 Salam! Hər vaxtınızı qeyr olsun, dəyərili kanalın üç izləyiciləri, kanalın çefirində 15 May 2022-ci il tariqdə canlı yayımda xoş gördək sizlərin. Dünən canlı yayımızda Baxilakı kriməllaşmış mafya dövləti istəmirik bu şuarlarla köçülən üştümai siyasi fəalları, bürnalistlərin, cənzlərin və bəzi siyasi partiya fəallarında aksiyasını canlı şəkildə aksiyas iştirakçılarını iştirakilə təbii dəyəvəndirdik. Bu gün isə bətəlimizin güneyində, en zamanda Günü-Azarbaycanın yerləşləri zovrafiyada, İranıda, İran-Islam Resulüqasının ayrar işəyarlarında, Erdəbil'də, Bojnurtda, Nişaburda, Şirazda, Tehran ayrar məntəgələrində keçirilən etras aksiyalar haqqında danışmaqsi, nə baş verir İranda? Mütamada olaraq son 10 ildə bizim gördüyümüz mənzara bundan ibarətdir ki, əhali köyünə qaydalarla yaşamak istəmir, əhali mövzud rejimin ne siyasi, nə xisadində sosial siyasətlərini qabul eləyə bilmir. Bütün hallarda İran kimi təbii sərbətləri, zəngi olan bir ölkənin insanı bu şəkildə yaşamaqı haqq etmir. Yəni, vətəlimizin buzəyində də biz anulucu vəziyyəti yaşayırıq. Nəyə görə, çünki gönətim, çünki idarə etmə, aftalitardır, tatalitardır. Ona görə də bizim taliyemizə bu yazdıqsa biz bu taliyi dəyişməlik bir toplum olarak. Güneydə nələr baş verir? Biz bugün bu haqqda danışacaq, İranın ayrar işəyarlarında qeyd etdiyimiz kimi aksiyalar var. Əgər izləyicilərimiz və bizim qonallarımızı etiraz etməsə öncə o aksiyalardan bəz görüntuləri izləyicilərə təqdim eləyək, ayləri şəhirləri də baxın, dünən şəmbə günü və bugün də aksiyalar davam eləyip, İranda nələr baş verir? Gəl nə görüntuləri sizinlə bərabər izləyək, sonra qonallarımızla sövbətimizi davam etirəcik. Bu təsvirzə şirat şəhirlədi. Şirat şəhərində gördüğünüz etiraz aksiyalar keçirilər, hələ mövzu rejimin lərattığı iqstadi sıkıntılara bu şəkildə etiraz eləyilər. Şələrdə müjlərlə insan etiraz aksiyasını açdıq. Deyiləyim ki, İranda etiraz etməyi çox çəkindir. Yəni, onun etirajları və də ölümə dədər təhdi deyəm bir rejimdir. Ona görə üçümü təsvirləri görmək, bəki də bizim üçün Hazarbaycan'da adi görümsə də İranda çox çəkindir. Yəni, insanlar həyatları qərisqə gedirlər. Mənə o, səhnələri görümsəmək görəcək. Aklı bu səhnədə gördüğünüz gibi güldə ilə vurublar. Kojunut şəhəridir bura. Kojunut da güldə ilə vurublar aksiyaslar. Burda da aksiyaslar bahalıq deyir. Bahalıqa ölüm, bahalıqa yox. Qarlarına səsləndirirlər. Yəni, reisi həyat konu deyirdilər. Yəni, ölkənin burada, baxın, mağazalara üzüm edirə hali. Artıq burada markete üzüm ediblər. Həflərəməsə, bu nişabur şəhərimdir. Sosial şəbəkələrdə çox ciddi yaylı. Bu, dozar-i şiqər. Üstündə deyəzlə, onu yayı. Bir başa insanlar mağazalara, marketlər üzüm ediblər. Bə marketləri gördün, üçünki yağmalı yıllar. Başka bir səhəni gördün, üçünki gənə, başka bir şəhərdə markete üzüm ediblər. Bax, bura İrandır. Həzləyicilər. İnsanları çöreklə imtana çəkməyin, konucu budur. Təşəkür edirə morucu bəyə. Bu təsvirləri dəqdim etdiyinə görə, və bir başa studiyamıza bağlanırı, studiyamızı qonaklarla ilə bağlantı qurruq. Bize, Alvanya dan ölmətlə tarixçı aləminiz, milli mərkətçular birliğinin yükləməzisinizdir, ələskər siyablı və İsveşdən, dəyəli Teyumur Bəyək, ABA-Media'nın təsksisi, artı ABA-Media, Təngiçi-Media'nın önlə köşən bir kanallardan birinə çevrilir, və İsveş Azarbaycan Fədəraysiyasının idarəyətimizdir. Teyumur Bəyəli hal hazırda canlı bağlantımızdadır. Nəyə görə biz həm ələskər və həm Teyumur Bəyəmur Azarbaycan Bəyələmişik, hər kişisinin taliyi, mücadilə həyatı Günü Azarbaycanla bağlı olun, İran coğrafiyasını etnə psikologiyasını aşağı yıqarı bilirlər və canlı bağlantımıza Günü Azarbaycanlığı Nağm-ı Ahmudi də qatılacaq. Hələk ki, Nağm-ı Bəyələ bağlantı qura bilməmişik, Almanya-ya yaşayan tanımış yüğü müdafətisi, Almanya-ya yaşayır, ama Nağm-ı Bəyələ bağlantı qurmağa çalışacaq və Günü Azarbaycanın tanımış yüğün müdafətisi kimi, onda fikirlər də işitməkimiz maraq olacaq. Başlıyaq, İran da nələr baş veririz? Bəlkələ bundan bağlı başlıyaq. Məncələ, ələskər Bəyələm başlıyaq, Teyumur Bəyələ etirəz etməz. Bu ünlələskər Bəyələk. Bütün dostlar saramlı İran, dinləcilərmi saramlı İran, bu gün verilşə təhvət elədi üçün Hürfət Bəyədə təşəkür edir. İran adlanın zografiya Azarbaycanın, yəni bir dövlət olaraq, tarixi bir konuşsudur, və bu konuşuluxtan əlavə orada təqminən əhalinim əli 5 faizanı Azarbaycan türklərdə taqqil olmaqına bir dövlükdə türklər təşkil edir. Amma yazıqlar olsun ki, Türklər Quzun illərdir, hənə pəkədə əsirlərdir, daha doğrusu bir əsirdi, Qazar hakimətindən sonra nə qədər hakimət uğurunda, öz milli haqları uğurunda mübarizəyə cəhk göstərsələrdir, bu lazımı bir nəticə verilir. Zaman-zaman biz İran'da bucur qalq hərə çatlarını. Qüsus əndə 79-ci ildə İslam İngilab-i Nəscəsində hakimətə gərmiş bollar ejimində qarşı qalqın müxtəlif təbəqələrinin, təkçət sosial təbəqələri deyil. Eyni zamanda çox müxtəlif etnik quruqların mübtsuz hakimətə qarşı çəskim mübarizəsinin şahid olmuşu. İranla yaşan xaqlar bu illər ərzində, uzun illər ərzində bu mübarizədə çoxu qurbanla vermişlər. Çünki bollar ejimi dünyanın ənhür təcəri ejimlərindən biridir. Onu təkçə, aftaritar rejim kimi xarakteriz eləmək də doğur deyil. Çünki aftaritarı bir o qədər də məsələn, faşizmindən və s. müqasədə, bir o qədər də qalqına qarşı, pütövlükdə cəmiyyətə qarşı, o cür qəddar və çəskim və qit tutmur. İran rejimi, bollar ejimi sözün əsir mənası da mahiyyat etibarilə bir faşiz rejimidir. Çox qalqına qarşı sərcilədiyi tavra görə, mümaş etdirdiyi amansızıqlara görə. Yəni, təfələrin ən İranda bucur hərəkçatlar başlarmışdı. Kəsən illədə də görmüştük bu hərəkçatların, hərəkçatın qalq ehtilazlarının, aksiyalarının, çəskin, yüksəsdir və ya qaqmasını. Çox təhəsilər olsun ki, müxtəl və zamanlarda bu qalq hərəkçatı kan içərisində boğuldu. Çoxlu insanlar küşələrdə güllə varan edildi, bir çoxları həbz olunaraq sonra, edam höçümünə məruz qaldılar, edam edildilər və İran rejimini sarsıtmaq, İranda ki, boğullar rejimini sarsıtmaq, tehran rejimi sarsıtmaq, İran qalqlarına hələ də nəsib olmuyor. Bu gün yenidə növbəti bir aksiyalar, bu günlərdən növbəti aksiyalara başlayıb, İranda çox təhəsilər olsun ki, məhdud karakteri daşıyır, indiçi etiraz aksiyalar, niyə? Özəlliklə də İranın çiçik etnik bölgələrində