 Een hypotheekrenteaftrek moet langzamerhand minder rianten worden. Dat is heel belangrijk voor de lange termijnstabiliteit van de Nederlandse economie. Maar we moeten het wel op zo'n manier doen dat op korte termijn de lasten niet te veel stijgen zodat de woningmarkt beschermt wordt. Ik denk dat op dit moment belangrijk is dat er een langer termijnplan komt voor de hypotheekrenteaftrek. Dat betekent dat we niet nu op stel en sprong de hypotheekrenteaftrek afschaffen. Maar dat er wel een plan komt om langzamerhand de hypotheekrenteaftrek minder rianten te maken. Iedereen voelt dat de huidige situatie eigenlijk onhoudbaar is. Juist die onrust die zorgt er nu voor dat er heel veel onzekerheid is onder de mensen. Ze denkt dat het belangrijk is dat met name ook dit kabinet nog met een geloofwaardig plan komt. Hoe je langzamerhand de hypotheekrenteaftrek wat minder riant kan maken zodat de situatie weer meer houdbaar wordt. Dan zal het binnen het kabinet een kleine aardverschuiving moeten plaatsvinden. Nou ja, bij het vorige, zeg maar in 2009, toen waar er ook nieuwe bezuinigingen nodig vanwege de crisis. Ik verwacht eigenlijk dat we nu in eenzelfde soort situatie terecht gaan komen. En toen is er ook besloten om iets te gaan doen aan de AOW-leeftijd. Want toen eigenlijk een taboe was, inmiddels niet meer. En ik hoop eigenlijk dat deze keer toch meer aandacht komt voor de hypotheekrenteaftrek. Ook omdat het voor iedereen inmiddels wel duidelijk is geworden dat de hoge hypotheekschulden die we in Nederland hebben, het financiële systeem behoorlijk zwaar belast. Die zijn twee dingen die de maandlasten verhogen voor mensen. Eén dat ze minder fiskaal kunnen aftrekken aan de hypotheekrente. Tweede is dat ik ervoor ben dat mensen tijdens hun arbeidszame leven hun hypotheken helemaal gaan aflossen. Dus er komen ook meer aflossingsverplichting. Maar je moet oppassen inderdaad dat die twee hogere lasten, dat die nu de crisis die we op de woningmarkt meemaken, dat die niet verergen. Dus er moet ook een aantal lasten verlichtende maandregelen tegenover staan. En ik heb er zelf drie die, denk ik, mogelijk zijn. De eerste is het volledig afschaffen van de overdragsbelasting. Die is nu al verlaagd. Maar als er niks gebeurt, moet dat weer verhoogd worden in de zomer van 2012. Ik denk dat dat niet gaat gebeuren en dat het beter is om die hele overdragsbelasting maar af te schaffen. Tweede is om de looptijd van hypotheken te gaan verlengen. Dat is in lijn met hogere pensioenleeftijd. Mensen hebben eigenlijk een langere tijd nu om de hypotheek af te kunnen lossen. Dus je zou eigenlijk ook moeten koppelen in een of andere manier aan levensverwachting, net zoals we dat met pensioenleeftijd hebben gedaan. Ik zou zelf voorstellen of op de looptijd van 30 naar 40 jaar te verlengen. Mensen hebben gewoon meer tijd om een hypotheek af te lossen. Dat is de tweede last de verlichtende maandregelen. De derde idee is om in Nederland veel meer het deense systeem voor hypotheekverstrekking te gaan invoeren. Het deense systeem is eigenlijk zo dat banke, hypotheekbanken zijn. Die hun hypotheken weer verpakken en dan verkopen aan lange termijnbeleggers zoals pensioenfonds. Juist in Nederland hebben we veel pensioenfonds. En we hebben banken op die manier veel minder herfinancieringsrisico's. Op dit moment liggen de hypotheektarif in Nederland force bovenin de rest van de wereld. Want banken hebben echt grote problemen om voldoende geld binnen te halen. Ook op lange termijn zullen de kapitaal vereisten voor banken gaan stijgen. En die hypotheektarifen zullen dus stijgen en dat zal minder zo zijn als we het deense systeem veel meer in zouden voeren en lange termijnbeleggers die hetzelfde profiel hebben als de hypotheken zelf. Zouden ze tot goedkoper hypotheken leiden. Ik denk dat we in ieder geval het plan moet komen met last de verzwarende maandregelen maar dan tegenover ook drie last de verlichtende maandregelen zodat we op lange termijn een robüster systeem hebben. Het fiscale financiële systeem wordt robüster. De overheidsfinanciën worden robüster. Mensen hebben een betere pensioenverziening. Zolang er termijn goede resultaten, zonder dat het op korte termijn tot een ineenstarting van de woningmarkt lijkt.