərzax buğdasıyla bağlı problemlərin olduğunu məzər alsaq, yəni, Azərbaycan öz özlünü cəmi 25 faiz ərzax buğdası ilə təmin edir. 75 faiz qarişdən aslıdır. Nəticə itibarlədə qarişdən asıllıq, Azərbaycan da qeymət artımına səbəb olaməsə samildir. Çünki, yerlis təsalımız zəifdir, yerlis təsalımız yetərli deyir. Nəticə itibarlədə, dünya bazarlarında da təqri bən keçənlə nisbətən hər tonla 100 dolarlıq bir bahalaşma var buğdanın tonunda. O da Azərbaycanı bir başa təsir edir və o memulatlarının və çöreyn qeymətinin artması bununla bağlıdır, əslində. Başqa bir məsələdə ondan ibarətdir ki, başqa ərzax növlərinin də qeymətləri, yəni, Azərbaycan da zətən infilətir, çox sürətlə gedir, hər şeyin qeyməti qalqır. Bunun se səbəbləri daha dəhrindir, nəinki dünyada baş verən proseslərdir. Həm də Azərbaycanda normal şəkirli də bu prosesləri idare edə bilməmək cəddində irəli gəlir. Çünki, Azərbaycan hər kümətinin əlin də kifayet qədər effektiv alətlər var. Məsələn, Allah və dəyər verqisidir, 18 faizdir, Allah və dəyər verqisidir. Ki, ərzax məhsullarında bunu gələr və də bilər və ya Qutayc olmasa iki faize salabilər, yəni 16 faiz azaldabilər. Bu, həmən qeymətlərin azalmasına və qələcək qeymət artımının qarşısını kəsməyə səbəb olan amilə çeviriləcək. Və yaxud, də ülkədə istəyi salı olmayan ərzax məhsullarının, dəriman peribaratlarının da gömrü rüsunlər vəliyə bilər. Ümumiyyətlə ləğbə olma bilər ki, bu da ərzax qıtlığının da qarşısına alabilər, bolluq da yeradə bilər, ucuzlaşmaya da səbəb olabilər. Xatırladak ki, yeni ildən çöreyn qeyməti ölkəmizdə bağlaşmışdı. İqzadiyyat Nazirliyinin Anki Enhisar və İstihla ki, bazarına nəzarət dövlət xidməti un və çöre istəyi salçıları ilə bilikdə bu məhsulların qeymətinin yuxarı hədlərin müəyyənləşdirmişdir. Bəylə ki, 50 kilogramlı, karmen ununun bir kisesinin qeyməti 36 manata olmuşdu. Bundan öncə isə ununun bir kisesi 26 manata satılırdı. Hazırda isə, 50 kilogramlı unlar vətəndaşlara 41 manat 50 qəpiyə təklif olunur. Ununun qeymətində baş vermiş artım çöreyn qeymətinə də təsir etmişdir. Bəylə ki, 500 gramlıq ənənəvi çöreyn perakəndə satış qeyməti 50 qəpiy, 650 gramlıq ənənəvi çöreyn perakəndə satış qeyməti isə 65 qəpiy olmuşdu. Hazırda isə, çöreyn 5 qəpiy artımla satılır.