Bəlücistan'da əhvazda başlayıbdır. Bəlücistan da bilirsiniz ki, Bəlüclar yaşıyır, əhvazda isə əhalin böyük əksəriyyəti ələklərdən ibarətdir. Amma orada ticər etnik qurupladır, şüphəsiz ki, mövcuddu. İran rejiminin bu etnik, deməl qurupların orada yaşayan qalqın, əhalinin əquqlarının illə rəzini taptanması və qüsusləndə İranda son illərdə başlamış iqtisadi böhran, çətinlişlər, ərzak böhranı, İranda ki, qaqların yenidən ətraz dalgasına səbəb olmuşdur. Və görünür ki, yəqin ki, hələ bu ətraz dalgaları davam edib çox şiddətli xaraktir alacaq. Biz təsürsə qeydəliyir ki, təsürsə deyil, əslində ilə bu doğrum mövqedi. Orada, əhalinin ən böyük etnik quruplunu təşkil eləyəm Azərbaycan Türkləri, demək olar ki, hələlik gözləmə mövqeyi tuturlar. Yəni, bəzi şəhərlərdə çox çiçik ətrazlar olsa da, hələlik Azərbaycan Türkləri gözləmə mövqeyi tuturlar. Orada ki, hələ də püz eləyirlər, çünki onlar hələ qüvvət topuyurlar, güz topuyurlar və hadisələrin gəlişini gözlürlər. Niyə bunu mən haxlısı hayran? Ona görə ki, dəfələrlə İran'da bucur qalq ətrazlarının əslas püsləsini, aparıcı hərəkət qüvvəsini Azərbaycan Türkləri təşkil eləyibdi. Çox təhsilə olsun ki, həmin o Azərbaycan Türklərin rəhbəri elədiyi, çünki qüvvəsini təhsil elədiyi ətrazlara bütün İran qalqı onlarla hemrəy olup, bir o qədər də dəstək vermiyiklər. Həmin o ətraz aksiyaları, çetən illərdə olan ətraz aksiyaları çox amansızlıqla yatırılırsa. Yəni, yumumi mənzərə bundan ibarətdir. Və burada İran'a qarşı iqtisadi sanksyalarında bu hərəkətin başlanmasında İran'da ki, iqtisadi böhranın dərinləşməsinin də və bu səbətlər haqqında biz istirəzdən sonuna yenidə ətraflı tanışalarıq ki, niyə İran'a qücür iqtisadi sanksyalar dünya birliği tərəfindən tətbiq olulur. Ruhat Bəsəsini əslətək. Teşekkür edirəm, ələskər bəyik. Biz də yeni qoşulan cidəjlərin əzərlə çatırıram ki, o hazırda bizim canlı yayımızda istimişlən Timur Həmin Bəili həm, siyasətçi həm Giyas Barafəalı, həm bir jurnalist Timur Həmin Bəili, həm də tarihçə alimi salazda Alvanyada yaşayan 90-90 üçüncirlərdə illə hökumətdən turizm nəzir olmuş ələskə siyablı istirək eləyir. Biz Büni Azərbaycanından danışırız. Büni eli dostumun sınağı bəydə qoşulmalıda ifirmizə yəgin kirliyən dəqələrdə onu da imkan təbbi qoşulacak. Nələr baş veririz? Büni Azərbaycanında, ələskər bəyik bizim soydaşlarımız gözləm məvqeyi tuturlar. Həyatımın 15 ilini güneydə yaşadığım üçün buların da səvvlərin az çox mən də bilirəm ama Timur və Yeşidək, sonra mənim də məvqeyim olacaq, sonra bu barədə müzakirəmizi davaməktirərdik ki, bu proseslər hara doğru gədə bilər. Timur bəl sizin gənəyətiniz nədir bugün güneydə baş verən proseslərlərlə bağlıq? Bölüm. Məsələ bundan ibarət ki, Azərbaycanın güneyində hər zaman bu problemlər oluqdur. Ama problemlər çox vaxt Azərbaycanın güneyindən İran-ı Şərşində sıçriyikdir. Ama bu dəfə, Azərbaycanın güneyi, yəni İran adları yerdə yerləşən Azərbaycanın güneyi bu günlər sakindir. Tam da sakin de olmasa, amma sakindir. Yəni, digər ətrasılara dəstəh verilmir hələkik. Bu da ondan ibarət ona görədik ki, məsələn hər zaman təblizdən başlayan ingalaplar nəticə verib ama İranın digər yerləndə yaşayan qaqlar hər zaman təblizdə dəstəh verilmir bilər. Verilməkilər üçün də bugün İran-ı Şərşində bizim Sövidərislərinin amma bu gözlərin mövqeydə mən də çox çəkməliyə. Çünki artıq ərab bölgələrindən İranın ərablər yaşayan bölgələrində bu aksiyaları başlayayım və digər millətlər yaşayan bölgələrdə bu aksiyaları başlayayım. Dəvam eləyəm. İran da ətiraz aksiyası kəsimə bayağı sizdə gəlirəzdir, ufaklərə, çox olduqsa çəttir bir məsələdir. Yəni, ətiraz aksiyasının türkü agresil bir göstərmək, çarqmaq, olduqsa çəttir məsələdir və bir başa demək olar ki, əydam önətcələ bilir. Onun üçün də bu aksiyara baxanda görürsən ki xalq əməlində başlaydı, aktif bugünləri aksiyada aktif fəaliyyət göstərir və polis kuvvələrdə aktif fəaliyyət göstərirlər. Qarşı durmalar var və bəzi sujətlərdə görülür ki demələ, mağazıları dağıtma və yaxudda ki, digər başqa proseslər, başqa aksiyalar piyəkkarşı durmaları da bir binə qarşı çox oldus agresiv inansibət, süsi motorlu ara mətəskə etslərdə deməli hücuma keçirlər, polis kuvvələri adında deyəsən bəncə siz orada olgusunuz orfan kədər, daha yaxud, pəsi iclərdirlər, deməli motor, çoha mətəskə etlərin qilərinmələr və süsi insanlara divant ol yarəele deməli külələrlərlər mənmələrlə, bu mənslələr uzun çəkməyəcək, Rəzimlərin yaşamadığı çox uzun şəkimdir. Nəyə? Çünki insanların haqları tatlı, haqları yeğilir, insanlara çatıcı var. Hicə deyələr, heç bir şey çatımdır. Adı insan haqları qorunmur. Polis və insanlara sınır, hər zaman qarşı kurmalara gedirir sonra, bəzən görürsən ki, ən adı şeyləri, məsələn, xəstəxanalarda insanlara münasibət başqadır və yaxud da ki, dövlət organlarına başqa-başqa münasibət göstərləri, yəni dövlət məvvuna bir münasibətdir. Tək ki, dövlətə yaxum olmalara bir münasibətdir, Iran'da və sağda insanlara münasibət bir tamami ilə başqa-cələrdir. Ağcılıq, səfalət başqa-başqa gedir. Rəsibət sağ olsun, qeydilədir. Demələ, siyasi sanksyalar qolüptür, iqsa sanksyalar qolüptür, Iran üçün və bunlar da artı təhsəni göstərir. Və bu təhsələrin göstərbələsi məncəsində, Ağcılıq, Iran'da qalqınmalar var, ayaqlanmalar var, deməl var ki, bu bilinçə bölgələrdə bugün başlasa vaat digər bölgələrdə çox sürətlək keçməsi mümkündir. Çox təşəkürlər, Teymur bəy. Demələ, burada bizim üçün yaxın qonşumuzdu, Iran-Azərbaycanla gəlmiş keçmiş ən yaxın qonşu sahir. Tələyimiz də bir olub, nəyə görə, iç çəyik, din birliyi var təhsulər olsun ki, və bizim say bizdən dört dəfə çox olan soydaşlarımız məsək İran-Islami islamı qasının ərasində yerləşir. Bizim üçün İran bir şaq dönəmində, bir də şaq dönəmində sonraki Cumhur-i İslamı dönemində fəqli-fəqli farmasyalarda, fəqli-fəqli siyasi quruşlarda olsa da, Türk faktoruna, Azərbaycan faktoruna məsək təhsulər olsun ki, dəyişmir. O dəyişməmənin səbəbini siz məndən çox yaxşı bilirsiniz. Hayatınızı bu mübarizə həsir edənmiş insanlar kimi. Amma ortada bir faq var. Mən 1991-92-ci ildi Azərbaycan müstəqiliyə çatanda, o zaman İran siyasətində çox önəmli simalarda olan bugün İngiltərə də bir böyük bir tanrı, London-da yaşayan mühalifətə artıq keçmiş və sərt mühalifətə keçmiş. Məşhur bir kelamı var