 Voorreden van de negenhut. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opname zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. De negenhut door Harriet Beecher-Steuwen. In de vertaling van zee en mensening. Voorreden. De tonelen van dit verhaal verplaatsen de lezer. Gelijk de titelreeds aanduikt. Onder een mensestam, waarvan de beschafde maatschappij tot nog toe haar aandacht heeft afgewend en liefst niets heeft willen weten. Een vreemd geslacht, welks voorouders onder de zon der kerkringen geboren, een karakter mede brachten en aan hun afstammerlingen ten erfdeel gaven, zogel heel ongelijk aan dat van de harde en heersende anglo-saxische stam. Dat het van deze vele jaren lang niets anders dan misverstand en verachting heeft kunnen verwerven. Doch wij zien het aanbreken van een andere en betere dag. Letterkunde, poesie en kunsten brengen in onze tijd haar invloed meer en meer in overeenstemming met de voorname grondtoon des Christendoms in de mensen en welbehagen. De dichter. De schilder en de schrijver zoeken tans de meer gewone betrekkingen des levens en de zachtere aandoeningen van het menselijke hart op. Progen deze schooner en bemindelijker te maken en ademen onder het lockende der verdichting een geest van menselijkheid en vertedering, welke de ontwikkeling der grote beginselen van christelijke broederschap moet bevorderen. De hand der menseliefde is overal uitgestrekt om naar misbruikend te zoeken, om voor ongelijkingen te herstellen, om rampen te lenigen en de geringen, de verdrukten en de vergetenen voor de ogen der wereld te plaatsen en deze tot medelijden te bewegen. In deze algemene beweging is men eindelijk gedachtig aan het ongelukkige Afrika. Afrika dat in de schemerachtige dag raadt van de oude tijd het eerste loop aan der beschaving intrat, maar dat ze dat even, geboeid en bloedende voor de voeten der beschave en christelijke mensheid gelegen en vruchteloos om haar medelijden gesmeekt heeft. Doog het hart van de heersende stam, het hart van hen die de overwinnaars en harde meesters der Afrikaanse mensheid zijn geleest, is eindelijk tot barmatigheid met haar bewogen en men heeft gezien hoeveel edeler het voor volken is de zwakken te beschermen dan hen te onderdrukken. God zijn geloofd, de wereld heeft eindelijk de slavenhandel overleefd. Het ogenmerk deze schetsen is, gevoel en medelijden voor het Afrikaanse mensen geslacht, gelijk het onder ons Amerikanen leeft te doen ontwaken. Het onrechtende ellende te doen zien, die het leid onder een stelsel het welk zo noodzakelijk vreed en onrechtvaardig is, dat het de goede gevolgen vereidelt en vernietigt van alles wat onder dat stelsel door de beste vrienden die ongelukkigen voor hen kan beproefd worden. Dit doen de, kan de schrijfster oprechtelijk al een vijandelijk gevoel verlogenen, jegens diegene die dikwels zonder eigen schuld in de bezwaren en moeilijkheden van de wettelijke aangelegenheden der slavernij zijn betrokken. De ondervinding heeft daar bewezen dat mensen met het helderste hoofd en het edelste hart dikwels in deze moeilijkheden zijn gewikkeld. En niemand weet beter dan zij dat alles wat men uit schetsen, gelijk deze van de ellende der slavernij kan leren kennen, nog niet de helft is van het geen men zou kunnen verhalen van het onbeschrijvelijk geheel. In de noordelijke staten zullen deze tafreden misschien overdreven genoemd worden. In de zuidelijke staten zijn getuigen die weten hoe getrouw ze zijn. Welke persoonlijke kennis de schrijfster draagt van werkelijke voorvallen, gelijk de zulke die hier verhaald zijn zal op zijn tijd blijken. Het is in trooste hopen dat gelijk de wereld van eeuw tot eeuw zoveel smart en onrecht heeft overleefd en achter zich gelaten er zo een tijd zal komen wanneer schetsen gelijk deze alleen belangrijk zullen zijn als gedenkstukken van iets dat al lang heeft opgehouden te bestaan. Wanneer een verlichte en echt christelijke maatschappij op de kusten van Afrika zal gevestigd zijn met een aan ons ontling de wetgeving taal- en letterkundig mogen dan de tonelen uit het diensthuis voor haar leden wezen gelijk de gebeurtenissen van Egypte voor een israeliet in de opweking tot dankbaarheid aan hem die hen verlost heeft. Einde van de voorreden. Eerst de hoofdstuk van de negerhut. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. De negerhut door Harriet Beecherstow in de vertaling van Sehe Mensing. Eerste hoofdstuk waarin de lezer en mensliefend man leert kennen. Laat in de naammiddag van een gure dag in februari zaten twee heren alleen bij hun wijn. In een vrij gemobileerd eetzaaltje in de stad P in Kentucky. Er waren geen bedienen aanwezig en met dichtbij alkandige schovenstoelen schenende heren met grote ernst over een belangrijk onderwerp te spreken. Heren hebben wij zo even gezegd. Een van de twee scheen echter als men hem opletend aanzag die naam niet zeer te verdienen. Hij was een kort, zwaarlijvig man met grove, gemene gelaadstrekken dat voorkomen van opgeblazen aanmatiging dat een man van weinig opvoeding kenmerkt die zich in de wereld om hoogtraag te werken. Hij was buitensporig, zware gekleed met een schitterend veelpleurig vest, een blauwe das met schreeuwend gele oogend bezaid en met een winderige strik opgeknoopt. Volkomen in overeenstemming met het gehele voorkomen van de persoon. Zijne handen, groot en grof, waren met ringen overladen. Hij droog een zware gouden horloge ketting met een tross verbaasende kachetten van allerlei kleuren eraan. Welke hij gewoon was onder het spreken met blijkbaar welgevallen te laten slingeren en rinkelen. Zijn taal was een zeer vrij postige uitarting van al de regelen der spraakkunst. En heren daar met verschillende profane uitdrukkingen doorzijdt, welke wij zelfs niet uit voorlangen om ons verhaaldevendiger te maken willen overnemen. De ander, Mr. Shelby, had inderdaad het voorkomen van een heer. Een gentleman. En de gehele inrichting van zijn huis en huishouden schingte toen blijken dat hij een gegoed, ja zelfs een rijkman, moest wezen. Gelijk reedsgezegd is, waren deze twee midden in een ernstige sprek. Dat is de manier waarop ik de zaak wilde schikken, zei meneer Shelby. Op die manier kan ik geen handel doen. Stellig niet meneer Shelby, zei de ander, en hield tegelijk een glas wijn tussen zijn oog en het licht. Wel, ik zal u zeggen, Haley, Tom is een buitengewone kerel. Hij is die som, zeker overalwaardig. Nuchtig. Eerlijk en bekwaam, houdt hij mijn gehele hoeven in orde, als of het een uurwerk was. Gij meent eerlijk, zover, als dat met negen schaat, zei Haley, zich nog een glas brandewijn inschenkende. Nee, ik meen waarlijk, dat Tom een brave, degelijke, godvreesende kerel is. Vier jaren geleden heeft hij bij een veldpredicatie godsdienst geleerd. En ik geloof dat hij die waarlijk geleerd heeft. Ik heb hem zeer dat alles aan vertrouwd, wat ik heb. Geld, huis, paarden, ik heb hem laten gaan en komen, het gehele land door. En ik heb hem altijd en in alles trouw en eerlijk bevonden. Sommige mensen geloven niet dat de vrouwen neger zijn, Shelby, zei Haley, met de handwijvenden, als of hij eens zeer billig wilde zijn. Maar ik geloof het wel. Ik had een kerel bij de laatste troep die ik naar Orlians bracht. Het was inderdaad zo goed als een preek die knap te horen praten. En hij was ook heel zacht en stil. Hij heeft me een mooie som opgebracht. Want ik had hem goedkoop van iemand die moest uitverkopen. En zo verdienden ik 600 aan hem. Ja, ik houd godsdienst voor iets heel goed in een neger, als het namelijk echt de waar is. Nu, Tom heeft de echte waar, als ooit iemand ze had, hervatte de ander. Wel, verleden na jaar, liet ik hem alleen naar Sincinetigaam, om zaken voor mij te doen en mij 500 dollars thuis te brengen. Tom, zei ik tegen hem, ik vertrouw u, omdat ik denk dat geen Christen zeid. Ik weet dat jij mij niet zou willen bedriegen. Tom kwam terug. Zeker genoeg, dat wist ik wel. Enige gemene kerel's heb ik gehoord, vroegen hem, Tom, waarom zijt geniet naar Canada gedrost. O, meester vertrouwde mij, ik kon niet. Zo heeft men het mij verteld. Het spijt me, Tom te moeten wegdoen. Dat moet ik zeggen. Gij moest hem voor het gehele restant er schuld aan nemen. En dat zou jij ook heli, als jij je geweten had. Wel, ik heb juist zoveel geweten, als iemand die handel doet, eropna kan houden, zo'n beetje, weet je, om bij te zweren als het ware, zeiden de handelaarscherzens. En ik ben ook gewillig om alles in het redelijke te doen, om een vriend te verplichten. Maar dit hier, zie je, is een beetje te veel gevergd. Een beetje te veel. De handelaar slaakte een pijnsende zucht en schoof zijn glas nog eens bij. Wel nu, heli, hoe wilt Gij het aan schikken? zeiden mister Shelby naar een tussenpoos van drukkende stilte. Wel, heb geen jongen nog meid, die geop Tom komt toegeven. Geen die ik wil missen kan. Om u de waarheid te zeggen, het is alleen de harde noodzakelijkheid die mij over het geheel wil doen verkopen. Ik doe niet garne één van mijn lieden weg, zo is het. Hier werd de deur geopend en een kleine jongen, een quadron, tussen de vier en vijf jaar oud kwam de kamer binnen. Hij had iets zeer bevalligs en ineens in zijn voorkomen. Zijn zwarte haren, zo fijn als zijde, hingen in glanzige krullen om zijn rond vrolijk