idi, deyirdi ki, İranın şumalında, farçası dəyi yadındadır deyirdi, İranın şumalında bir vəcəxaç, yəni bir qarış torpaq belə Azərbaycan adı bir qarış torpaq belə İranın əminiyyəti millisini, yəni milli təbikəsililiyi hədəliyir. İran və Azərbaycan münasibətləri, 1991-ci ildən sonra Azərbaycan müstəqiliyə çatandan sonra, bildiyiniz ki, İran Sərfləmürəmsi 1992-ci ildən aprelaində Azərbaycan müstəqiliyi tanıdı, yəni sonunculardan ilə sona qədər tanımın. Və bugün vətəlimizin qüzeyində müstəqillik qazanıldıktan sonra, soydaşlarımızın da müstəqil olmaqa, öz dilində yazıb yaratmaqa, baxın, ən primiti faqlardı bunlar, öz dilində yazıb yaratmaq olan meyilləri daha da artdı. Sədəcə olaraq, biz hələki qüzeyidə, 1992- 1993-ci ildə bir ildə o müllə hakimə edisin olmaqla, güneyli soydaşlarımıza sahib çıxabilməli. Mən bu bələdə soydaşlarımızın aqarında suallarım olacaq. Amma bugün bizim soydaşlarımızın durumu və hazır ki, İran rejimində güney Azərbaycanların vəziyyəti necədir? Gəlim elə mövziyə bu dür də aqırı olak ki, və mövzunu qısaqsa bu şəkildə cavablandıraq və çoxlu suallar doğacaq, və niyə bizimkilər öz müllə haqqları tapdanır eyni zamanda? Demələ, mən hər zaman deyərdim ki, bizim soydaşlarımız orada iki dəfə təziq altındardılar. Deyirlər, niyə iki dəfə? Dedim, bir müllə haqqları tapdanır, bizdə sadı haqqları. Mən istəyərdim bu bələdə əskərbəylə davam iləyək, sonra Teymur Bəyəndə bu məsələyədən bağlıq kirinə kirlək. Bələ, tüzgün vurguladığı Rufət vəyək, əgər bir qısaca tariqə bir ekskurs eləmiş olsak görəri ki, Azabaycan tüflərinin bugün İran altındı zografiyada başına gələn musibətlər, üzülümlər, üzülümlərin tariqi əsirin əvvələrinə gədik çıxır. Yəni, o zaman iki tüf devlətini parçalamab üçün, məhv etmək üçün, dünya impiralizmi bir razılığa gəlmişdik. Osmanlı-Türkəsini və Qazar-Türk devlətini, hərki devləti məhv eləmək onun ərasini parçalayıp, devlət olaraq aradan qaldırmaq üçün, Qusəndə, İnciliz və Qus impiralizmi necə deyəlirlər, faaliyyətə çeşdilər və birinci dünya baribəsində hərki devləti aradan qaldırmaq üçün, hərbə məliyyətlər başlamış. Və əslində deyim ki, Avrupa devlətlər arasında ki, bir-biri ilə rəqabət bir siyasi oyun uyudur. Əsas hədəf, rüsyanın, fransanın və İncil tərənin əsas hədəfləri Osmanlı-Türkəsi ilə Qazar-Türk impiraturlu, Türk devləti idi. Onu parçalı yoxiləmək idi. Məksəli güdürdü. Və bu məksələrinə də məyən dərəcədə nail oldular. Düzdür, Türkədə atatürkimi nəhenç bir siyasiətçi devlət adamı, böyük bir sərkərdə qalqın ehtrazına azadlıq mübarizəsində rəhbəri edəyərək, Türk devlətinin tamamilə məhb olup sıradan çıxmasının qarşısına alabildi. Osmanlı devlətinin yerində yenə də bir Türk cumhuriyyəti yarandığı və bugün dünyanın ən qüdürətli, belə də isə qüdürətli devlətlərinə dilinə çevirildi. Çox yazıqlar olsun ki, qadır devləti yıxıldıktan sonra ki, onu yıxılmasında düzdür impiralis dəriyyələrin iştiracı ilə bərabər, biz azabacan tutlların gözünün də məyən rolu oldu. Və orada Rüfət Bəydə siz də bilirsiniz gözləri, orada masonsulub təşkilatının ermənlərin əliyyəni yaradılması və bu təşkilatın tərkibinə, hətta qadır şahsadələrin və din xadimlərin əyaturların böyük rəkisminin cəlb edilməsi və s. İran devlətinin çöçünü, əsaslarını sarsıtmaq məksədi qüdür. Şüphəsiz ki, qazarların özündə də şunaf vardı qazar hakimiyyətində, qalqa zülməliyyidlər, islaata cətmirdilər və s. və bütün bunlar qazar devlətinin yıxılmasına səvəklərdən biriydi. Özlərin də cesaret tapabilmədilər qazar döçümdarları. Yəni, islaatları tam şəkildə çesirə bilmədilər və qapağınıb orta əsirlər devrinin zülmətində qaldılar. Və ona görə də xalq ayaqlandı, həm də imperialistlərin hizələyələr qışqıtmasıyla ayaqlandı. Məşhurdə hərəkat, əlbətə mütəqələgi hərəkatı idi. İslatları nəzə də tutmuştu? Devlət və o hərəkatınla əsas hərəkət verici qüvəsi yenədə azabəcən Türkləri idi. Bak, mərəh ki, qazar Türk devləti elə onların öz devləti idi. Lakin, hakimət dairələrinin qazar şahların ıslatıki etməyib qalqın vəziyyətini yaxlaşdırmaq, üçün heç bir adım atmamakı, qalqın bücür radikal adımlar atmaqına əvvoldu. Nəticədən oldu, məsə özümüzün günahları üzündən, gələcəyi təşlaflamamak, milli təşlaflama bilməmək günahı üzündən hakiməti o zaman pəhləvlər zəbtilədi, Türkləri nəlindən aldı. Və bu günə qədərdə farsların höçümlanlıq elədi isər pəhləvlər dövründə, isər mollar rejimi dövründə, Azabaycan Türklərinin bütün milli hüquqlarının taftalıyı onların əlindən alıplar. Əmifəl Dəlşibəyi deyirdi ki, qalqı məhv eləməkdən xilas edən qəcanə faktur, amin, əsas ünsür onun dilidir. Bak, pəhləvlər hakimətə gəllihtən etibarəm, Azabaycan Türklərinin ana dilini əlindən alıplar. Ana dil məsələsi təkcə insanların öz aləsin-içərsində və yafta çayxana da öz dilində danışmasından ibarət deyir. Biz bu şımali Azabaycan, güzel Azabaycan onları bu prosesi yaşamışır. Ammızın yadınızdadır ki, 19. əsirin, 20. əsirin əvvəllərində Azabaycanında böyük bir ədəbiyyat və siyasi intubak baş verdi. Yəni, qəzitlər, ədəbiyyatlar və s. bunlar çar hükmətinin bütün qadaqalarına bakmara, bu milli ziyallarımızın cefa çeşiliyi, fədaç şərildi sayasında qəzitlərimiz çabolundu, məhdəflərimiz açıldı bir çox yerlərdə Azabaycan dilində və s. Yəni, xalq siyasi cəhətdən mariflənməyə başladı. Ona görə marifləyən başladı ki, cüzdə bir ziyallı təbəqəsi var idi. Və onlar çar dəməri zulmünə qarşın mübarizədə, yüqamətlə qarşın mübarizədə qalipkələrə öz istədikləri əldə edə bildirlər və xalqı marifləndirməyən nal oldular. Çox təhsilər olsun ki, günü Azabaycanla bu baş verə bilmədir. Bu arada ki, ziyallı hər çatı oldukça zəif idi, qalqın dilini, hüquqlarını, bərfəyi də bilmədirlər, müxtəlif gəzətlər, tiyatırlılar və s. hətta təsədür elin ki, 19. əsli nəqrı, 20. əsli nəvələr nə ki, gəzətlər, müxtəlif ədəbiyyətlər, məhdəflər və s. Azabaycanla, yəni Kuzey Azabaycanla tətbiq olundu, hətta musiki inkişafiyyələdi, milli operalar yalanlı və s. bu millinin intibahı idi ki, günü Azabaycanla bu baş verimədir. İnsanın qalqın öz dilinə sahib çıxması, öz dilin də inkişafiyyələməsi, onun ardınca, yəni ədəbiyyatının, onun qəzətinin və s. onun ardınca siyasi marifçiliyi gətirir. Dilə sahib çıxmadın, gənc insanları, qüvaqları, gənc nəsli öz dilin də məhdəflərdə tərbiə eləmədən, onların siyasi marifləndirilməsi mümkün deyir. Burda bir izləyici var, çox haşirəm cevabda, izləciyələ bir cevab verək. Sədal Gürzeyib yazır, bəllə de kim bilər, istəmrəm. Amma biz həralda apenitlərimizin də fikirlərini əksəkdirir ki, bəlkə onlar bir marifləndirlər. Bir müsal qardaş bunlar bilmirlər ki, nə danışır? İran'da rəhbər, prezident, ordun azəri bir çox genralılar, hamsi azəridir, bunların dərdə Azabaycanı yox İslamdır. Bakın, əmvələ prezident ruani Azabaycan Türki deyib. Genralının özü də müvaizsəli deyir. İkinci, bugün Azarbaycan, Bafak Rüzey Azarbaycanı da. Azarbaycanı da doğulanma, bu millətə üzülməyir, nə qə də nazırı var? Nə qə də məamur var? Yəni, bu şəkildə müqahisə ilək, mən istəyərdim bu məsəliə eləşkər bəyin cevabının çərisində özü cevab veririz. Yəni, elə biləyəzə. Yəni, o dinləcimiz, əlbət də sual verdi, biz de onu cevablandırmadan məcburu. Bir fakti deyəm sizə. Yəni, ki, illərdən öncə də fərq olaraq, məsələn, 10 ildən, 15 ildən öncədən fərq olaraq, bugün insan haqları, benə haq insan haqları təşkilatı, İran adlanan geografiyada, dörlətin tərçibində yaşayan, Azərbaycan türklərin də hüquqlarının artıq taptalandığını ətraf etməyə məcbur olurlar. Həm də orada bir şey vurulurlar, maraqlı bilməsələdi. Veynaqa hüquq təşkilatlar deyirlər ki, Azərbaycan türkləri bugün molla rejimi adlanan o siyasi rejime, İran'da yaşayan digər haqlardan daha çox integrasiya olmasına bakmayara, onların da hüquqları taptalanır. Yəni, bugün ki, molla rejimində, Azərbaycan türklərinin hakimiyyətin bir şəriyi ortada çimi təqdim olunması, Azərbaycan türklərin hüquqlarının, milli hüquqlarının daha çox taptalanmasına şəraat yaradı. İran rejiminin umandələri də dəfələri də deyirlər ki, Yəni, aili ruhanimiz, rəhbər Azərbaycan türküdü, bəli keçmişdə baş nazirlər və s. nöxtərif nazirlər, hərbidə nöxtərif genrallar Azərbaycan türklərininə seçilənlər də oğluksu hakimətdə iştirak edirlər, əksinə, onların hakimətdə iştirak etmələri, Azərbaycan türklərinin bugün mürtəcə molla rejiminin ortağı olmasına gətirib, kimi ne də deyirlər təksirlənilməsinə gətirib çığarı. Ona görə də Azərbaycan türklərinin orada xaricdə bənəxal təşilətlər Azərbaycan türklərinin orada taptalanan, ən çox taptalanın hüquqları müdafi eləməkdə birəs hətta tərədür edirlər. Bakmələrak ki, gədiyim kimi, qeyd edirlər ki, Azərbaycan türklərinə qədər çox integrasiya olsalar da, bu molla rejimlə, mühtətə rejimlə, ona bakmələrak yenidə onlarla milli hüquqları taptalanmış olur. Yəni, o genralar, o siyasətçilər, bu gün molla rejiminin tərçibində fəaliyyət göstərin insanlarla milli qeyrət olsa, onlar pütövlükdə siyasi fəaliyyətlə, özlərinin hakimiyyətdəki təmsilistçilərdən imtın elələr. Çünki onların xalqı əzilib məhvolu, onların xalqının hüquqları ayaq altına atılıb taptalanır. Artıq eflavi rejiminlə bu tərəfə başlayaraq. Savet dövründə də bizim müxtəlif məmurlarımız hətta resmin və qamızda rəhbəri necə deyəlilər kaministlərdən ibarətiydi. Amma milli hüquqları 200 az çox məyən dərəcə tanılsa da, pütövlükdə həmin deməli rəhbərlər müstemləkə rejiminin burada təmsilistçiləri idilər. Onların satraqları idilər, Kuzey Yalvarubaycanda. Yəni, məsələrinin, o sostumuzun, dinləcimizin buna gönlə yanaşırıq ki, hakimiyyətlə bir niçə şəksin, təmsil olunmaqı... Bu onlar daha gəddər olular öz millətlərdən qarşırıq. Mənim düşüncəm oldu. Mənim düşüncəm oldu. Mənim düşüncəm oldu. Soqda şəkür edəmək, ələskər bəy. Həmur bəy, yəyi sizin Güniyyəzərbaycandaki durumdan bağlı. Uzun idilər, bak, Güniyyəzərbaycanları kangriyesində də faydə etiniz olalım. Bu, bugün İsvazəzərbaycan Federasiyasında da, Allah rəhəmət edəsin, çox deyərli. Arif Rəhəmoğlu-i çiyn çiynə, eyin haqqlardin müdafiət misiniz? Arif bəyin vəfatından bugün Ardas'a 45 gün keçir səhbətməmsə. Ruhu Şad olsun deyik. Rufak, və birincisi, bu məsələlərinə bağlı ki, bu dostumuz soğalı verib, ki, Fancas prezidentdir, Fancas prezident Türktü, nəm mənazələ Türktü, birincisi, məsələ, yoxdur ki, nə, də mələli, ali dinilidir, xamnəyi Türktü, nə, deyələr Türktürün bir illə. Çünki Türktüli belə bir dildik ki, İran'da yaşayan xaqlarım bəya qalası çəbəlidir. 55 fazi Türkslərdir. Təbii ki, onların içində yaşayıplar Türktüli məhəllə dilçimi öyrənətlər. Təbii bu dili məsələn, dərinlən bir dil olaraq bilmirlər. Yəni, elə bilə, görsün, bir də, əpizodda vardı, bir dəfə şəhriyər okuyur, şəyir deyir. Xamnəyi də okur, bəhbəhdiyə, deyər, şəyirə qalası. Yəni, ondan o yana onun milliyi getmir. İndi, bizim o soğak şılab, o insanlar, o dövlət rətbərin də iştiyən insanlar, genrallarda, nəm mən kimdir və yaxud da nazirlərdir, eləyəsi də parlamenti oturanlarlar. Bunların, yəni, bu vaxtda qədər olan tükslərə qarşı, öz millətlərlə qarşı, olan üzülümlərin hansı bilin qarşısına durabiliblər və yaxud da kövəzmələrə istifadilib, o insanların istəhlərini özlərinə verə biliblər. İnsanların istəhlərin nə doldu? Bunu, deməli, Gülistan müqavləsindən də, Türkməkistan müqavləsindən də, o dövrdən, Azərbaycanın kiri bölünməsindən bu yana hər zaman haq biləşmək istəyir. Amma biləşmək müddək sərhətlərin asıl maslarına mürəməm, bunların bir dövrətə biləşməsinə səstəmək deyir. Yəni, bir dil, eyni dildə danışma, məhdəklərin eyni dildə məhdə bu. Məsələn, vaxt görürsün müfikət, dikkat edin. Borçalı tükslərindən Azərbaycanın tükslərinin integrasiyası çox tez olur. Məsələn, çox dərhal, məsələn, bunlar bir yerdolanda integrasiyasi olabilib, eyni iş görə bilə, bir bilmə, məsələn, çox asandan dildə təpabilər. Amma güne yazırabacanlara dildə təpmət çətir, niyə? Çünki borçalda, Azərbaycanda yaşayan tüklərdə bunlar eyni məhdətdə təhəslalıqlar. Eyni mədəniyyəti görürlər, eyni kültür görürlər, eyni musikli dinlirlər, eyni necədiyələr bir milli düşüncəyə mühalidlər. Amma güne yazırabacanlar təhəsürflər, öz dirlərində təhəslalmadılar. Yalnız bizim mədəniz məsələsində, musiklərimiz məsələsində, biz bilgəl dildə təpabiliriz. Amma təhəslatlama məsələrin də bilgəl dildə təpabilmiriz. Çox təhətin olma, məsələn, bu günlər isməşdə təxmi ilə bizim güne yazırabacanlar gələrinlərdən 10 dəfə artıq güne yazırabacanlar var. Yəni, İranlan gələn tükrə bilədiyəkdir var. Amma təhəslatlarımızda onlar oğlusa azı tərşiriyirlər. Niyazı tərşirilə, çünkü təhəslatlama bir yerdə fəalət göstərilmək var bilmərimiz yananır. Nəsə, bu baxışlarımızda fərq olur. Və