gezichtje, terwijl een paar grote donkere ogen vol vuur en zachtheid tegelijk onder de lange wimpers kwamen uitkijken. Toen hij nieuwsgierig in het vertrek rond zag. Een rokje van rood en geel geruute stof, dat hem zeer netjes paste, deed zijn de donkere en velige schoonheid nog gunstiger uitkomen. En zeker koddig zelfvertrouwen, met enige bedeestheid vermengd, toonde dat hij niet ongewon was door zijn een meester als een speelpopje behandeld te worden. Holla, Jim Crow, zei de Mr. Shelby. Float eens en weer op een troostje rozeine naar hem toe. Raap dat eens op. Het kind liep zo hard hij kon naar de buiten, terwijl zijn meester lachte. Kom hier, Jim Crow, zei de hij. Het kind kwam. De meester streeelde zijn kulikopje en tikten hem onder de kin. Kom aan nu, Jim. Laat meneer eens zien hoe gedansen en zingen kunt. Het knapje begon met een helderes stem, één van die wilde dwaaze liedjes te zingen die onder de negers in zwang zijn. En vergezelden zijn gezang met vele koddige bewegingen van handen, voeten en het gehele lijf. Alles juist op de maat zijn er muziek. Bravo, zei Haley, hem een vierde part van een ziensappeltoeverpende. Jim loopt nu eens, zoals oude Om Kudjoe, als hij de rheumatiek heeft. Ter stond namen de buigzame leden van het knapje de schijn van misvorming aan. En strompelde hij met een krommer rug en zijn meesters stok in de hand door de kamer rond. Met zijn kindergezichtje in pijnlijk knorrige plooien getrokken en rechts en links puwende gelijk de oude mand deed die hij naboedste. Bij de heren schatende van lachen. Jim, zeiden zijn meester weder, laat ons nu horen en zien hoe ouderling Robbins psalmen zingt. Het kind rekde zijn rondgezichtje tot een verbaasende lengte uit en begon door zijn neus een psalmwijs te zingen. Alles met de grootste ernst. Bravo, wat een jongen, zei Haley. Dat keeltje is knap, dat beloof ik u. Wille ik eens wat zeggen? En daarbij klopte hij mister Shelby op de schouder. Geef dat keeltje erop toe en ik houd de zaak voor afgedaan. Dat doe ik. Kom aan, is dat nu geen spijkers met koppen slaan? Op dit oog omlik werd de deur zachtjes open geduwd en kwam een jonge kwadronen van 25 jaren naar het schengen de kamer binnen. Men behoefde slechts even van het kind naar haar te zien om haar als de moeder daarvan te herkennen. Zij had dezelfde donkere grote ogen met lange wimpers. Hetzelfde golfende zijderachtige zwarte haar. Het bruin harenkleur maakte voor een donkere blosplaats. Toen zij de blik van de vreemde man met onverhoede bewondering op haar gevestigd zag. Haare kleding paste zeer net en deed haar vrijgevormde gestalte voordelig uitkomen. Een fijne hand en net de voet waren bijzonderheden, die het snelle oog des handelaars niet ontsnapten. Wel gewoon om met een enkele blik de eigenschappen van vrouwelijke waar op te merken. Wel, Elisa, zei de haar meester. Toen zij staan bleef en een aarslend aanzag. Verschoning meneer, ik zocht naar Harry en het kind sprong naar haar toe en liet haar zijn buit zien, die hij in een slip van zijn rokje had gedaan. Neem hem dan maar mede, zei Mister Shelby. En zij ging haastig heen met het kind op de arm. Bij Jupiter, dat is goede waar, zei de handelaar, de andere met opgetogenheid aanziende. Aan die meid kunt geen oorlians geld verdienen, wanneer gemarwild. Ik heb wel eens over de duizend zin betalen voor meiden die geen zeer mooie waren. Ik wil geen geld aan haar verdienen, zei de Shelby drogjes. En om het gesprek een andere wending te geven, trok hij een verse fleswijn open en vroeg heli wat hij daarvan dacht. Heerlijk, antwoordde de handelaar kort af. En toen Shelby weder, familiair op de schouder kloppende, vervolgde hij. Kom, laten we eens over die meid handelen. Wat zal ik voor haar bieden? Hoeveel wilt hij voor haar nemen? Zij is niet te koop, meneer heli, zei de Shelby. Mijn vrouw zou haar niet willen missen voor haar gewicht aan goud. Ja, ja, vrouwen zeggen zulke dingen altijd, omdat ze niet rekenen. Laat ze maar eens zien, hoeveel horloge's, pluimen en snuis te rijden, men voor iemands gewicht in goud krijgen kan. En dan verandert de zaak, zou ik denken. Ik zeg u, heli, heer van moet niet gesproken worden. Ik zeg nee, en ik meeneem, antwoordde Shelby beslissend. Nu, gij zult mij die jongen toch wel laten, hervatte de handelaar. Gij moet bekennen dat ik tamelijk veel voor hem bied. Wat op de wereld kunt gij met het kind willen doen, zei de Shelby. Wel, ik heb een vriend die in dat vak gaat doen. Hij wil mooie jongens kopen, om voor de markt op te vokken. Lever berei artikelen, om te verkopen voor lijfknechts enzovoort aan rijke heren, die mooi goed kunnen betalen. Dat maakt figuur in een groot huis, een echt mooie jongen, om de deur open te doen en te bedienen. Zij halen een goede zon, en die kleine drommel is zulk een kolder muzikaal ventje, hij is net de rechte soort. Ik wilde hem liever niet verkopen, zei Shelby nadenkend. Om de waarheid te zeggen meneer, ik denk menselijk en schijt niet garene het kind van de moeder. Oh zo, ja wel, iets van dienaard. Ik begrijp het volkomen. Het is somtijds heel lastig met die vrouwen terecht te komen. Ik heb altijd een hekel aan zulk een haal en schreeuw tijd. Het is machtig lastig en onplezierig. Maar, zoals ik de zaak overleg meneer, vermijd ik die onaangenaamheid meestal. Als jij nu maar de meid voor een dag of een week of zo uit de weg zent, dan wordt het stilletjes gedaan en alles is voorbij eerst uit thuis komt. Uwe vrouw kan haar een paar ooringen geven, of een nieuwe japon, of zulk een nesterij, om het haar te verzoeten. Ik vrees van thee, oh vriend, ja. Die schepsel zijn niet zoals de blanken weten. Zij komen over alles heen, als men het maar goed aanlegt. Men zegt willens, vervolgde Heli, een oprechte en vertrouwelijke toonaannemende dat deze soort van handel het gevoel verhaard, maar dat heb ik niet ondervonden. Het is de waarheid dat ik nooit zo zou kunnen handelen als sommige kerels doen. Ik heb een gekemd die een vrouw haar kind uit de armen zouden halen en het opzetten om te verkopen, terwijl zij al doorschreeuwd, als of zij doel was. Zeer slecht overleg. Beschadigde waar, maakt ze somtijds geheel onbruikbaar. Ik heb in zijn orlians een echte mooie meid gezien, die door deze manier van handelen gans bedorven werd. De kerel die haar kocht, wilde haar kind niet en zij was een van de lastige sort, als haar bloed warm werd. Ik kan u zeggen, zij klemde haar kind in haar armen en babbelde en roerde zich ijselijk. Ik word haar snog koud als ik eraan denk en toen zij haar kind wegbrachten en haar opsloten werd zij heel en al razend en stierf binnen de week. Dat was duizend dollars, zomaar weggegooid. Meneer, alleen door gebrek aan overleg. Het is altijd best menselijk te wezen. Meneer, dat is mijn ondervinding. De handelaar liet zich in zijn stoel zakken, sloeg zijn armen met zeker onverschilligheid overalkander en scheen zichzelf voor een tweede wilbevoers te houden. Het scheen dat hij het onderwerp zeer belangrijk vond, want terwijl Shelby pijnzend en zinnesappelschilden begon heli opnieuw. Wel met een zeker schroomvalligheid, maar alsof de kracht der waarheid hem werkelijk dwong om nog iets te zeggen. Het staat voor iemand niet mooi als hij zichzelf reprijst, maar ik zeg het alleen omdat het de waarheid is. Ik geloof men houd mij voor de man die de mooiste troepen negers aanvoert, die er gebracht worden. Tenminste, zo heeft men mij gezegd, honderd, zo goed als één allen in goede staat. Vet en wel gedaan, en ik verliezer zo weinig als iemand in het vak. En dat alles ligt aan mijn behandeling meneer, en menselijk meneer, dat mag ik wel zeggen, is de grote steunpilaar van mijn handelen. Shelby wist niet wat te zeggen en zij dus inderdaad. Men heeft mij uitgelachen om mijn denkbeelden meneer, en men heeft er mij over aangesproken. Zij zijn niet bemint meneer, en zij zijn niet gewoon, maar ik blijf erbij. Ik ben erbij gebleven en heb er goed geld mede verdiend. Ja meneer, ze hebben hun vracht betaald, mag ik wel zeggen. En de handelaar lachte om zijn eigen aardigheid. Er was iets zo origineels in deze riddeneringen over menselijkheid, dat Shelby niet kon nalaten met hem mede te lachen. Misschien lacht hij ook waardelezer, maar hij weet wel de menselijkheid vertoond zich tegenwoordig in allerlei vreemde gedaamten, en zegt en doet allerlei wonderlijke dingen. Shelby's lachen, bemoedigde de handelaar om voor te gaan. Het is wel vreemd, maar ik heb de mensen nooit in het hoofd kunnen stampen. Daar was Tom Loker, mijn oude compagnon in Atchee. Hij was een knappe kerel, dat was Tom, maar een duivel voor de negers. Om reden was hij dat, zie je, want hij had zulke een goed hart als iemand die ooit brood gebroken heeft. Het was zijn systeem, meneer. Ik placht wel met Tom te praten en te zeggen, wel Tom, als die meiden eens aan gaan en huilen, wat baat het dan? Ze een gat in de kop te slaan en af te randselen. Het is belachelijk, zei de ik, en het doet nooit goed. Ik voor mij zie geen kwaad in het huilen, zei de ik, dat is haar natuur. En als de natuur niet op de ene manier eruit kan, dan neemt zij een andere. Bovendien, Tom, zei ik, jij bederft de meiden maar. Zij worden ziekelijk en hier slachtig, en soms tijds worden ze lelijk. Vooral de gele meiden doen dat. Waarom