bu təhəslatlama formasında o necə deyəllə bir yaxınlaşabilmiriyiz. Və ya da çox az insan görürsən ki, ya azı bacağının qüzeyindən evlilənlər var, ya azı bilən qüzeyindən keçip gəlmişdə var orada yaşamışdə, onlara çox təlid dil təpabilir. Bu dil məsələsidir, məhdət məsələsidir, kültür məsələsidir. Bunlar olmayanda, oğlusa çətin bir bilə integrasyonu, çətin insana bir bilə iş görə bilər. Məsələn, o nazif çox ki, hər hansı bir özlə Türkdir. O faxşo onizmdə fədmət deyilən bir Türk olarib. Yəni, hələ görmədi ki, bu nazifəm hər hansı biri dursun, desin ki, oradan da bu azırbacan Türklərin orada və ya digər Türklərin, İran-Ama yasasına görə öz dilində fəhsalma həyuxları var. Bunu görməmişi və yaxud da ki, sənaya sahəsində. Məsələ, tutaq ki, tamami ilə iqsadi cəhətdən kasıplaşdırıq, təzəbəcən bölgələr, Türk bölgələri və ya da digər, bilətlətlər, yaşayan bölgələr, mərkəz dəşdirib, yalda farçlar olan bölgələrə yerəşdirib. Məsələn, bütün sənayı hamsı farçlar olan bölgələrdə söz, orda olmuşuz, çox özə bilirsiniz. İran-da yaşamısız, İran-ı Muqtəriq yerləndə yaşamısız, ədəbəcən günəyində yaşamısız, günədə bəcəndə olmuşuz. Görəcək ki, tamami ilə demək olar ki, iqsadi sənayı oşa alıb aparlıd digər məntə qədərə. Həç bir məsələn, heç bir insanlara orda saxilə biləcək, heç də yoxdur. Ona görə də insanların kütlərin şəkədə sürəklən, ədəbəcən bölgələrin boşaldırlar, har da farçları saxilə biləcək bir yerə var, sonra gedirlər. Məsələn, İranın büyünləri, çox böyük sərmayə qoyduq bölgələr var ki, o İran mən kənardad, yəni İran faxşomizmin büyün qoyduq böyük sərmayələr var, ki, İran mən kənardad, yəni sən, tutar ki, Gürsistan'da yaşayan tükslərin içerisində bir dini yayma olsun, daha doğuş islam şiəsində, tutar ki, İran şiəsində yayma olsun, çox böyük güç qoyu, çox böyük sərmayə qoyu, çox çox çoxlu niciə diyərlər, mağadılar asıblar, çoxlu ticaret mərkəzlər asıblar, və veriblər oradaki dindararım övhtəsində ki, buyurun, bu məssiddəri, məssiddəri darəliyin və insanların beynini yün. Təbii ki, kasıb olan bölgələrdə. Azərbaycanla bir çox yerərinə var, tutar ki, Azərbaycan canuq bölgəsində bu məsələlər illər, hətta mərkəzə qədə gələt çoxları, mərkəzə qədər çox çox çox çox çox. Yəni, bu məsələ, bundan ibarət ki, insanların dili olmayanda, dili ində təhsə almayanda, oldukça çətin məsələ, təhşilatlanma işlərinə, çətin təhşilatlarına və çətin də, demək olar ki, birbirlə integrasyonla. Onun üçün, bizim təhşilatlamaya ihtiyacımız var. Hər iyə də bizim təhşilatlamaya ihtiyacımız var. Bu gün sürünün aradan qaldırma olsun, o problemin aradan qaldırma olsun, yəni biz təhşilatlanma olmadan, heç bir iş görməyə olun. Bu gün, azəbəcə, günəyində də görürsün, qəti şəkildə təhşilatlanmanı, məsələn, manisi tərədlə təhşilatlanmanı qarşı saldırma, heç olmasa, xarici dolayı insanlarımız, daxıda gidən proseslərə, dünya işlim aydınə çatırmalışın, və inaqda təhşilatlarına çatırmalışın, mütləq, xarici də üç oldu təhşilatlanmalı və içərdən, günəyə zırbaycanda gidən proseslərlə bağlı müfəssər məlumatlar alıq, dünya ölkələrə çatırmalı, və inaqda təhşilatlarına çatırmalı, xarici də yaşayan öz soydaşlarımızda çatırmalı. Azərbaycanın özünlə məsələ bundan bağlı, çox böyük işlər görülə bilər görülmür. Tudak ki, Azərbaycanın özünlə, hər hansı bir reaksiyolanda, günəyindən bağlı, dövlət səyhəsəm bir reaksiyolanda, odaya qə iran, farh şovnizmiyə buna əks reaksiyo verir. Bizim orada yaşayan soydaşlarımızda da müsbət reaksiyası olur bu məsələlərin. Təbii ki, o 44 günlük savaş məsələsində görürsün, nə qədər Azərbaycanın Azərbaycanın resurqasında gərəşmənin olması orada, o soydaşlarına nə qədər səyvindirirdi dünyanın hər yerində, məsələn bilgə fəalət göstərə bilirdi, bilgə görürsən aksyola keçirdi, səyvincə aksyoları, bayram təlbirləri, elə şeylə. Yəni özləri, məsələn, günəyə azərbaycanda olan insanlar qəya toplaşta sərhət boyunca əsdəh verirlər, hər cəhətlə bir bilməsən, bizim o əsdəyələrdə dəsdəh verilir. Amma İran Farşovinizm və öz gücün göstərilmək üçün, oda yəqə sərhətlə manevrə keçirməyə başladı. Nə biləm, məlum, məlum, hər bir manevrə keçəsin. O da ki, gördülər ki, bu əsdəyələrinə çoxsub bol bir şarası göstərilməyə başladı və ondan sonra fikirlərinə darsın, bir yarımça qoydur, məsələn. Yəni, bizim orada 35 milyon soydaşımızın olduğu vizə məlumdur. Siz də qeydilər deyiniz kimi, Azərbaycan resul qasında yaşayan Türklərdən dört təfə çox Azərbaycanın deməli İran arasında Türklər yaşıyor, Azərbaycan Türklər yaşıyor. Ona görə, bizim bilməmizə vəhdətmiz, bizim bilməyə biləşməyiz, bizim qarşıdaqı bilməmək darsın. Orada olan problemləri burada hissiləmək, burada olan problemləri orada hissiləmək. Bu məsələrinə bağlı çox iştə görülməsi lazımdır. Yəni, bu iştə görürsə, mənə vələ gəlir ki, bizim bilməmizə integranslarımız çox sürətdən gəlircək və bilməmizə, demər birbirlizim problemlərin çox dərk ediyip birbirlizə yakınlaşabiləcək. Çox təşəkkürlər, Teyvur Bey. Məsələ, mən o təşilatlanma məsələsinin əla qədər bir bəzi əlav eləmək istəyirəm. Bu nələ bənz edin? Təyvur Bey, çox maraqlı məsələt toqundu. Milli təşilatlanma, yəni, hər bir millətin xusəndə əsaret altında olan millətlərin təşilatlanara öz mübarizələrini, bu çərçivədə faaliyyətlərin göstəriməsi, onların uğurunun əsa şərtlərində biridir. Siz hamamız şahid ki, əgər 80-ci illərin ahırı, 90-ci illərin əvvələrin də, Azabacanda, əbrifəz elçibəyəni rəhbəriyi altında, haq çəlfəsi künböhtəşən bir təşilat mövcud olmasa idi, Azabacan isər ərimənlərə qarşı, əriməni işxalatsalarına qarşı mübarizədə, isər sədə Baskvada, də mələri Rus, Sövet İmperializmə qarşı mübarizədə oldukça böyük məğubiyyətlərə müsab olabilərdir. Azabacan haq çəpəsi, Azabacan xalqının təşilatlanmış, siyasi bir formasi, təşilatı idi. Çox təsilər olsun ki, günü Azabacanda bu vaxtdə qədər pucur, necə deyirlər, gismi nesil olmasa, tam şəkildə olmasa da, onun bir 25-30 faizəni öz təşibində biriləşdirə biləcək, hələ bu cür mirli bir təşilat günü Azabacanın öz daxilində yaratmağa müəffəq olmayıb, ta ki şəvər hökumətinin səqutundan sonra. Çox təsilət doğurucu bir xaldı. Amma mən şür eləyirəm ki, bu yaxınlarda Azabacan mirli təşilatları, siyasi təşilatları, yəni günü Azabacan türklərin yarat təşilatları, kudüsəm də qaridi ölkələri də fəalət göstərək, qaridi