kuntgen ze niet een beetje flikvlooien en mooie woorden geven? Gekunt erop aan, Tom, een beetje menselijkheid nu je dan te pas gebracht helpt veel meer dan u randselen. En brengt meer geld op, geloof dat vrij. Maar Tom kon er geen smaak in krijgen, en hij bederft er nog zoveel dat ik van hem scheiden moest, hoewel hij een goed hartige kerel was en anders wel verstand van de handel had. En gij vindt is uw manier van doen, voordeliger dan die van Tom, zei de Shelby. Ja, meneer, dat lijkt wel. Ziet ge, als ik enigszins kan, ben ik een beetje voorzichtig met onplezierige dingen, zoals het jongen goed te verkopen en zo meer. Send de meiden uit de weg, uit het oog, uit het hart, weet ge. En als het afgedaan en niet meer te veranderen is, worden zij je vanzelf aan gewoon. Het is niet als met de blanken die geleerd hebben te verwachten, dat zij hun vrouwen en kinderen zullen houden. Negers, die behoorlijk zijn groot gebracht, hebben zulke verwachtingen niet. En dus valt hun dat alles lichtig. Ik vrees dan, dat de meiden niet behoorlijk zijn groot gebracht, zei de Shelby. Dat denk ik ook wel. Gij in Kentucky bederft uw negers. Gij meent het goed met hen, maar het is toch geenenware goedheid. Voor een neger, die door de wereld moet gesold, en aan Tom en Dick en de Hemelwetwing verkocht worden, is het geen goedheid, als men hem andere denkbeelden en verwachtingen geeft, en een al te goed opbrengt. Want dan valt het slingeren, een solen, een naderhand, zoveel te hardig. Ik durf wel zeggen, uw negers zouden lang niet in hun schik zijn op hun plaats, waar de meeste plantagenega's zouden zingen en julen als bezetenen. Iedereen, weet ge, meneer Shelby, denk natuurlijk goed over zijn eigen manieren. En ik geloof dat ik de negers omtrend zo goed behandel als het ooit de moeite waard is zut te behandelen. Het is gelukkig, als men wel tevreden is, zei de Shelby, even zijn schouders ophalende, en blijkbaar met een gevoel van onaan gename aard. Wel, wat zegt ge, zei de heli, nadat beide poos stilswijgend nood hadden geplozen, ik zal eens over de zaak denken en er met mijn vrouw over spreken, antwoordde Shelby. Ondertussen heli, als jij de zaak op die stille manier wilt uitvoeren, waarvan gesprekt, deed ge best niet te laten bekend worden, wat ge hier in de buurt kom doen. Het zal anders onder mijn volk rugbaar worden, en dan zal het niet heel stil toegaan, één van hen weg te brengen. Dat kan ik u zeggen. O, zeker, mondje dicht natuurlijk. Maar ik moet u zeggen, ik heb een drommelse haast, en wilde wel zo spoedig mogelijk weten waar ik op aan kan, zei heli, terwijl hij opstond en zijn jas aantrok. Wel nu, kom vanavond tussen 6 en 7 uur, dan zult ge mijn antwoord krijgen, liet Shelby hier opvolgen, en de handelaar ging buigende heen. Hooggarne was ik in staat geweest, om die onbeschaamde kerel de trap af te schoppen, zei de Shelby bij zichzelf. Toen hij alleen was, maar hij weet welke voordeel hij op mij heeft. Als iemand mij ooit gezegd had, dat ik Tom aan één van die schelmse handelaars uit het zuiden zou verkopen, zou ik gezegd hebben, is uw dienstknecht een hond, dat hij deze zaak zou doen. En nu moet er tot toch toekomen. En Elisa's kind ook. Ik weet wel dat ik daarover om aangenameheden met mijn vrouw zal hebben, en over Tom ook al. Zo gaat het als mijn schulden heeft. Oh, die kerel ziet zijn voordeel en weet een gebruik van te maken. Misschien is de zachtste vorm van het stelsel, de slavernij, in de staat Kentucky te zien. De algemeenheid, in een soort van landbouw waarbij de arbeid stil en bedaard zijn gang gaat, en die geen tijden van overgrote haast en druk ermee brengt, gelijk de landbouw van meer zuidelijke gewesten. Maakt daar de taak van de negen gezonder en redelijker, terwijl de meester tevreden met langzame geld te winnen, die verzoekingen tot hartvochtigheid niet heeft, welke de zwakke mens altijd verlocken, wanneer het vooruitzicht op een snelle en plotselingen winst in een weegschaal wordt gewogen. Die geen ander tegenwicht heeft dan de belangen van weerloos ondergeschikten. Wie enige landgoederen daar bezoekt en getuigen is van de vriendelijke toegevelijkheid van sommige meesters en meesteressen en de liefde rijke trouw van sommige slaven zou in verzoekingen kunnen komen om van de zo dikwijls herhaalde, dichtelijke fabel van een patriarchale toestand te gaan dromen. Maar boven dat bekoorlijke toneel hangt in het reigende schaduw, de schaduw der wet. Zolang de wet al deze menselijke wezens met kloppende harten en levende aandoeningen slechts al zoveel het dingen beschoudt. Die ene meester toe behoren, zolang het ongeluk, de onvoorzichtigheid of de dood van een mensliefend meester hen op eens een leven van geruste welvaart met een vanhopeloze ellende en zware arbeid kan doen verwisselen. Zolang is het onmogelijk aan het best geregelde stelsel van slavernij iets schoens of vergeerlijks te geven. Mister Shelby was een man van de gewone goede soort, zacht aardig en vriendelijk en genegen om allen die hem omringden met toegeverlijkheid te behandelen en hij had het nooit aan iets laten ontbreken, dat tot het lichamelijk wel zijn er negers op zijn goed kon bijdragen. Hij had echter op een grote schaal en onvoorzichtig gespeculeerd, had zich diep in schulden gestoken en wissels van een aanzienlijk bedrag waren heel in handen gekomen. Dit korte bericht is de sleutel van het voorafgaande gesprek. Nu was het gebeurd dat Elisa toen ze naar de deur kwam, genoeg van dat gesprek had opgevangen om haar te doen begrijpen dat de handelaar iemand van haar meester wilde kopen. Garner had zij toen zij heem ging bij de deur blijven staanduisteren. Maar de wel, haar meesteres, haar toenjuist riep, was haar dit onmogelijk. Zij meende echter te horen dat de handelaar een bot deed naar haar kind. Kon zij zich bedriegen, haar hart klopte ontstuimig en onwille keur drukte zij de kleine vast aan haar borst, dat hij haar met verbazing aanzag. Hé Elisa, wat scheelt u vandaag? Zijde haar meesteres. Toen Elisa de water kan had omgestoten, tegen het werktavond je was aangenlopen en eindelijk in overmaat van verstrooien met een lange nacht japon aankwam, in plaats van met het zijde kleedje dat zij uit de kleerkast had moeten krijgen. Elisa schikte. Oh, mevrouw zei de zij, haar ogen opslaande. Barste toen in tranen uit en leerp zich snikkende op een stoel. Maar Elisa, kind, wat scheelt u toch? Zijde haar meesteres weder. Oh, mevrouw, mevrouw, antwoordde Elisa. Er zit een handelaar in de voorkamer, met de meester te spreken. Ik heb hem gehoord, wel nu onnozel kind. En wat zou dat? Oh, mevrouw, denkt gij dat de meester mijn harry zou willen verkopen? Riep het arme schepsel snikkend uit. Hem verkopen? Wel, nee, zottinnetje. Gij weet wel dat uw meester zich nooit met die handelaars uit het zuiden inlaapt. En voornemens is, nimmer een van zijn bediende te verkopen. Zolang zij zich wel gedragen. En, onnozel kind, wie denkt gij dat uw harry zou willen kopen? Denkt gij dat iedereen zo op hem gesteld is, als gij zegt? Gij gantje? Kom, wees weer vrolijk en maak mijn kleedje vast. Zo, maak nu mijn haar van achteren in die eindige vlecht die gij pas geleerd hebt. En sta niet meer aan de deuren te luisteren. Oh, mevrouw, maag gij zou toch nimmer toestemmen om, om, dwaarsheid kind. Wel zeker zou ik niet. Hoe praat gij zo? Ik zou eventgerne één van mijn eigen kinderen laten verkopen. Maar waardelijk, Elisa, gij wordt al te groots op die kleine jongen. Geen mens kan zijn neus meer binnen de deur steken, of gij denkt dat hij komen moet om hem te kopen. Gerust gesteld door de toonharenmeesteres gingen Elisa vlug en handig met de toilet voort en lachte onder haar bezigheden om haar eigen vrees. Mevrouw Shelby was een vrouw die in verstand en zeerlijk gevoel boven het gewone uitmunte. Met die natuurlijke hogartigheid en edelmoedigheid welke de vrouwen van Kentucky dikwals ken merken. Verenigde zij een verheven godsdienstig en zeerlijke gevoel op vaste grondbeginselend steunende naar welke zij met evenveelstand vaste gij als overleg handelde. haar man die zelf geen aanspraak op bijzondere godsdienstigheid maakte. Er biedigde evenveel de haren en had misschien wel enig ontzag voor haar meningen. Zeker was het dat hij volle vrijheid liet aan haar weldadige pogingen die op het wel zijn, het onderwijs en de zedelijke verbetering haar dienstbollen waren gericht, hoewel hij zelf daaraan geen zeerwerkdaardig aandeel nam. Inderdaad scheen hij of schoon hij wel niet aan de leer van de toerekening der overtollige goede werken van heiligen geloofde, zich toch enigszins te verbeelden dat zijn vrouw vrouwmeid en weldadigheid genoeg voor twee bezat en half te verwachten dat hij door haar overvloed van die eigenschappen waarop hij zelf geen bijzondere aanspraak kon maken in de hemel zou komen. De zwaarste last op zijn gemoet na zijn gesprek met de handelaar was de noodzakelijkheid om zijn vrouw van de voorgenomen scheking kennis te geven en de tegenstand te bekampen die hij met reden moest verwachten. Daarmee vrouw Shelby geheel onbekend was met de ongelegenheden waarin haar echtgenoot verkeerde en alleen de gewone mens lieventijd van zijn karakter kende was de ongelovigheid waarmee de zij evisa's vermoedens had beantwoord volkomen oprecht geweest. Zij zetten zich zelfs zonder verder nadenken de zaak uit het hoofd en daar zij zich haast en moest om zich voor een avond visite gereed te maken ontsnapte die korte woordenwisseling geheel aan haar geheugen. Einde van het eerste hoofdstuk. Tweede hoofdstuk van de negenhut. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negenhut door Harriet Beecher stoven in de vertaling van zehemensing. Tweede hoofdstuk. De moeder Elisa was van haar meisjesjaren af door haar meesteres als enige liefkoosde en enigszins verwende gunstelling behandeld. De reiziger in het zuiden moet dikwijls die bijzondere zwem van beschaving, die zachtheid van stem en manieren hebben opgemerkt welke veel al ene eigenaardige gaven der quadronen en mulatinnen schijnt te wezen. Deze natuurlijke bevalligheid is bij de quadronen dikwijls met een schitterende schoonheid bijna altijd tenminste met een behaagelijk en innemend voorkomen verenigd. Elisa, gelijk wij haar beschreven hebben, is geen schets naar onze verbeelding getekend, maar aan onze herinnering ontleent. Gelijk wij haar jaar en geleden in Kentucky gezien hebben. Veilig onder de beschermende zorg haar meesteres had Elisa een rijbeleeftijd bereikt, verschoont van die verzoekingen welke de schoonheid van ene slaafin tot zulke in oplottig erfgoed maken. Zij was met een knappe en talentvolle jonge mulat getrouwd. Die slaaf was op een nabureg landgoed en de naam van Georges Herresdroeg. Deze jongkman was door zijn meester verhuurd om in één fabriek van zeldoek te werken, waar zijn behendigheid en schranderheid hem voor onmisbaar deden houden. Hij had een machine om de hennep te zuiveren uitgevonden, welke indien men de opvoeding en omstandigheden des uitvinders in aanmerking nam, even veel genie voor de werktagekunde aan de dag legden als witnis spinmolen. Hij had een welgemaakte gestalte en in neemende manieren en was in de fabriek een algemene gunsteling. Evenwel, daar deze jongkman in het oog der wet geen mens maar een ding was, waren al deze voortreffelijke hoedaanigheden onderworpen aan het bedwang van een gemene lachhartige meester. Toen de heer van Georges uitvinding had gehoord, reed hij eens naar de fabriek om te zien wat zijn denkend stuk vee had uitgericht. Hij werkte de fabriekant met grote voorkomendheid ontvangen, gefeliciteerd met het bezit van een slaaf van zoveel waarde. Men leidde hem de gehele fabriek door en liet hem de machine zien door Georges uitgevonden, die in zijn opgetogenheid, zo vlugsprak, zich zo rechtop hield en er zo beschaafd en mannelijk uitzag dat zijn meester een onaangenaame bewustheid van minderheid begon te gevoeden. Wat behoefde zijn slaaf door het land rond te lopen, machines uit te vinden en onder gentlemen het hoofd op te steken. Hij zou spullig een eind daar aan maken. Hij zou hem terug nemen, aan het graven en spitten zetten en dan een zien of hij nog zo groot zou lopen. Tot verbazing van de fabriekant en alle belanghebbende zeiden hij dus eens klaps dat hij nu maar het loon van Georges verlangde en hem terug wilde nemen. Maar meneer Herres bracht de fabriekant hier tegen in. Is dat toch niet wat haastig? En al was dat zo? Is de man niet van mij? Wij zouden graag meer vergoeding voor een betalen meneer. Dat kan mij volstrekt niet schelen. Ik verhuur geen van mijn arbeiders of ik moet er lust toe hebben. Maar meneer, hij schijnt voor dit vak bijzonder geschikt. Misschien wel. Hij was nooit zeer geschikt voor iets waaraan ik hem zette. Dat kan ik zeggen. Maar bedenkens dat hij deze machine heeft uitgevonden viel één der werklieden er tamelijk ongelukkig op in. O ja, een machine om werk uit te halen, niet waar? Die wilde hij wel uit vinden. Dat geloof ik. Laat dat altijd maar aan een neger over. Zij zijn zelf en allen machines om werk uit te halen. De één zo goed als de ander. Nee, hij zal opstappen. George stond als versteend toen hij zo onverwacht zijn vondingswoorden uitspreken door een macht die hij wist dat onweerstaanbaar was. Hij sloeg zijn armen overalkander en kneep zijn lippen dicht. Maar een hele vulkaan van bittere aandoemingen brandde in zijn borst en zon stroomend vuurs door zijn aderen. Hij haalde kort en hijgend aden, zijn donkere ogen gloeden als kolenvuur. En hij zou Misschien in een gevaarlijke drift zijn uitgebasten, indien de welmenende fabrikant hem niet aan de arm had gestoten en zacht gezegd, geef toe George, ga voor eerst maar met hem mede. We zullen u wel zien te helpen. De Dwingeland bemerkte dit gefluister en gissende wat er gezegd werd, hoewel hij het niet horend kon, versterkte hij zichzelf heimelijk in zijn besluit om de macht te behouden, die hij over zijn slachtoffer bezat. George werd teruggebracht en aan het geringste en onaangenaamste werk op de hoever gezet. Hij was in staat geweest om elk onerbiedig woord te smoren, maar zijn flickerend oog en zijn betrokken voorhoofd waren een gedeelte der natuurlijke taal die niet gesmoord kon worden. Ontwijfelbare tekenen die maar altijd duidelijk toonden dat de mens niet tot een ding kon gemaakt worden. Het was gedurende de gelukkige tijd toen hij in de fabriek werkzaam was dat George zijn vrouw had leren kennen en met haar getrouwd was. In die tijd had hij, daar de fabrikant hem zeer begunzigde en vertrode, volle vrijheid om naar believen uit te gaan. Het huwelijk was zeer naar de zin van mevrouw Shelby, die met een weinigje van de vrouwelijke liefhebberij, voor het smelen van echterlijke banden, haar schone gunstelingen gaar naar verenigd zag met een man van haar eigen klasse, die in alle opzichten zo uitmuntend voor haar geschikt scheen. Zo werden zij getrouwd in de grote voorkamer haar en meesteres en versierde die meesteres zelf het fraaie haar der bruit met oranje bloezems en weer de bruitsluier daaroverheen. Die haast niet op een koorlijker hoofd had kunnen rusten en er was geen gebrek aan witte handschoenen, koek en wijn en aan bewonderende gasten om de schoonheid ter bruit en de goedheid en mildheid der meesterestprijzen. Een paar jaren lang zag Elisa haar echtgenoot dikwels en werd hun geluk door niets gestoord, behalve het verlies van twee kleine kinderen, waaraan zij hartstochtelijk gehecht was. En die zei, meld zulke diepe smart betreurde dat zij daardoor een zachte vermaning van haar meesteres uitlokte, die met moedelijke bezorgdheid haar hartstochtelijk gevoel binnen de perken van reden en godsdienst pogde terug te brengen. Na de geboorte van de kleine Harry was zij echter langzamerhand bedaarder en rustiger geworden. En toen elke bloedende hardsader weder met dat jeugdige leven was samengesträngeld, bleef Elisa ene gelukkige vrouw. Totdat haar man met ruwheid van zijn vriendelijke huurder werd afgerukt en onder het ijzeren gezag van zijn wettige eigenaar gebracht. De fabrikant, getrouw aan zijn woord, bezocht Harris een paar weken nadat George van Hem wegenomen was. Opende dat nu de drift bedaard zou zijn en beproefde alle mogelijke middelen om de knappe werkman terug te bekopen. —Ger behoeft u geen moeite te geven om langer te praten, —zij Harris steurs. —Ik weet mijn eigenaar zaken wel, meneer. Ik heb mij niet vermeten om mij daarmede te bemoeien, meneer. Maar ik dacht dat ge het in uw belang zou kunnen achten, uw man op de voorgestelde conditie aan ons te laten. —O, ik begrijp de zaak goed genoeg. Ik heb u wel zien wenken en vluisteren toen ik hem uit de fabriek kwam halen. Maar hij zult mij zo niet krijgen. Dit is een vrijland, meneer. De man is mij en ik doe met hem wat ik verkies. Zo is het. En zo ontzong George zijn laatste hoop. Hij zag niets voor zich dan een leven van slaafs en arbeid. Nog meer verbitterd door alle kleine kwellingen en vernederingen die de schranderheid van zijn dwingeland kon uitdenken. Een zeermens lieventrechtsgeleerde zijde eens. Het slechtste gebruik dat men van een mens maken kan, is hem op te hangen. Nee, er kan nog een gebruik van een mens gemaakt worden, dat erger is. Einde van hoofdstuk 2. Derde hoofdstuk van de negenhut. Deze Librivox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Negenhut door Harriet Beecherstow in de vertaling van zehemensing, derde hoofdstuk, de echtgenoot en vader. Mevrouw Shelby was uitgereden om haar visite te gaan brengen en Elisa stond enigszins neerslachtig onder de veranda het rijtuig na te zien. Toen er een hand op haar schouder werd gelegd. Ze keerde zich om en een helderen glimlach blonk op geheel haar gelaad, tot zelfs in haar schone ogen. Shors zei het geet, wat doet jij me schrikken? Oh, ik ben zo blij dat gekomt. Mevrouw blijft vanavond uit. Kom dus naar mijn kamertje, we hebben de gehele tijd voor ons. Met deze woorden trok zij hem naar een netvertrekje dat op de veranda uitklam, waar zij gewoonlijk zat te naaien, binnen beroep van haar meesteres. Hoe blij ben ik? Waarom lacht hij ook niet? En zie eens, naar Harry, wat groeit hij? Het knapjes stond zijn vader door zijn krullen heen schuins aan te kijken en hield zich aan de rok zijn er moeder vast. Is het niet een mooi kind? zei de Elisa, de hangende krullen opstrijkende om haar lieveling een kusten geven. Ik wenste dat hij nooit geboren was, zei de Shors met bitterheid. Ik wenste dat ik zelf nooit geboren was. Verrast en verschrik, zette Elisa zich neer, liet haar hoofd op de schouder