ölkələri də Avropada, Amerika, Kanada və s. çox saylı günü Azabacanların yaratdığı siyasi təşilatlar mövduttu, onlarla bilə təşilat mövduttu. İndia qədər, biz hansımızın müşahidə ilədiyimiz kimi, bu təşilatlar bir araya gəlib, günü Azabacan'da olan öz tələtlarlarını da vahit bir qət tətrafında, mövki ətratında biləşdirməyə çətini çəşirdi. Çünki önündə özləri Avropada biləşdirə bilmirli, biləşə bilmirli. Mən çox şür eləyirəm ki, nə hayət çəçən elimin, deməl, 2021-ci ildə Avropada ki, və qüsəm də xaristə ki, günü Azabacan siyasi təşilatları biləşib bir əməktaşlıq mərkəzi yaratdılar. O əməktaşlıq mərkəzin də sətcis təşilat, böyük təşilat biləşib. Elbətlə, onlar bu təşilatdan çərşivəsindən çanarda qalan yenədə demələ, təşilatlar mövcudur təşilatla. Onlar da biləşdələr. O zaman, onların günü Azabacanla hindi ki, molla rejimlə qarşı Azabacan xalqının hüquqların müdafi eləməkdə vahit bir mövqidən çan demələ faylət göstəriməsi çıxış etmək üçün əlverişli bir şaraat yaramış onlar. Yə, insanları vahit bir keçirə biləllər. Uyun Azabacanla çesən illərdə de olduğu kimi dəfələrinə hərəkçat başlayıb. Çəkən bin ilçəyil öncə yadımızdadır. Təbrizdə, ərdəbildə, başqa yerlərdə hətta qanlı nəticələrə səbəm oldu. Çoxlu insanlar küsələrdə küllələndəyi, sonra edam olundu. Bu bir xautik hərəkçatı idi. Bu xautik hərəkçat həmişə o milli hərəkçatın sonda vahid təşilat tərəfindən, dəməli yönləldim mədiyi üçün, həmişə məğhurbiyyətə düşar oldu. Bu baxımdan bu gündə Azabacan-Türkü günü Azabacan-Türkü müdafiəsiz şəra etlədi. Sabah kürsün olabilər ki, onlar da bu hərəkçata yenidən başlanmış ətrəs hərəkçatına qalqsınlar. Amma onlara rəhbəri yeləyəcək vahit bir təşilat yoxdur. Yenidə xautik şəkildə müxtəlif, kardinasiya olunmadan, şəhərlərdə, qəsəbələrdə insanlar etrəz haqqyasına çıxacaqlar və onların hüquqların müdafiə eləmək üçün, günü Azabacan-Türkü ilə bir lazımı dərizdir. Yəni, bu bürəz təhürkəli və oldukça birəz naraht edici bir məsələdir. Ona görəmən, oradan üst tutub qardaşlarımıza deyirəm ki, günəli qardaşlarımıza daha çox biriləşin. Bütün təşilatlar bir arya gelip sabah birüsü gün bin ilkəl öncə baş verə biləcə etrəz dalgalarını, etrəl aksalarını vahit bir məcrəyü yönətmək üçün onların bir iləşməsi oldukça vacibdir. Oldukça önəmlidir. Ona görə də o, də mələli, əmək taşlıq mərkəzənin günü Azabacan-Siyasi təşilatların əmək taşlıq mərkəzənin yaranmasını mən oldukça algışlıyıram, təqdir edirəm və cuman edirəm ki, yaxınlarda ticər təşilatlar da əvam etdirib baş verəcə etrəz aksalarını mən yən bir məcrəyə yönətməyə naal olacaqla. Və əsləyək, şunca hızı verin bir kəlməli mən də deyim, bu məsələnin bağlı vahidimiz varsa. Bu məsələdə, ən önəmləri oğullardan birini vahdi ilə də mələli, 1997-ci də Alpışta yaradılmış, dünya Azabacan ola oynayabilərdir. Təsiflə, özün üçünlərin əliyin nə qədər dəməli nizam namiləri qoyduq, əsas namiləri qoyduq orda. İnsanların harca danışıqlara gəti. 10-12 demək olar ki, bir müstəvidə saxilə bildir bu təşilatı. Dünya Azabacanlar Kangriyesi, bu işi yerini getirsin. Amma təsiflə, bilər ədən ya bilmir əddən, mən siyasi salatsın insanlar, gəlirlər ortaya, mən hükmət maraqları, şəxsi maraqlar, kimi səndə Dünya Azabacanlar Kangriyesi fətliyə Bu çim maraqlar gəldik, bu təşilatın dağılmasına səhb oldu. Bənə təşilatların yaranmasına çox böyük ətiyyaz var. Nə qədər gecdəyir? Adın istəyirsən, Dünya Azabacanlar Kangriyesi qoyur. Adın istəyirsən, xarici olan təşilatların bililiyi qoyur. Nə qoyursam qoyur? Həsi olmazı, xarici də bu bililiyi yaratmaq lazım ki, daxilə təsilə bilirsin, bənə qan təşilatların iştəyə bilirsin məsələdə. İrem yeni qoşulan ziləcidərin əzərlə çatdırıram ki, Sveçdən, Teymur Evinbəli və Almanya'dan ələskər siyabla soqda dəyərdik soydaşlarımızla, Günya Azabacan'daki durumu dəyələndirdik. Bən sizin bu Günya Azabacan'daki siyasi proseslərlə bağlı dediklərinizi qısaca bir desə cümdəli əlav etmək istəyirəm. Ökədakilində, güneydakilində siyasi mübarzə imkanları soq məhdurdur. Güneydakilindəki mübarizə, mədəni mübarizə həddində devam edir. Nəyə görə? Bilmirəxil qatırdı yərsiz, 1912-ci ildə, güneydə yeni qamu hərəkəatının vardığını eilan etdi. Ləhtifə sənəyi, Gürüş, Mehləl Bəliyi, Mahmut Fəzliy, Savalan Bəyi, sonra Radmir, 5 nəfər soydaşlarımız, onların hər birinə 9 ildə həbcəzası istədirlər. Eilan etmişlər ki, biz istəyirik ki, dilimizdən, mədəniyyətimizdən bağlı fəaliyyət göstərir. Yəni, budur. Yəni, siyasi fəaliyyəti eilan etmək, bələ bu qədər rejimin qəzəbinə savqılır. Rejim amansızdır. Rejim din adı altında farş olmayan digər millətləri üzülməkdir. Bak, burada yazılar başlısı çıxınır. Bilmir siz nə dən, nələr yazırsınız siz? Bilər, ciləklərimizdən çox maraqlı cevaplar da var burada. Filmar bəi hürmət, filmar bəi yazır ki, İranda bəzifədə olan azərbaycanlar farstdan daha çox farstdılar. Mən də bunu görürüm şəm, razıya. Aksuvar bəi yazır ki, azmə olub Qarayevlər, Bahrovlar, əzbəyovlar və s. öz millətinə üzülmədi, İranda da aynı. Yəni, aşağı yukarı həmin durumdan üzləşirik. Ölkə dağdaq rində olmadığına görə bu fəaliyyət, geniş fəaliyyət imkanları. Ölkə xaricində muhacilət həyatı yaşayan o, günəyəzərbaycanından uzaq düşənlər, yəni, o qədər kardək çalışınlar ki, o qədər bir yerdə funksiyonal çalışınlar ki, o üçərdəkilərin də yüklərin azaltsınlar. Yəni, ölkə xaricində ən kəskin mübarizə metodlarını kəssi seçiməyə lazım. Yəni, istiqlala qədər tələb etməyə lazımdır ki, ölkə dağq rindəkilərisə olmasa, mədən əkliflərin alabilisində. Bunu biz ərzaman demişik. 2014-ci ve Copenhagen-də günəyəzərbaycan müməqqətə muhazil parlamenterisi olmasa ilkin olaraq eylən etmişdilər. Nə baş verdi? Niyə davam eləmədi? Orada imza atan anlıçənlər üç gün sonra başıdan edilən zəngi müqabilində mövqelərin də yaşadılar. Bakın, biziz durum çox sadədir. Azərbaycanın mövzud hakimiyyəti, güneydəyi soydaşlarımıza, millətçilərə, milli düşüncəyə, güneydəki proseslərə sahib çıxınır. İran'da ki, hər hansı bir biznesmin bakiya gələndə, ona sahib çıxınırlar, onun pulu var, parası var, gələcək. Hacallakür Paşa da yənən biznes kuracalar və s. və s. Amma güneydlər ölkəyi xaricdə hər hansı bir toplum, bir topluluq belədiyə təşkilat yaradan kimi, o vaxtın azı bir bürayımı bindi də yəgin ki, yeni diasbora rəhbəri müdaqil edirlər, dərhal. Bak, keçən 2014-də də mən görmüşəm. Ondan öncə Teymur Bəyd dəhvələrlə görür. Yəni, ölçü olmasa özünüz İran qarşısında mövqə qoyabilmir, sizə o soydaşlarımız qoyasından ona da məane olurlar. Çünki bunlar, İran qarşısında mövqə qoyabilmirlər. Çünki bunlar, İranın maraqları müqabilində bizim oradaki soydaşlarımızı təliyin ümidində, Allahın ümidində bıraqırlar. Dəxminən 15 dəyəqəmiz var beləlişin sonuna. Mən istəyərdim ki, proseslər necə görürsüz? İranda ki, proseslər hara doğru yedəvlərlə və bizim üçün İranda yaşayan milletlərə saygımız böyükdür. Vələ farsına da, türkünə də kürdünə də, mənim haqqımı isteyen hər kisi saygım var. Amma çox sənmi deyirəmsi. 