van haar echtgenoot zinken en bakste in tranen uit. Oh Elisa, het is al te erg voor mij dat ik u zo deed schrikken, zeiden hij met tederheid, al te erg. Oh, hoe wensde ik dat je me nooit gezien had, dan had jij gelukkig kunnen zijn. Shors, Shors, hoe kunt jij zo spreken? Wat is er gebeurd? Of zal er gebeuren dat zo schrikkelijk is? Wij zijn in maarstotheden zo gelukkig geweest. Dat zijn we, lieve, zei Shors. Daarna zijn kind op zijn neknie neemende, zag je het in de donkere glansgrijke ogen en haalde zijn vingers door de krullende lokken. Uw evenbeeld, Elisa, en jij zei de schoonste vrouw die ik ooit gezien heb en de beste die ik ooit verlang te zien. Maar oh, ik wensde dat ik u nooit gezien had en jij mij niet. Oh Shors, hoe kunt jij zo spreken? Ja Elisa, het is alles jammer en ellende. Mijn leven is zo bitter als alsm. Het leven zelf wordt mij uitgepijnigd. Ik ben een arme, ellendige, moedeloze slover en ik zal u maar even ellendig maken. Wat baat het dat wij ons inspannen om iets te doen, om iets te weten, om iets te zijn? Wat baat ons het leven? Ik wensde dat ik dood was. Maar lieve Shors, dat is waardelijk goddeloos. Ik weet wel hoe het u spijt dat jij uw plaats in de fabriek hebt verloren en jij hebt een harde meester. Maar ik wit u, wees geduldig en misschien zal er iets geduldig, zijde hij. Haar in de reden vallend. Ben ik niet geduldig geweest? Heb ik één woord gezegd toen hij kwam en mij weghaalde zonder enige redenen ter wereld, daar vandaan waar iedereen goed voor mij was. Ik heb een trouw elke cent betaald die ik verdiende en iedereen zegt dat ik braaf gewerkt heb. Ja, het is eiselijk, zijde Elisa, maar hij is toch uw meester moet gedenken. Mijn meester? En wie heeft er mijn meester gemaakt? Dat is het wat ik denk. Welk recht heeft hij op mij? Ik ben een mens, zo goed als hij. Ik ben beter en knapper dan hij is. Ik weet meer van allerlei dingen dan hij weet. Ik heb beter overleg dan hij. Ik kan beter lezen dan hij. Ik schrijf in een betere hand en dat alles heb ik mij zelf geleerd zonder dat ik er hem voor behoeft te danken. Ik heb het geleerd ondanks hem. En wat recht heeft hij nu om een karrepaart van mij te maken, mij af te nemen van het werk dat ik doen kan, beter doen kan dan hij en mij aan het werk te zetten dat ieder paard kan doen. Hij heeft een oogmerk. Hij zegt dat hij mij zal vernederen en onderdanig maken. En hij zet mij opzettelijk aan het zwaarste, laagste en velste werk. Oh George, George, geen maak mij angstig. Ik heb u nog nooit zo horen spreken. Ik vrees dat jij nog iets eiselijks doen zult. Uitverwond dat mij geheel niet dat jij dat zo voelt. Maar o, wees toch voorzichtig om mijnend wil, om Harry's wil. Ik ben voorzichtig geweest en ik ben geduldig geweest, maar het wordt al erger en erger. Vlees en bloed kan het niet langer dragen. Elke gelegenheid die jij vinden kan om mij te beledigen en te quellen neemt hij waar. Ik dacht dat ik mijn werk wel zou kunnen afdoen en mij stil gedragen en dan buiten de werkuren wat uit overhouden om te lezen en te leren. Maar hoe meer hij ziet wat ik doen kan, des te meer belast hij mij. En hij zegt dat hij, hoewel ik niet spreek, toch zien kan dat ik de duivel in mij heb en dat hij die eruit wil jagen. En op de een of andere tijd zal hij er ook wil uitkomen op een manier die hem niet bevalt. Of ik heb het mis. Oh, wat zullen wij doen? Zij Elisa treurig. Het was pas gisteren. En wat is juist? Toen ik bezig was met stenen in de karten laden, dat Tom, de jongen heer, daar stond en met zijn zweep klapte, zo dichtbij het paard dat het beest er schichtig van werd. Ik vroeg hem op te houden, zo vriendelijk als ik kon, maar hij ging maar voort. Ik vroeg het hem nog eens en toen keerde hij zich om en begon mij te slaan. Ik hield zijn hand vast en toen begon hij te schreven en te schoppen en liep vervolgens naar zijn vader en zij dat ik tegen hem vocht. Deze kwam voelend aan lopen en zeiden dat hij mij leren zou, wie mijn meester was. En toen bond hij mij aan een boom en sneed teentjes voor de jonge meester en zeiden hem dat hij mij slaan mocht, tot hij er moe van werd. En zo deed hij ook. Als ik hem dat niet eens betaald zet, zijn gezicht betrok en in zijn ogen gloeide een vuur dat zijn jonge vrouw deed beven. Wie heeft die man tot mijn meester gemaakt? Dat wil ik maar weten, vroegte hij erbij. Oh, zei Elisadroever, ik heb altijd gedacht dat ik mijn meester en meesteres moest gehoorzamen of dat ik geen Christen kon zijn. Dat is misschien wel gezegd in uw geval. Zij hebben u als een eigen kind groot gebracht. U gevoed, gekleed, zacht behandeld en onderwezen, zodat jij in de goede opvoeding hebt gehad. Dat is wel een reden waarom zij aanspraak op u kunnen maken. Maar ik ben geschopt, gescholden en geslagen. Op z'n best bemoeide ben zich maar niet met mij. Wat ben ik dan schuldig? Ik heb voor mijn onderhoud honderdvoudig betaald. Ik wil het niet verdragen. Nee, ik wil het niet, zei hij. En kneep met een donker gerimpeld voorhoofd zijn vuistendicht. Elisa bevde en zweeg. Zij had haar man nog nooit in zulke stemming gezien. En haar zachtzinnige zederleer scheen voor de baren van zulke hartstocht als rieteswichten. Gij weet nog wel van die arme kleine Carlo die jij mij gegeven hebt, hervatte George. Dat beestje was ontrend al de troost die ik had. Het sliep de snachts bij mij en liep de gehele dag met mij mede en keek mij aan als of het begreep wat ik voelde. Wel, laatst toen ik hem enige oude klikjes gaf, die ik bij de keukendeur had opgeraapt. En de meester aantkwam, zeiden deze dat ik hem op zijne kost te voeden en dat hij niet leiden kon dat elke negen z'n hond hield. En beval mij om het diertje en steen om de hals te doen en in de vijver te smijten. Oh George, dat had hij toch niet gedaan. Gedaan? Ik niet, maar zij. Meester en thom smeten het arme verdrinkende beest nog met stenen. De arme Carlo keek mij zo droevig aan als of hij zich verwonderde waarom ik hem niet redde. Ik kreeg met de zweep omdat ik het niet zelf wilde doen. Maar het kon mij niet schelen. Hij zal wil eens ondervinden dat de zweep iemand niet tempt. Mijn dag zal wel komen als hij niet oppast. Wat wilt jij gaan doen? Oh George, doe toch geen o' God de loosheid. Als jij maar op God vertrouwt en wel wilt handelen zal hij u verlossen. Ik ben geen Christen, gelijk jij Elisa. Mijn hart is vol bitterheid. Ik kan niet op God vertrouwen waarom laat hij de dingen zo zijn. Oh George, wij moeten geloof hebben. Mijn vrouw zegt dat wij als alles verkeerd met een schaat toch moeten geloven dat God het allerbeste doet. Dat is gemakkelijk te zeggen voor mensen die op hun sova zitten in koetsen rijden. Maar als ze een zwaren waar ik ben, denk ik dat het wat moeilijker zou zijn. Ik wenste dat ik goed kon zijn. Maar mijn hart brandt en ik kan er mij niet mede verzoenen. Gij zou het niet kunnen in mijn plaats. Gij kon het nu niet, als ik u alles zeggen zou, wat ik te zeggen heb. Gij weet alles nog niet. Wat kan er nu nog moeten komen? Wel, laatst heeft meester gezegd dat hij een gek was geweest. Om mij van de plaats te laten trouwen. Dat hij meneer Shelby en al zijn gedoe haat. Omdat zij trots zijn. En het hoofd bovenom opsteken. En dat ik mij een trotsen denkbeeldend van u gekregen had. En hij zegt dat hij mij hier niet meer wil laten komen. En dat ik op zijn plaats een vrouw moet nemen en daar blijven. Eerst sprak hij daarvan maar scheldende en brommende. Maar gisteren zeiden hij mij dat ik Mina tot vrouw moest nemen en in één hut met haar wonen. Of dat hij mij de rivier af zou verkopen. Maar gij zei het met mij getrouwd door de predikant. Even goed als of gij een blanke waard geweest. Zijde Elisa eenvoudig. Weet gij dan niet dat een slaaf niet getrouwd kan zijn. Er is geen wet in dit land daarvoor. Ik kan u niet als vrouw houden als hij ons verkies te schijden. Dat is het waarom ik wens dat ik u nooit gezien had. Waarom ik wens dat ik nooit geboren was. Het zou beter voor ons beide zijn geweest. Het zou beter voor dit arme kind zijn geweest als het nooit geboren was. Dat alles kan hem ook nog gebeuren. Oh, maar meester is zo goed. Ja, maar wie weet deze kan sterven. En dan kan hij verkocht worden aan niemand weet wie. Wat verheugd het u dat hij zo schoon, schander en vrolijk is. Ik zeg u Elisa dat er een zwaart door uw hart zal gaan voor iedere goede en lieve eigenschap van uw kind. Dat alles zal hem te veel waard maken om hem uur te laten houden. Deze woorden vielen Elisa zwaar op het hart. De handelaar die zij gezien had kwam haar weder voor de geest en als of iemand haar een dodelijke slag had toegebracht verbleekte zij en snakte naar adem. Ze keek met zenuwachtige angst onder de veranden uit waar het knapje dat het ernstige gesprek verveelde was heen gelopen en waar hij zegen praalend op mister Shelby's wandelstok heen en weer reed. Zij had haar een man wel van haar afrees willen spreken maar zij bedwong zich. Nee, nee, hij heeft zelf al genoeg te dragen dacht zij. Nee, ik wil het hem niet zeggen en buiten dien. Het is ook niet waar. Mijn vrouw bedriegt ons nooit. Kom Elisa, lieve vrouw, zij George treurig. Houdt u nu maar goed en vaarwel. Ik ga heen. Heen? George, waarheen? Naar Canada, antwoordde hij. Zeg recht oprichtende en als ik daar ben zal ik u kopen. Dat