15 il İranda yaşadığım dönemdə fars insan adamlarda çox görürüm. Amma farslarda bir şubiyə düşüncəsi var. Sen ondan kənara çığanda eynəm məsələn bugün Putinin avantürası var Rusiyada. Hər yer Rusiyadı. Bak, həmin avantürası düşüncə farslarda da var. Amma yenilə onun da ziyalısı var, ağlısı var. Mənim milletlər məsəli göstərən var. Amma mən yenilə dirəm bizim üçün İranda yaşayan soydaşlarımızın durumu bir başqa önəm də aşıyır. Çünki nə olaca orda həm də milli haqqlar taplandı. İllərlə milli haqqlar taplandı. Və bundan sonra bu İranda ki, bu aksiyalar, milli aksiyalara çevirilə bilərməyə milli haqqlar bundan mübarizəyə çevirilə bilərməyəm. Davamını təkmindən, 13-13 dəyə qəmiz qaldı, ələskər və bu yöndə dəamilək. Buyurun. Bir şey deyim ki, bütün bu hadisələrin nə ilə nəfsələnə biləcəyi bənə haqq təşilatların böyük devilətlərin İranda baş verən hadisələrə nünasibətlən asılıdır. Bu çox önəmlidir. Amma çox təhsər olsun ki, hadisələr bir o qədər də İrandaçı haqqların azadlıq istəhlərinin deməli lehine deyil. Niyə? Artıq bildiyeniz kimi Amerika'da demokrat partiyası hakimiyyətə cələk. Trump, resmubuqalisləri partiyası həmişə İrandaçı bu mühtəcəri rejim, mullar rejimlə qarşı ən çəskim bövqədən çıxış eləyir. Və ona qarşı iqtisad-i saksiyaların güzləndirilməsi, üçün bir çox tədbirlər də həyətat çəsirilir, Trump'ın dövüründə və mütəbbirlikdə resmubuqalisləri hakimiyyət olduq dövürdə. Demokratların İran məsələsinə münasibəti ilə daha yumuşakdır. Ona görə də İran rejimi çox böyük səhbirsizliklə demokrat Biden'in hakimiyyətə gəlməsi gəlməsin gözlürdür. Gözləntiləri də, pəşləntiləri də ilə müsbət oldu. Çünki Biden hakimiyyətə gələn kimi deməli bildəyiniz kimi buta anışıqları viyana da təvəm eləhtirilir. İran bundan çox şey gözlüyür. Ona görə ki, buta anışıqları nəticəsində İran'da qarşı yönəldilmiş iqtisadi sanksiaların bir çoxu qaldırılabilər və İran iqtisadi baxımdan rahat nəfəs alıb, deməli, xaricə itxal eləyəcəyi neftən, qazdan, vəs. memulatlardan gəlir əldə eləyib, xalqın iqtisadi vəziyyətin günü gülləşdirmək üçün ilə yən təvvillər görə bilər. Bu baxımdan bu bilət təvvik elədir. Tünki İran'da iqtisadi vəziyyətinə qədər ağır olsa qalqın ətiraz aksiyaları da ətiraz dalqası da bir o qöddər cüzdə olacaq. Amma burada bir maniya ortalqası çıxıdı. Cumana eləyədir əmki, inşaAllah bu maniya yani Amerika ilə İran arasında ki, bu maniya həl olunmaz. Çünki təanışıqları da əsas deməli dalana dirənən nöqdə sepahın terrosu təşrat kimi tanınması məsələsidir. Bildiğiniz cimi siyasi leksikolojiya da siyasi politolojiya elmində bir dərin devlət məsələsi var. Bak, bu gün İranın dərin devləti həmin o sepah təşratıdır. İran'da prezidentlər dəşirə bilər, parlament dəşirə bilər və s. Bunu dəşdirən əsas deməli güc isə sepahdır. İran təhcə siyasi baxımdan deyil, iqtisadi baxımından da İran'da bütün hakimiyyət rıçaklarına sahibdir. Ona görə də İran hakimiyyəti həmin o bənə haqq təşratlarda danışıq da əsas məksət kimi sepahın terrosu təşrat kimi deməli siyahdan çıxarlılmasını tələb eləyir. Amerika hələli işbuna müqavmət göstərir. Mən Allahə şüph eləyirəm ki, müqavmət bu görür, demək razılaşma poz olsun, sepah yenə bir maniya olaraq terrosu təşratı kimi təşratların devlətlərin siyasında qalsın və uğranın zənginləşdirməli məsələsində hər hansı bir razıqət gəlimət. Nəskəl be, siz cə bu İran'a münasibət rüsyə faktırına görə müvəqqət olaraq dəyəşə bilməz mi? Elə məsələ bilməz, dəyəşə bilər, bəli, o vaxtına dəyəşə bilər, çünki rüsyə qoyulan qaz imborqu deməli sanksyaları, bənə haqq iqtidiyatın doğruc yetməsi ilə nəticələnə bilər. Ona görə də Amerika devləti, Avropanı və ticərkər dəvələtlərin bu iqtidad-i böhrandan çıxakmaq üçün İran'la danışıqlarda yumuşaklıs göstərməyə razıdılar. Amma seba məsələsi burada bir əncəldi. Yəni onlar istiyirlər ki, rüsyə neftinin qazının əvəzini, ta 90 neftin əvəzini, İran neftini xarici bazara çıxarılır iqtidad-i böhranın qarşısını əsas məqsət bundan ibarətdir. Bu da əlbət də çox təhlükəli bir məsələdi. Yəni, İran haqqlar üçün təhlükəli məsələdi. Bu İran rejiminin, Molla rejiminin daha da güzlənməsinə, böhrçəmləməsinə, siyasi cəhətdən yenidən, yaxın və ortaş şəqdə jandarm rolu oynamasına səbəb olur. Ona görə ki, o yeni cəllirlər əldəyilir. Bu cəllirləri, nə biləm, Irakda, Suriyada, Yemendə silahlı təsdələri, terror təsdələri yaralır, ortaşı səbətiyi pozunmağa doğru yönəlir. Bu vaxtında mən bu məsələrin təhlükəli isə bilir. Demur beyi. Ben dəcazda və isəz bundan bağlıq çilərimi deyim. Mənə belə gəlir ki, bu İran'a qarşı olan sanksyalar götürülməyəcəyəş. Sürsiyyələ, Rusya məsələsindən sonra, sünki Rusya özü büyünləri bu rejiyonda böyük bir təhlükə oldu usun ona bu sanksyalar təhlükə olun. Rusya qonşu dövlətləri hədələdiyi üçün qonşu dövlətlərin hər zaman zor dinə danışlı uçun o sanksyalar Rusya təhlükə olun. Və İran da onu kimi eyni bu sanksyalarına gəlir, sünki növə silahların isteyi sağlaməm mənməndi gəlir məsələrin. Onun üçün də, bu İran'ın da çox sürətlərin milletlərin problemlərin həl olunmasına gəlir çaracaqdı bu, bu vaxtsələr. Mənə, savaşın çox böyük təsir olacaqdı. Amma, daxıda olan insanlarımızdan çox şəyh aslıdı. Çünki, heç bir dövlət gəlir daxıda insanların pahalini həl eləmir. Qaqların özünlən aslıdı. Qaqlar, məsələn, bəyaqlar toqundu duruqat bəhissiz bu farçların məsələsinə. Deməli, mən hələ, bu vaxtda qədər, mən xaricda yaşayıram sonra, bir az Azərbaycan'da yaşamda laqılarım olub, sonra qədərlərdə bu insanlarəm biz görüşmüşürüz. Elə bir farç mən hələ görməmişəm ki, daxıda olan İran'da onun məsələn müqhalifətdir, müqhalifətdir. Büyünki hakimiyyətdir, müqhalifətdir. İran