is alle hoop die ons overblijft. Gij hebt een goede meester die niet weigeren zal u te verkopen. Ik zal u kopen en het kind als God me helpt dat zal ik. Oh, schrikkelijk, als jij gevat mocht worden. Ik zal mij niet laten vatten Elisa. Ik zal liever sterven. Ik wil vrij zijn of sterven. Gij zult toch u zelf niet ombrengen. Dat zal niet behoeven. Zij zullen mij wel ombrengen. Zij zullen mij niet levend de rivier afkrijgen. Oh, George, om mijnend wil, wees toch voorzichtig. Doe genen God de loosheid. Slag genen handen aan u zelfen of iemand anders. Gij wordt al te zwaar verzocht. Al te zwaar. Maar gaan moet gij. Maar doe het voorzichtig en bid God om u te helpen. Wel nu, Elisa, hoor dan mijn plan. Meester heeft het in zijn hoofdtrek kregen om mij hier vlak voorbij te zenden met een briefje aan meneer Simms die een mail verder woont. Hij dacht, geloof ik, dat ik wil hier zal komen om u te zeggen wat mij schildt. Het zou hem verheugen als hij de shellbys, zoals hij ze noemt, daarmee verdriet kan doen. Ik ga nu heel stil naar huis begrijptgen als of ik mijn geheel onderwierp en alles afgedaan was. Ik heb nog enige toebereidselend te maken. En er zijn er wel die mij wel zullen helpen. En na een week of zo zal ik onder de vermisten zijn. Bid voor mij, Elisa. Misschien zal onze lieve heer u horen. O, bid zelfs, George, en ga in vertrouwen op hem, dan zult gij niets doen wat goddeloos is. Wel nu dan, vaarwel, zei de George. Elisa bij de handen vattende en haar in de ogen starende zonder heen te gaan. Ze bleven zwijgend staan. Toen kwamen nog laatste woorden en snikken en bitteren tranen. Zulken afscheid als zij nemen, wie er hoop om Elkander weder te zien zo broos als Spindrag is. En man en vrouw hadden Elkander verlaten. Einde van hoofdstuk drie. Veerde hoofdstuk van de negen hut. Deze Librivox-opname is vrij van hauteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negen hut door Harriet Bietjestow in de vertaling van zeermensen. Veerde hoofdstuk. Een avond in de hut van Omton. De hut van Omton was een gebouwtje van boomstammen en planken dicht bij het huis. Gelijk de neger de woning van zijn meester noemt. Voor deze hut lag een tuintje. Bij elke zomer aardbezien, frambozen en allerlei vruchten en groenten zorgvuldig gequeekt welengroeiden. De gehele voorgevel was met een grote rode biegonia en een wilde rozenstruik begroeid. Die zich zodanig door Elkander strengelden dat er bijna niets van de ruwehoudsblokken te zien was. Hier vonden in de zomer ook verschillende eenjarige bloemplanten een hoekje om haren pracht te laten schitteren en waren de blijdschap en trots van Tante Chloé's hart. Laten wij de woning binnen treden. In het huis is het avondmaal reeds voorbij en Tante Chloé, die als eerste keukenmijd het oppertoezicht over de bereiding daarvan heeft gehaald, heeft aan de mindere keuken bedienden, het wassen en wegruimen van borden en schotels overgelaten en is naar haar eigen lieve woning gekomen om wat voor haar oude man klaar te maken. Dus is zij het zonder twijfel die jij daarbij het vuur ziet, terwijl zij met oplettende belangstelling het ooghoud op zekere sissende dingen in een braadband en somtijds met ernstige bedachtzaamheid het deksel van een ketel oplicht waaruit een geurige damp opstijgt, die ontwijfelbaar iets bijzonder lekkers aankondigt. Zij heeft een rond zwart gezicht zo glansig dat het iemand op de gedachte brengt of het ook met eiwit mocht bestreken zijn, gelijk haar eigen T-banket. Geheel dat ronde gezicht straalt van genoegen en tevredenheid, onder haar welgestevene geruite tulband. Maar vertoont ook, dit moeten wij bekennen, een zweempje van die bewustheid van eigenwaarde, welke de beste keukenmijd van de gehele onttrekt voegt, waarvoor Tante Clové algemene erkend wordt. Zij was zeker een keukenmijd tot in het diepst van haar ziel. Geen kuikend kalkoen of eend was er op het pleintje bij de schuur of hij keek ernstig en begon aan zijn einde te denken als zij haar zag naderen. En zeker speelde haar gezinnen ook altijd zo zeer oplukken, vullen en braden dat haar gezicht een nadenkende vogel moest beangstigen. Haare koeken en koekjes van allerlei soort waren een verheven mysterie voor alle minder ervaren baksters en zij lachten dat zij schudden met een mengeling van spotterij en hoogmoet. Als zij vertelden van de vruchteloze pogingen die deze engene, haare mededinksters, hadden gedaan om haare hoogte te bereiken. De komst van gasten, in huis en het beschikken van een diner of soepé in statie deed al haar ijver en geestkracht ontwaken. En geen gezicht was er aangenaamder dan een hopen reiskoffers onder de veranda opgestapeld, want dit deed haar nieuwe drukte en nieuwe zegenpralen tegemoet zien. Juist op het ogenblik echter kijkt dan de klové in de braadpan en aan die streelende bezigheid zullen we haar laten, tot wij onze schilderij van haar woning hebben voldoit. In een hoek stond een bed, netjes met een sneeuwitte sprij bedekt en daarnaast nog een stuk terpijt van een merkelijke grote. Op dit terpijt grond de tante klové haar aanspraken op een fatsoenlijke manier van Leven, daaraan het ontegenzeggelijk iets voornaams was. En dit terpijt en het bed, waarbij het lag. Ja, eigenlijk die gehele hoek werden in zekere eeren gehouden en zoveel mogelijk beveiligd voor strooptochten en aanvallen van het kleine goed. Die hoek was zoveel als statiekamer van het huis. In de andere hoek stond een bed dat er minder deftig uitzag en blijkbaar tot gebruik bestemd was. De muur tegenover de schoorsteen was met enige zeer schitterende Bijbelse printen versierd en ook met een portret van generaal Washington, getekend en gekleurd op een manier waarover die heer zich zeker zelf zou verbaasd hebben, als hij het ooit had kunnen zien. Op een ruwe bank in deze hoek zaten enige jongens met wolre gekroeskoppen, glinsterende zwarte ogen en ronde blinkende wangen. Bezig met het opzicht over de eerste loopmaneuvers van het kleinste kind, die, gelijk doorgaans daarmee het geval is, bestonden in zich even op te richten, een ogenblik op zijn voet te balanceren en dan weder om te tuimelen, terwijl elke mislukking als een buitengemin kunststuk werd toegejuicht. Een tafel, enigszins wankelend op haar poten, was voor het vuur geschoven en met een tafel laken bedekt, waarop kopjes en schoteltjes met schitterende kleuren en andere voortekenen van een naderende maaltijd stonden. Aan deze tafel was Omtom gezeten. Mr. Shelby's meest vertrouwde dinaar, wie wij, daar hij de held van ons verhaal zal zijn, met de getrouwheid ener dagherotypen voor onze lezers moeten aftekenen. Hij was een reizig en forsgebouwd man, met een brede borst en een glansig zwart gezicht, welks echt afrikaanse trekken gekendmerkt werden door een uitdrukking van ernst en degelijk gezond verstand. Met veelgoed hartigheid en zachtaardigheid verenigd. Geheel zijn voorkomen had iets deftigs, als of het hem niet aan het gevoel van eigenwaarde ontbrak. Maar deze deftigheid ging met ene vertrouwelijke en nederige invoudigheid gepaard. Hij had op dat ogenblik als een aandacht gevestigd op een lei die vorm lag. Welkop hij zorgvuldig en langzaam enige letters poogde na te trekken. In welke bezigheid hij geholpen werd door jonge heer George, een vlugge schanderen knap van dertien jaren, die de waardigheid zijn er een betrekking van onderwijzig ten volle scheen te gevoelen. Niet zoomtom, niet naar die kant, zei hij driftig, toen omtom met stijvenvingers de staart van een G naar de verkeerde kant omhaalde. Dat wordt een cu, ziet geweld. O, zo wordt het, zeiden omtom, met erbiedige bewondering toekijkende, terwijl zijn jonge meester tot zijn onderrichting vlug ene onttellbare rij van gees en cuus krabbelde. Daarop nam hij het griffje weder tussen zijn grote grove vingers en er vatten met geduld zijn taak. Hoe gemakkelijk doen blanke mensen altijd iets, zei Tante Cloé, even ophoudende, terwijl zijn rooster met een stukje spek aan een vork insmierde en hij jonge meester met zeker trotsheid aanziende. Zoals hij schrijven kan en lezen ook en dan avonds hier te komen en onzijne lessen te leren. Het is waarlijk om er plezier in te hebben. Maar Tante Cloé, ik krijg een geweldige honger, zei George. Is de koek in de ketel niet haast klaar? Haast, jonge heer George, antwoordde Tante Cloé, het deksel oplichtende en kijkende. Hij bruint al mooi. Heerlijk bruin. Vertrouw dat maar aan mij. Mevrouw, liet Sally laat z'n sprouweren om een koek te maken om haar te laten leren, zei de zij. Oogloop heen, mevrouw, zei ik. Het gaat mij waarlijk aan het hart om dat goede eten zo te zien bederven. De koek is alles aan één kant gereden. Geen fatsoen aan. Niet meer dan mijn schoen. Loop heen. Met deze laatste uitdrukking van minachting voor Sally's onbedrevenheid nam Cloé het deksel van de ketel en ontbloten zo'n heerlijk gebakken koek waarvoor geen stadspastijbakker zich had behoefd te schamen. Daar deze koek blijkbaar de hoofdzaak van het onthaal moest wezen begon Tante Cloé nu met drukte de tafel gereden te maken. Hier gij Moses en Peter uit de weg, geen negers. Wegpall die liefje. Maartje zal haar kleintje zo meteen wat geven. Nu jonge heer George, neem nu die boekend maar weg en ga bij mijn oude man zitten. Dan zal ik de socijzen opdoen. En zult ge in