da belələlənətdir, yəni, büyünki hakimiyyətlələnətdir. Amma, eşitməyən məsələn, onun dilindən ki, deyək ki, orda Azərbaycanların və yaxud digər milliyyətlərin dil məsələsi vaq qabilindən, mollu hakimiyyətinin şah hakimiyyətinin tərəfdarları bizəşirlər. Yəni, Türk faktörə. Yəni, məsələn, ne oldu məsələn? Bu farç... Qaldın mücahidləri də biriləşir. Mürtəcək, müqhalifət qüvvəsi olmasına baxmama məsələdə biriləşir. Samamilə doğrulu. Elə bir farç görmədim mənim. Məsələn, orda bədən dostum bəndən də, dost, söpət eləyilən, mən eləyik. Məsələn, azərbaycanlar yaşayır, biz dələm... Onun bu, deyirlər hət, Türklər yaşadır. Hətta bəzəndə deyirlər ki, onlar başqa siz, başqa siz şu rəvi sizləm bəndən. Buna qədər gedirlər. Birlər ki, tərbi ki, bizi o böylüyü. Amma də yəni də çəhəyət, yapsiz sabolara gəldirsa hakimiyyətə, fəq mücahidləri. Siz sabolara hakimiyyətə gəldir, zorundan azərbaycanları özlərdə Türklər, ha, bu. Deyirsən ki, qədər şələn, yox, dəyirlər onda yandağlar, əh, yandağlar qədər, niyə dağ ısıraqı? Bu, şey ki, Finlandiyan içindən dili var. Finlandiyan beş faizi ismətçilər olduğu üçün, Finlandiyan içindən dövlət dili var. Ismətçilərin dört tənə dövlət dili var. Və də başqa, niyə dağın laqı, bəhrim alçıq olandan sonra, bu, insanların haqları verinən sonra, dövləti insanlar öz dövləti hesab elinən sonra, niyə dağın mı alıb? Sadece oğra, bunlar həm mürşə, bu məsələdə, bu, bu, bu, qorxat mürgədə, mürgədə dururlar, qorqullar ki, bir dəmdirə farz dövləti, yəni farzlar məlində olan bu hakimiyyət, İran dolan farzlar məlində olan bu hakimiyyət, Türklər məlində keçəblər, niyə bilə demokratyolar, demokratyolsa səsdərim olacaktır, səsdərimə də nə olacaktır? Çoxuluk farzlar deyir, farzlar təqmiyyətlə, 30 farz təşyiyyirlər. Çoxuluk başka millətlərləndə və başka millətlər yələk deməni hakimiyyətə bunlar məlində olacaktır. Onun üçün də bu xarici faktorlarla bərabər, dağınlı faktora çox önemlidir və dağqədə olan mübarizə geniş müsət almalı, genişləm məlidir. Bizim xaricdə olan, məsələn, güne yazırabacanlarımız, ərablərlə, yəni İrandan çıxmış bütün millətlərlə birce fəalət göstərsələr, oradaki olan problemlərin birce mübarizdə qoya vislələr və dağqilə də bu təhsilər göstərim vislərim, mənə belə gəlir ki, çox tezidilən İranın dağılması baş verəcəyə və İran'da bütün qaqlar müstəqəlinin qaldırınca və yaxud da ki, İranın demokratikləşməyə gəlir ki, bu iki variyyətlə bir olacaktır. Mən də hərkinizə təşəkkürəyəm, sonunda mən ötən illərdə yazdığım bir yazılan iki grafanı dəldizlə içilərimiz üçün, yəni, bize qarşı mən bunu araşdırmışam, mən bunu habadan yazmamışam, çox sənmi deyirəm size. Lütfen dilləyin. Mən yazıda qeyd etmişdim ki, əslində bu yazı, nə bax yazıldı? Azərbaycan'da 27 Centiyabr 2020-ci ildə Azərbaycan ordusu Qarabaqdaki işxalda olan torpallarımıza azad etməyə başlayanda yaxşı qadırlayırıq. İran arasindən Rusların hər bir aftanbirlərinin yetməsi, nələri var idi orada, Allah bilir. Və həmin dönəmdə mən bu yazını yazmışdım. Yazmışdım ki, Azərbaycan 27 ildil sonrı haqq səbaşına başlayıq cərfəq hətində ağır dövüşlər gedir. Bizim mühtəlif ölkələr dəstəklidir. Pakistan ve Ukrayna isə bir da haqqın yanda ədalətin yanda oluları sərgilədilər. Güneydəki soydaşlarımız, Türkiyə bunlar hamsına işarədənmişim və gəlirəm nəyin üstünə niyə İran əriməniyə dəstəklir? Mən bunun köklərinə işarətmişdim və orada yazmışdım ki, orada yazmışdım ki, baxın, mən o artı zıllıqlaydı. 1992-ci ildə bilayətinin bir fikir var idi ərimənlərlərinin bağlı, ki, onu eyni fikiri əm qazakslanda səsləndirmişdəm onun yenə deyirəm sənədlər var. Həm ərimənlərlərlə səsləndirmişdik ki, ərimənlərlərlə bizi tarixı köşlər birləkdirir. Diklətlər, baxın, əzizləyicilər. Hardan qaynaqlanır. Baxın, sonra baxdilər bayaqları soydaşlı dedilər ki, İranın ali dinlirə, baxın, təbrizin imanın cüməsi 10. ildə misaf qəzid. Nə o qəzidimə saxlamışdın? İndi də qalır. İran yondaki akibimdə. Bir Azarbaycan resul publikası Şumalı İrandır. İran-i Şumales yazmışdı oradan. Dəvlət resmsi deyə bu həbrizdə və yaxud da, İran silahlı qüvvələri baş qərya qəhrəyisi Həsən Firuzeabadı 2012-ci ildə Azarbaycan resul publikası İranın tarqı ərasidir və hər zaman ərazi diyası ilədir süre bilərdir, demişdir. 15-ci ildə İran islamı təbulqat təşkilatını sədə ayatulla əxkərik, eyrməmlərlə İranlar eyni kökdəndir, dedik İrabanda. Unutmamışıq. 2019-cu ildə Həsən Ruhani Azarbaycan resul publikası İranın tarqı ərasidir. Həsən Ruhani də prezidentdir. Yəni bu günənin, bugünün sözü deyir. Hər zaman belə olun. Və ilə işimizin əvvəlində mən ona görə, dedim ki, İranın Şumalında bir qarış Azarbaycan adlı torpağın varlığı Ona görə narad edək, onlar düşünirlər ki, Azarbaycan gözələşsə Azarbaycan demokratikləşsə Azarbaycan qərbə integrasi eləsə Onda günədə yaşayan soydaşlarımız Hamz Şumal Azarbaycan kimi Uzi Azarbaycan kimi olmağa çalışacaqlar Və integrasiya böyəcək və bunlar birdəşib Güdrəklə bir dövlət olacaq var. İnşallahlı olacaq. İnşallah. Amma ilk önce Mərhun elçibəyin bir sözü var idi, qarabağa gələn yol təbrizdən başlayır. Zaman göstərdik, həm də Güney Azarbaycanın Azarlığı da Azad Demokratik Güzey Azarbaycanından kezir. Biz burada o sistemi yaratmalıq ki Güneyli soydaşlarımızda Bu sistəmə integrasiya etməyi basarsınlar. Ələskərbəri çox təşəkür edirəm, Peymürbəri çox təşəkür edirəm. Sondaya gəl sözünüz yoxdursam Biz izləyicilərimizdə sağol aşaq. Sa olun. Azarbaycına birləşməyə arz uyrəmləyəm. İnşallah. Var olun, çox sağ olun. Dəyəri izləyicilər. Bugün biz İran'da baş verən olaylardan bağlı Hürmətləl Ələskərbəri, Almanya'dan tarihçə aləmimiz ələskər siyablı Və İsveçdən stok olumdan Aba Medya'nın rəhbəri İsveç Azarbaycan Federasiyasının İləriyyətünüzdür, Peymür Emünbəili ilə Bir sattan biraz daha artıq bərabər olduk. Bu mövzüya gələcək yaxın günlərdə İran'daki proseslər davam eləyir, ətiraz eləyir, əhalinin Boğazından kəsip hara verirlər Bak, onlar aklında sövbətimiz Devam etirəcək, yaxın günlərdə biz izliyin Mütlət. Sabah yenədə Başı vaxtlı əsad girmişirət, Zanmalı yayımda olacaq, sabah Ukraynaqda danışacaq. Sağ olun, sağ olun. Tanrı və təlimizi qorusun, Bu tayli, bu tayli, bu tövv turanı qorusun Bu tayli, bu tayli Azarbaycan tabi ki Və tanrı milletimizi qorusun. Var olun. Sağ olun. Sağ olun. Sağ olun.