minder dan een ogenblik het eerste bak zal geroosterde koekjes op uw bord hebben. Zij wilde hebben dat ik in huis zou eten, zei George. Maar ik wist mijn weetje terwijl om dat te doen, Tante Cloé. Ja, dat deed gezeker, zeiden zij, hem enige snik-heten koekjes op zijn bord schuifende. Gij weet wel dat uw oude Tante het beste voor u bewaard. Dat weet gij wel, loop heen. Daarmee gaf zij George scherzende een duwtje met haar vinger en keerde zich toen met vernieuwde ijver weder naar de rooster. Nu aan de ketelkoek, zei George, toen de groosterde koekjes nagenoeg op waren en meteen zwijde hij een groot mes over het bedoelde gebak. Halt, jongen heen George, zei Tante Cloé zeer ernstig en heel tegelijk zijn arm vast. Woutige hem, met dat grote zware mes gaan snijden. Gij zou het hem geheel in elkaar drukken en al het mooi van het reis bederven. Hier heb ik een oud dun mes dat ik hem met opzet scherp verhoudt. Daar ziet ge, dat gaat er door, zo licht als een veertje. Eet nu maar, gezult niet licht, iets krijgen dat lekkerder is. Tom Lincoln zegt, zei de George, met een volle mond sprekende, dat hun een genie beter keuken mij het is dan gij. Die Lincoln's hebben niet veel te beduiden, zei Tante Cloé verachtelijk. Ik meen, naast ons huis. De lieden zijn fatsoenlijk genoeg, op een soort van eenvoudige manier, maar om iets met statie op te maken, daar hebben zij geen begrip van. Zet jongen heer Lincoln, nu eens naast jongen heer Shelby. Och, och. En mevrouw Lincoln. Kan zij zo de kamer inkomen als mijne mevrouw, met zulke een soort van statie, weetgen, oogloop heen. Praat me niet van de Lincoln's. Wel, ik heb u toch hoor gezegd, hervatte George, dat Jenny een goede keukenmijd was. Dat heb ik ook gezegd. En dat mag ik zeggen. Een goede. Eenvoudige pot, kan je niet koken. En haar korenkoekjes zijn wel niet extra, maar ze schikken. Ze schikken. Maar oog, kom ons hoger. En wat kan zij dan? Zij kan taarten maken. Zeker, dat doet zij. Maar, wat voor soort van korst? Kan ze het echte brosse deeg maken? Dat zo luchtig is als schuim. En in de mond wegsmelt. Ik ben daar eens naartoe geweest. Toen Miss Mary zou gaan trouwen. En Jenny liet me de bruidoft staart te zien. Jenny en ik zijn goede vriendinnen, weetgen. Ik zei niets, maar loop heen, jonge herzoers. Wel, ik zou er geen week van kunnen slapen als ik zulke bakseltaart aan het gemaakt had. Nee, ze konden er volstrekt niet door. En Jenny zal al gedacht hebben dat ze heel lekker waren, zei de joers. Of ze dat dacht? Ze was immer zo onnozel om ze nog te laten zien. Gij ziet, daar ligt het aan. Jenny weet het niet. Oog de familie beduikt niets. Men kan niet verwachten dat zij het weet. Het is haar geschuld niet. O, jonge herzoers. Gij kent nog niet half het voorrecht van uwe familie en uw opvoeling. En Tante Chloé slaakte een zucht en liet van aandoen het wit haar oog zien. O, zeker Tante Chloé. Ik begrijp al mijn taart en koek voorrechten, zei de joers. Vraagt om Lincoln maar. Of ik er hem niet mee plaag. Zo dikwijls, ik hem zie. Tante Chloé liet zich op haar stoel zakken en lachte over deze geestigheid van haar jonge meester tot haar de tranen over de zwarte blinkende wangrollen. Nu en dan hield zij even op om George scherzend een klap of stoot te geven en hem te commanderen om weg te lopen en te zeggen dat hij zeker nog eens haar dood zou zijn. Tussen welke akelige voorspellingen zij telkens weder in een nieuwe vlaag van lachen uitbarsten. Elk harder en langer dan de vorige, totdat Jos werkelijk begon te denken dat hij een gevaarlijk geestige jongen was en moest oppassen om niet zo grappig te zijn als hij wil kon. Hij zo, heb jij het Tom overgesproken? Och, wat doen die jongens niet al? Wel heb ik ooit. Een paardenvlieg zou erom moeten lachen. Ja, zei Jos, ik zei Tom, jij moest Tante Chloé's taartenen zien. Dat is recht de taart. Jammer dat Tom het niet kon, zei de Tante Chloé, of weermens lievend hard de ongelukkige onkunde van Tom een diepe indruk schijnt te maken. Gij moet hem, herings de eten vragen, jonge heer George, vervolgden zij. Dat zou lief van u zijn. Gij weet wel, jongen heer George, gij moog die boven niemand verheffen op uw voorrechten, omdat al onze voorrechten ons gegeven zijn. Dat moeten wij altijd onthouden, zei de Tante Chloé, met een zeer ernstige gezicht. Wel, ik zal Tom aanstaande week een schier vragen, zei de George. En doe dan uw best Tante Chloé, dan zullen wij hem eens laten opkijken. Hé, zullen we hem niet zo laten eten, dat hij het in geen veertien dagen te boven komt. Ja, ja zeker, zei de Tante Chloé opgetogen. Gij zultend zien. Oh, als ik nog aan sommigen van onze dienis denk, heugt u nog die grote keukenpastij die ik maakte, toen wij generaal knoks de eten hadden. Ik en mevrouw kregen toennaast ruzie over de korst. Wat de dames om tijds in het hoofd krijgen weet ik niet, maar juist als iemand het machtel druk en veel te verantwoorden heeft, nemen zij de tijd waar om in de weg te lopen en overal tussen te willen komen. Nu wilden mevrouw mij dit zo laten doen, en dat zo. En eindelijk werd ik vrij postig en zeiden, numme vrouw, zie eens naar die mooie witte handen van u met lange vingers en overal schitterende van ringen. Gelijk mijn witte lelien als de dauw erop ligt en zie dan naar mijn grote zwarte stompere gehanden. Denk nu niet dat de heer mij moet bedoeld hebben om taartkorst te maken en u om in de voorkamer te blijven. Ja, zo vrij postig was ik, jonge heer George. En het zijn moeder toen, voor George. Wat zij zeiden? Wel. Zij lachten met haar ogen, die mooie grote ogen die zij heeft. En toen zeiden ze, wel tante Chloe, ik denk dat jij enigszins gelijk hebt. Dat zij ze en ging naar de voorkamer. Ze had me een gat in het hoofd moeten slaan omdat ik zo onbeschaamd was. Maar zo is het. Met dames in de keuken kan ik niets uitrichten. Nu, jij hebt het toch goed gemaakt met dat die neen. Ik weet nog wel dat iedereen dat zijde. Heb ik niet? En was ik niet achter de deur van de eetzaal diezelfde dag, en zag ik de generaal die drie maal zijn bord geven om nog meer van dezelfde taart. En zijde hij niet, jij moet een ongemene keukenmeid hebben, Maro Shelby. Oh, ik dacht dat ik past en zou. En de generaal, weet wat koken is, vervolgde tante Chloe, zich trots oprichtende. Heel fatsoenlijke man, die generaal. Hij komt van een of de eerste familien in Out Virginia. Hij heeft een verstand van, zo goed als ik, de generaal. Weet je, elke taart heeft haar ijs, jongensjoers. Maar het is niet iedereen die weet wat er de ijs van is. Maar de generaal weet het. Dat hoorde ik aan wat hij ervan zijde. Ja, hij weet er de ijs van. Dan, zoals de jongenjoers, zover gekomen, als zelfs in jongen, in buitengewone gevallen, komen kan. Zover namelijk, dat hij inderdaad geen brok meer kon eten. En had dus de tijd om op de hoop volge kruiskoppen en glinstende ogen te letten, die in de andere hoek zijn bedrijf hongere gradeskoegen. Hier gij Moses en Peter zijde hij, meelde stukken voor hen afbrekende. Gij lust ook wel wat, niet waar? Komt Tante Cloé, bak nog wat koekjes voor hen. George en Tom kozen nu een gemakkelijk plaatje in het hoekje van de Haart. Terwijl Tante Cloé na een goede stapel koekjes te hebben gebakken, haar kleintje op haar schoot nam, en aan het werk ging ombeurtelings haar eigen mond en die van het dwigje te vullen, en aan haar twee jongens uit te delen. De herne portie liefst genen op te eten, terwijl ze onder de tafel over de grond rolden en elkaar kribelden, of het schootkindje bij de benen trokken. O, loop heen, zal je, zeiden de moeder. Nu en dan, in de blinde, een schop onder de tafel geefende, als de beweging al te erg werd. Kunt u u niet ordentelijk houden als er blanke mensen bij ons komen? Houd op daarmee, zal je? Pas op, ik zal je een knoopschat lager maken, als de jongen in George's weg is. Wat dit verschrikkelijk het regiment eigenlijk betekende, is moeilijk te raden. Maar de geduchten, onduidelijkheid daarvan, scheen toch zeer weinig indruk op de aangesproken kleine zondaars te maken. Oog, zeiden oom Tom. Zij zijn zoveel pret, dat zij zich niet goed kunnen houden. Nu kwam het jongens onder de tafel vandaan en begonnen met welbestrokte gezichten het kleine zusje te zoenen. Loopt heen, zeiden de moeder, hun kruiskoppen wegduwende. Gezuild allen aan elkaar blijven plakken en nooit weer van elkaar los komen. Loop naar de bron en gaat uw gezicht wassen. Zij bekrachtigde haar vermaning met een klop, die geducht klonk. Maar toch de jongens slecht des te harder schenen te doen lachen. Terwijl zij overal kander de deur uittuimelden om hun pret buiten uit te gieren. Heb jij ooit zulke lastige jongens gezien, zei de tante Kloé. Maar met zeker welbehagen naar het scheen, nam vervolgens een oude handdoek voor zulke dringende gevallen bewaard, schonk het water uit de gebarste trekpot daarop en begon de stroop van de kleine gezichtjes af te vrijven. Nadat zij het kind gepoetst had tot het blonk, zette zij het tom op zijn knie, terwijl zij de tafel ging opruimen. Het wegje gebruikte die tijd om tom met zijn neus te trekken, in zijn gezichte krabben en de dikke handjes in zijn wolighaar te verwarm, waarin het vooral vermaak sching te hebben. Is het niet een nest van een meid, zei de tom, haar op armslengte van zich afhoudende, om er eens geheel te overzien. En toen opstaande zette hij de kleine op zijn brede schouder en begon met haar te springen en te dansen, terwijl George met zijn zakdoek naar haar sloeg en Moses en Peter die toegekomen waren, haar als beren aanbomden. Tot tante Kloé verklaarde dat haar hoofd spleet van het leven. Daarafter volgens haar eigen zeggen hetzelfde ongeluk dagelijks plaats had, deed deze verklaring de vrolijkheid niet voor minder hem, totdat iedereen zichzelf tot bedaren had gedanst, gesprongen en geschrewd. Wel, nu hoop ik dat jij gedaan hebt, zei de tante Kloé, die in een soort van pak is, welke zij onder het bed weghaalde, nog een bed had opgemaakt. Komt aan, Moses en Peter, maak dat geier inkomt, want er is een meeting vanavond. O, moeder, dat willen wij niet. Wij wilden liever opleven. De meeting is zo aardig. O, tante Kloé, schuif het weer weg en laat hem maar opleven, zei George. De kist al reeds een duw gevende. Tante Kloé, al dus een schijn van orde- lieventijd bewaardhebbende, scheen blijde, dat zij het ding weer weg kon schuiven en zijde, terwijl ze dit zei, wel, misschien zal het hen nog wel goed doen. Mijn trat nu in ernstig overleg om aanstalte voor de bijeenkomst te maken. Hoe wij het nu met stoelen zullen maken, verklaar ik niet te weten, zei de tante Kloé. Daar echterde bijeenkomst zij dat onheugelijke tijd wekelijks bij om Tom gehouden was, zonder dat men meer stoelen had gehad, scheen men te mogen hopen dat de zaak zich nu ook wel zou schikken. Oude om Peter heeft verleden week twee poten die oude stoel afgevongen, merkte Moses aan. Loop heen. Ik geloof zeker dat Gijs er afgebroken hebt, zeiden zijn moeder. O, hij kan nog wel staan als hij maar vlak tegen de muur wordt gezet. Dan moet om Peter er niet op gaan zitten omdat hij altijd hobbelt als hij aan het zingen komt, zeiden Peter. Laatst hobbelde, hij bijna de gehele kamer door. Doe, laat mij er dan op zitten, veel Moses er op in. He, dan begint hij. Komt heiligen aan zondaars en dan tuimelt hij om ver. Moses boodste, de neusklank, des oudenmans, zeer getrouw na en liet zich op de grond vallen om een voorbeeld van de verwachte grap te geven. Kom, wees ordentelijk, zei Tante Chloé. Schaamt ga je niet. De jonge herchors lachte echter met de kleine zwarte deugniet mede en verklaarde volmond dat het Moses een platje was zodat er moederlijke vermaning weinig baten. Wel, oude man, zei de Tante Chloé, dan moeten wij de vaartjes maar weer nemen. Binnen gerold. En nadat deze met stenen waren vastgezet, legde men er planken dwars overheen. Met deze toestel beneven ze het omkerend van enige tobben en emmers en het plaatsen der vrackerstoelen waren de toeverijtselen voldooid. De jonge herchors in het zulke heerlijk lezer zei de Tante Chloé nu Zeker zal hij willen blijven om voor ons te lezen. Dat zou zoveel stichtelijker zijn. George gaf bereid willig zijn toestemming. Want een jongen is altijd gereed voor iets dat hem tot een persoon van gewicht maakt. Weldra werd het vertrek gevuld met een zeer gemengde vergadering van de Grijze Patriarch van tachtig jaren tot het jonge meisje en de knap van vijftien. Men had een onschuldig praatje over allerlei onderwerpen Zoals waar oude Tante Sallie haar nieuwe rode hoofddoek had gekregen. En aan wie mevrouw Lizzie haar Mussolini Japan zou geven. Als zij haar nieuwe zijde had laten maken. En hoe de jonge her Shelby een bruin veulen zou kopen dat de statie van het huishouden zou vergroten. Enige aanwezigen behoorde tot familie in de nabijheid en bracht de enige belangrijke berichten mede aan gaande het zeggen en doen in huis en op het goed. Die evenvaardig hond gingen als dezelfde soort van kleine munt in hogere kringen doet. Na een poosje begon het zingen tot blijkbaar genoegen van alle aanwezigen. Zelfs de lelijke gewoonte om door de neus te zingen kon de indruk er inderdaad fraaie stemmen en de tegelijk wilde en levendige melodien niet bederven. De woorden waren somtijds de gewone welbekende liederen die in de kerk in het rondgezongen werden. Maar hadden ook somtijds een meer dwepende toon en waren bij veldpredicatien gehoord en aangeleerd. Het koor van één der liederen luidde als volgt en werd met bijzondere kracht een stichting gezongen. Sterven op het slagveld sterven op het slagveld heerlijkheid in mijn ziel. In een andige liefdkooslied werden dickwels de woorden eraald. Ik ga nu naar de heerlijkheid. Gaat mij met mij mee. Ziet jij de Engelen niet wenken naar de heilige steen. Ziet jij niet de gouden muren waar de dag zal duren. Er waren nog andere waarin gedurig melding werd gemaakt van de Jordaans, de Velde, Kanaans en het nieuwe Jouslem. Want het hartstochtelijke gemoet de Sneegers schept vooral behagen in levendige schilderachtige voorstellingen en uitdrukkingen. En terwijl zij zongen begon sommige te lachen andere te schrijden en sommige klapten in de handen of drukt in een kander van het land. Als hadden zij de overzijde der rivier reedsbereikt. Verschillende vermaningen en verhalen van bevindingen volgden daarop. Telkens weder met zingen afgewisseld. Een oude vrouw die al lang niet meer werken kon maar als een soort van chroniek van het verleden werd geëerd stond op en op haar stok leundende zij zij wel kinderen. Wel. Ik ben machtig blijden u alle nog eens te zien en te horen omdat ik niet weet wanneer ik naar de heerlijkheid zal gegaan zijn maar ik heb mij geheel klaar gemaakt kinderen. Het is alsof ik mijn pakje al gemaakt had en mijn hoed op. Zo wachtende tot de postwagen langskomt ik ging naar huis. Sontijds in de nacht denk ik dat ik de wielen al hoor ratelen en al die tijd zie ik uit. Weest ook maar gereed want ik zeg u allen kinderen en daarbij stamt tezij met haar stok op de vloer dat die heerlijkheid een machtig ding is. Het is een machtig ding kinderen gij weet er nog niets van en het is wonderbaar en de oude vrouw zetten zich wedernedig overstelt van aandoening en met een stroom van tranen terwijl de gehele kring aanhief. Oh kanaan schoon kanaan ik ga naar het land van kanaan. De jonge heer George was daarna op verzoek de laatste hoofdstukender openbaring. Dikwels gestoord door zulke uitroepingen als dat zijn de beloften nu. Hoor dat nu eens denk daar eens aan zal dat alles zeker komen George die een schandere jongen was en door zijn moeder wel in godsdiensten gezaken onderwezen werd volgde er nu hij zich een voorwerp van algemene bewondering zag van tijd tot tijd enige aanmerkingen tussen met een lovelijke ernst en in het deftigheid waarvoor hij door de jongen bewonderd en door de oudend gezegend werd. Algemeen zeiden men dat een dominee niet beter kon uitleggen dan hij deed en dat het waarlijk verbazend was. Omtom werd in de onttrek voor een soort patriarch gehouden daar hij zeer geregeld leefde en zijn geest zowel krachtiger dan hij beschaafd was dan die zijn er makkers. Zag men met eerbied als een leraar en voorganger tot hem op en het eenvoudige hartelijke en oprecht zijn vermadingen had zelfs mensen van betere opvoeding kunnen stichten maar het was vooral in het bidden dat hij uitmuntte niets kon de treffende vervoudigheid en de kinderlijke ernst overtrevend van zijn gebed in de taal de heilige schrift gekleed welke hem zo eigen was geworden dat zij hem van de lippen schenkt de vloeien zonder dat hij zelf het wist zo sterk werkde zijn gebed altijd op het rotstiendste gevoel zijn al hoorders dat er dik was gevaar schenkt te bestaan dat het geheel onhoorbaar zou worden overvloed van uitropingen die overal om hem heen uitbarsten terwijl dit toneel in de hut van de dinnaplaats had had men in de woning van zijn meester van een geheel ander getuigen kunnen zijn de handelaar en mr. Shelby zaten bij Elkander in de bovenvermelde eetzaal aan een tafel met papieren en schrijfgereedschap al zin worden, de zijde handelaar nu nog maar deze tekenen Shelby haalde haastig de koopbrieven naar zich toe en tekenen ze als een mandisch poedig een onaan gename zaak wil afdoen Hely haalde uit een versleten valies een percament dat hij na het even hebben ingezien aan Shelby overgaf die het met de gretigheid welke hij vruchteloos proogde te ontvijzen aan hem en nu is de zaak gedaan zijde handelaar opstaamde ja, gedaan zijde Shelby binnenzonds en na diep adem te hebben gehaald zijde hij nog eens het is gedaan geis schijnt er niet zeer mee in uw schrik te zijn naar het mij voorkomt Hely antwoorde de Shelby hij zult hoop kon houden dat hij op uw eer het belooft dat hij Tom niet zult verkopen zonder te weten in welke soort van handen hij komt wel dat hebt gedaan juist gedaan meneer zijde handelaar omstandigheden zoals hij weet hebben mij gedwongen antwoorde Shelby trots welgij weet zij kunnen mij ook dwingen zijde handelaar evenwel ik zal mijn best doen zoveel ik kan om Tom een goede plaats te bezorgen en dat ik hem slecht zou behandelen daarvoor behoeft geniet bang te zijn als er iets is waarvoor ik onze lieve heer dank is het dat ik nooit vergeten ben na de uitwijding over zijn mens lieventheid welke de handelaar vroeger had gedaan gevoelde Shelby zich door deze verklaring niet zich rustig stelt maar daar zij de beste troost was die het geval veroorloofde liet hij Hely stilswijgend vertrekken en bleef in eenzaamheid zijn sigaar roken einde van het vierde hoofdstuk